Telegram-канал anbar100 - انبارستان🎧: Unsorted

انبارستان🎧

03 February 2026 20:57

.
▪️ سه فیلسوف سیاسی بر فراز ایران

ایران امروز، در میانه‌ی بهمن ۱۴۰۴، به مثابه‌ی کتابی قدیمی که در آستانه‌ی ورق زدن خود قرار گرفته، به نظاره‌ای دراماتیک نشسته است. در این فصل معاصر، صفحات تاریخی این سرزمین طعم تلخ چرخش سرنوشت را می‌چشد، آنجا که اعتراضاتی مانند موجی آرام از دل بازار تهران برمی‌خیزد و ناگهان به خروشی بی‌سابقه تبدیل می‌شود. این صدای فرسایشی، که بیشتر از آنکه فریادی بر سر گرانی و بی‌ارزشی پول باشد، حکایت از تنش‌های عمیق‌تری دارد که بین دیرینگی و نوگرایی، قدرت و آزادی، و امنیت همگانی با کرامت انسانی تنیده شده است.

در تمامی این تحولات، نگرانی‌ها از تهدیدات بیرونی همچون سایه‌ای سیاه، بر آسمان ایران آویخته است. حمله‌ی نظامی ایالات متحده به تأسیسات هسته‌ای ایران در خرداد ۱۴۰۴، که بخشی از درگیری‌های گسترده‌تری بود، همراه با هشدارهای مکرر غرب و اسرائیل برای اقدام نظامی جدید، موجب افزایش فشارهای عصبی در همبودگاه گردیده است.

در این احوال، ۱. نیکولو ماکیاولی بر هوش عملی تأکید می‌ورزد: (هوشیاری، انعطاف‌پذیری و قاطعیت) که در مقابل چرخ گردان سرنوشت، ابزارهایی گرانبها به شمار می‌روند. نظام حاکم بر ایران در طی سال‌ها از این هوش بهره‌برده و با استوار ساختن نهادهایی چون نیروی پاسدار و ابزارهای نفوذ، سعی در پاسداشت انسجام ملی داشته است. اما در پی چرخش بخت، حالا با فشارهای اقتصادی و چالش‌های اجتماعی، آزمونی نوین فراروی اوست. ماکیاولی می‌پرسد: آیا با محاسبات دقیق و انعطاف هوشمند، می‌توان این چرخش تقدیر را به سود خود سامان داد؟

به‌سوی دیگر،
۲. توماس هابز دولت را به عنوان هیولایی می‌داند که در برابر جنگ همگانی پناهگاه می‌سازد. در این نگرش، ولایت فقیه تلاشی است برای ایجاد حاکمیت واحد و حفظ نظم در بستر ارزش‌های دینی، خاصه در نظری که تهدیدهای خارجی امنیت ملی را به چالش می‌کشد. اما اکنون، در شرایطی که امنیت معیشتی لرزان و تهدیدات بیرونی چون شمشیری برهنه آویخته، پیمان اجتماعی به پرسشی عمیق تبدیل شده است. مردم در پی تعادلی هستند که امنیت را در برابر محدودیت‌های غیرقابل‌تحمل جا دهد؛ هابز هشدار می‌دهد: اگر هیولای نگهبان نتواند امنیتی چندبعدی تأمین کند، پایه‌های خود را نخواهد داشت. بنابراین، فراخوانی به بازاندیشی و تجدید پیمان ضروری می‌نماید.

از سوی دیگر،
۳. ماکس وبر اقتدار را در سه وجه تقسیم‌بندی می‌کند: سنتی، کاریزماتیک و قانونی-عقلانی. ایران پس از انقلاب، با آمیختن این سه عنصر، کوشش نموده است که در گذار از دیرینگی به مدرنیته، کنشی هوشمندانه برگزینند. اما این آمیختگی در میانه‌ی چالش‌های جهانی و تهدیدات خارجی به قفسی آهنین بدل شده است که در عین سامان‌دهی نظم، آزادی را در تنگنا می‌گذارد. اکنون، این گذار ناتمام دریچه‌ای به تعادل بیشتر گشوده است: میان دیرینگی و عقل، میان اقتدار و مشارکت، و میان امنیت داخلی و استقلال در برابر فشارهای بیرونی.

ایران اکنون بر آستانه‌ای ایستاده که نه پایان یک فصل است و نه آغاز فاجعه؛ بلکه شاید لحظه‌ای برای بازتعریف رابطه‌ی قدرت و مردم، در حالی که تهدید حمله‌ی آمریکا، اسرائیل و غرب چون ابری تیره بر آسمان آویخته است. چرخ بخت، هیولای نگهبان و اقتدار آمیخته، نه ابزار قضاوت، که چراغ‌هایی‌اند برای دیدن ژرفای این تنش: میان آنچه هست و آنچه می‌تواند باشد.آیا این گذار به تعادل نوینی میان امنیت و آزادی، دیرینگی و عقل، اقتدار و عدالت خواهد رسید و آیا در برابر تهدیدهای بیرونی، هوش عملی و پیمان اجتماعی استوار خواهد ماند؟ پاسخ نه در پیش‌گویی، که در دست تاریخ و اراده‌ی همگانی است؛ جایی که فلسفه نه قاضی، که اندیشه‌ای زیرک است که در سکوت شب، چراغی برمی‌افروزد تا راه را بنمایاند.

یک امر اما قاطعانه ثابت است: همبستگی ایرانیان، این عنصر در برابر هر کفتار داخلی و خارجی بی‌تردید پیروز است. همبستگی ایرانیان حداقل قدرتی ست قهار، اما بیشتر است از برای حداکثر دشمنانی سفاک.

🫆مجتبی روستا

🔰انبارستان @anbar100