1273
«فردا از آن ماست» اندیشکده مطالعات توسعه ایران (بهارستان) تهران - خانه اندیشه ورزان ارتباط: @Sepiesa 🔹 instagram.com/Baharestan_ThinkTank 🔹 https://iranthinktanks.com/baharestanins
تفاهم‌نامه ایران و آمریکا امضا شد؛ اما آیا این به معنای یک معاهده الزام‌آور است؟
🔹 در حقوق بین‌الملل، پاسخ این سؤال را نمیتوان صرفاً از روی عنوان سند داد. آنچه اهمیت دارد، ماهیت تعهدات، سازوکارهای اجرایی و هزینه‌های نقض توافق است.
🔸 تفاهم‌نامه‌ها معمولاً با انعطاف بیشتری منعقد می‌شوند و بیش از آنکه بر ضمانت‌های حقوقی تکیه کنند، بر اراده سیاسی و حسن نیت طرفین استوارند. با این حال، تجربه روابط بین‌الملل نشان داده است که برخی تفاهم‌نامه‌ها می‌توانند آثار سیاسی، اقتصادی و امنیتی گسترده‌تری از بسیاری از معاهدات رسمی داشته باشند.
🔹 بنابراین پرسش اصلی پس از امضای هر توافقی این نیست که «چه نامی دارد»، بلکه این است که چه تعهداتی ایجاد می‌کند، چگونه اجرا می‌شود و هزینه خروج از آن برای طرفین چقدر خواهد بود.
👤 مهدی خودرو جورشری (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 اندیشکده بهارستان در راستای تعهد خود به ترویج آزادی اندیشه، گفت‌وگوی آزاد و توسعه دانش در حوزه‌های سیاست، حقوق، اقتصاد و مسائل اجتماعی، از انتشار یادداشت‌ها و تحلیل‌های پژوهشگران، دانشجویان و علاقه‌مندان استقبال می‌کند.
🔸 چنانچه مایل به انتشار یادداشت یا تحلیل خود در بسترهای رسانه‌ای اندیشکده بهارستان هستید، اثر خود را به همراه نام و نام خانوادگی، مقطع و رشته تحصیلی، دانشگاه محل تحصیل و راه‌های ارتباطی به شناسه زیر ارسال کنید.
از مشارکت شما در گسترش گفت‌وگوی علمی و عمومی استقبال می‌کنیم.
📩 آیدی ارسال آثار:
👤 @Leviathanmelvilei
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
امشب: انتشار یادداشت ویژه از سپهر صبوری‌فرد
🔹 آمریکا برای حل مسئله تنگه هرمز با محدودیت‌های جدی در استفاده از زور و ناپایداری مذاکرات مواجه است. در این میان، بحران مشروعیت ناشی از تورم، مشکلات اقتصادی و نارضایتی اجتماعی می‌تواند به یک چالش راهبردی برای ایران تبدیل شود. استدلال اصلی این یادداشت آن است که بازگشت به سیاست‌های گذشته پرهزینه خواهد بود و ایران برای کاهش آسیب‌پذیری‌های داخلی و خارجی، نیازمند اتخاذ رویکردها و سیاست‌های جدید است.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🗒️ زنان؛ افغانستان
👤 یاسمن صدری (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 زن سوژه ی خشونت است. همیشه بوده و همیشه هست. خواهران ما در گذر تاریخ، در ایران، در سوریه، در اسرائیل، در پاکستان، در اروپا، در آمریکا و حال نیز شدیدتر از هر زمان و مکانی در افغانستان زیر چکمه های استبداد مردانه جان می دهند. دیر زمانی از کشته شدن ژینا نگذشته بود که امروز در ادامه ی سیاست های خشونت بار اعمال پوشش اجباری و کنترل جسم و ذهن زنانه، فریادها در هرات به رگبار کشیده شده اند.
🔸 اعلامیه جهانی حقوق بشر در نص ابتدایی خود بیان می دارد: از آن جا که شناسايی حيثيت و کرامت ذاتی تمام اعضای خانواده بشری و حقوق برابر و سلب ناپذير آنان اساس آزادی ، عدالت و صلح در جهان است....
🔹 کدام زنی ست که تبعیض جنسیتی را در سطوح مختلف تجربه نکرده باشد؟ جنوب غرب آسیا کماکان بستر وقوع شدیدترین تبعیضات و خشونت ها علیه زنان خویش است. حق پوشش، حق مالکیت بر بدن، حق حضانت فرزند، حق کار کردن، حق داشتن درآمد برابر به ازای کار برابر با مردان و بسیاری از حقوق دیگر برای زنان این سرزمین، این نقطه ی پرآشوب از زمین، همواره با موانع بسیاری روبرو بوده و همچنان هست؛ اما زنان افغانستان اکنون برای داشتن اندیشه می جنگند. حق تحصیل را از زنان گرفته و آتش به رویشان می گشایند تا هرچه بیشتر فریاد مردسالاری و جنس دوم بودن زنان را به گوش جهان برسانند.
🔹 یکی از مقامات طالبان در گفتگویی، بعد از کشته شدن یک زن و یک کودک در تظاهرات زنان هرات، چنین گفت: ...ضمن مخالفت با حجاب اسلامی، که یک فرض الهی است، برای برهم زدن نظم عمومی اقدام کرده بودند...
🔸 حکومت های تمامیت خواه رویه‌ی کمابیش یکسانی دارند. هر اقدامی خارج از تایید حکومت تمامیت خواه با مهر "برهم زدن نظم عمومی" و امنیتی سازی مواجه می شود و در این استدلال، "نظم عمومی" در حقیقت "نظم مورد تایید حکومت تمامیت خواه" است. اصل تفسیر مضیق به نفع متهم در حقوق کیفری از اصول اساسی و بنیادین است که بیان می دارد تفسیر قوانین کیفری باید به نفع متهم و به صورت مضیق و با سخت گیری انجام بگیرد تا مصادیق کمتری برای آن جرم تفسیر شوند؛ اما در حکومت تمامیت خواه گویی که این قاعده برعکس می شود و استثنا است که اصل می شود. زنی که برای حق تحصیل خود فریاد می کشد برهم زننده نظم عمومی است و نه حکومتی که سلب حق کرده و می کند. شهروند است که نباید دست از پا خطا کند تا به عنوان عنصر نامطلوب این نظم پوشالی مردسالارانه شناسایی و منهدم نشود.
🔹 خواهر افغانستانی ام که نام پرافتخارش گمنام مانده است، در ویدیویی گفت: فرقی نمی کند در کجا می رین تظاهرات، فرقی نمی کند چطوری تظاهرات می کنید، در قلبتان قیام کنید برایش. در قلبتان بخواهید آن چیزی که واقعا حقتان است. پشتش برید، فرقی نمی کند چطوری. با یک قلم، با یک قلم زدن، با یک صدا، با یک گریه، با هر چیزی که میشه! فقط دنبال آن حقتان بروید. ما نباید بگذاریم نسل بعد ما اینطوری باشد. من نمی خواهم هیچ دختری بعد از من بخاطر مکتب گریه کند.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
دانشگاه‌ها را تعطیل کنید
🔴 با توجه به حملات اسرائیل و شرایط امنیتی ایجادشده، انتظار میرود وزارت علوم برای حفظ امنیت دانشجویان، اساتید و کارکنان دانشگاه‌ها، تعطیلی موقت مراکز آموزش عالی و برگزاری غیرحضوری کلاس‌ها را در دستور کار قرار دهد. در شرایط بحرانی، حفظ جان و آرامش جامعه دانشگاهی باید در اولویت باشد.
🔹 بیانیه‌ی شخصی مدیر اندیشکده بهارستان
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 قیصر در جشن غدیر در تهران خواند. زمانی که این خبر را دیدم از چندین منبع چک کردم تا مطمئن شوم چنین چیزی رخ داده. قیصر نماد تمام چیزهایی بود که جمهوری اسلامی همیشه با آن مبارزه می‌کرد که سرآمد آن «بی‌بندوباری» بود. اما حالا به ایران آمده و خوانده است. قطعا از حضور هنرمندان ایرانی با هر تفکری در کشور خودمان شاد می‌شوم، اما ناخودآگاه سوالاتی برام ایجاد شده. چرا هیچوقت به «حبیب محبیان» اجازه داده نشد که در وطنش بخواند؟ حبیب نمادی از اصالت و هنر بود. حبیب «بنی آدم اعضای یک دیگرند / که در آفرینش ز یک گوهرند» را خوانده بود؛ اما در وطنش غریبانه پر کشید. حالا انگار همه چیز عوض شده، چون خواننده‌ی شعر «پیکا همه بالا / چقدر ناز داری والا» در تهران کنسرت گذاشته است.
🔸 اکنون برایم یک سوال پررنگ شده: تعریف خیر و شّر در جامعه‌ی امروز از دید جمهوری اسلامی چیست؟
👤 سپهر صبوری‌فرد (مدیر اندیشکده بهارستان)
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
دوره «قانون، قانون‌گذاری و حکومت قانون»
🔹 این دوره در قالب ۶ شب و با حضور ۱۲ ارائه‌دهنده در تیرماه به صورت آنلاین برگزار خواهد شد. از میان این ۱۲ نفر، ۹ نفر از اعضای اندیشکده بهارستان هستند و ۳ فرصت ارائه نیز به علاقه‌مندان خارج از اندیشکده اختصاص یافته است.
🔸 چنانچه در یکی از گرایش‌های حقوق تحصیل کرده‌اید و علاقه‌مند به ارائه در این دوره هستید، رزومه خود را برای بررسی به آیدی زیر ارسال کنید:
📞 @Sepiesa
مهلت ارسال رزومه و جزئیات دوره متعاقباً اعلام خواهد شد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 اگر همه بشریت به یک عقیده باور داشته باشند و تنها یک نفر عقیده‌ای مخالف داشته باشد، بشریت بیش از آن یک نفر حق خاموش کردن او را ندارد؛ همان‌گونه که آن یک نفر نیز اگر قدرتش را داشت، حق خاموش کردن بشریت را نداشت.
📖 درباره‌ی آزادی
👤 جان استوارت میل
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
بهارستان در تمام این مدت تلاش کرد صدای ملت باشد؛ زین پس هم با بازگشت به فعالیت‌ها همچنان ندای آزادی خواهیم بود.
Читать полностью…
📝 مصادره‌ی آگاهی؛ «فارنهایت ۴۵۱» در روزگار قطعی اینترنت
📰 به مناسبت روز جهانی ارتباطات و روابط عمومی
👤 فاطمه دانش‌نیا (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 “کتاب‌ها حاملان آگاهی و معرفت بشریت هستند. کتاب‌ها را می‌سوزانند و خاکسترش می‌کنند تا جلوی انتقال آگاهی و تجربه را بگیرند."
این جمله، جوهره رمان فارنهایت ۴۵۱ است؛ جامعه‌ای که در آن آتش‌نشانان به جای اطفای حریق، آتش به جان کتاب ها می اندازند. شاید در نگاه اول داستان رمان فارنهایت ۴۵۱ در یک فضای سورئال و خیالی سیر می‌کند ولی با کمی تامل می‌بینیم که همین وضعیت سورئال بر زندگی روزمره ۸۰ میلیون ایرانی چیره است؛ اما با شکلی جدیدتر! امروزه در عصر مدرن، اینترنت جایگاه کتاب را بازآفرینی کرده است؛ بستری برای تبادل اندیشه، تجربه و آگاهی جمعی. اما متأسفانه همان منطق سوزاندن کتاب‌ها، اکنون در قالب «قطعی اینترنت» و «فیلترینگ بین‌الملل» تکرار می‌شود.
فرقی نمی‌کند کتاب را بسوزانی یا اینترنت را قطع کنی؛ حاصل هر دو، خاکستر شدن آگاهی جمعی و سلب حق دسترسی شهروندان به جهانی است که در آن اندیشه و تجربه آزادانه جریان دارد.
برادبری نوشته است: " نیازی نیست کتاب‌ها را بسوزانی؛ اگر مردم دیگر نخوانند، خودبه‌خود ناپدید می‌شوند" امروز استراتژی مشابهی در اینترنت اعمال شده است: اگر نتوانی وصل شوی، اگر ساعتها منتظر بمانی؛ کم کم از جستجو کردن خسته می‌شوی. کم کم «ندانستن» را به «دانستن» ترجیح می‌دهی و سوزاننده ترین آتش ها، جامعه‌ای است که به ندانستن عادت کرده باشد.
🔸به طور قطع، دشمنان هر کشوری همواره زیرساخت‌های حیاتی را هدف حملات خود قرار می‌دهند. اما آنچه اغلب در این میان کتمان می‌شود، این واقعیت است که مهم‌ترین راهبردی‌ترین زیرساخت هر ملتی، علم و دانشی است که در میان شهروندان آن جریان دارد. آگاهی، همان سرمایه نامرئی و ناملموس اما تعیین‌کننده‌ای است که یک جامعه را در برابر بحران‌ها سرپا نگه می‌دارد. در شرایط کنونی، دشمن دقیقاً همین زیرساخت ناملموس را هدف گرفته است. اما جای نگرانی آنجاست که متأسفانه خود ما با اعمال سیاست‌هایی نظیر قطعی گسترده اینترنت و فیلترینگ بین‌الملل، عملاً به این هدف دامن می‌زنیم و کار دشمن را تسریع می‌کنیم. گویی بی‌آنکه بدانیم، نقش همان آتش‌نشانان کتاب‌سوز دنیای فارنهایت ۴۵۱ را بازی می‌کنیم؛ با این تفاوت که این بار، کتاب‌ها جای خود را به شبکه‌های اطلاعاتی داده‌اند.
برخی فیلترینگ را محدود به شرایط جنگی می‌دانند، حال آنکه این سیاست پیش از جنگ نیز در کشور اعمال شده است و توجیه جنگ صرفا پوششی برای ادامه روندی است که ریشه در جای دیگری دارد.
🔹 کتاب ها در فارنهایت ۴۵۱ می‌سوختند. امروز، اطلاعات در صفحه‌ی "No Internet Connection" می‌سوزند، در ساعت‌های انتظار می‌سوزند، در ناامیدی ما از جستجو می‌سوزند و در فرصت‌های از دست رفته می‌سوزند.
*ارتباطات، نه یک انتخاب آکادمیک بلکه یک ضرورت وجودی‌ست*
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 تمایلی نداشتم که درگیر سیاست شوم. مدام با خودم میگفتم:«همه آنچه میخواهم یک زندگی عادی و آرام است.» بعد ها فهمیدم که یک زندگی ساده و آرام نه معمول است و نه به راحتی دست یافتنی. برای اینکه در آرامش زندگی کنی، کار کنی، فرزندانت را بزرگ کنی و از شادی های بزرگ و کوچک لذت ببری، داشتن شریک زندگی خوب و شغل مناسب کافی نیست، اینکه به قانون کشورت احترام بگذاری و وجدانی آسوده داشته باشی کافی نیست؛ از همه مهم تر باید جایگاه اجتماعی خوبی داشته باشی که بر پایه آن چنان زندگی‌ای بسازی. باید در نظام اجتماعی‌ای زندگی کنی که با اصول بنیادین آن موافقی، نظامی تحت فرمان و نظارت دولتمردانی باشد که بتوانی به آن اعتماد کنی. همانطور که نمیتوان خانه‌ای را بر گودالی از گل بنا کرد،نمیتوان در جامعه‌ای فاسد زندگی همراه با سعادت ساخت. اول باید پی خانه را بریزی.
📖 زیر تیغ ستاره‌ی جبار
👤 هدا مارگولیوس کووالی
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 بنا به استدلال افرادی از قبیل رابرت فوگل دیوید لندز و داگلاس نورث که در زمینه‌ی تاریخ اقتصادی صاحب نظرند دلیل ثروتمند بودن کشورهای ثروتمند آن است که این کشورها در طی صدها سال نهادهایی طراحی و تعبیه کرده‌اند که مردمانشان را قادر ساخته است شرایط زندگی مادی خود را بهبود بخشند این تبیین عمیق‌تری است؛ بر اساس این تبیین مردم کشورهای ثروتمند با فن آوری‌های برتر کار می‌کنند، تندرست‌ترند، عمرشان طولانی‌تر است، تحصیل کرده‌ترند و اندیشه های مولدتر فراوان خلق می‌کنند؛ زیرا در جوامعی زندگی می‌کنند که نهادهای آن جوامع اجازه‌ی انباشت عوامل تولیدی از قبیل: ماشین آلات، امکانات حمل‌ونقل، سلامت، مهارت، ایده‌ها و ثمرات آن ایده‌ها را می‌دهند و حتی تشویق می‌کنند. انباشت دارایی‌های سرمایه‌ای مولد صرفاً علت بی‌واسطه‌ی رونق و رفاه است؛ علت واقعی وجود نهادهای مترقی و پیشرفته است.
📖 اقتصاد
👤 پارتا داسگوپتا
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 برای رژیم‌های توتالیتر کار سختی نیست که مردم را نادان نگه دارند. وقتی بخاطر «درک ضرورت‌ها» از آزادی‌ات دست می‌کشی، یا بخاطر انضباط حزبی، برای تطبیق دادن خود با رژیم، برای عظمت و شکوه میهن یا هر گزینه‌‌ی دیگری که به انجام دادن آن مجاب شده‌ای، دیگر از تلاش برای مطالبه حقیقت صرف نظر می‌کنی. آرام آرام، قطره قطره، زندگی‌ات مثل زمانی که رگ دستت را زده باشی، می‌چکد و هرز میرود؛ و تو خودخواسته خودت را از پای در می آوری.
📖 زیر تیغ ستاره‌ی جبار
👤 هدا مارگولیوس کووالی
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
هم‌میهنان عزیز،
با توجه به اینکه همچنان دسترسی آزاد و عادی به اینترنت برقرار نشده و ما می‌دانیم بسیاری از شما، همانند ما، برای اتصال به اینترنت ناچار به پرداخت هزینه‌های سنگین و استفاده از روش‌های دشوار هستید، این پرسش را با شما مطرح می‌کنیم:
🔹 آیا تمایل دارید اندیشکده بهارستان فعالیت خود را در همین بستر از نو آغاز کند؟
موضع ما روشن است؛ ما هیچ‌گونه فعالیتی در پیام‌رسان‌های داخلی نداشته‌ایم و نخواهیم داشت، زیرا باور داریم جریان آزاد اطلاعات و دسترسی بدون محدودیت، حق طبیعی شهروندان است.
نظر، پیشنهاد و دیدگاه خود را در بخش کامنت‌ها با ما در میان بگذارید.
💠کتاب «امپراتوری زیرزمینی: چگونه ایالات متحده اقتصاد دنیا را به سلاح بدل کرد؟» اثر ابراهام نیومن و هنری فارل و با ترجمه بنده، آرین خانقاهی رضائی، توسط انتشارات وزین تندیس چاپ و منتشر گردید.
🔹اکنون با گذشت سه سال از نخستین مواجهه من با این اثر که منجر به شروع فرآیند ترجمه آن نیز شد می‌توان با اطمینان گفت مطالعه این کتاب برای دانشجویان علوم سیاسی و روابط بین‌الملل ضروری است.
🔹از همان نخستین مواجهه با این اثر، دریافتم که با کتابی متفاوت روبه‌رو هستم؛ این کتاب می‌کوشد یکی از مهم‌ترین ابعاد قدرت در جهان معاصر را توضیح دهد؛ اکنون که در ایران بخش مهمی از ادبیات روابط بین‌الملل بر قدرت نظامی و دیپلماسی تمرکز دارد، تلاش من معطوف به این است که نشان دهم چگونه شبکه‌های مالی، زیرساخت‌های دیجیتال، نظام پرداخت جهانی و زنجیره‌های تأمین به ابزارهای اعمال قدرت ژئوپلیتیکی تبدیل شده‌اند؛ این کتاب برای نیل به این هدف یکی از بهترین راه‌ها را پیش‌روی من گذاشت.
🔹بن‌مایه این کتاب، بسط تئوری «وابستگی متقابل تبدیل شده به سلاح» است؛ فارل و نیومن...
🦅مرکز مطالعات ایالات متحده (CUSS)The Center For United States Studies
تنگه هرمز و تغییر رژیم در ایران
👤 سپهر صبوری‌فرد
این یادداشت کوتاه در بستر فعالیت‌های اندیشکده بهارستان تهیه شده است؛ اندیشکده‌ای مستقل و دانشجویی متشکل از بیش از ۳۰ عضو در حوزه‌های علوم سیاسی، حقوق و علوم اجتماعی از دانشگاه‌های معتبر کشور که تلاش دارد تحلیل‌های سیاست‌پژوهانه را بر پایه ادبیات آکادمیک و نگاه نهادی تولید کند.
با وجود ظرفیت علمی و تلاش مستمر برای ارائه خروجی، تاکنون این مجموعه کمتر مورد توجه جدی نهادهای تصمیم‌ساز و سیاست‌گذار قرار گرفته است؛ در حالی که می‌تواند به‌عنوان یک بدنه کارشناسی مؤثر در فهم مسائل کشور ایفای نقش کند.
در چنین شرایطی، انتشار عمومی این تحلیل‌ها نه از سر تمایل رسانه‌ای، بلکه به‌عنوان یکی از معدود مسیرهای ممکن برای دیده‌شدن و امکان اثرگذاری بر فضای عمومی و سیاست‌گذاری صورت می‌گیرد.
این متن تلاشی است برای ارائه یک صورت‌بندی تحلیلی از یک مسئله راهبردی، با اتکا به ظرفیت یک نهاد دانشگاهی مستقل و دغدغه‌مند نسبت به آینده ایران.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
سخنی با شما
مدتی است با یک پرسش جدی درگیر هستیم:
در روزگاری که اخبار جنگ، فشار اقتصادی و دغدغه‌های معیشتی بخش بزرگی از زندگی مردم را اشغال کرده، آیا تولید محتوای علمی، سیاسی و حقوقی هنوز ارزشی دارد؟ آیا آنچه ما منتشر می‌کنیم واقعاً به کار کسی می‌آید، یا صرفاً باعث می‌شود احساس کنیم وظیفه‌ای را انجام داده‌ایم؟
ما نمی‌خواهیم صرفاً تولیدکننده محتوا باشیم؛ می‌خواهیم مفید باشیم. به همین دلیل از شما می‌پرسیم:
اگر قرار باشد یک مجموعه علمی و فکری در این شرایط به کشور کمک کند، باید روی چه موضوعاتی تمرکز کند؟ چه نیازهایی را می‌بینید که کمتر به آن‌ها پرداخته می‌شود؟ و چه کاری می‌تواند اثر واقعی، هرچند کوچک، بر جامعه داشته باشد؟
مشتاقیم نظرات شما را بخوانیم و مسیر فعالیت‌مان را بر اساس آن بازنگری کنیم.
جان لاک (۱۶۳۲–۱۷۰۴) فیلسوف و نظریه‌پرداز سیاسی انگلیسی و از مهم‌ترین بنیان‌گذاران لیبرالیسم کلاسیک بود.
او معتقد بود انسان‌ها به‌طور طبیعی دارای حقوقی چون «زندگی، آزادی و مالکیت» هستند و هیچ حکومتی حق نقض این حقوق را ندارد.
لاک منشأ مشروعیت حکومت را «رضایت حکومت‌شوندگان» می‌دانست و از نظریه قرارداد اجتماعی دفاع می‌کرد.
به باور او، اگر حکومتی حقوق طبیعی مردم را نقض کند، مردم حق مقاومت و حتی براندازی آن را دارند.
اندیشه‌های لاک تأثیر عمیقی بر American Revolution، شکل‌گیری دموکراسی‌های مدرن و سنت فکری لیبرالیسم گذاشت.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
زنده باد ایران؛ با آرزوی بهروزی برای هم‌میهنان عزیز در هر سناریویی.
Читать полностью…
🔹 یورگن هابرماس فیلسوف و جامعه‌شناس آلمانی و از برجسته‌ترین نمایندگان نسل دوم Frankfurt School است.
🔸 او نظریه «کنش ارتباطی» را مطرح کرد و معتقد بود مشروعیت سیاسی باید از گفت‌وگوی آزاد و عقلانی میان شهروندان به دست آید.
🔹 هابرماس از دموکراسی مشورتی دفاع می‌کند و باور دارد تصمیمات سیاسی زمانی معتبرند که در فرآیندی شفاف و مبتنی بر استدلال عمومی شکل گرفته باشند.
🔸 از مهم‌ترین آثار او می‌توان به The Theory of Communicative Action، Between Facts and Norms و The Structural Transformation of the Public Sphere اشاره کرد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 لئو اشتراوس، فیلسوف سیاسی آلمانی-آمریکایی قرن بیستم، از مهم‌ترین منتقدان مدرنیته و نسبی‌گرایی اخلاقی بود. او معتقد بود بحران‌های سیاسی عصر جدید ریشه در فاصله گرفتن از فلسفه سیاسی کلاسیک، به‌ویژه اندیشه‌های افلاطون و ارسطو، دارد. اشتراوس با بازخوانی متون فلسفی نشان داد که بسیاری از متفکران بزرگ، آموزه‌های عمیق خود را به‌صورت «پنهان‌نگارانه» بیان می‌کردند. آثار او تأثیر گسترده‌ای بر فلسفه سیاسی، نظریه محافظه‌کاری و مطالعات کلاسیک گذاشت. برای اشتراوس، پرسش بنیادین سیاست نه صرفاً قدرت، بلکه جست‌وجوی زندگی خوب، فضیلت و نظم سیاسی عادلانه بود.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 اگر کانت به ما آموخت چگونه بیندیشیم، آرنت پرسید وقتی انسان‌ها از اندیشیدن دست می‌کشند چه اتفاقی می‌افتد؟
🔸 هانا آرنت با مفاهیمی چون “ابتذال شر”، “فضای عمومی” و “کنش سیاسی” نشان داد که دفاع از آزادی تنها در برابر دیکتاتورها نیست؛ بلکه در برابر بی‌تفاوتی، اطاعت کورکورانه و فراموشی مسئولیت انسانی نیز هست.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 دو دوره «لیبرالیسم» و «قانون، قانون‌گذاری و حکومت قانون» بزودی توسط اندیشکده بهارستان برگزار خواهد شد.
🔸 این دو دوره به یاد و احترام کودکانی برگزار می‌شود که در جریان جنگ اخیر و اعتراضات دی ماه، زندگی از آن‌ها دریغ شد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔴 توصیه‌های امنیتی فوری برای کاربران (تکنولوژی و امنیت سایبری)
با توجه به اختلالات اخیر و لزوم حفظ امنیت داده‌ها، رعایت موارد زیر بلافاصله پس از اتصال به اینترنت آزاد توصیه می‌شود:
۱. بروزرسانی اپلیکیشن‌ها از منابع رسمی:
تمامی اپلیکیشن‌های خود را صرفاً از Google Play یا App Store بروزرسانی کنید. از نصب هرگونه فایل APK یا برنامه‌هایی که در کانال‌های تلگرامی منتشر می‌شوند، جداً خودداری کنید.
۲. وصله‌های امنیتی سیستم‌عامل:
سیستم‌عامل گوشی (اندروید/iOS) و سیستم‌های دسکتاپ (ویندوز/مک) را به آخرین نسخه موجود ارتقا دهید تا حفره‌های امنیتی احتمالی بسته شوند.
۳. بازنگری در ابزارهای عبور از فیلترینگ:
اگر از فیلترشکن‌های ناشناس یا فایل‌های نصبی مشکوک استفاده کرده‌اید، آن‌ها را حذف کرده و از ابزارهای معتبر و تاییدشده استفاده کنید.
۴. پاکسازی گواهی‌ها (Certificates):
اگر برای استفاده از برخی شبکه‌ها یا ابزارها، گواهی امنیتی (Certificate) خاصی روی دستگاه خود نصب کرده‌اید، آن‌ها را بررسی و در صورت عدم نیاز، حذف کنید.
۵. هشدار برای برنامه‌نویسان:
توسعه‌دهندگان و متخصصان IT باید پکیج‌های پروژه‌های خود (Node.js, Python و …) را بررسی کرده و از عدم وجود کدهای مخرب در نسخه‌های غیررسمی اطمینان حاصل کنند.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
📝 رستاخیزِ معنا در جغرافیایِ رنج
📰 به‌مناسبت روز بزرگداشت فردوسی
👤 علیرضا دهقان (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 امروز روز فردوسی است؛ شاعری که فقط شاعر نبود، بلکه در یکی از بحرانی‌ترین دوره‌های تاریخی ایران تلاش کرد ایده‌ی ایران را زنده نگه دارد.
🔸 فردوسی در زمانی شاهنامه را نوشت که ایرانِ پس از فروپاشی ساسانیان، هم دچار بحران هویت بود و هم زیر فشار قدرت‌های سیاسی و فرهنگی زمانه قرار داشت. شاهنامه فقط مجموعه‌ای از اسطوره‌ها نیست؛ نوعی بازسازی حافظه‌ی تاریخی یک ملت است.
🔹 شاید مسئله‌ی امروز ما نیز، بیش از هر زمان دیگری، همین بحران حافظه و افق باشد. ایران این روزها در وضعیتی ایستاده که جامعه، از یک‌سو زیر فشار اقتصادی و فرسایش اجتماعی قرار گرفته و از سوی دیگر، سیاست به‌شدت از امر ملی فاصله گرفته است. شکاف میان دولت و جامعه عمیق‌تر شده، اعتماد عمومی تحلیل رفته و نسل جدید بیش از هر چیز احساس تعلیق می‌کند؛ تعلیق میان ماندن و رفتن، امید و بی‌تفاوتی، مشارکت و انزوا.
🔸 در چنین شرایطی، بازگشت به فردوسی صرفاً یک نوستالژی فرهنگی نیست. اهمیت فردوسی در این بود که فهمیده بود هیچ جامعه‌ای بدون روایت مشترک، بدون حافظه‌ی تاریخی و بدون احساس تعلق جمعی دوام نمی‌آورد.
🔹 ملت‌ها پیش از آنکه با اقتصاد یا حتی قدرت نظامی باقی بمانند، با معنا باقی می‌مانند.
🔸 شاید پرسش اصلی امروز ایران نیز همین باشد: آیا هنوز روایتی مشترک برای آینده وجود دارد یا هرکس تنها به فکر نجات فردی خویش است؟
🔹 روز فردوسی، بیش از آنکه یادبود یک شاعر باشد، یادآوری یک دغدغه‌ی سیاسی و تاریخی است؛ دغدغه‌ی حفظ ایران، نه فقط به‌عنوان جغرافیا.
🔸اما مسئله اینجاست که هیچ ملتی صرفاً با تکرار گذشته نجات پیدا نمی‌کند. فردوسی اگر به گذشته رجوع کرد، برای ماندن در گذشته نبود؛ او تاریخ را بازخوانی کرد تا امکان آینده را حفظ کند. تفاوت حافظه‌ی تاریخی با حسرت تاریخی دقیقاً همین‌جاست.
🔹 ایران امروز، بیش از هر چیز، نیازمند بازسازی اعتماد ملی است؛ نه با شعار، نه با دوقطبی‌های فرسوده و نه با حذف و انکار بخش‌هایی از جامعه، بلکه با پذیرش این واقعیت که بقای ایران در گرو بازگشت سیاست به منافع ملی و بازگشت جامعه به احساس مشارکت است.
🔸 هیچ حکومتی بدون سرمایه‌ی اجتماعی پایدار نمی‌ماند و هیچ جامعه‌ای نیز بدون امید، توان بازسازی خود را ندارد. نسل امروز شاید دیگر زبان حماسی شاهنامه را تکرار نکند، اما همچنان همان نیاز تاریخی را دارد:
نیاز به کرامت، ثبات، آینده و احساس تعلق.
🔹 اگر سیاست نتواند به این مطالبات پاسخ دهد، شکاف‌ها عمیق‌تر می‌شود و فرسایش ملی ادامه پیدا می‌کند.
🔸 با این حال، تاریخ ایران نشان داده که این سرزمین بارها از دل بحران عبور کرده است؛ نه به‌خاطر قدرت دولت‌ها، بلکه به‌خاطر دوام جامعه و فرهنگ ایرانی.
🔹 شاید مهم‌ترین درس فردوسی برای امروز همین باشد:
ایران زمانی باقی می‌ماند که ایران مسئله‌ی مشترک همه باشد؛ فراتر از جناح، نسل، قومیت و سلیقه‌ی سیاسی.
🔸 در نهایت، وطن فقط خاک نیست.
وطن، توافق ما بر سر ادامه دادن است؛ توافق بر سر اینکه با وجود همه‌ی اختلاف‌ها، ناامیدی‌ها و زخم‌های تاریخی، هنوز چیزی به نام «ما» وجود دارد که ارزش حفظ کردن دارد.
🔹 فردوسی هزار سال پیش تلاش کرد این «ما» را از دل شکست و فروپاشی بیرون بکشد و شاید امروز، بیش از هر زمان دیگری، ایران دوباره به همین بازآفرینیِ حس مشترک نیاز دارد.
🔸 نه بازگشت به گذشته، نه فرار از آینده؛ بلکه ساختن افقی که در آن، ایران فقط میراث نیاکان نباشد، بلکه انتخاب آگاهانه‌ی نسل امروز برای ادامه‌ی زندگی مشترک باشد.
چو ایران نباشد تن من مباد
بدین بوم و بر زنده یک تن مباد
همه روی یکسر به جنگ آوریم
جهان بر بداندیش تنگ آوریم
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
📝 اضطراب زوال و خشونت
👤 حسین خسروی‌فرد (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 دولت ضعیف صرفاً یک دولت ناکارآمد نیست؛ بلکه می‌تواند به پدیده‌ای پرخطر و ترسناک تبدیل شود. دولت‌ها در شرایط بی‌ثباتی، هنگامی که نشانه‌های فرسایش اقتدار و کاهش مشروعیت را احساس می‌کنند، اغلب به‌جای حرکت به‌سوی عقلانیت و مدارا، به سمت رفتارهایی خشن‌تر، عصبی‌تر و غیرقابل‌پیش‌بینی‌تر سوق پیدا می‌کنند. تاریخ نشان داده است که خشونت، نه فقط از دل قدرت تثبیت‌شده، بلکه از اضطراب زوال و ترس از فروپاشی نیز زاده می‌شود. هرچه احساس ناامنی سیاسی در ساختار قدرت بیشتر شود، احتمال توسل به ابزارهای قهری نیز افزایش می‌یابد؛ زیرا دولت در چنین وضعیتی می‌کوشد اقتداری را که در حال فرسایش است، با نمایش قدرت حفظ کند.
🔸 ریشه این مسئله را می‌توان در اندیشه‌های توماس هابز فهمید؛ آنجا که هابز در فقدان اقتدار مؤثر، انسان را «گرگ انسان» توصیف می‌کند. از نگاه او، دولت دقیقاً برای مهار ترس، خشونت و جنگ دائمی شکل می‌گیرد. اما هنگامی که خودِ دولت دچار ضعف و بحران شود، جامعه به‌تدریج به وضعیتی نزدیک می‌شود که در آن بقا بر قاعده پیشی می‌گیرد و اعتماد عمومی به نظم موجود فرومی‌ریزد.
🔹 در چنین شرایطی، نشانه‌های فرسایش نظم آشکار می‌شود؛ فاصله گرفتن از قواعد پیشین، غلبه منطق بقا در رفتارهای فردی و جمعی، رشد بی‌اعتمادی، و کاهش اتکای شهروندان به ساختارهای رسمی. تداوم این روند، به معنای بازگشت تدریجی به وضعیتی پیشادولت است؛ وضعیتی که در آن، نظم سیاسی ترک برمی‌دارد و جامعه میان ترس از هرج‌ومرج و ترس از اقتدار معلق می‌ماند.
🔸 ترسناک‌تر آنجاست که دولتِ تضعیف‌شده، در عین ناتوانی، همچنان ابزارهای خشونت را در اختیار دارد. در این وضعیت، نه نظم به‌درستی برقرار است و نه بی‌نظمی به‌طور کامل رها؛ بلکه ترکیبی ناپایدار از هر دو شکل می‌گیرد؛ وضعیتی خاکستری که می‌تواند جامعه را به سمت بحران‌های عمیق‌تر و واکنش‌های غیرقابل‌پیش‌بینی سوق دهد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
📝 چرا پاپ موظف به تبعیت از ترامپ نیست؟
📰 در باب تقابل ترامپ با حق سیاسی واتیکان
👤 علیرضا آصفی‌راد (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 در منظومه تاریخ سیاسی و الهیاتی غرب، کمتر نهادی را می‌توان یافت که همچون «سریر مقدس» و دولت‌شهر Vatican City، اقتدار دینی و حاکمیت سیاسی را به‌صورت توأمان حفظ کرده باشد. واتیکان صرفاً یک قلمرو کوچک جغرافیایی در قلب رم نیست، بلکه نهادی دارای شخصیت کامل حقوقی در نظام بین‌الملل است که بر اساس پیمان لاتران ۱۹۲۹، استقلال سیاسی و دیپلماتیک آن به رسمیت شناخته شد. در این چارچوب، پاپ نه فقط رهبر مذهبی کاتولیک‌های جهان، بلکه رئیس رسمی یک دولت مستقل نیز محسوب می‌شود.
🔸 از همین رو، مواضع سیاسی و اخلاقی پاپ، بخشی از اختیارات قانونی و شناخته‌شده او در عرصه بین‌المللی است. در سنت کاتولیکی، پاپ موظف است نسبت به جنگ، بحران‌های انسانی، فقر، مهاجرت و مناسبات قدرت جهانی موضع‌گیری کند و سکوت در برابر تحولات جهانی، با رسالت تاریخی کلیسا ناسازگار تلقی می‌شود. بنابراین، استقلال رأی پاپ یک امتیاز شخصی نیست، بلکه لازمه ماهیت فراملی و مستقل سریر مقدس است.
🔹 در این چارچوب، واکنش‌های تند Donald Trump به مواضع ضدجنگ پاپ لئو چهاردهم، به‌ویژه درباره تنش‌ها و حمله به ایران، بیش از آنکه صرفاً یک اختلاف سیاسی باشد، نشان‌دهنده نادیده‌گرفتن جایگاه حقوقی و حاکمیتی واتیکان است. ترامپ پیش‌تر نیز آشکارا اعلام کرده بود که به پاپی که با سیاست‌های او مخالفت کند «نیازی ندارد»؛ رویکردی که عملاً با منطق حقوق بین‌الملل و اصل استقلال دولت‌ها در تعارض قرار می‌گیرد.
🔸 پاپ، برخلاف رهبران سیاسی متعارف، مشروعیت خود را از سنت الهیاتی و ساختار کلیسای کاتولیک اخذ می‌کند، نه از رضایت قدرت‌های جهانی. به همین دلیل، انتظار تبعیت یا ملاحظه‌کاری او در برابر رؤسای جمهور کشورها، با ماهیت تاریخی و حقوقی پاپ‌گرایی ناسازگار است. کلیسای کاتولیک در دوران مدرن همواره کوشیده است استقلال اخلاقی خود را حفظ کند و به ابزاری برای مشروعیت‌بخشی قدرت‌های سیاسی تبدیل نشود.
🔹 بر این اساس، همان‌گونه که دیگر دولت‌های مستقل حق موضع‌گیری سیاسی دارند، پاپ و دولت‌شهر واتیکان نیز واجد حق کامل و رسمی برای اظهار نظر درباره تحولات جهانی‌اند و هیچ قدرتی، از جمله ایالات متحده، نمی‌تواند این جایگاه حاکمیتی را نادیده بگیرد.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
📝 حق نشر برای همه، مگر برای خودشان
📰 درباب شکایت صداوسیما از آپارات
✍️ پوریا بازرگان (پژوهشگر اندیشکده بهارستان)
🔹 روز یکشنبه ۲۰ اردیبهشت، کاربران سکوی اشتراک ویدیوی آپارات شاهد انتشار بیانیه رسمی این پلتفرم درباره حکم ۳.۶ همتی دادگاه علیه این شرکت، در پی شکایت صداوسیما بودند؛ حکمی که مدیرعامل آپارات را به پرداخت ۳.۶ هزار میلیارد تومان خسارت بابت انتشار محتوایی که توسط کاربران روی این بستر بارگذاری شده، محکوم کرده و دادگاه نیز مسئولیت این محتوا را متوجه پلتفرم دانسته است. داستانی که بیشتر به طنزی تلخ شباهت دارد تا یک واقعیت حقوقی.
🔸 همه‌چیز این پرونده خنده‌دار است؛ همه‌چیز. صداوسیما، نهادی که خود سابقه‌ای طولانی در نقض حقوق آثار دارد، حالا از آپارات بابت رعایت نکردن حقوق ناشر شکایت کرده است. دقیقاً همان صداوسیمایی که سال‌ها سریال‌های خارجی را بدون خرید حق پخش و صرفاً برای جذب مخاطب بیشتر پخش می‌کند. همان رسانه‌ای که هنوز نه‌تنها هیچ مبلغی بابت حق پخش مسابقات فوتبال به باشگاه‌های لیگ برتری خودمان پرداخت نمی‌کند، بلکه در بین دو نیمه مسابقات، از سکوهای تماشاگران تا وسط زمین را به تبلیغات اختصاص می‌دهد و درآمدهای چندصد میلیاردی کسب می‌کند. بله، دقیقاً همین صداوسیما امروز از یک استارتاپ به‌دلیل انتشار محتوای متعلق به دیگران بدون اجازه شکایت کرده است.
🔹 ساترا که چندی پیش پلتفرم‌های نمایش خانگی را زیر سلطه خود برد، حالا ظاهراً قصد بلعیدن پلتفرم‌های اشتراک ویدیوی داخلی را دارد؛ آن هم در شرایطی که اینترنت بین‌الملل بر مردم محدود شده و سکوهای خارجی مانند یوتیوب فیلتر هستند. سؤال اینجاست: اگر مردم نخواهند فقط محتوایی را ببینند که شما و دوستانتان بر آن نظارت می‌کنید، دقیقاً چه انتخاب دیگری دارند؟
🔸 اگر ادعا می‌کنید که شکایت از آپارات صرفاً برای مقابله با نشر غیرقانونی آثار بوده و نه سخت‌تر کردن فعالیت سکوهای کاربرمحور، لطفاً ابتدا حق کپی‌رایت تک‌تک موسیقی‌هایی را که در فیلم‌ها و برنامه‌هایتان استفاده می‌کنید بپردازید. یا مثلاً پس از دریافت این غرامت، حق پخش چند سریال خارجی باکیفیت را خریداری کنید و دست‌کم یک اثر خارجی را به‌صورت قانونی پخش کنید.
🔹 در نهایت، نهادی تمامیت‌خواه که سال‌ها از بودجه‌های چندده‌همتی بهره برده و آثار هنرمندان داخلی و خارجی را بدون رعایت حقوق مالکیت معنوی پخش کرده، امروز نمی‌تواند ژست قربانی بگیرد و هم‌زمان از یک شرکت فناوری نیز بهره‌کشی و اخاذی کند.
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌
🔹 اخیرا یکی از مسئولین که در جایگاه «نماینده مردم» در مجلس حضور دارد گفته است که «اگر اینترنت باز شود، ممکن است بعضی مزدوران که مسلح هم هستند از طریق همین شبکه‌ها تجمعاتی داشته باشند.» ابتدا باید پرسید که این‌ها چجور مزدورانی هستند که به سلاح دسترسی دارند، اما به کانفینگ‌های چند صدهزار تومانی نه! آیا این نماینده مجلس شورای اسلامی این را نمی‌داند که قطعی اینترنت موجب افزایش نارضایتی‌های مردمی می‌شود تا جایی که این «مزدوران مسلح»می‌توانند از این نارضایتی‌ها استفاده کنند؟ تفاوت محاصره‌ی دریایی آمریکا با این محاصره اینترنتی در چیست وقتی هر دو معیشت و زندگی عادی مردم را مورد هدف قرار می‌دهند؟
👤 سپهر صبوری‌فرد
📰 روزنامه سازندگی - هفدهم اردیبهشت
🪽 𝑩𝒂𝒉𝒂𝒓𝒆𝒔𝒕𝒂𝒏 𝑻𝒉𝒊𝒏𝒌𝑻𝒂𝒏𝒌