oldhistor | Unsorted

Telegram-канал oldhistor - تاریخ روایی ایران

1523

🍃 بازنگری در تاریخ قلمرو میانی بررسی بازه زمانی پیش از عصر آهن، و نقد عنوان مرسوم «پیش از تاریخ». در حال تبدیل به اندیشکده (مرکز ملی مطالعات تاریخی) تماس با مدير: @mehrdad_1166

Subscribe to a channel

تاریخ روایی ایران

🍃
شرح احوال نیاکان اروپاییان امروز

لشگرکشی داریوش به سرزمین سکاهای آن سوی دریا (دانوب):
سکاها که پیوسته از برابر ایرانیان می‌گریختند، سرانجام در جایی به این نتیجه رسیدند که اکنون وقت آن رسیده که بایستند و بجنگند. اما ناگهان پیش از آن که نبرد شروع شود، صفوف آن‌ها به هم ریخت و به وضعیت آشفته شروع کردند به در هم لولیدن و چرخیدن و پس از چند لحظه سپاهی از ایشان باقی نماند تا ایرانیان با آن بجنگند.
وقتی به فرمان داریوش، تحقیق کردند تا ببینند چه اتفاقی افتاده، به او گفتند خرگوشی میان صفوف ایشان پدیدار شده و در نتیجه همگی به شوق گرفتن خرگوش، به تعقیب آن پرداخته‌اند.
آنگاه داریوش رو به افسران نزدیک خود کرد و گفت «این سکاها ما را دست انداخته‌اند و کم‌کم به این نتیجه می‌رسم که تعبیر گوبریاس درست است و بهتر است هر چه زودتر آنان را رها کنیم و برگردیم».

-هرودوت، کتاب چهارم: ۱۳۴
-کوک، جان مانوئل، ۱۳۸۳: ۲۲۶

@oldhistot

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
شاهنشاهی هخامنشی

مهرداد ایران مهر
تمام منابع پژوهشی قطوری که اکنون دربارۀ هخامنشیان (بریان، کوک، اومستد و...) وجود دارد، ۹۵ درصد مطالبشان مربوط به رخدادهای یک نوار باریک (سبزرنگ) شامل دوریسکوس، سیزیک، سینوپ، ک‌لنه، داسکیلیون، سارد، افسوس، ملط، هالیکارناس، کزانتوس، سالامین، بیبلوس، صیدون، صور، پلوز، ممفیس و سی‌ین الفانتین است.

نقل کتب مولفین کلاسیک (هلنی/یونانی) که اکثرا زاده یا ساکن قاره (آسیای خرد) بوده‌اند و ذکر برخوردهای آتن و اسپارت با ساتراپی‌های ایرانی شرق اژه و مقداری هم فنیقیه و و دلتا و جنوب مصر


۳ درصد بقیه هم مربوط به الواح بابلی و گل‌نوشته‌های خزانۀ پارسه و بیستون است و اندکی هم دربارۀ ساتراپی باختریش (بلخ).
۲ درصد هم مربوط به مورخین اسکندر و دروغ‌هایی پیرامون حضور او در باختریش و نواحی سِند و نیز گزارش نئارک از سواحل خلیج فارس.

منابع پژوهشی معاصر، تنها پارۀ ناچیزی از اوضاع شاهنشاهی هخامنشی را پوشش داده و بخش بسیار بزرگ و چشمگیری از رخدادها، به دلیل عدم کاوش در فلات و نیز نابودی پارشمن‌ها و پاپیروس‌های بایگانی‌های ساتراپی‌ها، اکنون چشم در راه یافته‌های آیندۀ باستان‌شناسی دارد.

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
چرا تصور درستی از سومر نداریم؟

مهرداد ایران‌مهر

دورهٔ حلف: ۶۱۰۰ تا ۵۵۰۰ پ.م
دورهٔ عبید: ۴۱۰۰–۵۳۰۰ پ.م. (نوسنگی باسفال تا مس‌سنگی)
دورهٔ اوروک: ۲۹۰۰–۴۱۰۰ پ.م. (از پایان مس‌سنگی تا اوایل عصر مفرغ)
اوروک ۱۴و۱۵: ۳۳۰۰–۴۱۰۰ پ.م.
اوروک ۵: ۳۱۰۰–۳۳۰۰ پ.م. (نخستین ورود فرمانروایان بیگانه از فلات، نمرود)
دورهٔ جمدت نصر (اوروک ۳): ۲۹۰۰–۳۱۰۰ پ.م.

👇دورهٔ دودمانی نخستین موسوم به سومر (عصر مفرغ نخستین ۲ تا ۴)
دورهٔ دودمانی نخستین ۱: ۲۸۰۰–۲۹۰۰ پ.م.
دورهٔ دودمانی نخستین ۲: ۲۶۰۰–۲۸۰۰ پ.م. (گیلگمش)
دورهٔ دودمانی نخستین ۳الف: ۲۵۰۰–۲۶۰۰ پ.م.
دورهٔ دودمانی نخستین ۳ب: حدوداً ۲۳۳۴–۲۵۰۰ پ.م.

دوران دودمانی معروف به سومر شامل بیشترین حضور جمعیت‌های فلات ایران است که با خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م به میانرودان (و سِند) رفتند. یعنی همان جمعیت‌های متمدن پیرامون دریاچه‌های میانی مانند تپه‌حصار و سیلک و کنارصندل و شهرسوخته و...

سومری‌ها به خود اوگ-ساگ-گیگ-گا و به سرزمین‌شان کی-ان-گیر و به خاستگاه نیاکانشان در شرق، سرزمین مقدس می‌گفتند. اکدی‌ها ایشان را شومر نامیدند.

کهن‌تر از این‌ها، چغامیش و اریدو با بیش از ۸۵۰۰ سال قدمت است.


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
این تصویر، ساده‌ترین توضیح برای مطالب بالا است.

خوینگ: خورشید
ای‌رثه: چرخ
وئیژنگه: سرزمین


به لحاظ زمانی، خونیرث مقدم بر ایران‌وج بوده و نیای آن است. بنابراین ایران‌وج یک منطقه در یک گوشه‌ای در آسیای میانه و آذربایجان و... نیست که نیاز باشد کسی دنبالش بگردد.
ایران‌وج همانند خونیرث، پهنه‌ای منطبق بر فلات پهناور ایران (ایرانشهر) بوده است.


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
یک مشت ادعاهای توخالی

مهرداد ایران‌مهر

کژراهه از اینجا آغاز می‌شود:

داریوش بزرگ – بیستون (DB)
adam Dārayavauš xšāyaθiya vazraka … Pārsa Pārsahyā puça,
Ariya, Ariya čiça


👇👇

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

داستان آب و فلات ایران

مهرداد ایران‌مهر
جملۀ زیر زیاد تکرار می‌شود، اما دقیق نیست:

آب همواره در طول تاریخ یکی از اصلی‌ترین مسائل گریبانگیر مردم ایران بوده است.


این یک برداشت مرسوم در میان عامه و حتی متخصصین این حوزه است. اما این ادعا حقیقت ندارد و در مقیاس تاریخی، زمان نسبتا کوتاهی است که فلات ایران در این پهنه، دچار خشکسالی به این سختی شده است.
اما اینکه «آب، و نه صرفا خشکسالی، معمولا برای مردم فلات ایران در طول تاریخ، مسئله بوده است»، این ادعا درست است. زیرا در دوره‌های کمابیش طولانی، این مردمان گرفتار سیلاب‌ها و باران‌های شدیدی هم بوده‌اند که البته هیچگاه به آن پرداخته نشده است.

زیرا:
یکی آنکه، تاریخ ایران را صرفا ۲۵۰۰ ساله می‌دانند و می‌گویند ایرانیان تا پیش از آن در سیبری و جوار خرس‌های قطبی بوده‌اند!
دیگر نیز، اساسا هیچگونه آگاهی از دوران ترسالی چند هزار سالۀ فلات ایران تا پیش از خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م ندارند.

تیریشت، کردۀ شانزدهم، بند ۶۱:
... پس ناگاه سیلاب سرزمین‌های ایرانی را فراگیرد. به ناگاه سپاه دشمن به سرزمین‌های ایرانی در آید. به ناگاه سرزمین‌های ایرانی در هم شکند...


Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
دریاچۀ باستانی کاشی*

مهرداد ایران‌مهر
در مسیر مشهد به تهران و در راه میان شاهرود و دامغان، زمانی که به سمت راست خود (شمال) نگاه کنید، دنبالۀ شرقی رشته‌کوه البرز را می‌بینید، و چنانچه به سمت مقابل (جنوب) بنگرید، با خط کاملا صاف افق در دشتی بی‌انتها روبرو خواهید شد.

@oldhistor
👇

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

محبی: با توجه به مطالب چهار بخش گذشته، هدف ما بازشناسی تاریخ قلمرو میانی است. از منتقدین به محتوای این برنامه دعوت می‌کنیم تا با یکدیگر در فضای علمی به گفتگو و مناظره بپردازیم.
یکی از عیوبی که برای این نوع نگاه جاری بر تاریخ ما گرفته می‌شود، غفلت از منابع باستانی به ویژه استوره‌هاست که می‌تواند در غبارزدایی از تاریخ کمک کند.
آیا تعریف استوره به شکلی است که غرب ارائه داده؟ به صورتی که در حد سرگرمی است و وجود خارجی ندارد؟

ایران‌مهر: ما در نشست‌های پیشین، خطی فرضی را رسم کردیم از امروز به گذشته، از باورهای استوره‌ای تا جهان باورها. واژۀ myth به درد همان مناطق خاستگاه این واژه می‌خورد. ما واژه‌هایی به یک سبک خاص از علم و زیست خودمان داریم.
دیرینه‌شناسی تاریخی به این پرسش‌ها پاسخ داده است. در جهان باورها، نبرد تاریکی و روشنایی مسالۀ مهمی است که بعدها در غرب به تز و انتی‌تز (دیالکتیک) شهرت یافت. حتی افسانه هم با میتولوژی کنونی برابر و هم‌معنا نیست.
و اما تا زمانی که کتاب دکتر آذرتاش آذرنوش را نخوانده‌ایم، نمی‌توانیم دربارۀواژگان دخیل فارسی در قرآن، واژگان دخیل در فرهنگ عرب جاهلی، اظهارنظر کنیم. دربارۀ اینکه کدام واژه عربی است یا نه، به عنوان نمونه واژۀ ماه‌روچ در مسیر تکامل زبانی به موّرخ تبدیل شده که واژۀ تاریخ هم برگرفته از آن است. منظور از تاریخ اسنادی است که در دست داریم، و تاریخ ایران را نیز بر مبنای افسانه‌ها و استوره‌هایی که داریم، مطرح می‌کنیم.
استوره را ما ایرانیان، تاریخ بی‌زمان می‌دانیم. استار به معنی ستاره، و استوره از همین ریشه آمده است. برای مثال گفته می‌شود، فلانی استورۀ (ستاره) زمان خود بود. واژۀ هیستریا به معنای ستاره‌زدگی است و در اینجا واژۀ history به معنی تاریخ را داریم‌. چون در تاریخ باستان جایگاه ستارگان آسمانی، ویژه بود.
مثالی دیگر، واژگان آرشیو و آرشه و آرشیتکت هم‌ریشه‌اند، به معنای کمانی‌شکل. واژۀ هنر نیز در فرهنگ ما معنای کلی‌تر و وسیع‌تری داشته است. همچنین واژۀ نژاد در شاهنامه فردوسی بیشتر مفهوم هویتی دارد و معنای تبار خانوادگی می‌دهد.

محبی: تاکنون چه تجربیات و تحقیقاتی در بحث استوره‌شناسی صورت گرفته است؟

احسانی: نویسنده‌ای به نام دیوید برایانت معتقد به نظریۀ آریایی‌های بومی هند است و در مورد مهاجرت و زبان ایرانیان پژوهش‌هایی داشته‌اند. عهد عتیق و سِفر پیدایش از دید برخی استوره پنداشته شد. برای یک هزاره، اروپاییان عهد عتیق را سند تاریخی و هویتی می‌دانستند‌. در زمینۀ زبان، دانشمندی ۱۱ زبان اروپایی را دسته‌بندی می‌کند و منشآ مشترک همۀ آن‌ها را زبان عبری می‌داند! مردمانی که عهد عتیق را منشا پیدایش می‌دانستند، در هند با متون سانسکریت آشنا می‌شوند که باعث تعجب آن‌ها می‌شود و این بانی بازنگری تاریخی-زبانی می‌گردد، اما به شکلی مغرضانه. چون پذیرش واقعیت دردآور است.
برایانت می‌گوید که، فرض شده کوچی اتفاق افتاده و زبانی پدید آمده که زیر عنوان زبان هندواروپایی یا هندوایرانی می‌شناسیم، پس داده‌های زبان‌شناسی و باستان‌شناسی، بنا بر فرضیۀ کوچ بررسی شده است. در نتیجه، با نادیده گرفتن فرضیۀ کوچ، داده‌های باستان‌شناسی چیز دیگری می‌شد.

محبی: چه مدل‌هایی در دنیا هست که بر اساس آن‌ها می‌توانیم تاریخمان را بازشناسی کنیم؟

فیروزی: متون ۶۰ سال پیش باستان‌شناسان غربی دقیقا مانند باستان‌شناسان امروزی ما ایرانیان صحبت می‌کردند و استوره‌ها و متون را افسانه می‌انگاشتند. اما امروزه آن‌ها را واقعی می‌دانند و در دانشگاه تدریس می‌کنند و از روش راستی‌آزمایی استفاده کرده‌اند.
فردی به نام شلیمان از دل افسانه، تاریخ را بیرون کشید، مثل اتفاقی که برای تروآ افتاد. یک معدنچی آلمانی شروع به کاوش در کنارۀ شرقی دریای اژه نموده و تروآ را پیدا کرد. با کمک همان تفاسیر، داستان و نمونه‌های مشابه در مصر و چین هم هست. حال ما بعد از ۱۰۰ سال می‌خواهیم متون کهن خودمان را بررسی کنیم. اشتباه ما، در نوع نگاهمان به غربی‌هاست.

محبی: امیدوارم در کشور ما هم باستان‌شناسان و استوره‌شناسان با هم و با بهره‌گیری از متون کهن و دیرین‌هواشناسی و افسانه‌شناسی، بازاندیشی مستدلی از تاریخ‌مان داشته باشند.

#ایران‌وج #ایران #فلات #نسخۀ_صوتی

@oldhistor
https://s3.picofile.com/file/8486184084/IRAN_Vej_300x194.jpg

دنبالۀ نوشتار👇

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
دکتر عبدالمجید ارفعی:
تاریخ را با چشم باز بخوانیم

تاریخ مانند ریاضی و فیزیک نیست که با اعداد و معادلات مشخصی سر و کار داشته باشد. متون تاریخی وابسته به عوامل مختلفی مانند منبع، دیدگاه و گرایش نویسنده، اعتقادات و حکومت، زمان، مکان و هدف نگارش است.
بنابراین امکان دست‌ورزی و تحریف خواسته یا ناخواسته در متن‌های تاریخی محتمل است.

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

ویدیو کامل رو از دست نده👇

🔴 ( YouTube )

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
ایران‌وج ۴
بازنگری و بازاندیشی در تاریخ

ارائه دلایلی بر نادرستی روایات معمول در تاریخ موجود،
با حضور کارشناسان:
آزاده احسانی
سورنا فیروزی
سعید کریمی
مهرداد ایران‌مهر
کارشناس-مجری: محمد محبی

سال انتشار: ۱۳۹۵، رادیو صدای امید

@oldhistor
https://irane-ayandeh.blogsky.com/iranvej

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
اشکانیان و سنت هخامنشی

شاهان اشکانی خود را به هخامنشیان متصل می‌کردند. مهرداد دوم خودش را با چهار شخص دیگر، کنار کتیبۀ داریوش بزرگ در بیستون نقش کرد. گودرز دوم هم صحنۀ پیروزی بر یکی از مدعیان تاج و تخت را کنار این نقش‌برجسته جاودانه نمود. این نقوش، تصویر‌گری تمام‌رخ را به هنر حجاری افزودند.
نقوش برجستۀ ساسانی، وارث چنین سنت دور و درازی بود.

@oldhistor
@tarikhnegarrr

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
زمانی که یونانیان، خشیارشا را زئوس پنداشتند

ساکنان مناطق غربی آسیای خرد در زمان داریوش بزرگ شوریدند. داریوش نیز شورشیان را تنبیه کرد. پس از او، خشیارشا به آتن لشگر کشید.

هفت روز طول کشید تا سپاه از مسیر عبور کند. در این هنگام، مردی با دیدن شکوه وی گفت:
«ای زئوس! چرا خود را به شکل ایرانیان درآورده‌ای و نام خشیارشا بر خود نهاده‌ای؟ اگر قصد نابودی ما را داری، چرا همۀ دنیا را همراه خود کشانده‌ای؟ تو به تنهایی نیز می‌توانستی این کار را انجام دهی.»

جنگ‌های ایران و یونان، هرودوت، ترجمۀ حسن افشار


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
ایران‌وج ۳
بازنگری و بازاندیشی در تاریخ

ارائه دلایلی بر نادرستی روایات معمول در تاریخ موجود،
با حضور کارشناسان:
آزاده احسانی
سورنا فیروزی
سعید کریمی
مهرداد ایران‌مهر
کارشناس-مجری: محمد محبی

سال انتشار: ۱۳۹۵، رادیو صدای امید

@oldhistor
https://irane-ayandeh.blogsky.com/iranvej

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
بسیاری از حماسه‌های یونانی شفاهی است⁣

اصولاً شیوۀ تفکر ایشان با حماسه چیز دیگریست تا آن چیزی که ما ایرانی‌ها داریم. اولاً بسیاری از حماسه‌های آن‌ها شفاهی است. یعنی شاعر بدیهه‌سرا است.

حالا در مورد هومر این اختلاف هست. بعضی‌ها اصلا معتقد نیستند که کسی به نام هومر بوده و بعضی‌ها هم معتقدند که او بدیهه‌سرایی بوده که بعداً اشعارش را دیگران دستکاری کردند و به این صورت درآوردند. در موردش خیلی اختلاف هست.⁣
در هر حال، ایلیادِ هومر یک اثر بسیار جالب و بزرگی است. ولی اصولاً شیوۀ برداشت یک شاعر یونانی از جهان و در نتیجه از حماسه، یک چیز دیگریست تا آن چیزی که در ایران بوده. حالا چه فردوسی، چه پیش از او و یا چه بعد از او.⁣

جلال خالقی مطلق


@oldhistor
@shahnamehpajohan

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
ماندانا مادر کوروش بزرگ نیست

مهرداد ایران‌مهر

ماندانا دختر آستیاژ شاه ماد بود. بر طبق گفتۀ هرودوت، زمانی که آستیاژ در خواب، پسر ماندانا را دید که پادشاهی وی را به خطر انداخته، دخترش ماندانا را به ازدواج کمبوجیه که از خاندان فرمانروا در پارس بود، درآورد. ماندانا از کمبوجیه پسری به دنیا آورد و این پسر را کوروش نام نهادند.
(ویکی‌پدیا)


هووخشتره شاه ماد (پدر آستیاژ)، در زمان خورشیدگرفتگی ۵۸۵ پ.م، در هلیس با الیات شاه مرمناد لیدی جنگیده و بر اثر این رخداد، صلح کرده و آروئنیس دختر الیات، همسر آستیاژ شده است.
اگر دختر ایشان یعنی ماندانا، به فرض در ۵۶۵ هم با ک(م)بوجیه اول ازدواج کرده باشد، کوروش در ۵۵۴ که طبق گزارش‌های میانرودانی با ماد جنگیده، نمی‌توانسته است به علت سن کم (حدود ۱۲ سالگی)، توسط پدرش و ارشامه (پدربزرگ داریوش)، شاه پارس و انشان شده باشد.

مراجعه به متون تاریخی، کاری واجب است. اما «روش تحقیق» مساله‌ای است که علاقمندان باید به آن توجه داشته باشند.
هردوت علاوه بر کتاب هکاته، گزارش‌های خود را از منابع شفاهی گرفته است. همچنین تواریخ او در اسکندریه (۲۰۰۰ سال پیش) دستکاری شده است.

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
سومر یا شومر، واژه‌ای اکدی

عبارت سومری، اصطلاحی همگانی میان اکدیان بود که به افراد غیربومیِ ساکن میانرودان داده می‌شد.

سومریان خود را با عنوان 𒌦 𒊕 𒈪 𒂵 آوانویس /uŋ saŋ ɡi ɡa/ اونگ - سانگ - نگیگا به معنی مردم سیاه‌سر و سرزمین‌شان را کی - ان - گیر به معنی سرزمین اربابان بزرگوار می‌نامیدند.
اکدیان نیز مردم سومری را تسالمات - قاقادی (tsalmat-qaqqadi) به همین معنی مردمان سیاه‌سر می‌نامیدند.

واژۀ سومر در زبان اکدی، ممکن است گویش آن منطقۀ جغرافیایی باشد. اما دلیل واقعی رواج این اصطلاح یعنی سومر (šumerû) نامشخص است.
اصطلاح شنعار در کتاب مقدس، (Sngr مصری، شانهار Šanhar(a) هیتی) نیز می‌تواند نوع گویش غیراکدی شومر (Shumer) باشد.

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃

مساحت خونیرث (ایرانشهر) به تنهایی به اندازۀ مساحت شش کشور است.
مردمان در زمان هوشنگ و بر پشت گاو سریشوک، به شش کشور رفتند. به همین رو، هوشنگ را شاه هفت کشور می‌نامند.

تصویر سمت راست:
کتاب التفهیم بیرونی


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
متاسفانه ترجمه‌های دلبخواه انگلیسی از متون میخی، همواره مرجع جامعۀ کم‌سواد علوم انسانی ما بوده است.
پیش‌تر فراوان به این موضوع که آن میخ‌ها در پارسی باستان، آریا خوانده نمی‌شده است، پرداخته‌ایم. همچنین در اوستایی و پهلوی هم که به روشنی ثبت این واژه، آریا نیست.
سر و کلۀ این واژه، با ترجمه‌های فارسی معاصر از متون اروپایی، وارد فرهنگ امروز ما و دامنگیر شد. از همه بدتر، مفهوم نادرست جمعیتی و تباری (نژادی) است که در هیاهوی جنگ دوم جهانی بر دوش این واژه سوار شد.

به هر روی، آسیب از این مطالب به ظاهر علمی و با روکش دانش زبان‌شناسی آغاز شد:

شاخه ایرانی (اوستا و پارسی باستان)
*h₂eryós → airya → airiia / airiya


غربی‌ها به نام و بهانۀ بازسازی، همان خوانش قرن هجدهمی و زورکی آریا (arya) را به شکل‌های *h₂eryós و Aryos و...در آورده و یک زخم دیگر بر پیکر هویت ایرانی وارد کردند.
از آنجا که ایشان همچنان نیاکان ما را در سیبری تصویر می‌کنند، می‌گویند که ایشان در آنجا یکدیگر را هریوس و آریوس صدا می‌زده و سپس همین‌ها خودشان را آریایی نامیده‌اند!

جماعت خوش‌باور و بی‌خبر علوم انسانی کشورمان هم هیچگاه از خود نپرسیدند که پس واژگان ثبت شده و کهن خونیرث و ایران‌وج این وسط چه هست و چه معنایی دارد.

واژۀ خونیرث از دو بخش خوَن و ای‌رثه تشکیل شده است. خوَن بازماندۀ واژۀ اوستایی خوینگ است که تبدیل به خوَن و خور(شید) شده است. سول (Solar) در لاتین هم از همین ریشه است.
ای‌رثه هم به معنای چرخ است که آوای تزئینی ای در آغاز آن به مانند واژگانی که با حروف غیرمصوت آغاز می‌شود، آمده است. مانند ای‌ننه، ای‌دیگنه و...
خونیرث به معنای چرخ خورشید و یادآور سرزمین میانی می‌باشد که در میان شش کشور جای گرفته است.

و اما، واژۀ ایران‌وج هم از دو بخش اِیر-ان و وئجه ساخته شده است. بخش ایر بازماندۀ همان ای‌رثه در بخش دوم واژۀ خونیرث است. وئجه هم شکل پهلوی واژۀ اوستایی وئیژنگه به معنای سرزمین است.
ایران‌وج در کل به معنای سرزمین ایرها یعنی ساکنین سرزمین میانی در نظر گرفته می‌شود. در اینجا، تغییر مفهومی ای‌رثه یا همان توپ مرکزی چرخ خورشید که سرزمین میانی یا خونیرث می‌باشد، طبیعی است. اینک بار مفهوم هویتی ساکنین بخش مرکزی این چرخ، به سرزمین موصوف میانی منتسب شده و به قول هگل این مردمان به هویت خویش واقف گشته و خود را با آن تعریف کردند.

خونیرث: خوَن-ای‌رثه / (وئیژنگه)
ایران‌وج: (...) / ایر(ان)-وئجه

سرزمین میانی همپوشان با فلات ایران است. پس طرح مسائلی چون خاستگاه سیبریایی و بازسازی خیالی واژگانی چون هریوس و...، چیزی جز خیالبافی برای انحراف اذهان و خدشه بر هویت ملی ایرانیان نیست.

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

تاریخ هفت هزار ساله!

مهرداد ایران‌مهر
چگونه؟ از کجا؟ طبق کدام مبدا و سند و رخداد؟
پاسخ این است که هیچ. به راستی هیچ رخداد مشخصی در ۷۰۰۰ سال پیش از امروز رخ نداده که بخواهد مبدا تاریخ ایران باشد.

اما متاسفانه یک باور عمومی، رفته‌رفته جای خود را باز کرده و حتی پایۀ مبدا‌گذاری و تاریخنگاری‌های رسمی شده است. به گونه‌ای که انگار به راستی در ۷۰۰۰ سال پیش، رخداد و رویدادی باعث جدا شدن زمان پیش و پس از خود شده و مبدا تاریخ ما گشته است!

آسیب دیگر آنکه، برخی از آنجا که آغاز تاریخ ایران را از هخامنشی و حداکثر ماد دیاکو می‌دانند، تاریخ‌های بیش و پیش از آن را با عنوان «پیش از تاریخ» نامیده و خارج از مباحث تاریخی به شمار می‌آورند. انگار نه انگار که آنان هم انسان بوده‌اند و بر همین خاک زیسته و نیاکان همین کسانی هستند که مردمان دوران تاریخی انگاشته شده‌اند...

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1404/09/21/post-414

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃

شما در اصل و در اینجا دارید به کرانه‌های شمالی دریاچۀ نمک حاج علیقلی می‌نگرید که به روزگاری دور، لنگرگاه ساکنان شهر باستانی تپه‌حصار (جنوب دامغان) بوده و از آنجا به دریاچۀ بزرگ و باستانی آب شیرین کاشی (دشت کویر) دسترسی داشته است.

این دریای مهم و قابل کشتیرانی، از حدود طبس کنونی در شرق تا ری و کاشان (دریاچۀ نمک قم) در غرب و از شاهرود و دامغان در شمال تا جندق معلمان یزد در جنوب گسترده بوده است. با ژرفایی مناسب برای کشتیرانی و بندرگاه‌های پرشمار از اوایل نوسنگی تا آغاز عصر آهن، یعنی از حدود ۹۵۰۰ تا ۵۵۰۰ سال پیش.

این دریاچه با درازا و پهنای نزدیک به ۳۰*۸۰ فرسنگ (۶۵۰۰۰ کیلومتر مربع) جزو مهمترین مناطق در جهان باستان به شمار می‌رفته که جدی‌ترین نامزد برای خاستگاه خط‌های آوانگار اولیه و زبان وندی (موسوم به هندواروپایی) و گسترش رنگ پوست روشن به سرزمین‌های غرب عالم شمرده می‌شود.
پیوستگی ژنوم میتوکندریال مادری در میان جمعیت‌های پیرامون کویرهای میانی فلات ایران (دریاچه‌های باستانی)، به اندازه‌ای چشمگیر است که فقط با فرض ارتباط دریایی گسترده میان این جمعیت‌ها در گذشته‌های دور خود، قابل توضیح خواهد بود.

دو دریاچۀ زره (کویر لوت) و گودزره (هامون باستانی) نیز در سمت راست پایین تصویر پیوست دیده می‌شود. نکته آنکه، شهرسوخته به مانند کِفِن، در کرانۀ گودزره بوده است، نه دریای زره.

و اما، در باب قدمت تمدن‌های باستانی پیرامون دریاچه‌های میانی فلات باید گفت، از آنجا که متاسفانه اکنون تاریخگذاری‌های کهن صرفا بر اساس داده‌های باستان‌شناسی انجام گرفته و توجهی به دانش‌های دیرین‌هواشناسی و استوره‌شناسی و ژنتیک و... در این باره نمی‌شود، بنابراین سن آخرین لایۀ کاوش شده، برابر با قدمت آن جایگاه در نظر گرفته می‌شود!

برای مثال، قدمت شهرسوخته را بر اساس آخرین داده‌های به دست آمده از لایه‌های باستان‌شناسی، ۴۴۰۰ سال برآورد کرده‌اند. اما نخست آنکه، این عدد با هر بار کاوش در لایه‌های عمیق‌تر، طبیعتا تغییر می‌کند. دیگر نیز، این زمان‌ها با منطق تاریخی بیگانه است. زیرا تمدن‌ها در پیرامون کویرها شکل نمی‌گیرند، بلکه در کنارۀ رودها و منابع آبی پایدار است که پا گرفته و نمو می‌یابند.

با بروز خشکسالی ۳۲۰۰ پ.م، روند فروپاشی تمدن‌های پیوسته‌ای چون شهرسوخته، سیلک، کنارصندل، تپه‌حصار و... آغاز شد و سرازیر شدن این جمعیت‌ها به منابع آبی دو سوی فلات یعنی سِند و میانرودان و نیل، باعث پیدایش تمدن‌های ثانویه همچون موهنجودارو و هاراپا در شرق و دولت‌شهرهای پس از دوران دودمانی سومر در میانرودان و نیز تمدن مصر گردید.

از این رو، زمان پا گرفتن و قدمت تمدن‌های پیرامون دریاچه‌های میانی فلات ایران، بسی فراتر از ۵۲۰۰ سال پیش و تمدن‌های سِند و میانرودان و مصر نیز کمتر از این مقدار می‌باشد.

*اوستایی: کان-سَه-اویَه

-دینکرد هفتم
-گزیده‌های زاتسپرم
-شاهنامه، پادشاهی کیخسرو
-پژوهش‌های مشترک دو دانشگاه توبینگن و اوهایو
-پژوهش ژنتیکی دانشگاه کمبریج (دکتر مازیار اشرافیان بناب)
-دانشنامه کاشان، دکتر جهانشاه درخشانی


#دریاچه #کویر #فلات #تمدن

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

♦️به فرهنگ باشد روان تندرست



♦️ایران سرزمینی کهن با فرهنگ باستانی است. سرزمین نیکی‌ها و مردمان نجیبی که ستایشگر داد و راستی و دوستی و نکوهشگر ظلم و دروغ و دشمنی‌اند. باید تا می توان از ایران گفت و نوشت. چرا که ظرف و محتوای توسعه کشور است. باید زبان فارسی را دوست داشت و در جهت ترویج آن از هیچ اقدامی دریغ نکرد. باید تا حد ممکن فرزندان کشور را با حافظ و سعدی، با فردوسی و مولوی و نظامی آشنا کرد. اگر ایده ایران از جمع معدودی نخبگان خارج شود و در میان مردم و سیاستگذاران شکل خودآگاهانه بگیرد معنای امنیت، مصلحت و منافع ملی شکل خواهد گرفت. حقیقت این است که امروزه ایران مورد غفلت قرار گرفته است و بدون وطن، کشور و ایراندوستی هیچ تحول مهمی رقم نمی‌خورد.

♦️فهرست زیر از کوشاترین و معتبرترین رسانه ها و نهادهای فرهنگیِ مستقل تشکیل شده است که جملگی در گستره‌یِ گسترده‌یِ تاریخ و ادبیات و فرهنگِ زرینِ ایران زمین می‌کوشند.
با پیوستن به این رسانه ها و نهادها به توسعه فرهنگی در جامعه یاری رسانیم.

                     


♦️پـــــــایــنده ایــــــــــران♦️

🛑تدریس مکاتب فلسفی و روانی

🛑یافته‌های مهم روانشناسی

🛑جملگی روانکاوی

🛑کتاب گویا (لذت مطالعه با چشمان بسته).

🛑زین قند پارسی
(درست بنویسیم، درست بگوییم).


🛑دکتر محمّد‌علی اسلامی‌نُدوشن

🛑باغ سبز مولانا ( زهراغریبیان )

🛑رسانه رسمی استاد فریدون فرح اندوز
(گوینده و مجری رادیو و تلویزیون ملی ایران).


🛑رازها و نمادها و آموزه‌های شاهنامه

🛑بهترین داستان‌های کوتاه جهان

🛑رمانهای صوتی بهار

🛑کتابخانهٔ ادب و فرهنگ

🛑حافظ // خیام ( صوتی )

🛑خردسرای فردوسی
(آینه‌ای برای پژواک جلوه‌های دانش و فرهنگ ایران زمین).


🛑بنیاد فردوسی خراسان
(كانون شاهنامه فردوسی توس‏).


🛑سرو سایـه‌فکن
(رسانه ای برای پاسداشت زبان و ادبیات فارسی).


🛑شرح غزلیات سعدی با امیر اثنی عشری

🛑چراغداران (دایرةالمعارف بزرگ صوتی ایران، صداهای نایاب فرهنگ و ادب و هنر)

🛑حافظ‌خوانی با محمدرضاکاکائی

🛑کتابخانه بزرگ ادیان و فرهنگ باستان

🛑شرح بوستان سعدی با امیر اثنی عشری

🛑شاهنامه کودک هما

🛑مأدبه‌ی ادبی، شرح کلیله و دمنه و آثار ادبی فارسی (رسانه دکتر محمّدامین احمدپور).

🛑ستیغ، خوانش اشعار حافظ و سعدی و...(رسانه سهیل قاسمی)

🛑تاریخ، فرهنگ، هنر و ادبیات ایران زمین

🛑شاهنامه برای کودکان
(قصه های شاهنامه و خواندن اشعار برای کودکان و نوجوانان).


🛑گاهگفـت
(دُرُست‌خوانیِ شعرِ کُهَن).


🛑کتاب گویای ژیگ

🛑سفر به ادبیات
(مرزبان‌نامه و گلستان، تک‌بیت‌های کاربردی )

🛑ملی‌گرایی ایرانی/شاهنامه پژوهی

🛑تاریخ نگار (روایتی متفاوت از تاریخ ایران)

🛑کانون پژوهش‌های شاهنامه
(معرفی کتاب‌ها و مقالات و یادداشت‌ها پیرامون شاهنامه).


🛑هفت هزار سالگان

🛑انجمن دوستداران شاهنامه البرز (اشا)


🛑فرهنگ یاریگری، توسعه پایدار و زیست بوم‌داری

🛑رهسپر کوچه رندان
(بررسی اندیشه حافظ).


🛑آرخش، کلبه پژوهش حماسه‌های ایرانی
(رسانه دکتر آرش اکبری مفاخر).


🛑کتابخانهٔ نسخ خطی سپهسالار

🛑تاریخ روایی ایران

🛑سخن و سخنوران
(سخنرانی و گفتگوهای نایاب نام آوران وطن فارسی).


🛑کتاب و حکمت

🛑تاریخ میانه

🛑زبان شناسی و فراتر از آن (درگاهی برای آموختن درباره زبان‌ها و فرهنگ‌ها).

🛑خواندن و شرح تاریخ عالم‌آرای عبّاسی (میلاد نورمحمدزاده).

🛑هزار بادهٔ ناخورده (یادداشت‌های امیرحسین مدنی دربارۀ ادبیات و عرفان).

🛑شرح کلیات سعدی
(تصحیح و طبع شادروان محمدعلی فروغی).


🛑انجمن شاهنامه‌خوانی هما
(خوانش و شرح بیتهای شاهنامه).


🛑نقش بر آب (یادداشتهای ادبی و تاریخی دکتر حامد خاتمی‌پور)


♦️کانال میهمان:

♥️فصلنامه فرهنگی اجتماعی قلم‌یاران



♦️فـــرِّ ایــــران را می سـتایـیـم
.♦️






♦️هماهنگی جهت شرکت در تبادل


♦️@Arash_Kamangiiir

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
ایران‌وج ۵
بازنگری و بازاندیشی در تاریخ

ارائه دلایلی بر نادرستی روایات معمول در تاریخ موجود،
با حضور کارشناسان:
آزاده احسانی
سورنا فیروزی
سعید کریمی
مهرداد ایران‌مهر
کارشناس-مجری: محمد محبی

سال انتشار: ۱۳۹۵، رادیو صدای امید

@oldhistor
https://irane-ayandeh.blogsky.com/iranvej

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃

اگر نگاه می‌کنید به یک تمدنی و می‌بینید نیرومندتر و بزرگتر و‌ پیچیده‌تر و‌ مستمرتر از بقیه است و شما به آن تعلق دارید، دیگر چرا خجالت می‌کشید و لکنت زبان می‌گیرید؟!...

#شروین_وکیلی

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

محبی: در پایان بخش گذشته خانم دکتر احسانی پرسشی در مورد چرایی بی‌توجهی در مورد استوره‌ها مطرح کردند. در حالیکه یکی از نمادهای مهم بررسی تاریخی هستند.

ایران‌مهر: در دورۀ سیصد ساله استعمار، غرب کاملا هدفمند استوره‌های ما را بی‌اعتبار کردند. در غرب استوره‌شناسی را معادل میتولوژی دانستند که معنای لغوی آن امر غیرواقعی است. در جاهایی از پیشینۀ ما ایرانیان، ما استوره داریم. استوره، افسانه نیست و به عنوان مثال در زمان فریدون و جمشید بخشی از کارها، استوره‌ای است و می‌شود تاریخگذاری کرد و برخی افسانه است مثل دوران تهمورث و کیومرث. از افسانه می‌توان آغاز تاریخ را پیدا کرد و پشت سر افسانه جهان باورهاست.

محبی: متون تاریخی و استوره نیاز به تفسیر و تعبیر دارند و باید متن با ابزار پدیدارشناسی تفسیر شود، استوره تاریخ غبار گرفته است که نیاز به غبارزدایی دارد، نماد و زبان و آیین و فرهنگ هم همینطور هستند. پرسش اینست که در ملل دیگر استفاده از استوره‌ها چگونه بوده و راهکار برای نگاشتن مناسب تاریخ ما ایرانیان چیست؟

احسانی: ما ایرانیان باید سبک پژوهش و ابزار خودمان را در باستان‌شناسی و تاریخنگاری داشته باشیم، نه بر اساس ابزارهای غربی. با دیدگاه غربی نمی‌توان متن تاریخ ایرانی را خواند. با اندیشۀ ایرانی باید شاهنامه و متون باستانی خودمان را بخوانیم. برای نمونه، داستان شطرنج در شاهنامه درست ترجمۀ متن پهلوی مربوط به آن است.

محبی: در زبان‌شناسی چگونه می‌توان واقعی بودن استوره‌ها را ردیابی کرد؟

کریمی: باید بپرسیم ما برای تاریخمان چه کرده‌ایم؟ پیرو گفتۀ دکتر جهانشاه درخشانی، در جنگ بین خشیارشا و مردم مسیر آتن، خطاب به آن‌ها می‌گوید پارس‌ها فرزند پرسئوس می‌باشند و اینگونه به نیای مشترک ایرانیان و ایشان (قوم مسینی) اشاره می‌کند. همینطور ریشه‌های مشترک میان واژه‌های ما و آنان در زبان. غربیان تاریخ فتوحات شاهان ایرانی را با جنگ و کشتارهای خود یکی می‌دانند. دانش‌های زمین‌شناسی، زبان‌شناسی، باستان‌شناسی و ژنتیک به طور اساسی می‌توانند در تاریخ ما گره‌گشا باشند. در فضای فعلی دانشگاهی ما، رفتن به این سمت با مشکلاتی همراه است، اگرچه ما با پشتوانۀ کارهای ارزندۀ پيشينيان، گام در این راه می‌گذاریم.

#ایران‌وج #ایران #فلات #نسخۀ_صوتی

@oldhistor
https://s3.picofile.com/file/8486184084/IRAN_Vej_300x194.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1404/08/10/post-410/

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
هفتم آبان
روز بزرگداشت کوروش بزرگ خجسته باد

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
شگفتی ۵۰۰۰ ساله

مجموعۀ لوازم آرایشی-بهداشتی
سرمه‌دان، میل سرمه، موچین، ۲ عدد تیغ کوچک
جنس: مس
تاریخ: ۲۳۴۰-۲۹۰۰ پ.م
مکان: زاگرس
محل نگهداری: لوور

@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

محبی: در فرضیۀ مهاجرتِ مغشوش و بدون مبدأ مشخص، داستان قومی موسوم به آریایی را نقد می‌کنیم. مبحث موهوم مهاجرت اریایی‌ها را تاریخنویسان در زمان رونق صنعت چاپ، پخش و منتشر کردند که در مراکز دانشگاهی به عنوان تاریخ رسمی همه‌گیر شد.

احسانی: در دانشکده ادیان دانشگاه کنکوردیای مونترال، بحث تئوری ادیان داشتیم. دربارۀ تاریخچۀ پیدایش علوم انسانی، وضعیتی پدیدار شده که منافع استعماری پشت آن‌ها، سعی در  بی‌تمدن نشان دادن بسیاری جمعیت‌ها داشته است. بنابراین پشتوانۀ این مطالب عموما علمی نیست و حالا در غرب شروع به نقد این مطالب شده است. اما ما در ایران چنین نمی‌کنیم!

محبی: اصولا نقد بر مبانی تاریخی موجود چیست؟

احسانی: در هند روی پدیدۀ آریاییان بومی و نبود پدیدۀ کوچ کار می‌شود. کاملا بجاست که در ایران هم روی این موضوع کار شود و این کاری نه از روی تعصب، بلکه امری پژوهشی و علمی است.

محبی: جان لاک (پیشوای لیبرالیسم)، سرخپوستان را کافر و بی‌تمدن می‌دانست و با این فتوا باعث کشتار میلیون‌ها سرخپوست شد. امروزه غربی‌ها از این حرف برگشته‌اند و در مورد تمدن سرخپوست‌ها صحبت می‌کنند.
یک پرسش، منابع باستانی برای بازشناسی تاریخ فلات ایران چیست؟

ایران‌مهر: نخست، نامگذاری برنامه (ایران‌وج) علت داشت. نام بردن از «قلمرو میانی» نشانۀ پیوستگی تمدنی است و منظور کشورهای خط‌کشی شدۀ فعلی نیست. البته علوم انسانی سیال است و گاهی تفاوت‌های نظری وجود دارد. در باب پرسش فوق، بررسی یخبندان‌های اخیر زمین مهم است. باید نقاط ثابت تاریخی را پیدا کنیم. به تاریخ استوره‌ای و توجه به اوستا، وداها، اسناد میانرودانی، بررسی‌های تبارشناسی، ژنتیک، زبان‌شناسی، دیرین‌هواشناسی، ستاره‌شناسی و... می‌توان تکیه کرد.

محبی: از زبان‌شناسی چه استفاده‌ای به عنوان منبعی تاریخی می‌توان کرد؟

کریمی: از دانش زبان‌شناسی و حتی علم فیزیک می‌توانیم برای چگونگی تغییرات واژه‌ها استفاده کنیم. بسیاری از واژه‌های موجود در سومری و اکدی، ریشۀ ایرانی دارند که توجهی به أن‌ها نشده است. اکنون برخی پژوهشگران غربی هم به این نتیجه رسیده‌اند که ریشه‌های تمدن ایرانی برای غربی‌ها مثل ماه آسمان دوردست می‌مانده است. شش واژه در مورد گردانیدن داریم، یعنی که نیاکان ما چرخ و محور را می‌شناختند. متاسفانه امروزه حرف‌های ضدایرانی، پربازدید و منبع دانشگاهی می‌شود. از اعتماد به نفس دوبارۀ تاریخی مردم ایران هراس دارند.

محبی: گویش‌های مختلفی در ایران داریم که می‌تواند سرنخ‌هایی برای پژوهش در تاریخ ایران باشد. شوربختانه استادان راهنما به پایان‌نامه‌های دانشگاهی، با توجه به میزان منابع غربی آن نمره می‌دهند.

احسانی: استوره‌های ایرانی، خداینامه‌ها و شاهنامه باید به شکل جدی‌تری بررسی شود.

#ایران‌وج #ایران #فلات #نسخۀ_صوتی

@oldhistor
https://s3.picofile.com/file/8486184084/IRAN_Vej_300x194.jpg

دنبالۀ نوشتار👇
https://irane-ayandeh.blogsky.com/1404/06/10/post-409/

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
عامل نابودی فرهنگ و تمدن ایران باستان:
غرب و عرب

استاد ابراهیم دینانی


@oldhistor

Читать полностью…

تاریخ روایی ایران

🍃
گزارش: مجتبی شهمیری

در مقالۀ فوق بیان گردیده که تبار نمونۀ به دست آمده از مصر باستان، ترکیبی از مردم بومی این سرزمین و مردم شرق کمان بارور (زاگرس) بوده است.
این موضوع از جهات مختلف اهمیت دارد، نخست اینکه نقش مهم ایرانیان در گسترش تمدن در جهان را نشان می‌دهد. اما نکتۀ مهمتر، ارتباطات فرهنگی میان ایران و مصر باستان است.

نمونۀ مورد آزمایش که بر اساس تاریخگذاری رادیوکربن، میان سال‌های ۲۸۵۵-۲۵۷۰ پ.م می‌زیسته، از یک گوردخمه به دست آمده است. در زمینۀ گوردخمه‌های ایتالیا مثل پانتالیکا و ارتباط آن با گوردخمه‌های زاگرس، این احتمال را می‌توان مطرح کرد که ریشۀ هر دو در مصر باستان باشد. اما حالا می‌بینیم که نقطۀ اشتراک همۀ آن‌ها وجود تبار ایرانی است.

یک نکتۀ دیگر هم در مورد خط ایرانی و ارتباط آن با خطوط نیاسینایی و هیروگلیف مصری است که ریشۀ الفبای فنیقی فرض شده‌اند. اما این پژوهش نشان می‌دهد که ریشۀ اصلی این خط هم در ایران بوده است.

#مصر #ایران
@oldhistor

Читать полностью…
Subscribe to a channel