628
کانال خبری و اطلاع رسانی انجمن علمی دانشجویی فیزیک دانشگاه بوعلی 👤دبیر انجمن: @f_fadaei 📎اینستاگرام: https://instagram.com/basu_physics_
Moon rising next to the IceCube Laboratory at the South Pole at twilight. Alicia Fattorini, IceCube/NSF
Читать полностью…
🔵 🏆 نوبل فیزیک ۲۰۲۶؛ وقتی یک کیلومتر یخ، چشم بشر به کیهان شد! ❄️🌌
جایزه نوبل فیزیک ۲۰۲۶ به فرانسیس هالزن (Francis Halzen)، فیزیکدان دانشگاه ویسکانسین-مدیسن، اهدا شد؛ به پاس نقش تعیین‌کننده او در ساخت رصدخانه IceCube و کشف نوترینوهای پرانرژی با منشأ اخترفیزیکی.
اما داستان این جایزه فقط درباره یک آشکارساز بزرگ در قطب جنوب نیست؛ داستان درباره ذراتی است که تقریباً نامرئی‌اند و میتوانند اطلاعاتی را از دورترین و خشن‌ترین نقاط جهان تا زمین با خودشان حمل کنند.
🔬 نوترینو چیست؟
نوترینو یکی از ذرات بنیادی طبیعت است؛ ذره‌ای بدون بار الکتریکی و با برهم‌کنش بسیار ضعیف با ماده. همین ویژگی باعث می‌شود تعداد بسیار زیادی از نوترینوها بتوانند از میان ماده عبور کنند، بدون اینکه تقریباً هیچ اثری از خود باقی بگذارند.
حتی همین حالا نیز تعداد بسیار زیادی نوترینو از بدن و زمین عبور می‌کنند، بدون اینکه ما متوجه حضورشان شویم!
اما یک مشکل بزرگ وجود دارد:
چطور می‌توان ذره‌ای را آشکار کرد که تقریباً با هیچ‌چیز برهم‌کنش نمی‌کند؟
❄️ پاسخ هالزن: یخ‌های قطب جنوب!
هالزن در سال ۱۹۸۸ پیشنهاد کرد که می‌توان از حجم عظیم و شفاف یخ‌های قطب جنوب برای شکار نوترینوها استفاده کرد.
ایده ساده به نظر می‌رسید، اما اجرای آن فوق‌العاده دشوار بود.
در پروژه IceCube، هزاران حسگر نوری در عمق یخ‌های قطب جنوب قرار گرفتند و یک آشکارساز غول‌پیکر را در دل یخ ساختند.
وقتی یک نوترینو، در موارد بسیار نادر، با هسته یکی از اتم‌های موجود در یخ برخورد می‌کند، ذرات دیگری تولید می‌شوند که میتوانند فلاش بسیار ضعیفی از نور ایجاد کنند.
حسگرهای IceCube این نور را ثبت می‌کنند و دانشمندان از روی زمان و الگوی رسیدن نور میتوانند مسیر و انرژی ذره را بازسازی کنند.
🌌 اما این کشف چه چیزی به ما می‌گوید؟
نوترینوهای پرانرژی فقط ذراتی عجیب و کوچک نیستند؛ آنها میتوانند پیام‌رسان‌های کیهانی باشند.
برخی از این نوترینوها در محیط‌های بسیار پرانرژی جهان، مانند اطراف اجرام کیهانی فعال، تولید می‌شوند. از آنجا که نوترینوها بار الکتریکی ندارند، مسیر حرکتشان مانند ذرات باردار به‌سادگی توسط میدان‌های مغناطیسی منحرف نمی‌شود.
یعنی وقتی یک نوترینوی پرانرژی به زمین می‌رسد، می‌توانیم از مسیرش سرنخ بگیریم که از کجای کیهان آمده است.
به این ترتیب، IceCube راه تازه‌ای برای مطالعه جهان باز کرده است؛ راهی که در آن به جای نور مرئی، پرتوهای ایکس یا امواج رادیویی، از نوترینوها برای نگاه کردن به کیهان استفاده می‌کنیم.
🔭 این یعنی تولد یک نوع جدید از نجوم؟
تا مدت‌ها بیشتر اطلاعات ما درباره جهان از طریق نور به دست می‌آمد. اما امروز دانشمندان از پیام‌رسان‌های مختلفی برای مطالعه کیهان استفاده می‌کنند.
نوترینوها یکی از این پیام‌رسان‌های جدید هستند.
آنها میتوانند از مناطقی در جهان عبور کنند که نور یا سایر ذرات در آنها به‌راحتی جذب یا منحرف می‌شوند. بنابراین هر نوترینوی آشکارشده می‌تواند تکه‌ای از یک پازل بزرگ کیهانی باشد.
✨ شاید جذاب‌ترین بخش ماجرا همین باشد:
برای کشف بعضی از خشن‌ترین و دورترین پدیده‌های جهان، دانشمندان به آسمان نگاه نکردند؛ بلکه به اعماق یخ‌های قطب جنوب نگاه کردند.
و این دقیقاً همان چیزی است که فیزیک را شگفت‌انگیز می‌کند؛ گاهی یک کیلومتر یخ می‌تواند تبدیل به پنجره‌ای رو به میلیاردها سال نوری دورتر شود. ❄️🌌
🆔 @BASU_Physics
⚛️ وقتی یک «رشته» کوانتومی می‌شکند، ذرات جدید پدیدار می‌شوند!
در فیزیک کوانتومی، بعضی ذرات بنیادی مثل کوارک‌ها نمی‌توانند به‌تنهایی وجود داشته باشند و به‌وسیله‌ی برهم‌کنش قوی در کنار یکدیگر محبوس می‌مانند. می‌توان این پیوند را به‌صورت یک «رشته» میان ذرات تصور کرد.
اما اگر این رشته بیش از حد کشیده شود، انرژی ذخیره‌شده در آن می‌تواند آن‌قدر افزایش پیدا کند که به‌جای ادامه‌ی کشیده‌شدن، جفت‌های جدیدی از ذرات شکل بگیرند و رشته بشکند.
امروز، ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶، پژوهشگران در مقاله‌ای منتشرشده در Nature Physics نشان دادند که می‌توان این فرایند را با یک شبیه‌ساز کوانتومی مبتنی بر یون‌های به‌دام‌افتاده در یک مدل ساده‌شده، به‌صورت زمان‌مند مشاهده و بررسی کرد.
در آزمایش، پژوهشگران مشاهده کردند که جفت‌های بار در ابتدا نزدیک لبه‌های رشته شکل می‌گیرند و سپس، با افزایش کشش رشته، به سمت بخش‌های داخلی گسترش پیدا می‌کنند.
این نتیجه فقط یک بازی آزمایشگاهی با ذرات نیست. چنین شبیه‌سازی‌هایی میتوانند به درک بهتر پدیده‌هایی مرتبط با فیزیک هسته‌ای، برخوردهای پرانرژی و حتی شرایط جهان اولیه کمک کنند. البته شبیه‌ساز فعلی خودِ نظریه‌ی کامل کرومودینامیک کوانتومی (QCD) را بازسازی نمی‌کند، بلکه یک مدل ساده‌تر از آن را مطالعه می‌کند.
🌌 گاهی برای ساختن ذرات جدید، لازم نیست چیزی را به هم نزدیک کنیم؛ کافی است یک پیوند را بیش از حد بکشیم.
🔗 مقاله اصلی
🆔 @BASU_Physics
🔊⚛️ وقتی صدا هم «جهش کوانتومی» می‌کند!
ما معمولاً صدا را به شکل یک موج در هوا تصور می‌کنیم؛ چیزی که ایجاد می‌شود، حرکت می‌کند و به‌تدریج از بین می‌رود. اما در مقیاس کوانتومی، داستان متفاوت است.
پژوهشگران دانشگاه استنفورد برای نخستین‌بار توانستند یک جهش کوانتومی در یک سیستم صوتی را به‌صورت مستقیم و در زمان واقعی مشاهده کنند.
آنها از یک تشدیدگر مکانیکی بسیار کوچک استفاده کردند که می‌توانست مانند یک زنگ بسیار ظریف به ارتعاش درآید. در فیزیک کوانتومی، این ارتعاش را می‌توان بر اساس واحدهای گسسته‌ی انرژی، یعنی فونون‌ها (Phonons)، توصیف کرد. فونون را می‌توان به زبان ساده، «کوانتومِ ارتعاش» دانست.
نکته‌ی شگفت‌انگیز اینجاست که سیستم به‌جای تغییر کاملاً پیوسته، می‌تواند از یک حالت انرژی به حالت دیگری پرش کند؛ پدیده‌ای که به آن «جهش کوانتومی» گفته می‌شود.
پژوهشگران با اندازه‌گیری بسیار سریع وضعیت تشدیدگر، توانستند این تغییرات را دنبال کنند و لحظه‌ی انتقال بین حالت‌های کوانتومی را ثبت کنند. این یعنی برای نخستین‌بار، چیزی که پیش‌تر بیشتر به‌صورت یک تغییر ناگهانی و غیرقابل‌مشاهده در نظر گرفته می‌شد، در یک سیستم صوتی با جزئیات بیشتری قابل ردیابی شده است.
این دستاورد فقط درباره‌ی «دیدن یک صدای عجیب» نیست. توانایی مشاهده و کنترل چنین جهش‌هایی می‌تواند برای مطالعه‌ی بنیادی‌تر مکانیک کوانتومی و همچنین توسعه‌ی فناوری‌هایی مانند رایانش کوانتومی و حسگرهای فوق‌دقیق اهمیت داشته باشد.
🔬 شاید عجیب به نظر برسد، اما در دنیای کوانتومی حتی یک ارتعاش کوچک هم می‌تواند رفتارهایی داشته باشد که با تجربه‌ی روزمره‌ی ما از صدا کاملاً متفاوت است.
📌 منبع: Stanford University
📄 مقاله پژوهشی
🆔 @BASU_Physics
⏳ پارادوکس دوقلوها؛
چه کسی جوان‌تر برمی‌گردد؟
🚀 پاسخ این سوال خیلی هیجان‌انگیزه!...
فکر کنید یک دوقلو داریم. یکی روی زمین می‌ماند و دیگری با یک سفینه با سرعتی بسیار زیاد به سفر می‌رود و بعد از مدتی به زمین برمی‌گردد.
وقتی دوباره یکدیگر را ببینند، زمان باسرعت کمتری برای دوقلوی مسافر گذشته است.
یعنی ممکن است دوقلوی روی زمین سال‌های بیشتری را تجربه کرده باشد، در حالی که برای دوقلوی مسافر زمان کمتری سپری شده است.
به این مسئله‌ی معروف «پارادوکس دوقلوها» می‌گوییم. 👥⏱
اما چرا؟
طبق نسبیت خاص، هرچه سرعت یک جسم نسبت به ناظر دیگر بیشتر و به سرعت نور نزدیک‌تر شود، ساعت همراه آن جسم نسبت به ساعت ناظر، آهسته‌تر پیش می‌رود.
بنابراین، در پایان سفر، ساعت همراه سفینه زمان کمتری را ثبت می‌کند.
البته یک نکته‌ی مهم وجود دارد: این دو نفر در تمام سفر شرایط کاملاً یکسانی ندارند. مسافر باید مسیر خودش را تغییر بدهد، سرعتش را کم و زیاد کند و در نهایت به زمین بازگردد. همین تفاوت در مسیر حرکت باعث می‌شود وضعیت دو دوقلو کاملاً مشابه نباشد و وقتی دوباره کنار هم قرار بگیرند، هر دو واقعاً مقدار متفاوتی از زمان را تجربه کرده‌اند.
و این یعنی سفر به آینده، دست‌کم در معنای نسبیتی آن، فقط یک داستان علمی‌تخیلی نیست؛ اثر اتساع زمان واقعاً در فیزیک وجود دارد!...🌌
⏳ پس در جهان نسبیتی، «سوال: چقدر زمان گذشته؟» یک پاسخ واحد ندارد؛ این پاسخ به مسیر و شرایط حرکت شما در فضا-زمان بستگی دارد.
🆔@BASU_Physics
⚛️ گرانش، این بار در دنیای کوانتوم!
آیا گرانش می‌تواند روی یک اتم کوانتومی اثر بگذارد؟
دانشمندان با استفاده از ابزاری به نام تداخل‌سنج گالیله‌ای کوانتومی (Quantum Galileo Interferometer)، اثر گرانش را روی موج کوانتومی اتم‌های روبیدیوم بررسی کردند.
در این آزمایش، اتم‌های فوق‌سرد روبیدیوم در یک برهم‌نهی کوانتومی قرار گرفتند؛ به این معنا که موج کوانتومی هر اتم در دو مسیر قرار گرفت. در یکی از مسیرها، اتم تقریباً ثابت نگه داشته شد و در مسیر دیگر، اجازه داده شد تحت تأثیر گرانش آزادانه سقوط کند.
وقتی این دو مسیر دوباره با هم ترکیب شدند، تداخل امواج کوانتومی نشان داد که گرانش باعث ایجاد یک تغییر بسیار کوچک در فاز موج کوانتومی شده است. این تغییر همان چیزی است که نظریه‌ی اینشتین برای چنین سامانه‌ای پیش‌بینی می‌کند.
اهمیت این آزمایش در این است که اصل هم‌ارزی اینشتین را در مقیاس کوانتومی آزمایش می‌کند؛ یعنی یکی از پایه‌های نسبیت عام را به قلمرو عجیب مکانیک کوانتومی می‌برد. 🌀
البته این نتیجه به معنای کشف «گرانش کوانتومی» یا کنار گذاشتن نسبیت اینشتین نیست، بلکه قدمی مهم برای فهم رابطه‌ی میان گرانش و مکانیک کوانتومی است؛ دو ستون بزرگ فیزیک که هنوز نظریه‌ای کامل برای توصیف همزمان آنها نداریم.
شاید پاسخ به یکی از بزرگ‌ترین پرسش‌های فیزیک، از یک اتم کوچک شروع شود... 🌌
🆔@BASU_Physics
متن کامل خبر را میتوانید از اینجا دنبال کنید.Читать полностью…
📣📣شماره اول نشریه پلانک
🔴 منتشر شد!🔴
میتوانید پیشنهادات و انتقادات خود را با دبیر انجمن در میان بگذارید.
🆔 @Jowkar_004
انجمن علمی فیزیک دانشگاه بوعلی سینا
📲@BASU_Physics
پایتون رو سریع و کاربردی یاد بگیر، نه سخت و خسته‌کننده! 💻
۱۰ ساعت آموزش متمرکز بر پروژه!🎯
یعنی بدون حاشیه، فقط چیزهایی که واقعاً در بازار کار نیاز داری رو یاد می‌گیری.💯
🔹 سرفصل‌ها
🔹 روش تدریس:آنلاین و تعاملی (همراه با ضبط جلسات برای مرور)
🔹 خروجی: تسلط به مقدمات پایتون + گواهینامه معتبر
💸 هزینه دوره: ۴۹۷ هزار تومان (مبلغی کمتر از یک شام دو نفره برای یادگیری یک مهارت جهانی!)
برای دریافت اطلاعات بیشتر و ثبت‌نام به ایدی زیر مراجعه فرمایید:
👇
@novelway2
ظرفیت محدود❌❌❌
📌 اطلاعیه انجمن علمی فیزیک
دانشجویان گرامی
پیرو دغدغه‌ها و مطالبات مطرح‌شده از سوی دانشجویان، نامه‌ای از طرف انجمن علمی فیزیک به مدیر محترم گروه فیزیک ارسال شد و مسائل مربوط به نحوه برگزاری برخی آزمون‌ها، شرایط آموزشی و ضرورت رعایت عدالت آموزشی به صورت رسمی مطرح گردید.
امیدواریم با توجه به این درخواست و با تدابیر شایسته مدیریت محترم گروه، تصمیمات لازم در راستای رفع دغدغه‌های دانشجویان و ایجاد شرایطی عادلانه تر برای ادامه برگزاری آزمون‌ها اتخاذ شود.
انجمن علمی فیزیک همچنان پیگیر این موضوع خواهد بود، لطفاً صبور باشید.
با احترام
انجمن علمی فیزیک دانشگاه بوعلی سینا
🔗/channel/BASU_Physics
اگر خبرنامه‌های ما براتون جذاب بوده، اون‌ها رو تنها نخونید. حتماً با دوستان خودتون به اشتراک بذارید.
Читать полностью…
در حالی‌که دانشجویان ایرانی خودشون رو برای امتحانات پایان‌ترم آماده می‌کنند؛ در عرصه جهانی، گام‌های بلندی برای عملی‌تر کردن علومِ پایه برداشته شده!
یکسری از دانشگاه‌های مطرح جهان طرحی را برنامه‌ریزی و اجرا کردند که امکان استفاده از آشکارسازهای میونی برای دانش‌آموزان و دانشجویان در سراسر جهان فراهم شود.
+ متن کامل خبر.
دو گروه از فیزیکدانان موفق شده‌اند نخستین ساعت‌های هسته‌ای جهان را بسازند؛ نوع تازه‌ای از ساعت که می‌تواند نگاه ما به اندازه‌گیری زمان را دقیق‌تر کند.
هر ساعت برای شمردن زمان به یک پدیده‌ی منظم و تکرارشونده نیاز دارد.
در ساعت‌های اتمی، اتم‌ها با لیزر تحریک می‌شوند. وقتی الکترون‌های اتم بین دو تراز انرژی جابه‌جا می‌شوند، فقط فرکانس بسیار خاصی از نور را جذب می‌کنند. همین فرکانس دقیق، نقش «تیک‌تاک» ساعت را بازی می‌کند.
اما ساعت هسته‌ای یک قدم عمیق‌تر می‌رود.
در این ساعت جدید، دیگر الکترون‌های اطراف اتم معیار زمان نیستند؛ بلکه خود هسته‌ی اتم معیار می‌شود. یعنی پروتون‌ها و نوترون‌های درون هسته بین دو حالت انرژی جابه‌جا می‌شوند.
در خبر، این کار با هسته‌های توریم-۲۲۹ انجام شده است. لیزر فرابنفش با فرکانس خیلی دقیق به این هسته‌ها تابانده می‌شود و اگر فرکانس درست باشد، هسته‌ها انرژی نور را جذب می‌کنند و به حالت انرژی بالاتر می‌روند.
اهمیت ماجرا اینجاست که هسته‌ی اتم خیلی کمتر از الکترون‌ها تحت تأثیر محیط قرار می‌گیرد. الکترون‌ها در اطراف اتم هستند و میدان‌های الکتریکی و مغناطیسی، دما و شرایط محیطی راحت‌تر روی آنها اثر می‌گذارند. اما هسته در مرکز اتم قرار دارد و تا حدی پشت پوسته‌ی الکترونی محافظت می‌شود.
به همین دلیل، ساعت‌های هسته‌ای میتوانند در آینده زمان را با پایداری و دقت بیشتری اندازه‌گیری کنند و حتی به فیزیکدانان کمک کنند نیروهای درون هسته و شاید نشانه‌هایی از فیزیک جدید را بهتر بررسی کنند.
برای خوندن مشروح خبر، میتونید فایل PDF پیوست رو مطالعه کنید.
• دیگه چه خبر؟
اگر دوست دارید جزئیات این خبر رو بخونید، فایل PDF رو از دست ندید.
Читать полностью…
#اطلاعیه
🔰 برگزاری کارگاه آموزشی «پایگاه‌های داده‌های علمی» ویژه دانشجویان تحصیلات تکمیلی دانشکده علوم پایه
🔹 به اطلاع دانشجویان مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری دانشکده علوم پایه می‌رساند، کارگاه آموزشی «پایگاه‌های داده‌های علمی» برگزار می‌شود.
🎙مدرس: دکتر بابک ژاله
🔻زمان: دوشنبه ۸ تیرماه
🔺ساعت: ۹ تا ۱۱_ دانشجویان مقطع کارشناسی ارشد
🔺ساعت: ۱۱ تا ۱۳_دانشجویان مقطع دکتری
💻نحوه برگزاری: مجازی
📌 دانشجویان محترم دانشکده علوم پایه میتوانند در زمان مقرر از طریق لینک زیر و در محیط Adobe Connect در کارگاه شرکت کنند:
🌐 http://vc.basu.ac.ir/thesis_bsci
⚠️ شایان ذکر است گذراندن این دوره و دریافت گواهی مربوطه، پیش از تصویب پروپوزال پایان‌نامه یا رساله الزامی است.
⚠️ تذکر: به عنوان مهمان وارد شوید و حتما نام و نام خانوادگی را به فارسی و کد ملی خود را بعد از نام خانوادگی جهت صدور گواهی درج نمایید (مثال: صابر احمدی-1176027889)
#تحصیلات_تکمیلی_دانشکده_علوم_پایه
#کارگاه_آموزشی
#پایگاه‌های_داده_علمی
#دانشجویان_کارشناسی_ارشد
#دانشجویان_دکتری
✨ فراخوان جذب اعضای انجمن علمی فیزیک دانشگاه بوعلی سینا ✨
اگر به دنیای شگفت‌انگیز فیزیک علاقه‌مند هستی و دوست داری در فعالیت‌های علمی، پژوهشی، آموزشی و فرهنگی مشارکت داشته باشی، انجمن علمی فیزیک منتظر حضور توست!
📚 برگزاری کارگاه‌ها و برنامه‌های آموزشی
⚗️ انجام آزمایش‌ها و پروژه‌های علمی
🔬 فعالیت‌های پژوهشی و علمی
📰 تولید محتوا و نشریه علمی
فرصتی برای یادگیری، کسب تجربه، همکاری در پروژه‌های علمی و آشنایی با دانشجویان علاقه‌مند به فیزیک.
🔸دانشجویان علاقه مند میتوانند در بله و تلگرام به آیدی زیر مراجعه کنند:
🆔@Jowkar_004
🚀 به جمع ما بپیوند و در ساختن آینده علمی دانشگاه سهیم باش!
🔗https://ble.ir/Physics_BASU | بله📌
🔗/channel/BASU_Physics | تلگرام📌
🔬 سی‌وسومین کنفرانس اپتیک و فوتونیک ایران و نوزدهمین کنفرانس مهندسی و فناوری فوتونیک ایران
انجمن اپتیک و فوتونیک ایران با همکاری دانشگاه شهید بهشتی برگزار می‌کند:
این رویداد علمی با هدف فراهم‌سازی بستری برای ارائه و بررسی آخرین دستاوردهای پژوهشی، تبادل دانش و تجربیات تخصصی و توسعه تعاملات علمی در حوزه‌های اپتیک، فوتونیک، لیزر و فناوری‌های وابسته برگزار می‌شود.
این کنفرانس میزبان استادان، پژوهشگران، دانشجویان و متخصصان خواهد بود تا ضمن ارائه نتایج تحقیقات و فعالیت‌های علمی خود، زمینه گسترش همکاری‌های پژوهشی و تقویت ارتباط میان دانشگاه، مراکز تحقیقاتی و صنعت را فراهم آورند.
📅 زمان برگزاری: ۳۰ آذر و ۱ دی‌ماه ۱۴۰۵
📍 محل برگزاری: دانشگاه شهید بهشتی
از پژوهشگران و علاقه‌مندان دعوت می‌شود برای کسب اطلاعات بیشتر درباره محورهای کنفرانس، شیوه ارسال مقالات و شرایط ثبت‌نام، به درگاه رسمی رویداد مراجعه کنند.
🌐 وب‌سایت کنفرانس و ثبت‌نام:
https://icop.ir/
🌐 پژوهشکده لیزر و پلاسما دانشگاه شهید بهشتی:
https://lapri.sbu.ac.ir/
📢کانال اطلاع‌رسانی:
@icop2026_lapri
⏳⚛️ وقتی «بلورهای زمان» با هم هم‌ریتم می‌شوند!
🔬 شواهدی تازه از همگام‌سازی کوانتومی در یک نیمه‌رسانا
فیزیکدانان دانشگاه دورتموند در پژوهشی منتشرشده در Nature Communications نشان داده‌اند که نوسانگرهای کوانتومیِ مبتنی بر اسپین‌های الکترون و هسته در یک نیمه‌رسانا میتوانند، حتی وقتی از یکدیگر فاصله دارند، نوسان‌هایشان را با هم هماهنگ کنند. این همگام‌سازی تا فاصله‌ای حدود ۴۰ میکرومتر مشاهده شد.
اما این نتیجه دقیقاً یعنی چی؟
🔹 بلور زمان چیست؟
در یک بلور معمولی، اتم‌ها در فضا آرایش منظمی دارند؛ مثلاً ساختار منظم الماس.
اما در یک «بلور زمان»، نظم در زمان ظاهر می‌شود. یعنی سیستم می‌تواند بدون اینکه به یک ساعت خارجی نیاز داشته باشد، به‌صورت پایدار و خودکار نوسان کند.
در این آزمایش، پژوهشگران از یک نیمه‌رسانا استفاده کردند که در آن سیستم‌های متشکل از اسپین الکترون‌ها و هسته‌ها میتوانند چنین نوسان‌های پایداری ایجاد کنند.
🔹 قسمت عجیب ماجرا اینجاست...
پژوهشگران دو ناحیه‌ی جدا از هم را با نور تحریک کردند. هر ناحیه در ابتدا فرکانس مخصوص خودش را داشت.
اما وقتی فاصله‌ی آنها به اندازه‌ی کافی کم بود، این دو نوسانگر به‌تدریج روی یک فرکانس مشترک قفل شدند.
یعنی دو سیستم که جدا از هم قرار داشتند، شروع کردند به «تیک‌تاک» کردن با یک ریتم واحد! ⏱️
این هماهنگی تا حدود ۴۰ میکرومتر ادامه داشت، اما وقتی فاصله بیشتر شد، همگام‌سازی از بین رفت.
🔹 چه چیزی باعث ارتباط آنها می‌شود؟
پژوهشگران نتیجه گرفتند که عامل اصلی، پخش‌شدن اسپین الکترون‌ها درون نیمه‌رسانا یا همان spin diffusion است.
الکترون‌های آزاد میتوانند قطبش اسپینی را در ماده جابه‌جا کنند و به این ترتیب، نواحی مختلف را به‌صورت غیرمستقیم به یکدیگر مرتبط کنند.
در نتیجه، تعداد بسیار زیادی نوسانگر میتوانند به جای نوسان مستقل، وارد یک حالت جمعی و هماهنگ شوند.
🤯 چرا این نتیجه مهم است؟
این پژوهش نشان می‌دهد که می‌توان رفتار جمعی و هماهنگ را در مجموعه‌ای از نوسانگرهای کوانتومیِ جدا از هم ایجاد کرد.
پژوهشگران همچنین نشان دادند که این همگام‌سازی باعث پایداری بیشتر نوسان‌ها می‌شود و می‌تواند در آینده برای ساخت شبکه‌های اسپینی و فناوری‌های اسپینترونیکی مورد استفاده قرار بگیرد.
✨ شاید جذاب‌ترین بخش ماجرا این باشد:
در این آزمایش، چیزی شبیه چند «ساعت کوانتومی» در نقاط مختلف یک ماده وجود دارد؛ هرکدام میتوانند ریتم خودشان را داشته باشند، اما وقتی به اندازه‌ی کافی به یکدیگر نزدیک می‌شوند، ریتم مشترکی پیدا می‌کنند.
⏳ شاید در دنیای کوانتومی، حتی «زمان» هم بتواند به یک پدیده‌ی جمعی تبدیل شود.
📅 تاریخ انتشار مقاله: ۲۲ ژوئیه ۲۰۲۶
📍 دانشگاه دورتموند | Nature Communications
📄 عنوان مقاله: Non-local synchronization of continuous time crystals in a semiconductor
🔗 منبع:
Nature Communications
اگر به خواندن مقاله‌ی کامل این پژوهش علاقه‌مندید، میتوانید آن را از اینجا مطالعه کنید.
🌀وقتی ذرات سنگین هم درهم‌تنیده می‌شوند!
🔬 شواهد تازه از یکی از عجیب‌ترین پدیده‌های کوانتومی در CERN
فیزیکدانان در برخورددهنده‌ی بزرگ هادرونی (LHC) در CERN شواهد قدرتمندی از درهم‌تنیدگی کوانتومی میان دو بوزون Z به دست آورده‌اند؛ ذراتی بسیار سنگین که تنها برای مدت بسیار کوتاهی وجود دارند.
اما این نتیجه دقیقاً یعنی چی؟
درهم‌تنیدگی کوانتومی حالتی است که در آن نمی‌توان وضعیت دو ذره را کاملاً مستقل از یکدیگر توصیف کرد. ویژگی‌های کوانتومی آنها به شکلی عمیق با یکدیگر ارتباط دارند.
در این آزمایش، دانشمندان به رویدادهایی نگاه کردند که در آن بوزون هیگز به دو بوزون Z واپاشی می‌کند:
Higgs → Z + Z
از آنجا که هیگز اسپین صفر دارد، حالت‌های اسپینی دو Z تولیدشده باید رابطه‌ی مشخصی با یکدیگر داشته باشند. همین رابطه می‌تواند نشانه‌ای از درهم‌تنیدگی کوانتومی باشد.
اما یک مشکل وجود دارد: بوزون Z تقریباً بلافاصله واپاشی می‌کند.
بنابراین دانشمندان نمی‌توانند خود Z را مستقیماً اندازه‌گیری کنند. در عوض، آشکارسازهای ATLAS و CMS محصولات حاصل از واپاشی Z، مانند الکترون‌ها و میون‌ها، را ثبت می‌کنند و از روی ویژگی‌های آنها اطلاعات مربوط به Z اولیه را بازسازی می‌کنند.
با بررسی تعداد زیادی از این رویدادها، پژوهشگران الگوهای آماری مشخصی پیدا کردند که با درهم‌تنیدگی کوانتومی دو بوزون Z سازگار است.
🤯حالا واقعا چرا این نتیجه مهم است؟
بیشتر آزمایش‌های مشهور درهم‌تنیدگی کوانتومی در شرایط نسبتاً کنترل‌شده و با سیستم‌هایی مانند فوتون‌ها انجام شده‌اند. اما اینجا با ذرات بنیادی بسیار سنگین و برخوردهایی با انرژی فوق‌العاده بالا سروکار داریم.
این نتیجه میگه رفتار کوانتومی حتی در چنین محیط‌های شدید و پرانرژی نیز پابرجاست و می‌تواند راه جدیدی برای مطالعه‌ی هیگز، بوزون‌های Z و برهم‌کنش‌های بنیادی طبیعت فراهم کند.
✨ شاید جذاب‌ترین بخش ماجرا این باشد:
دانشمندان خودِ بوزون Z را مستقیماً نمی‌بینند؛ آنها ردپای واپاشی آن را ثبت می‌کنند و از روی این ردپا، درباره‌ی حالت کوانتومی ذره‌ای که دیگر وجود ندارد، اطلاعات به دست می‌آورند.
📅 تاریخ انتشار خبر: ۱۷ سپتامبر ۲۰۲۶
📍 CERN | LHC
🔗 منبع: CERN
اگه به خوندن کامل این خبر علاقمند شدید میتونید اون‌رو از اینجا مطالعه کنید.
🆔 @BASU_Physics
📖 کتاب امروز:
جهان در پوست گردو(The Universe in a Nutshell)
✍🏻 استیون هاوکینگ
اگر همیشه برایتان سؤال بوده که جهان چگونه آغاز شده، سیاه‌چاله‌ها چه هستند، زمان چه معنایی دارد و آینده‌ی جهان به کجا می‌رود، «جهان در پوست گردو» می‌تواند سفری جذاب به دنیای فیزیک مدرن باشد.
هاوکینگ در این کتاب سراغ مفاهیمی مثل نسبیت، مکانیک کوانتومی، سیاه‌چاله‌ها، سفر در زمان و ابعاد بیشتر جهان می‌رود و تلاش می‌کند ایده‌های پیچیده‌ی فیزیک را با توضیح‌ها و تصویرسازی‌های قابل‌فهم‌تر مطرح کند.
یکی از جذابیت‌های کتاب این است که فقط درباره‌ی فرمول‌ها و محاسبات نیست؛ بیشتر تلاش می‌کند ما را با تصویر بزرگ‌تری از جهان روبه‌رو کند و نشان دهد فیزیک چطور می‌تواند نگاه ما به فضا، زمان و واقعیت را تغییر دهد. 🔭
🌌 اگه دوست دارید بدانید پشت اتفاقات عجیب جهان چه فیزیکی پنهان شده، این کتاب می‌تواند انتخاب خوبی باشد.
بخشی از متن کتاب:
یک برآمد بسیار مهم نسبیت رابطة بین جرم و انرژی است. ادعای آلبرت اینشتین که سرعت نور باید برای تمام ناظران یکسان باشد ایجاب می‌کند که هیچ چیز نمی‌تواند تند‌تر از نور حرکت کند. در نتیجه استفاده از انرژی برای شتاب دادن هر چیز چه ذره باشد و چه سفینه فضائی، بر جرمش می‌افزاید و کار بیشتر را سخت تر می‌کنند. شتاب دادن یک ذره تا سرعت نور ناممکن خواهد بود. زیرا مقدار بی‌نهایت انرژی لازم خواهد داشت. جرم و انرژی معادل هستند. آن طور که در فرمول معروف انیشتین خلاصه شده‌است: E=MC ۲ می‌توان گفت این معادله در فیزیک، تنها معادله‌ای است که زبانزد خاص و عام است. در میان برآمدهای آن، درک این بود که اگر هسته یک اتم اورانیوم شکافته و به دو هسته با جرم‌های تقریباً کمتر تقسیم شود، انرژی بی اندازهٔ زیادی تولید خواهد کرد...
⏳آیا زمان برای همه یکسان می‌گذرد؟
تصور کنید دو ساعت کاملاً دقیق داریم؛ یکی روی زمین قرار دارد و دیگری همراه یک فضانورد با سرعت بسیار زیاد حرکت می‌کند.
آیا هر دو ساعت دقیقاً یک زمان را نشان می‌دهند؟
نه!
طبق نظریه‌ی نسبیت اینشتین، گذر زمان برای ناظران مختلف می‌تواند متفاوت باشد. هرچه سرعت یک ناظر نسبت به ناظر دیگر بیشتر باشد، زمان برای او آهسته‌تر می‌گذرد. به این پدیده اتساع زمان می‌گوییم.
اما ماجرا به سرعت محدود نمی‌شود؛ گرانش هم روی گذر زمان تأثیر می‌گذارد. در یک میدان گرانشی قوی‌تر، زمان نسبت به ناحیه‌ای با گرانش ضعیف‌تر آهسته‌تر می‌گذرد. 🌍⏱️
پس در فیزیک، زمان یک ساعت جهانی و ثابت برای همه نیست؛ نحوه‌ی گذر آن به سرعت و گرانش وابسته است.
شاید عجیب به نظر برسد، اما ساعت شما و ساعت فردی که در شرایط متفاوتی قرار دارد، واقعاً میتوانند مقدار یکسانی از زمان را تجربه نکنند.
حالا نظر شما درباره‌ی این سوال چیست؟
اگر یک نفر با سرعتی بسیار نزدیک به سرعت نور به فضا سفر کند و بعد به زمین برگردد، به نظرت او جوان‌تر خواهد بود یا کسی که روی زمین مانده است؟منتظر پاسخ باشید...
🌌 فوتونی که نباید به زمین می‌رسید!
دانشمندان با یک معمای عجیب کیهانی روبه‌رو شده‌اند: یک فوتون فوق‌پرانرژی که از انفجار پرتو گامای GRB 221009A، در فاصله‌ای بیش از ۲ میلیارد سال نوری از زمین، به سمت ما آمده بود، شناسایی شده.
این فوتون حدود ۳۰۰ تِراالکترون‌ولت (TeV) انرژی دارد؛ که برابر با بالاترین انرژی ثبت‌شده برای یک فوتون مرتبط با یک انفجار پرتو گاماست. اما مسئله اینجاست که طبق فیزیک شناخته‌شده، احتمال زیادی وجود دارد که چنین فوتونی در مسیر طولانی خودش با نور موجود در فضای میان‌کهکشانی برهم‌کنش کند و پیش از رسیدن به زمین جذب شود.
پس سوال اینجاست که چطور به زمین رسیده؟
پژوهش جدیدی از جورجیو گالانتی و مارکو رونکادلی یک توضیح احتمالی پیشنهاد می‌کند: شاید در انرژی‌های فوق‌العاده بالا، رفتار فضا-زمان دقیقاً مطابق پیش‌بینی‌های فعلی ما نباشد. مدل پیشنهادی آنها ترکیبی از ذراتی شبیه آکسیون و احتمال نقض بسیار کوچک تقارن لورنتس را بررسی می‌کند.
البته این به معنی «رد شدن نسبیت اینشتین» نیست! این فقط یک فرضیه‌ی قابل‌آزمایش برای توضیح یک مشاهده‌ی غیرعادی است و برای تأیید آن، به داده‌ها و مشاهدات بیشتری نیاز داریم. 🔭
شاید این فوتون کوچک، سرنخی از فیزیکی باشد که هنوز کامل نمی‌شناسیم...
🆔@BASU_Physics
متن کامل خبر را میتوانید از اینجا دنبال کنید.Читать полностью…
#نشریه_پلانک
🗞گاهنامه علمی پلانک
📝سال اول | شماره اول | شهریور ۱۴۰۵
🏛 صاحب امتیاز: انجمن علمی دانشجویی فیزیک دانشگاه بوعلی سینا
🔹مدیر مسئول: نعیمه بشار
🔹سردبیر: خدیجه جوکار
🔹استاد مشاور: دکتر دهقان نیری
🔹طراح و صفحه‌آرا: مینو گلاب بخش
🔹ویراستار: هانیه قیاسی
🔹هیئت تحریریه: ستاره نصری، نرجس ساکی، فاطمه خورشید، هانیه مظاهری، الهه بیرالوند، محمد کیان زهره وند، نعیمه بشار
آنچه در این شماره می‌خوانیم:
🔸سخن سردبیر
🔸فلسفه زیر سایه ی معادله
🔸سه اندیشه در برابر یک سنت
🔸منطق پنهان جهان متحرک
🔸وقتی معادله به واقعیت می پیوندد
🔸یک درس و هزار مسیر
🔸آینده در دست ساخت
🔸یک فنجان فیزیک
انجمن علمی فیزیک دانشگاه بوعلی سینا
📲@BASU_Physics
• پرونده آزمون ارشد ۱۴۰۵ بسته شد.
با پایان یافتن دو روز رقابت بیش از ۶۵۱ هزار داوطلب صندلی‌های رشته‌های کارشناسی ارشد سال ۱۴۰۵ دانشگاه‌ها و موسسات آموزش عالی، پرونده این آزمون بسته شد.
به همه‌ی داوطلبین، الخصوص دوستان عزیزمون در رشته‌ی فیزیک خسته نباشید و خداقوت میگیم. امیدواریم بهترین‌ها در انتظار شما باشه و خبر موفقیت تک‌تک شما رو اینجا با هم شریک بشیم.✨Читать полностью…
درخشش تیم ملی المپیاد فیزیک ایران در کلمبیا؛ کسب ۳ مدال طلا و ۲ نقره در IPhO ۲۰۲۶✨
تیم ملی المپیاد فیزیک ایران با کسب ۳ مدال طلا و ۲ مدال نقره، درخشان‌ترین عملکرد دو دهه اخیر کشور را رقم زد و بار دیگر نشان داد که اراده، دانش و غیرت ایرانی در سخت‌ترین شرایط نیز شکست‌ناپذیر است.
این افتخار بزرگ تنها به مدال‌ها محدود نماند؛ برای نخستین‌بار در تاریخ، «کیان ضرابیان» دانش‌پژوه شایسته ایرانی، موفق شد رتبه نخست بخش تجربی المپیاد جهانی فیزیک را از آن خود کند و نام ایران را بر قله این رقابت جهانی بنشاند. رتبه نخست بخش تئوری نیز به نماینده کره جنوبی رسید.
📥لینک مشاهده کامل خبر:
🔗https://irna.ir/xjXLzM
میون‌ها ذرات زیراتمی هستند که بارشان با الکترون یکسان است ولی جرمی حدودا ۲۰۰ برابر آن دارند.
هنگامی که یک پروتون یا هستهٔ پرتو کیهانی، که از راه شیری، کهکشانی دیگر یا خورشید می‌آید و با سرعتی نزدیک به سرعت نور حرکت می‌کند، با جوّ زمین برخورد می‌کند؛ این برخورد رگباری از ذرات پدید می‌آورد. آن ذرات میتوانند به میون‌ها واپاشی کنند.
رگبارهای میونی ظرفیت فراوانی برای آزمایش با آشکارسازهای کوچک‌مقیاس فراهم می‌کنند. برای نمونه، علاقه‌مندان به فیزیک و اخترفیزیک میتوانند آشکارسازهای میون را برای مطالعهٔ نسبیت خاص، واپاشی پرتوزا یا پرتوهای گاما به کار بگیرند.
کسانی که به آب‌وهوای فضایی یا سیاره‌ای علاقه‌مندند میتوانند طوفان‌ها یا هجوم فوران‌های جرمی را اندازه‌گیری کنند.
کسانی که تمدن‌های انسانی را بررسی می‌کنند نیز میتوانند میون‌هایی را مطالعه کنند که از میان ویرانه‌های باستانی می‌گذرند.
آنها از طریق آموزش معلمان مدارس و در اختیار قرار دادن آشکارسازهای میونیِ رومیزی، فرصت تجربه و ترویج علم برای دانش‌آموزان راهنمایی و دبیرستانی را فراهم می‌آورند.
البته آنها بر این باورند برای یک آشکارساز کوچک میون، بهتر است بر تجربهٔ دانش‌آموزان تأکید شود، نه اینکه انتظارهایی دربارهٔ خروجی علمی مطرح شود.
جزئیات این خبر رو میتونید در فایل PDF مطالعه کنید.
• دیگه چه خبر.
جزئیات نخستین ساعت‌های هسته‌ای رو از دست ندید.
Читать полностью…
• در طی این مدت، فقط ساعت میلیاردیِ امیر قلعه‌نویی نبود که سوژه‌ی رسانه‌ها شد و ساعت‌های دیگه‌ای هم بودن که خبر ساز شدند!
+ متن کامل خبر.
• می‌دونستید این مدتی که ما نبودیم، جیمز وب معادلات آغاز جهان رو به هم زده؟
حدود دو ماه پیش، در کنفرانسی که اخترشناسان برگزار کردند، درباره داده‌هایی صحبت شد که تصویر قبلی ما از کیهان اولیه را به چالش می‌کشد. جیمز وب اجرامی را دیده که پیش از این هرگز مشاهده نشده بودند؛ اجرامی که در زمان بسیار زودتری از تاریخ جهان ظاهر شده‌اند.
در مدل‌های معمول، بعد از بیگ‌بنگ، جهان ابتدا بسیار داغ و ساده بود. باید زمان می‌گذشت تا ماده منبسط شود، گازها سرد شوند، ستاره‌ها شکل بگیرند، کهکشان‌ها ساخته شوند و بعد سیاه‌چاله‌ها آرام‌آرام رشد کنند.
اما داده‌های جدید جیمز وب نشان می‌دهد بعضی از این مراحل انگار خیلی سریع‌تر از انتظار اتفاق افتاده‌اند.
داده‌های جدید باعث شکل‌گیری نظریه‌ها و فرضیه‌های تازه‌ای شده‌اند؛ البته نه به این معنی که بیگ‌بنگ رد شده باشد. مسئله این است که مدل‌های قبلی درباره رشد کیهان اولیه، شکل‌گیری کهکشان‌ها و بزرگ شدن سیاه‌چاله‌ها حالا نیاز به بازنگری جدی دارند.
به زبان ساده، جیمز وب انگار می‌گوید: جهان در کودکی‌اش عجیب‌تر، سریع‌تر و فعال‌تر از چیزی بوده که فکر می‌کردیم!
+ متن کامل خبر.
• دیگه چه خبر؟
🛑🛑 آخرین مهلت ثبت نام
🟠 نوشتن پروپوزال همواره از مهمترین دغدغه‌های دانشجویان بوده است.
✅ در این کارگاه ویژه، تمام جزئیات لازم جهت نگارش پروپوزال بیان خواهد شد.
به‌گونه‌ای که با گذراندن این کارگاه، شما از گذراندن هر کارگاه آموزشی دیگر بی‌نیاز می شوید.
📝 کارگاه پروپوزال نویسی با کمک هوش مصنوعی
💎 این کارگاه ویژه به شما کمک می‌کند نگارش پروپوزال را در کوتاهترین زمان ممکن انجام دهید.
🟢 مخاطبین کارگاه: تمامی رشته ها
👩🏫 مدرس: دکتر الناز عابدینی، همکار آموزشی ریسرچ دانشگاه کارابوک ترکیه، کاندید دکتری مهندسی پزشکی دانشگاه کارابوک ترکیه، دارنده مدال طلا نوآوری
‼️ظرفیت باقی مانده محدود است.
⏱ ۱ و ۲ تیرماه ساعت ۱۶ الی ۱۸
🟠 کارگاه بصورت آنلاین برگزار می شود
( محتوای جلسات نیز در اختیار شما قرار می گیرد. )
📜 اعطای گواهینامه معتبر از دانشگاه اردبیل
🟠 شهریه با ارسال کدتخفیف:
فقط ۳۹۸ تومان ( در صورت ثبت نام گروهی ۳ نفره شهریه هر نفر فقط ۳۴۸ تومان و ثبت نام گروهی حداقل ۶ نفره شهریه هر نفر فقط ۲۹۸ تومان )
🎁 کدتخفیف: K390
🟠 جهت ثبت نام به آیدی زیر در تلگرام، ایتا و یا بله پیام دهید👇
@new_webinar
#پروپوزال
📣علاقه‌مندان فیزیک! 🔬✨
انجمن علمی فیزیک دانشگاه بوعلی سینا با هدف گسترش دانش، ایجاد فضایی پویا برای یادگیری و تقویت فعالیت‌های علمی، از تمامی دانشجویان و علاقه‌مندان به علم فیزیک دعوت می‌کند تا به کانال‌های رسمی انجمن در بله بپیوندند.
🔹 اطلاع‌رسانی برنامه های انجمن
🔹 فرصت‌های پژوهشی و علمی
🔹 مطالب آموزشی و علمی جذاب
🔹 اخبار و دستاوردهای حوزه فیزیک
💠انجمن علمی فیزیک دانشگاه بوعلی سینا
پل ارتباطی دانشجویان و علاقه‌مندان فیزیک
🔗https://ble.ir/Physics_BASU
توجه داشته باشید که فعالیت های این کانال هم به قوت خود باقیست.
و کانال بله موازی با کانال تلگرام فعالیت خواهد کرد.