Telegram-канал molavipoet - مولوی و عرفان: Unsorted

مولوی و عرفان

19 January 2018 09:17

🌹🌹
@Molavipoet
(1)
#عالم_مثال

موقعیت عالم مثال در بین سایر عوالم کجاست؟ آیا مثل این دنیا حقیقت مادی دارد؟ اینکه ادعیه قضا و قدر را بر می گردانند در خصوص عالم یاد شده چگونه قابل توجیه است؟

#پاسخ_اجمالی
#عالم_مثال_حد_فاصل_میان_دنیا_و_آخرت_است، در واقع این عالم هم مراتبی از عوالم ممکن است که مرتبه آن بعد از دنیا و قبل از آخرت و قیامت است. این عالم مادی نیست ولی برخی از خصوصیات ماده را دارد، از جمله شکل و وضع و بُعد و ...
در واقع این عالم با عالم برزخ یکی است که فلاسفه از آن تعبیر به عالم مثال کرده اند، زیرا حد فاصل بین عالم ماده و عالم مجردات می باشد.
اینکه قضا و قدر را به عالم مثال برمی گردانند به این جهت است که از لحاظ مرتبه عالم مثال بالاتر از عالم طبیعت و حس قرار دارد و می دانیم که قوس نزول از عالم بالا به پایین می آید.

#پاسخ_تفصیلی

طبق نظر حکما از یک لحاظ سلسله وجود، مشککه محسوب می شود؛ به این معنا که همه در وجود، یکسان هستند ولی شدت و ضعف آنها در بهره وجودی باعث اختلاف در مرتبه آنها شده است و هر چه وجود، اقوی و وسیع تر باشد مرتبه آن در سلسله وجود مقدم تر است .
#عوالم_ممکنات(یعنی ما سوی الله) و به عبارتی #عوالم_کلی دارای #سه_ مرتبه از وجود اند:
1 .عالم عقل
2 .عالم مثال
3 .عالم ماده یا طبیعت
این ترتب وجودی، ترتب در علیت است؛ یعنی عالم عقل علت به وجود آمدن عالم مثال است و عالم مثال علت به وجود آمدن عالم ماده. بر این اساس هر مرتبه از وجود که علت برای دیگری است تمام کمالات معلول خود را دارد،در این صورت عالم مثال که علت عالم ماده معرفی شده یک نظام مثالی است که تمام آثار نظام مادی را در خود جای داده، با این تفاوت که اشرف و اعلی از نظام مادی است و محدودیات ماده را ندارد.
به هر حال از دیدگاه فلسفی جایگاه عالم مثال ما بین عالم طبیعت و عالم عقل می باشد.
آشنایی ما با عالم مثال در مباحث روایی و کلامی از طریق اصطلاح «برزخ» و عالم پس از مرگ سهل تر می باشد؛ زیرا برزخ همان عالم مثال است .
خود واژه برزخ در قرآن، اصطلاحی برای عالم پس از مرگ است که مردم در آن به سر می برند تا قیامت برسد ،این آن معنایی است که سیاق آیه 100 سوره مبارکه مومنون (وَ مِن وَرَائهِم بَرْزَخٌ إِلىَ‏ یَوْمِ یُبْعَثُون؛ و در برابر آنها عالم برزخ است تا روزى که برانگیخته شوند) و آیاتی دیگر و روایات بسیار از طرق شیعه از رسول خدا (ص) و ائمه اطهار (ع) و نیز از طرف اهل سنت بر آن دلالت دارد .
عالم مثال یا برزخ را، #عالم_خیال_منفصل نیز نامیده اند، خیال یعنى عالمى که در آنجا صورت محض است و مادّه ای در آن جا نیست، گرچه صورى که در آنجا موجود است به مراتب از موجوداتى که در عالم مادّه است قوى تر و عظیم تر، حرکتش سریع تر، حزن و اندوه و یا مسرّت و لذّتش افزون تر است ، چون مادّه حاجب و مانع از فراوانىِ این خصوصیّات است، و عالم برزخ چون از مادّه جداست ، لذا این معانى در آنجا بسیار بیشتر از عالم ماده حضور دارد.
وجه تسمیه این عالم به خیال منفصل این است که چون عالم خیال، متّصل به قواى متخیّله انسان است و چون با بدن خاکى او همجوار و قرین است خیال متصل نام می گیرد، خیال منفصل همان قوای متخیله است اما در وقتی که از بدن مفارقت نموده و به عالم صورت محض پیوسته است . بنابراین تمام موجودات عالم برزخ را «خیال منفصل » گویند. باید دانست که عالم خیال، یک عالم بسیار وسیعى است ،نه اینکه آن را به معنای مصطلح فارسی ،یعنی امر توهّمى و موهومى بپنداریم . این اشتباهى است که در لغت ما وارد شده است و لذا بعضى از اهل ظاهر که چنین جملاتى را مانند عالم خیال، از حکماى أعلام دیده ‏اند، تصوّر نموده‏ اند که آنها عالم برزخ را که همان مثال است قبول ندارند و قائل به یک عالم توهّمى و تصوّرى هستند، و براى آن حقیقت و واقعیّتى قائل نیستند در حالی که چنین نسبتی به آنان درست نیست .
همچنین گاه عالم مثال را «مثال اعظم» و صورت های مثالی جزئی در نفس را «مثال اصغر » نامیده اند .
در مورد حقیقت عالم مثال باید گفت که طبق نظر حکما این عالم نه مجرد محض است و نه مادی صرف، بلکه متوسط میان آن دو است. یعنی از ماده و تغیّر و حرکت(حرکت به معنای سیر از قوه به فعل که در فلسفه ملاصدرا مطرح شده نه حرکت به معنای عرفی ) منزّه است، ولی با برخی از آثار ماده مانند شکل ، وضع و بُعد و نظایر آنها همراه است.
🆔 @Molavipoet
🆑 کانال مولوی وعرفان ⬇️⬇️(2)