Telegram-канал languagepolitics - « چشم انداز اقتصاد جهان »: Unsorted

« چشم انداز اقتصاد جهان »

02 October 2025 17:09

🌎 مکاتب اقتصادی

🔱 مکتب توسعه / ساختارگرایی – نیمه قرن ۲۰

مکتب توسعه ساختارگرایی که در نیمه قرن بیستم شکل گرفت، پاسخی به شرایط خاص کشورهای درحال‌توسعه و عقب‌ماندگی نسبی آن‌ها در نظام اقتصاد جهانی بود. این رویکرد بیش از همه با آثار اندیشمندانی چون رائول پره‌بیش و هانس سینگر شناخته می‌شود. آنان استدلال می‌کردند که کشورهای پیرامونی (عمدتاً تولیدکننده مواد خام و کالاهای اولیه) در یک رابطه نابرابر با کشورهای مرکز (تولیدکننده کالاهای صنعتی) گرفتار شده‌اند. این نابرابری از «شرایط مبادله ناعادلانه» ناشی می‌شود؛ بدین معنا که در بلندمدت قیمت کالاهای اولیه میل به کاهش دارد، درحالی‌که قیمت کالاهای صنعتی رو به افزایش است. در نتیجه، کشورهای صادرکننده مواد خام همواره ارزش کمتری از صادرات خود به‌دست می‌آورند و قدرت خریدشان کاهش می‌یابد.

از دیدگاه ساختارگرایان، توسعه در این کشورها تنها با اصلاح ساختار اقتصادی و رهایی از الگوی وابستگی ممکن است. آن‌ها بر ضرورت صنعتی‌سازی، تنوع‌بخشی به تولید و کاهش وابستگی به صادرات مواد خام تأکید داشتند. همچنین نقش دولت را بسیار کلیدی می‌دانستند؛ دولت باید از طریق سیاست‌های حمایتی مانند جایگزینی واردات، تعرفه‌های حمایتی و سرمایه‌گذاری در صنایع نوپا، فرآیند توسعه را هدایت کند.

ساختارگرایان برخلاف لیبرال‌ها که به آزادی بازار و مزیت نسبی اعتماد داشتند، معتقد بودند که بازار جهانی به‌تنهایی قادر به ایجاد توسعه در کشورهای پیرامونی نیست، بلکه آن را در وضعیت وابستگی تثبیت می‌کند. از این رو، سیاست‌های اقتصادی فعالانه و مداخله دولت برای تغییر ساختار تولید و تجارت بین‌الملل ضروری است.

این مکتب، پایه‌گذار بسیاری از نظریات بعدی در حوزه اقتصاد توسعه و نظریه وابستگی شد. گرچه برخی از سیاست‌های آن (مانند جایگزینی واردات) در عمل با مشکلاتی روبه‌رو گردید، اما نقش مهمی در برجسته‌سازی مسئله نابرابری‌های ساختاری و ضرورت استقلال اقتصادی کشورهای درحال‌توسعه داشت.

📊چشم انداز اقتصادی جهان
/channel/Languagepolitics
@Languagepolitics