1541
ما در اینجا به بررسی شگفتیهای نجوم و فضا میپردازیم و با مطالبی رفرنسدار، شما را با آخرین اخبار و کشفیات فضایی آشنا میکنیم🌌 -همه توی گِل غوطهوریم، ولی هنوز کسانی هستن که به ستارهها نگاه میکنن⭐️ ادمین ها: @astromand @maze733 @TeslAryan @TukiTako
وویجر ۱؛ دورترین پیامرسان بشر
فضاپیمای وویجر ۱ که در سال ۱۹۷۷ به فضا پرتاب شد، حالا دورترین ساخته دست بشر از زمینه. این فضاپیما در سال ۲۰۱۲ از هلیوسفر، حبابی از میدان مغناطیسی و ذرات باردار که خورشید در اطراف منظومه شمسی ایجاد کرده، عبور کرد و وارد فضای میانستارهای شد. حالا در ۱۸ نوامبر ۲۰۲۶، فاصلهاش از زمین به یک روز نوری میرسه، یعنی نور برای طی کردن مسیر بین زمین و وویجر به ۲۴ ساعت زمان نیاز داره. فاصلهای بیش از ۲۵ میلیارد کیلومتر که باعث میشه ارسال یک پیام و دریافت پاسخش، در بهترین حالت دو روز طول بکشه. با این حال، وویجر هنوز به فعالیتش ادامه میده و دادههایی از محیط میانستارهای به زمین میفرسته؛ دادههایی که به دانشمندان کمک میکنن فضای فراتر از محدوده تأثیر خورشید رو بهتر بشناسن.
ناسا به مناسبت این اتفاق، از مردم سراسر جهان دعوت کرده در برنامهای نمادین با عنوان «برای روز نوری وویجر بدرخش» شرکت کنن. ایده اینه که در غروب ۱۷ نوامبر، شرکتکنندگان با نور تلفنهای همراه و تبلتهاشون، شناسه مخابراتی وویجر، یعنی VGR، رو با کد مورس ارسال کنن. قرار نیست این نورها واقعاً به فضاپیما برسن؛ هدف، بازسازی نمادین یک سیگنال ارتباطیه که حالا رسیدنش به مقصد ۲۴ ساعت زمان میبره. این فاصله زمانی، شاید ملموسترین راه برای درک مقیاس مأموریت وویجر باشه. این فضاپیما اونقدر از ما دور شده که حتی ارتباط باهاش هم دیگه شبیه ارتباطات معمول فضایی نیست.
اما وویجر از اول هم فقط برای جمعآوری دادههای علمی راهی فضا نشده بود. هر دو فضاپیمای وویجر ۱ و ۲ یک صفحه گرامافون با روکش طلا به نام Golden Record رو هم با خودشون حمل میکنن؛ پیامی برای تمدنهای احتمالی فرازمینی که قرار بوده تصویری از زمین و ساکنانش ارائه بده. روی این صفحه ۱۱۵ تصویر، صداهایی از طبیعت و زندگی روی زمین، قطعاتی از موسیقی فرهنگهای مختلف و پیامهای خوشامدگویی به ۵۵ زبان ثبت شده. یکی از این پیامها فارسیه: «درود بر ساکنان دوردست آسمانها». همچنین دستورالعملهایی با نمادهای علمی و ریاضی روی جلد دیسک قرار گرفته تا هر موجود هوشمندی که روزی اون رو پیدا میکنه، بتونه اطلاعاتش رو رمزگشایی و پخش کنه. وویجر در واقع بخشی از جهان ما رو با خودش برده؛ مجموعهای از صداها، تصاویر و نشانههایی که قرار بوده بگن ما چه موجوداتی هستیم و روی چه سیارهای زندگی میکنیم.
#خبر_فضایی #وویجر
@spaceastron
گنبد گرمایی چیه؟
گنبد گرمایی (Heat Dome) زمانی شکل میگیره که یک ناحیهی پرفشار در لایههای بالایی جو روی یک منطقه مستقر میشه و هوای گرم رو به سمت سطح زمین میرونه. این هوای گرم زیر سامانهی پرفشار به دام میافته و بهتدریج دمای سطح رو بالاتر میبره. بهعبارت ساده، مثل اینه که یک تودهی بزرگ هوای گرم زیر یک «درپوش» جوی گیر افتاده باشه.
نکته اینه که ماجرا فقط به حبسشدن هوای گرم محدود نمیشه. گنبد گرمایی همرفت هوا رو هم سرکوب میکنه و باعث کم شدن تشکیل ابر و بارش میشه. درنتیجه نور خورشید با مانع کمتری به سطح زمین میرسه و زمین و هوای نزدیک به سطح بیشتر گرم میشن؛ این گرمای بیشتر هم میتونه پایداری سامانه رو تقویت کنه. نتیجه، دورهای از گرمای غیرعادی و گاهی رکوردشکنه که ممکنه چند روز یا حتی بیشتر روی یک منطقه باقی بمونه.
حالا، همزمان با نزدیکشدن به پایان تابستون نجومی، بخشهایی از مرکز و جنوب آمریکا در اواسط سپتامبر ۲۰۲۶ زیر تأثیر یکی از همین گنبدهای گرمایی قرار گرفتن. در ۱۵ سپتامبر، دمای هوا در بعضی مناطق به حدود ۴۰ درجهی سانتیگراد یا بیشتر رسید و چندین شهر رکورد دمای روزانهی خودشون رو شکستن.
رفرنس
#خبر_فضایی #گنبد_گرمایی
@spaceastron
📢 تصویر روز ناسا
🗓 دوشنبه ۹ شهریور ۱۴۰۵
عنوان: پرتاب تلسکوپ فضایی رومن
ویدیو: ناسا
یک تلسکوپ جدید به فضا فرستاده شده تا جهان را بررسی کند. تلسکوپ فضایی نانسی گریس رومن (RST) آینه اصلیاش هماندازه تلسکوپ فضایی هابل (HST) است، اما هر بار که عکس میگیرد، صد برابر بیشتر از هابل آسمان را میبیند. این کار به این خاطر ممکن شده که آینه اصلی رومن نسبت به هابل خمیدهتر است، آینه دومش نزدیکتر قرار دارد و دوربین اصلیاش هم بزرگتر است. نتیجه این است که رومن میتواند بخش بیشتری از آسمان را سریعتر بررسی کند و این یعنی احتمالاً میتواند ابرنواخترهای بیشتری پیدا کند که به ما درباره سرعت انبساط و ترکیب جهان اطلاعات میدهند، و همچنین سیارههای بیشتری که دور ستارههای دیگر میچرخند و به ما درباره امکان وجود حیات در جاهای دیگر جهان سرنخ میدهند. رومن به دور خورشید میچرخد، نه به دور زمین؛ درست مثل تلسکوپ فضایی جیمز وب. در ویدیوی بالا میبینید که دیروز تلسکوپ رومن از مرکز فضایی کندی در...
▶️ جهت مشاهدهی ویدئو اینجا کلیک کنید.
🤖 باتهای علمی دیگر | 🗄 آرشیو گزارشها | 📨 تماس
نیمه-ماهگرفتگی 28 August:
در شب ۲۸ام، شاهد نیمه-ماهگرفتگی "sturgeon moon" خواهیم بود. این اسم، اشاره به ماه کامل آگوست میکنه که از اسم یه دریاچه میاد.
متاسفانه در ایران فقط ماهگرفتگی نیم-سایهای معلوم خواهد بود. کل پروسه برای تقریبا ۳۸ دقیقه طول خواهد کشید: از ساعت ۴:۵۳ تا ۵:۳۱.
فقط حدود ۵۳٪ ماه پوشانده خواهد شد چون ماه زودتر از موقع اوجش غروب میکنه وگرنه در بیشتر از جاهایی که میشه نیمه-ماهگرفتگیرو دید بین ۹۳ تا ۹۶ درصد ماه پوشانده خواهد بود.
ماه، رنگ قرمز/نارنجیای خواهد داشت اما blood moon نخواهد بود چون تمام ماه پوشانده نخواهد شد.
رفرنس
رفرنس
#ماه #ماه_گرفتگی
@spaceastron
چطور بازوهای مارپیچی کهکشانها شکل میگیرن؟
درواقع هنوز کامل جوابرو نمیدونیم. در سال 1845، اخترشناسان اولین کهکشان مارپیچیرو مشاهده کردن: کهکشان Whirpool یا M51.
اما در اون زمان فکر میکردن که این کهکشان و بقیهی کهکشانهای مارپیچی دیگه، "سحابیهای مارپیچی" هستن چون از وجود کهکشانهای دیگر با خبر نبودن.
امروزه، ما کهکشانهای مارپیچی زیادی میشناسیم، اما هنوز توضیح بازوهای مارپیچیشون سخته.
نواحی داخلی دیسک کهکشانهای مارپیچی، سریعتر از بازوهای مارپیچی بیرونی گردش میکنن، بنابراین میشه فرض کرد که بعد از چند صد میلیونها سال، بازوهای مارپیچی هی نزدیک و نزدیکتر میشن تا اینکه ناپدید شن.
اما همچین اتفاقی نمیافته.
برای همین، دانشمندان "تئوری چگالی موج"رو پیشنهاد دادن: بازوهای مارپیچی یک الگوی موجیای دارن مثل یک ترافیک سنگین.
ترافیک به همون شکل قبلی میمونه، اما ماشینهای این ترافیک هی درحال تغییرن. این تئوری میتونه بهمون توضیح بده که چرا بازوهای مارپیچی انقدر برای مدت طولانیای دووم میارن اما سوالهای دیگهای هم هستن مثل اینکه "چرا بعضی از کهکشانهای مارپیچی از دو بازوی مارپیچی تشکیل شدن و بعضیهای از بازوهای مارپیچی بیشتری تشکیل شدن؟"
رفرنس
#کهکشان
@spaceastron
10 July 2026
پارادوکس این کشف:
وقتی گاز به سمت یکی از این سیاهچالهها سقوط میکنه، داغ میشه و یه هسته کهکشانی فعال (AGN) ایجاد میکنه. قدرتمندترین این هستههای کهکشانی فعال، یکسری جت از قطبهای خود پرتاب میکنن (جتهایی که گاز رو به بیرون از کهکشان میرونن، میتونن تشکیل ستارههارو در کهکشان متوقف کنن). این رفتار، پارادوکس ماست. اگر جتها به گرم کردن گازهای اطراف ادامه بدن، سیاهچاله در نهایت میشه گفت گرسنه میمونه. بنابراین، نیازه که گاز سرد به سمت داخل بره، چون گاز گرم در برابر گرانش مقاومت میکنه. با اینحال، سیاهچاله به بلعیدن ادامه میده. اما سیاهچالههایی توسط تلسکوپ جیمزوب مشاهده شدن که میلیاردها سال سن داشتن، چیزی که طبق فیزیک برافزایشی استاندارد، ممکن نیست.
رفرنس
#سیاه_چاله #خبر
@spaceastron
14 July 2026
افسانهی میدان پاییزه:
این قهرمان از سر مدوسای گورگون (گورگونها، سهتا فیگور مونث با چهرهای وحشتناک بودن که میگفتن که هرکی میدیدتشون تبدیل به سنگ میشد) استفاده کرد تا Cetusرو تبدیل به سنگ کنه. بعد Perseus، پرنسس Andromedaرو آزاد کرد و باهم فرار کردن و گفته میشه که عاشق هم شدن و زندگی خوبیرو سپری کردن. در آخر، زئوس همهی اینهارو به همراه Delphinus، دلفینی که آندرومدا رو دلداری داد، تبدیل به صورتفلکی کرد و در آسمان قرار داد.
حالا این صورتوارهی "میدان پاییزه"، بالاتنهی صورتفلکی Pegasusرو تشکیل میده.
رفرنس
#صورت_فلکی #افسانه
@spaceastron
میدان پاییزه یا "The Great Square"
همانطور که در تابستان میتونیم از صورتوارهی "مثلث تابستانه" برای جهتیابی کردن در آسمان استفاده کنیم، در پاییز، میتونیم از صورتوارهی میدان پاییزه برای جهتیابی استفاده کنیم.
این صورتواره از چهار ستارهای که تقریبا درخشش یکسانی دارن، تشکیل شده: Markab, Scheat, Algenib, Alpheratz.
فقط ستارهی Alpheratz در صورتفلکی Andromeda قرار داره، درحالی که سه ستاره دیگر در صورتفلکی Pegasus قرار دارن.
اغلب، گفته میشه که این مربع بزرگ پاییزه، خالیه.
اما ما میدونیم که هیچجای آسمان شب خالی نیست و فقط از ستارههایی تشکیل شده که با چشم غیرمسلح نمیتونیم ببینیم.
رفرنس
#صورت_فلکی
@spaceastron
کشیدگی شرقی و غربی در نجوم
یک کشیدگی شرقی به این معنیه که از دید ما در آسمان زمین، اون سیاره در سمت راست خورشید دیده میشه و بنابراین بعد از اون غروب میکنه و در نتیجه، اون سیاره در اون دوره با نام "ستارهی شامگاهی" هم شناخته خواهد شد.
یک کشیدگی غربی به این معنیه که از دید ما در آسمان زمین، اون سیاره در سمت چپ خورشید دیده میشه و بنابراین قبل از اون غروب میکنه و در نتیجه، اون سیاره در اون دوره با نام "ستارهی صبحگاهی" هم شناخته خواهد شد.
معمولا ما کشیدگی شرقی و غربی داریم. اما بعضی وقتها درمورد کشیدگیهای شمالی و جنوبی هم ممکنه بشنویم که فقط به سیارههایی که محور کجی دارن اشاره میشه مثل سیارهی اورانوس.
این نوع کشیدگی، اشاره به بیشترین فاصلهی شمالی/جنوبی یک قمر از سیارهاش میکنه.
در روزهای 14-16 August، کشیدگی شرقی زهرهرو خواهیم دید و بنابراین در سمت راست خورشید قرار خواهد داشت و بعد از اون غروب میکنه و بنابراین "ستارهی شامگاهی" صدازده میشه.
رفرنس
رفرنس
#کشیدگی
@spaceastron
همترازی نادر سیارات (فردا) 12 August:
در روز ۱۲ آگوست، قبل از طلوع، امکان مشاهده همترازی شش سیاره در آسمان هست.
به وقت ایران از ساعت چهار و نیم تا پنچ و بیست حدودا بهترین موقع برای دیدن همترازی سیارات عطارد، مریخ، مشتری، زحل، اورانوس و نپتون هست.
چهارتا سیارهی اول با چشم غیرمسلح به خوبی دیده میشن اما برای دیدن سیارات اورانوس و نپتون بهتره با خود یه دوربین دوچشمی داشته باشین.
در طول همترازی، سیارهی مشتری از کنار خوشهی ستارهای Beehive رد میشه که با دوربین دوچشمی قابل مشاهده خواهد بود.
همینطور، سیارهی اورانوس در نزدیکی خوشههای ستارهای Pleiades و Hyades در صورت فلکی Taurus خواهد بود.
در بیشتر از شهرهای نیمکرهی شمالی، این همترازی نادر شش سیاره از نیم ساعت تا یک ساعت قبل از طلوع هر مکان به خوبی دیده خواهد شد.
رفرنس
#هم_ترازی #سیارات
@spaceastron
صورتفلکیهای آگوست:
در آسمان غربی/جنوبی غربی میتونیم صورتفلکی Virgoرو به راحتی با ستارهی درخشانش Spica ببینیم. کمی بالاتر در آسمان غربی، میتونیم ستارهی درحشانتر Arcturusرو ببینیم که در صورت فلکی Boötes قرار داره. همینطور، مثلث تابستانه هم قابل مشاهده خواهد بود.
در آسمان جنوبی/جنوبی غربی، میتونیم ستارهی Antares که در صورت فلکی Scorpio قرار دارهرو پیدا کنیم. این ماه، موقع خوبی برای دیدن بازوهای درخشان کهکشان راهشیری هم هست که از جنوب/جنوبی غربی به شمال/شمال شرقی ادامه پیدا میکنه. بااینحال، در آسمان شرقی، آسمان پاییزیرو میتونیم کمکم ببینیم.
در پایین آسمان شرقی، میتونیم "مربع بزرگ" صورت فلکی Pegasusرو پیدا کنیم و کمی به سمت شمالتر، میتونیم صورت فلکی Andromedaرو هم پیدا کنیم. کمی بالاتر در آسمان شمال شرقی، صورت فلکی Cassiopea هم دیده میشه.
رفرنس
#صورت_فلکی
@spaceastron
آسمان August:
5 آگوست: یک چهارم سوم ماه
10 آگوست: مشتری، مریخ، ماه، عطارد و ستارهی Aldebaran در یه خط خواهند بود. حضیض ماه.
12 آگوست: ماه نو. خورشیدگرفتگی. همترازی سیارات.
13 آگوست: اوج بارش شهابی Perseid.
14-16 آگوست: بزرگترین کشیدگی شرقی زهره.
15 آگوست: عطارد °½ بالای مشتری خواهد بود.
16 آگوست: زهره °2 بالای ماه خواهد بود.
19 آگوست: یک چهارم نخست ماه.
21 آگوست: سیستم دو ستارهای Antares حدود °½ بالای ماه خواهد بود.
22 آگوست: اوج ماه.
28 آگوست: نیمه-ماهگرفتگی. ماه کامل.
رفرنس
#آگوست
@spaceastron
🌌 طلا، آهن و کربن از کجا اومدن؟ | داستان کیهانی عناصر
اگه به دستت نگاه کنی، تقریباً هر عنصری که در بدن تو وجود داره، زمانی بخشی از یک رویداد کیهانی بوده.
اما یک سؤال مهم وجود داره:
عناصر شیمیایی چگونه در جهان ساخته شدند؟
🔹 ۱. آغاز کیهان؛ فقط عناصر سبک
در چند دقیقهی نخست بعد از بیگ بنگ، دما و چگالی جهان برای تشکیل هستههای اتمی مناسب بود. توی این دوره عمدتاً هیدروژن، هلیوم و مقدار خیلی کمی لیتیوم شکل گرفت.
اما خبری از کربن، اکسیژن، آهن یا طلا نبود.
🔹 ۲. ستارهها؛ کارخانههای هستهای کیهان
ستارهها با همجوشی هستهای، عناصر سنگینتر رو تولید میکنن.
در ستارههای پرجرم، زنجیرهای از واکنشهای هستهای میتونن عناصری مانند کربن، اکسیژن، نئون، سیلیسیم و در نهایت آهن رو ایجاد کنن.
اما اینجا یک مرز مهم وجود داره:
⚠️ همجوشی تا آهن انرژی آزاد میکنه؛ بعد از آهن، ساخت عناصر سنگینتر دیگه از این مسیر انرژیزا نیست.
🔹 ۳. پس طلا و پلاتین از کجا میان؟
برای تولید خیلی از عناصر سنگین، فرایندهایی با شار عظیم نوترون نیاز داریم.
یکی از مهمترین نمونهها فرایند سریع جذب نوترون یا r-process.
امروزه مهمی نشان میدن که ادغام ستارههای نوترونی میتونه محیط مناسبی برای این فرایند ایجاد کنه؛ جایی که هستههای اتمی در مدت کوتاهی نوترونهای فراوان جذب میکنن و عناصر سنگینی مثل طلا و پلاتین شکل میگیرن.
💫 یعنی طلایی که روی زمین میبینیم، ممکنه بخشی از تاریخ یک برخورد کیهانی خیلی دور باشه.
و این شاید یکی از زیباترین ایدههای اخترفیزیک باشد:
جهان فقط ستارهها رو نساخته؛ عناصر سازندهی سیارات، سنگها و حتی بدن ما هم در دل نسلهای مختلف ستارهای ساخته شده.
#نجوم #اخترفیزیک #کیهان #Nucleosynthesis #Astrophysics #Cosmology #NeutronStars #rProcess #ستاره_نوترونی #مهبانگ #عناصر_شیمیایی #فضا
سلام بچهها، من تصمیم گرفتم دوباره تدریس ایتالیاییرو شروع کنم. درحال حاضر، هشت فایل جلسات A1 ایتالیاییرو به همراه پرزنتها، مشقها و تستها دارم که امکان خریداریشون هست و سر قیمتشون میتونیم باهم توافق کنیم.
اگه کسی علاقهمنده که سطحی بالاتر از A1رو بخونه، میتونیم جلسات خصوصی یا چند نفره تشکیل بدیم طبق سطح و علایق هر نفر و دوباره برای این هم میتونیم سر قیمت توافق کنیم.
میتونین برای هر اطلاعاتی هم بهم پیام بدین @astromand
۵. The Planets
اگر به منظومه شمسی علاقه دارید، این مجموعه یکی از کاملترین گزینهها برای آشنایی با تاریخچه و ویژگیهای سیارههاست.
۶. Universe (BBC)
مستندی مدرن با تصاویر چشمنواز که چرخهی زندگی ستارهها و ساختار کیهان رو به شکلی ساده و دقیق روایت میکنه.
۷. Apollo 11
روایتی مستند از نخستین فرود انسان بر ماه، بر پایهی تصاویر آرشیوی واقعی و کمتر دیدهشده.
۸. For All Mankind
تجربهی مأموریتهای آپولو رو از زبان فضانوردانی روایت میکنه که سطح ماه رو از نزدیک دیدن.
۹. Journey to the Edge of the Universe
سفری فرضی از زمین تا دورترین مرزهای جهان قابل مشاهده؛ مناسب برای درک مقیاس واقعی کیهان.
۱۰. Cosmos: Possible Worlds
ادامهی مجموعهی Cosmos که علاوه بر مرور دستاوردهای علمی، به آیندهی اکتشافات فضایی و پرسشهایی میپردازه که هنوز پاسخ قطعی براشون نداریم.
ترتیب پیشنهادی تماشا:
1. Cosmos: A Spacetime Odyssey
2. The Universe
3. How the Universe Works
4. Wonders of the Universe
5. The Planets
6. Universe (BBC)
7. Apollo 11
8. For All Mankind
9. Journey to the Edge of the Universe
10. Cosmos: Possible Worlds
دیدن این مجموعه، پایهی بسیار مناسبی برای ورود به دنیای نجوم و کیهانشناسی ایجاد میکنه و درک بسیاری از مفاهیم و اخبار علمی رو در ادامه آسونتر میکنه.
#مستند_فضایی
@spaceastron
استاربِرست؛ شکار انفجارهای پرتو گاما در کیهان
ناسا شرکت اسپیسایکس رو برای پرتاب مأموریت استاربِرست (StarBurst) انتخاب کرده؛ یک ماهوارهی کوچک که قراره به بررسی ادغام ستارههای نوترونی و منشأ یکی از قدرتمندترین انفجارهای کیهان، یعنی انفجارهای کوتاه پرتو گاما (Short Gamma-Ray Bursts)، بپردازه. استاربِرست قراره در قالب یک پرتاب اشتراکی با مأموریت Bandwagon، سوار بر موشک فالکون ۹ از پایگاه فضایی کیپ کاناورال در فلوریدا به فضا بره و پرتابش زودتر از سال ۲۰۲۸ انجام نمیشه.
هدف اصلی استاربِرست، رصد بخش بزرگی از آسمان و شکار تابش پرانرژی اولیهایه که هنگام ادغام ستارههای نوترونی آزاد میشه. این رویدادها جزو خشنترین پدیدههای شناختهشدهی کیهانی هستن و میتونن انفجارهای کوتاه و فوقالعاده قدرتمندی از پرتو گاما ایجاد کنن. استاربِرست با پوشش گستردهی آسمان تلاش میکنه این انفجارها رو در همون لحظات ابتدایی ثبت کنه؛ زمانی که دادههای ارزشمندی دربارهی خودِ ادغام و سازوکار تولید این تابش در اختیار دانشمندان قرار میگیره.
اهمیت استاربِرست فقط به رصد پرتو گاما محدود نمیشه. دانشمندان میتونن دادههای این ماهواره رو با امواج گرانشی ثبتشده توسط آشکارسازهای زمینی و همچنین مشاهدات تلسکوپهای دیگه ترکیب کنن؛ روشی که بهش نجوم چندپیامرسان (Multimessenger Astronomy) میگن. در این رویکرد، یک رویداد کیهانی از طریق چند نوع پیامرسان، مثل نور و امواج گرانشی، بررسی میشه و تصویر کاملتری از اون به دست میاد. استاربِرست بخشی از برنامهی Astrophysics Pioneers ناسا محسوب میشه؛ برنامهای که روی توسعهی مأموریتهای علمی کمهزینهتر با استفاده از ماهوارههای کوچک تمرکز داره.
رفرنس
#خبر_فضایی #starburst #spaceX
@spaceastron
اطلاعیهی کنفرانس
فضانوردهای مأموریت Crew-12 اسپیسایکس ناسا قراره روز چهارشنبه، ۱۶ سپتامبر، در یک نشست خبری از ایستگاه فضایی بینالمللی دربارهی مأموریتشون و بازگشت پیشروشون به زمین صحبت کنن. این نشست از ساعت ۲:۴۵ بعدازظهر به وقت شرقی آمریکا، معادل ۲۲:۱۵ به وقت ایران، آغاز میشه. جسیکا میر و جک هاتاوی، فضانوردان ناسا، سوفی آدنو، فضانورد آژانس فضایی اروپا، و آندری فدیایف، کیهاننورد روسکاسموس، دربارهی بازگشت پیشروشون به زمین صحبت میکنن. علاقهمندان میتونن این نشست رو بهصورت آنلاین از طریق پخش زندهی ناسا دنبال کنن:
https://www.nasa.gov/live
اعضای Crew-12 در طول حضورشون در ایستگاه فضایی، به خدمهی Expedition 74/75 ملحق شدن و توی صدها آزمایش علمی مشارکت کردن؛ آزمایشهایی که هدفشون آمادهکردن انسان برای اکتشافات فراتر از مدار پایین زمین و همزمان، کمک به حل بعضی از مسائل روی زمین بوده. بخشی از این پژوهشها به بررسی باکتریهای عامل ذاتالریه برای بهبود درمانهای قلبیعروقی، تولید در لحظهی مایعات تزریقی برای مأموریتهای فضایی آینده و بررسی تأثیر ویژگیهای فیزیکی بر جریان خون در طول پرواز فضایی اختصاص داشته.
خدمه پس از رسیدن Crew-13 به ایستگاه و انجام یک دورهی کوتاه تحویلگیری، ایستگاه فضایی رو ترک میکنن. پیش از بازگشت Crew-12، تیمهای مأموریت شرایط آبوهوایی محلهای فرود در آب، در سواحل کالیفرنیا، رو بررسی میکنن.
انسانها بیش از ۲۵ ساله که بهطور پیوسته در ایستگاه فضایی بینالمللی زندگی و کار میکنن؛ جایی که با فراهمکردن امکان انجام پژوهشهایی که روی زمین ممکن نیست، به پیشرفت دانش علمی کمک کرده. این ایستگاه همچنین به ناسا کمک میکنه چالشهای پروازهای فضایی سرنشیندار رو بهتر درک و برطرف کنه، فرصتهای تجاری در مدار پایین زمین رو گسترش بده و زیرساخت لازم برای مأموریتهای طولانیمدت آینده به ماه، در چارچوب برنامهی آرتمیس، و بعد از اون به مریخ رو توسعه بده.
رفرنس
#خبر_فضایی #spaceX #Crew_12
@spaceastron
ماه یه زخم تازه برداشت؛ این بار از Falcon 9
پنجم آگوست ۲۰۲۶، قسمت بالایی موشک Falcon 9 که در ژانویهی ۲۰۲۵ برای پرتاب مأموریت Blue Ghost 1 استفاده شده بود، بعد از بیشتر از یک سال سرگردون بودن توی فضا با سطح ماه برخورد کرد. این برخورد عمدی نبود و حدود ۱۸ متر عرض و کمتر از ۳ متر عمق داشت.
ناسا با استفاده از مدارگرد Lunar Reconnaissance Orbiter (LRO) بین ۱۱ و ۱۲ آگوست از محل برخورد تصویربرداری کرد. مهندسها باید مدارگرد رو دقیقاً توی موقعیتی قرار میدادن که دوربینش محل برخورد رو ببینه؛ چون LRO با سرعت حدود ۱.۶ کیلومتر بر ثانیه در ارتفاع حدود ۹۶ کیلومتری از سطح ماه حرکت میکنه.
تصاویر جدید فقط یک گودال ساده رو نشون نمیدن. اطراف دهانه، نوارهای روشن و تاریکی دیده میشه که بر اثر برخورد به وجود اومدن. این برخورد بخشی از خاک و سنگهای زیر سطح ماه رو بیرون ریخته و به دانشمندها اجازه میده موادی رو بررسی کنن که قبلتر در معرض دید روی سطح ماه نبودن.
جالب اینجاست که محل برخورد هم از قبل تا حد زیادی قابل پیشبینی بود. اخترشناسهای مستقل و تیمهای ناسا مسیر این قطعهی موشک رو دنبال کردن و فضاپیمای Danuri کرهجنوبی هم اول از محل برخورد تصویربرداری کرد. بعد از مشخص شدن مختصات دقیقتر، LRO تونست تصاویر با جزئیات بیشتری ثبت کنه.
این اتفاق در نهایت یه آزمایش برنامهریزینشده برای مطالعهی سطح ماه شد؛ چون دانشمندها دقیقاً میدونستن چه جسمی، با چه مسیری و در چه زمانی به ماه برخورد کرده. بررسی دهانه و موادی که در اثر برخورد به اطراف پخش شدن میتونه به بهتر شدن مدلهای مربوط به برخوردها و شناخت ساختار سطح ماه کمک کنه.
رفرنس
#خبر_فضایی #ماه #falcon_9
@spaceastron
چطور بازوهای مارپیچی کهکشانها شکل میگیرن؟
اصلا کهکشانهای مارپیچی به گروههایی تقسیم میشن که مربوط به تعداد بازوهای مارپیچیای که تشکیلشون میده هستن.
برای داشتن پاسخ این سوال، اخترشناسان، از دادههای فضاپیمای Euclid استفاده کردن و به این نتیجه رسیدن که حدود 60% کهکشانهای مارپیچی، دو بازوی مارپیچی دارن، حدود 15% سه بازوی مارپیچی دارن، حدود 1% یک بازوی مارپیچی دارن و درصدها باقیمانده برای کهکشانهایی هستن که تعداد بازوی مارپیچی مشخصی ندارن.
همینطور، نتیجه گرفتن که کهکشانهایی که دارای مرکز برآمده و بزرگی دارن، معمولا دو بازوی مارپیچی دارن و اونایی که مرکز کوچکتری دارن، دارای سه بازوی مارپیچی هستن.
تشکیل شدن بازوهای مارپیچی یک کهکشان بستگی به مقدار متمرکز بودن مادهاس که شامل ماده تاریک هم میشه. بنابراین تعداد بازوهای مارپیچی یک کهکشان، بهمون درمورد مقدار ماده تاریکی که در مرکزش هسترو هم میگه.
رفرنس
#کهکشان #ماده_تاریک
@spaceastron
د
10 July 2026
چطور این کشف انجام شد؟
برای 8 ساعت تلسکوپ جیمزوب، کهکشان NGC 4696رو مشاهده کرد و در داخل کرهی سیاهچاله، یک برجستگی شکل "S"ایرو مشاهده کرد که یک دیسک چرخشیرو نشون میداد. مواد این دیسک، با سرعتی حدود 600 کیلومتر در ثانیه، به دور مرکز میگشتن. در این هشت ساعت، این کشف بزرگ درمورد خودتنظیم بودن سیاهچالهها، انجام شد. در این دیسک چرخشی، هی گاز بیشتری جمع میشه که با این چرخش، گرم میشن، این دیسک میشه غذای سیاهچاله. سیاهچاله، جتهای جدیدی به بیرون میده و وقتی سرد میشن دوباره به سیاهچاله برمیگردن. برای حل کردن این پارادوکس قبلی، محققان یه شبیهسازیای درست کردن و به این نتیجه رسیدن که میدانهای مغناطیسی، گاز سرد رو به سمت سیاهچالههای کلانجرم هدایت میکنن، پیشبینیای که توسط تصاویر JWST پشتیبانی میشن.
رفرنس
#سیاه_چاله #خبر
@spaceastron
14 July 2026
راز عظمت سیاهچالهها کشف شد!
برای اولین بار، اخترشناسان یک سیاهچالهی کلانجرم که در مرکز کهکشان NGC 4696 قرار داره در فاصلهای حدود 145 میلیون سال نوریرو دیدن که به خودش غذا میده و بعدش غذاشرو بیرون میریزه در یه چرخهی کیهانی که میتونه توضیح بده که چطور این اجرام آسمانی به این سرعت رشد کردن. تلسکوپ فضایی جیمزوب (JWST) گاز سردیرو که از یه رشته به پایین سرازیر میشهرو در یه دیسک چرخان به وسعت 800 سال نوری جمع میشه و غذای سیاهچالهی کلانجرم مرکزش میشه، مشاهده کرده. در ادامه، این گاز داغ به بیرون رانده شد و وقتی سرد شد دوباره به دورن سیاهچاله رفت. این روشنترین مدرکیه که نشون میده که این غولهای کیهانی دارای یه چرخهی خودتنظیم هستن و به این سوال پاسخ میدهد: چطور سیاهچالهها در جهان اولیه با این سرعت رشد کردن؟
رفرنس
#سیاه_چاله #خبر
@spaceastron
14 July 2026
افسانهی میدان پاییزه:
ما صورتفلکی Pegasusرو بعنوان یه اسب بالدار میشناسیم اما برای فهمیدن افسانهاش، باید از یه داستان دیگهای شروع کنیم. در افسانهی یونانی، ملکه Cassiopeia ادعا میکنه که خودش یا دخترش، پرنسس Andromeda، از نرئیدهای جاودان (پریان دریا)، خوشگلتره. بنابراین، نرئیدها، از خدای دریا، Poseidon، میخوان که انتقام بگیره. برای انتقام گرفتن، Poseidon از Cassiopeia و شاه اتیوپی Cepheus میخوان که پرنسس Andormedaرو فدا کنن به هیولای دریا: Cetus. بنابراین، آندرومدا رو توسط یک زنجیر به یک سنگ دریا بستن تا فدای هیولای دریا بشه. اما در لحظهی حساسی، قهرمان Perseus که اسب بالدار Pegasusرو میروند به نجاتش اومد.
رفرنس
#صورت_فلکی #افسانه
@spaceastron
پدیده "حلقه الماس" یا "Baily's beads":
این پدیده در شروع یا اتمام یک خورشیدگرفتگی اتفاق میافته. وقتی که نور خورشید قبل از پوشانده شدن کامل توسط ماه از بین درهها و دهانههاش عبور میکنه، ما از زمین یکسری نقاط بسیار درخشانیرو میبینیم که شبیه به دونههایی درخشان هستن.
فقط چند ثانیه طول میکشه ولی بااینحال، بهتره که با چشم غیرمسلح بهش خیره نشیم چون هنوز بخشی از فوتوسفر خورشید معلومه و ممکنه به چشم آسیب بزنه.
#خورشید_گرفتگی #پدیده
@spaceastron
کشیدگی در نجوم به چه معناست؟
کشیدگی یا elongation به فاصلهای که در بین خورشید و یک سیارهاس، از دید زمین، میگن. دانشمندان، این موقعیترو بر حسب درجه اندازهگیری میکنن. مثلا کشیدگی °0 به این معنیه که سیاره در مقارنه یا conjunction هست و بسیار نزدیک به خورشید، از دید ما، به نظر میرسه.
در بعضی از مواقع، یا عطارد یا زهره با خورشید همتراز میشن و دانشمندان، این نقطهای که از جلوی خورشید عبور میکنهرو "گذر سیارهای" یا planetary transit مینامن.
وقتی کشیدگی سیاره °180اس، اون سیاره در مقابله یا opposition هست.
اما باید در نظر گرفت که همهی اینها از دید ما از زمینه.
بنابراین، عطارد و زهره نمیتونن هیچوقت در "مقابله" باشن، چون نسبت به زمین، به خورشید نزدیکترن و در نتیجه نمیتونن در آسمان ما، در جهت مخالف خورشید باشن.
رفرنس
رفرنس
#کشیدگی
@spaceastron
سیارات August:
عطارد: در اولین روزهای این ماه، این سیاره، خوب دیده میشه. در 2 آگوست به بیشترین کشیدگی غربی خودش میرسه. در طول ماه، میانگین قدر نجومیش حدود 0.2 خواهد بود. اما در 6 آگوست به قدر نجومی 0.3- میرسه.
زهره: این سیاره با قدر نجومی 4.4- در آسمان غربی بعد از غروب میدرخشه. در طول ماه، میتونیم در صورت فلکی Virgo ببینیمش.
مریخ: این سیاره در قسمت شرقی صورت فلکی Taurus با قدر نجومی 1.3 دیده خواهد شد. در صورت فلکی Taurus، ستارهی Aldebaran هم هست که از مریخ درخشانتر دیده میشه و اونم قرمز رنگه، پس مواظب باشین که اشتباه نگیریدشون!
مشتری: در نیمه اول ماه قابل دیدن نیست. اما از 15 آگوست، با قدر نجومی 1.8- دیده خواهد شد. در نیمه دوم ماه، مشتری و عطارد خیلی بهم نزدیک خواهند بود.
زحل: در صورت فلکی Pisces با قدر نجومی 0.5 دیده خواهد شد و در آخر ماه، درخشانتر هم خواهد بود. در نزدیکی سیارهی نپتون خواهد بود و بعد از نیمه شب میشه بهتر دیدتشون.
اورانوس: با قدر نجومی 5.7، با یک دوربین دوچشمی به خوبی قابل دیدن خواهد بود. در نزدیکی خوشهی ستارهای Pleaides خواهد بود.
نپتون: در قسمت جنوبی صورت فلکی Pisces با قدر نجومی 7.7 متاسفانه با چشم غیرمسلح قابل دیدن نیست و به یک تلسکوپ/دوربین دوچشمی نیاز است.
رفرنس
#سیارات
@spaceastron
📚 References
• NASA — Big Bang Nucleosynthesis
NASA: Big Bang Nucleosynthesis
• NASA — Neutron Star Mergers
NASA: Neutron Star Mergers
• ESA — The origin of the chemical elements
ESA: The origin of chemical elements
• LIGO/Virgo — GW170817
LIGO Scientific Collaboration: GW170817
#جایزه_برنده #کوئیز:
۱۰ تا اپلیکیشن برای گشتوگذار در آسمون شب
گوشی موبایل میتونه تبدیل بشه به یک راهنمای کوچیک برای آسمون شب؛ از پیدا کردن صورتهای فلکی و سیارهها گرفته تا فهمیدن اینکه امشب چه اجرامی قابل مشاهدهان یا ایستگاه فضایی بینالمللی چه زمانی از بالای سرتون رد میشه.
این ۱۰ اپلیکیشن میتونن شروع خوبی برای رصد و آشنایی بیشتر با آسمون باشن:
۱. Stellarium Mobile
یکی از کاملترین نقشههای آسمون برای موبایل. گوشی رو به سمت آسمون میگیرید و میتونید ببینید دقیقاً چه ستارهها، سیارهها و اجرامی اونجاست. برای کسی که میخواد رصد رو جدیتر شروع کنه، انتخاب خیلی خوبیه.
۲. Sky Tonight
برای وقتی که میخواید بدونید «امشب چی میشه دید؟» خیلی کاربردیه. موقعیت اجرام، رویدادهای نجومی، فاز ماه و تقویم آسمون رو نشون میده و حتی میتونید برای رویدادهای موردعلاقهتون یادآور بذارید.
۳. Star Walk 2
یکی از گزینههای سادهتر و جذابتر برای شروع. اطلاعات مربوط به ستارهها، سیارهها و صورتهای فلکی رو با یک نقشهی سهبعدی و واقعیت افزوده ترکیب میکنه و برای آشنایی اولیه خیلی مناسبه.
۴. SkySafari
اگر بعد از مدتی احساس کردید رصد رو جدیتر دنبال میکنید، SkySafari گزینهی قدرتمندتریه. دیتابیس بزرگی از اجرام آسمانی داره و برای برنامهریزی رصد هم امکانات خوبی ارائه میده.
۵. NASA App
اپ رسمی ناسا برای دنبال کردن اخبار، تصاویر، مأموریتها، پادکستها و محتوای علمی این سازمان. اگر علاوه بر رصد آسمون، به اکتشافات فضایی هم علاقه دارید، داشتنش ارزش داره.
۶. Spot the Station
همونطور که از اسمش پیداست، برای پیدا کردن ایستگاه فضایی بینالمللیه. بهتون میگه ISS چه زمانی و از کدوم قسمت آسمون قابل مشاهدهست؛ یکی از جذابترین چیزهایی که میشه با چشم غیرمسلح توی آسمون پیدا کرد.
۷. Night Sky
یک راهنمای آسمون با تمرکز روی شناسایی اجرام و اطلاع از رویدادهای نجومیه. مخصوصاً برای کاربران اکوسیستم اپل گزینهی محبوبیه.
۸. Sky Guide
یک نقشهی آسمون ساده و خوشساخت که برای پیدا کردن ستارهها، سیارهها و اجرام مختلف استفاده میشه. برای شروع رصد بدون اینکه با حجم زیادی از اطلاعات درگیر بشید، گزینهی خوبیه.
۹. Moon Phase Calendar
اگر ماه رو دوست دارید، این یکی میتونه خیلی به کارتون بیاد. فازهای مختلف ماه، زمان تغییر اونها و اطلاعات مربوط به ماه رو در اختیارتون میذاره و برای برنامهریزی رصد ماه هم مفیده.
۱۰. Space Images
اگر دنبال فکت و تصویرهای جذاب فضایی هستید، اپ Space Images ناسا مجموعهای از تصاویر و محتوای مرتبط با فضا رو در اختیار میذاره. برای گشتن بین تصاویر فضایی و پیدا کردن موضوعات جدید، گزینهی جالبیه.
اگر بخوایم خیلی خلاصه دستهبندی کنیم:
• برای شروع رصد: Stellarium، Sky Tonight، Star Walk 2
• برای رصد جدیتر: SkySafari
• برای اخبار و مأموریتهای فضایی: NASA App
• برای پیدا کردن ISS: Spot the Station
• برای دنبال کردن ماه: Moon Phase Calendar
• برای گشتوگذار و کشف فکتهای جدید: Star Walk 2، NASA App، Space Images
با همین چند اپ، عملاً میتونید قبل از بیرون رفتن بفهمید آسمون چه چیزهایی برای دیدن داره و وقتی سرتون رو بالا میگیرید، بدونید دارید به چی نگاه میکنید.
#خبر_فضایی #راهنمای_رصد
@spaceastron
#جایزه_برنده #کوئیز:
۱۰ کتاب برای شروع نجوم؛ از اولین قدم تا درک بهتر کیهان
اگر بعد از دیدن مستندها دوست دارید نجوم رو جدیتر دنبال کنید، کتاب بهترین قدم بعدیه. این فهرست طوری چیده شده که از کتابهای ساده و عمومی شروع میشه و کمکم وارد مباحث عمیقتر میشه.
۱. کیهان (Cosmos) – کارل سیگن
اگر فقط قرار باشه یک کتاب بخونید، انتخاب همینه. کارل سیگن با زبانی ساده و روایتمحور، از تاریخ علم تا ستارهها، کهکشانها و جایگاه انسان در جهان حرف میزنه.
۲. اخترفیزیک برای افراد بیقرار (Astrophysics for People in a Hurry) – نیل دگراس تایسون
کتابی کوتاه و روان که مفاهیم اصلی اخترفیزیک رو بدون پیچیدگی توضیح میده. برای شروع یکی از بهترین گزینههاست.
۳. جهان در پوست گردو (The Universe in a Nutshell) – استیون هاوکینگ
هاوکینگ دربارهی نسبیت، سیاهچالهها و ساختار جهان صحبت میکنه، اما نسبت به آثار دیگهش خواندنش راحتتره.
۴. تاریخچه مختصر زمان (A Brief History of Time) – استیون هاوکینگ
یکی از معروفترین کتابهای علمی جهان. بعضی بخشها نیاز به تمرکز بیشتری دارن، اما همچنان یکی از بهترین کتابها برای آشنایی با کیهانشناسیه.
۵. آسمان شب (NightWatch) – ترنس دیکینسون
اگر دوست دارید فقط دربارهی کیهان نخونید و آسمون رو هم بشناسید، این کتاب یکی از بهترین راهنماها برای شروع رصد آسمانه.
۶. مرگ در سیاهچاله و دیگر دردسرهای کیهانی (Death by Black Hole) – نیل دگراس تایسون
مجموعهای از مقالههای کوتاه و جذاب دربارهی سیاهچالهها، ستارهها و پرسشهای رایج نجوم که خوندنش خستهکننده نمیشه.
۷. پیامآور ستارگان (The Stargazer's Sister / یا آثار علمی گالیله)
روایتی از آغاز یکی از بزرگترین انقلابهای علمی تاریخ و تغییر نگاه انسان به جهان.
۸. Pale Blue Dot – کارل سیگن
کتابی که کمتر دربارهی فرمولها و بیشتر دربارهی جایگاه زمین و انسان در کیهانه. از اون کتابهاییه که تا مدتها توی ذهن میمونه.
۹. The Fabric of the Cosmos – برایان گرین
اگر دوست دارید بدونید فضا، زمان و واقعیت دقیقاً چی هستن، این کتاب یکی از بهترین انتخابهاست.
۱۰. Introduction to Modern Astrophysics – کارول و اوستلی
این کتاب دیگه نقطهی ورود به دنیای دانشگاهیه. اگر نه کتاب قبلی رو خوندید، برای شروع مطالعهی جدی اخترفیزیک، یکی از معتبرترین منابعه.
ترتیب پیشنهادی مطالعه:
1. Cosmos
2. Astrophysics for People in a Hurry
3. The Universe in a Nutshell
4. A Brief History of Time
5. NightWatch
6. Death by Black Hole
7. پیامآور ستارگان
8. Pale Blue Dot
9. The Fabric of the Cosmos
10. Introduction to Modern Astrophysics
اگر این مسیر رو دنبال کنید، از آشنایی اولیه با نجوم شروع میکنید و قدمبهقدم به جایی میرسید که مطالعهی منابع دانشگاهی هم براتون قابل فهم و لذتبخش باشه.
#منبع_فضایی #کتاب
@spaceastron
#جایزه_برنده #کوئیز:
از کجا نجوم رو شروع کنیم؟
اگه به نجوم علاقهمندید اما هنوز مطالعهی جدی رو شروع نکردید، مستندها یکی از بهترین نقطههای شروع هستن. یه مستند خوب، علاوه بر انتقال مفاهیم علمی، تصویر روشنی از مقیاس کیهان، تاریخ اکتشافات فضایی و جایگاه انسان در جهان ارائه میده.
در ادامه، ۱۰ مستند پیشنهادی رو به ترتیبی آوردیم که از مفاهیم پایه شروع میشه و کمکم به موضوعات عمیقتر میرسه.
۱. Cosmos: A Spacetime Odyssey
بهترین انتخاب برای شروع. روایتی جذاب از تاریخ علم، ساختار کیهان، ستارهها، کهکشانها و مسیری که بشر برای شناخت جهان پیموده.
۲. The Universe
مجموعهای موضوعمحوره که توی هر قسمت به یکی از مفاهیم مهم نجوم، از سیاهچالهها و ستارهها تا منظومه شمسی، میپردازه.
۳. How the Universe Works
پاسخ بسیاری از پرسشهای بنیادی دربارهی شکلگیری جهان، ماده تاریک، انرژی تاریک، ستارهها و سیارهها رو با زبانی روان و قابل فهم ارائه میده.
۴. Wonders of the Universe
نگاهی عمیقتر به قوانین طبیعت و ارتباط اونها با جهان پیرامون؛ با روایت برایان کاکس.
#مستند_فضایی
@spaceastron