کامران فانی:
«امیدوارم که بخارا هیچوقت با توقف مواجه نشود چون در آن صورت ما همیشه یک کمبود اساسی را حس خواهیم کرد.
انتشار مجلۀ بخارا در روزگار ما یک رویداد مهم مطبوعاتیست که باید قدرش را بدانیم.
چند ویژگی دارد که آنرا به یک معنی منحصر به فرد میکند. من فکر میکنم که آقای دهباشی یک هدف اصلی داشته و چند هدف فرعی. هدف اصلیاش طبعاً شناخت ایران بوده. ایرانشناسی به معنی عام که راستش را بخواهید ما اصلاً مجلهای در این زمینه نداریم.»
برگرفته از فیلم مستند «وقایعنگاری بخارا»
تهیهکننده: پرویز پرستویی
کارگردان: فرامرز اسدی
با کمال تأسف استاد ما کامران فانی در هشتاد و یک سالگی درگذشت.
در این مجال به یاد سخن دکتر داریوش شایگان دربارۀ او افتادم که گفت:
«در توصیف عشقی که کامران فانی به فرهنگ میورزد، و احاطهٔ وسیعی که بر آن دارد، همواره تعبیر فرانسوی homme de Renaissance یا انسان عهد رنسانس را به یاد میآورم، یعنی مردانی که به همهٔ علوم و معارف روزگار خود احاطه داشتند و به معنای واقعی کلمه علّامه یا به زبان امروزی «فرهیخته» بودند. با کامران فانی میتوان از تئوری بیگ بنگ تـا فلسفه در فیزیک جدید، از فیزیک کوانتوم تا موسیقی قرون وسطای فرانسه و باروک ایتالیا، از نقاشی مکتب ونیز و مکتب هلندیهای قرن هفدهم، از «ورمیر» و «ولاسکز»، سخن گفت. با او میتوان از قرآن، از عصر حجر، از نوسنگی، از ایتالیای قرن پانزدهم، از روسیهٔ قرن نوزدهم، و از آمریکا، سخن گفت و سخنان سنجیده و منسجم او را شنید. سخنانی که نشان از غور و اندیشیدن عمیق در همهٔ خواندهها و دانستهها به مدد حافظهای قوی و ذهنی منضبط دارد، خصلتی نادر که بویژه نزد صاحبنظران ایرانی ــ که در یک رشته تبحر دارند و در رشتههای دیگر عامیاند ــ نایافتنیست.خصلتی که فانی را در ایران منحصربهفرد میسازد و همراه با دیگر خصائل فانی، به او جهانبینی خاصی بخشیده است؛ جهانبینیای متکی بر تعامل، تسامح، بردباری و بلندنظری.»
شب غزالی
به مناسبت انتشار کتاب «غزالیِ فیلسوف» نوشتهٔ الکساندر تریگر، با ترجمهٔ سمانه فیضی و احمد ایزدی که از سوی نشر ققنوس منتشر شده است
با سخنرانی مصطفی ملکیان، میترا (زهرا) پورسینا، سمانه فیضی، علی دهباشی و پیام تصویری الکساندر تریگر
پنجشنبه بیستم آذر ۱۴۰۴
ساختمان مرکزی نشر ققنوس، تالار گفتگو
شب بر کرانههای کاسپین
با سخنرانی مانیا شفاهی، پژمان مظاهریپور و علی دهباشی
و نمایش فیلم مستند «بر کرانههای کاسپین» به تهیهکنندگی و کارگردانی پژمان مظاهریپور
چهارشنبه نوزدهم آذر ۱۴۰۴
دانشکدۀ جغرافیا
شبِ سیّدفتحالله مجتبائی
با سخنرانی کاظم موسوی بجنوردی، ژاله آموزگار، علیاشرف صادقی، اصغر دادبه، سیّدعلی آلداود، میترا حسنی و علی دهباشی
و قرائت متنی از استاد محمّدعلی موحّد
سهشنبه، هجدهم آذر ۱۴۰۴
مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، تالار امیرالمؤمنین
شب درخونگاه
با سخنرانی مجید بجنوردی، احمد آقا شریف، وحید شهاب، حمیدرضا نارنجینژاد و علی دهباشی
دوشنبه هفدهم آذرماه ۱۴۰۴
خانۀ شهر (ساختمان بلدیه)
شب بر کرانههای کاسپین
نهصد و بیست و هفتمین شب از شبهای بخارا به کرانههای کاسپین اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر چهارشنبه نوزدهم آذر ۱۴۰۴ با سخنرانی مانیا شفاهی، پژمان مظاهریپور و علی دهباشی در دانشکدۀ جغرافیا برگزار میشود. پخش فیلم مستند «بر کرانههای کاسپین» به تهیهکنندگی و کارگردانی پژمان مظاهریپور از دیگر بخشهای این نشست خواهد بود.
فیلم «بر کرانههای کاسپین» با نگاهی به تاریخچۀ دریای کاسپی آغاز میشود و با برسی آسیبهای محیط زیستی برای دریای کاسپی به پایان میرسد. فیلم دو پرسش دارد: چه عواملی محیط زیست کاسپی را تهدید میکند؟ و در صورت تخریب محیط زیست کاسپی چه اتفاقی خواهد افتاد؟
پژمان مظاهریپور تهیهکننده و کارگردان فیلمهای مستند با موضوع تاریخ، باستانشناسی و محیط زیست است. منابع آبی ایران و دریاچۀ ارومیه و غبار خوزستان و دریای کاسپی از جمله موضوعات حوزۀ محیط زیستی هستند که دربارۀ آنها فیلم ساخته است. همچنین ثبت کاوشهای باستانشناسی به همراه تاریخ مطالعات باستانشناختی محوطههای باستانی از موضوعات باستانشناسی فیلمهای مظاهریپور بوده است.
دانشکدهٔ جغرافیا: خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، نبش کوچۀ زرینکوب، ساختمان شمارۀ یک، طبقۀ سوم
شبِ «سیّدفتحالله مجتبائی» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
نهصدوبیستوششمین شب از سلسلۀ شبهای مجلّۀ بخارا با همکاری مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، به «سیّدفتحالله مجتبائی» اختصاص یافته است که سهشنبه، هجدهم آذر، ساعت دوازده ظهر برگزار میشود.
مجتبائی زادۀ هجدهم آذر ١٣٠۶ در تهران است اما در فراهان و اراک بالید. پدرش میراحمد مجتبائی تفرشی از مستوفیان دوران قاجار بود. در سال ۱۳۳۲ از دانشکدۀ ادبیات دانشگاه تهران لیسانس زبان انگلیسی دریافت کرد، و بعد تا ۱۳۳۸ در دبیرستانهای اراک و تهران تدریس کرد.
در اوان راهاندازی انتشارات فرانکلین به آنجا پیوست و عضو تحریریۀ مجلۀ سخن هم بود. چون در سال ۱۳۳۹ از طرف وزارت فرهنگ برای آشنایی با روشهای جدید تألیف کتابهای درسی به آمریکا اعزام شد، برای تهیه و تدوین کتابهای درسی در ادبیات دبیرستانها مأموریت یافت.
در پاییز ١٣۴۴ به دانشگاه هاروارد رفت و ششسال بعد، در تاریخ تطبیقى ادیان فوق لیسانس و در تاریخ ادیان و فلسفههاى ایران و هند دکتری گرفت. پس از بازگشت ابتدا به تدریس حکمت شرق در گروه فلسفۀ دانشگاه تهران مشغول بود و از سال بعد به در گروه ادیان و عرفان تطبیقى دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامى به خدمت پرداخت. نیز طی سالهای ١٣۵٣ تا ١٣۵۶ رایزنى فرهنگى ایران در هند را برعهده داشت.
پس از انقلاب، از نخستین کسانی بود که در سال ١٣۶٣ به مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی ملحق شد و دو دهه بخش ادیان و عرفان را مدیریت کرد و اکنون مشاور عالی همین بخش و نیز عضو شورای عالی علمی این مؤسسه است. او همچنین از سال ١٣٧۶ عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی است. کارنامۀ کاری او مشحون از ١٣ کتاب و مقالات فراوان است.
در این مجلس کاظم موسوی بجنوردی، ژاله آموزگار، علیاشرف صادقی، اصغر دادبه، سیّدعلی آلداود، میترا حسنی و علی دهباشی به ایراد سخن میپردازند، متنی از محمّدعلی موحّد خوانده میشود، فیلم مستندی ساختۀ سهامالدّین بورقانی به نمایش درخواهد آمد، و کتابهای «گزیدۀ اسناد دیوانی عهد قاجار» اثر میراحمد مجتبائی تفرشی، بهکوشش سیّدفتحالله مجتبائی و سیّدعلی آلداود و جلد دوم «گفتارهایی در تاریخ و فرهنگ» بهکوشش میترا حسنی رونمایی خواهند شد.
شب «سیّدفتحالله مجتبائی» در زادروز ٩٨ سالگی ایشان سهشنبه، هجدهم آذر، ساعت دوازده ظهر در تالار امیرالمؤمنینِ مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی بهنشانیِ میدان شهید باهنر (نیاوران)، خیابان شهید پورابتهاج (کاشانک)، نرسیده به سهراه آجودانیه، شمارۀ ٢١٠ برپا میشود.
شب بندر باستانی سیراف
با حضور و سخنرانی محمداسماعیل اسماعیلی جلودار، محیالدین جعفری، شهرزاد اسفرجانی، رضا طاهری، حسین مظفری، محمد کنگانی و علی دهباشی
چهارشنبه بیست و هشتم آبانماه ۱۴۰۴
دانشکدۀ جغرافیا
عصر سهشنبههای بخارا
به مناسبت انتشار مجموعهٔ دوجلدی «دانشنامهٔ مکتب شیکاگو» به اهتمام حسین ابوالحسن تنهائی که از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شده است
با سخنرانی عبدالحسین نیکگهر، سیدرضا معینی، سعید معیدفر، سیدحسن موسوی چلک، حسین ابوالحسن تنهائی و علی دهباشی
سهشنبه بیست و هفتم آبانماه ۱۴۰۴
باغ موزه نگارستان، تالار دکتر روحالامینی
شب خیمهشببازی
با سخنرانی پوپک عظیمپور، علی شمس، پوریا نوری و علی دهباشی
دوشنبه بیست و ششم آبان ۱۴۰۴
خانهٔ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز
عصر سهشنبههای بخارا
به مناسبت انتشار مجموعه دوجلدی «دانشنامه مکتب شیکاگو» که از سوی انتشارات نگارستان اندیشه منتشر شده است، پنجاه و پنجمین عصر سهشنبههای بخارا به بررسی این کتاب اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر سه شنبه بیست و هفتم آبانماه ۱۴۰۴ در باغ موزه نگارستان برگزار خواهد شد. در این نشست عبدالحسین نیکگهر، سیدرضا معینی، سعید معیدفر، سیدحسن موسوی چلک، حسین ابوالحسن تنهائی و علی دهباشی سخنرانی خواهند کرد.
اصطلاح مکتب شیکاگو عنوانی است که پیروان مکتب فلسفی پرگمتیسم یا پرگمتیسمگراییِ پیرس (پرگمتیسیسم)، با موضوع و اهداف جامعهشناسی در دانشگاه شیکاگوی آمریکا آن را بنیان نهادند و بههمین دلیل با عنوان مکتب شیکاگو و با اصطلاح نظری و مفهومیِ پارادایم شیکاگویی معروف گردید. دانشنامهٔ مکتب شیکاگو (پارادایم شیکاگویی) میکوشد تا نماهایی از پیدایش نحلهٔ فکری بنیانگذاران مکتب شیکاگو که چارچوب نظری آنان از همفراخوانی پرگمتیسم و همکنشگرایی نمادی ساخته شده است را در چهارگونه بهمخاطبان عرضه کند: نسل اول، نسل دوم، گونهٔ سوم و گونهٔ شیکاگوی ایرانی، شامل اندیشههای چارلز پیرس، ویلیامز جیمز، جان دیویی، جرجهربرت مید، جِین اَدَمس، هربرت بلومر، آنسلم استراوس، تماتسو شیبوتانی، هوراد بکر، اروینگ گافمن، آرلی هکشایلد و ح.ا. تنهایی. همچنین اشارههایی به: جیمز تَف، جیمز انجل، و.آی.توماس، رابرت پارک، چارلز هُرتُن کولی، فلوریان زنانیکی، جیمز مارک بالدوین، رابرت ردفیلد و لوییس وُرث و از نسل دوم بهبعد: نورمن دنزین، پیتر هال، کَندِیس وِست، دان زیمِرمَن،سَندِرستُرم، کِلِیمَن، مایکل شوآلب. این دانشنامه در یک مدخل و ۷بخش تنظیم شده است. مدخل شامل فهرستها، یادادشت اهتمامگر و پیشگفتار لوئیس هاروئیتز، بخش یکم: بنیانهای نظری و روششناختی مکتب شیکاگویی، بخش دوم: برخی نظریهپردازان نسلهای اول تا دوم و گونهی سوم: همکنشگرایی انتقادی، بخش سوم: نوشتارهایی از نظریه پردازان شیکاگویی در نسل اول و دوم، بخش چهارم کاربستهای نظریههای شیکاگویی در مسائل اجتماعی، بخش پنجم دستگاه نظری تفسیری پرگمتیستیِ ایرانی یا شیکاگوی ایرانی، نسل سوم»، بخش ششم بررسی و نقد برخی شیکاگوییها» و بخش هفتم پیوستارها.
این دانشنامه حاصل کار ۲۳ نفر از استادان و پژوهشگران جامعهشناسی است که زیر نظر حسین ابوالحسن تنهایی، استاد جامعهشناسی و از شاگردان هربرت بلومر، (از مهمترین چهرههای مکتب شیکاگو) تدوین شده است. تنهایی دکترای جامعهشناسی و انسانشناسی خود را در سال ۱۹۸۱ از دانشگاه بینالمللی ایالات متحد آمریكا دریافت کرده است.
میدانبهارستان، خیابان دانشسرا، خیابان شریعتمدار رفیع، باغ موزه نگارستان، تالار دکتر روحالامینی
بیست و هفتم آبانماه ۱۴۰۴، ساعت پنج بعدازظهر.
شب دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی
با سخنرانی قاسم افتخاری، احمد نقیبزاده، نسرین مصفا، حمید احمدی، سعید حبیبا، حسن جعفریتبار، عباس کریمی و علی دهباشی
شنبه بیستوچهارم آبانماه ۱۴۰۴
دانشکدهٔ حقوق و علوم سیاسی، سالن شیخ انصاری
سخنرانی استاد کامران فانی
در شب پوری سلطانی
۱۲ خرداد ۱۳۹۴
کانون زبان فارسی
شب دانشکدۀ مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی
با سخنرانی شجاع احمدوند، سیدعلیاکبر افجه، سیدمهدی الوانی، شمسالسادات زاهدی، حسین رحمانسرشت، لعیا الفت، جعفر باباجانی، ابوالفضل کزازی، سعید میرواحدی و علی دهباشی
شنبه بیست و دوم آذر ۱۴۰۴
دانشکدۀ مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تالار اجتماعات
سخنرانی استاد کامران فانی
در شبی که مجلۀ بخارا به افتخار ایشان برگزار کرد
دوشنبه ۱۰ اسفند ۱۳۹۴
شب حسن کریمی تمیجانی
نهصد و سیامین شب از شبهای بخارا به بزرگداشت حسن کریمی تمیجانی اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر دوشنبه بیست و چهارم آذر ۱۴۰۴ با سخنرانی محمد باقری، محمد محمدپور، زهرا فرضپور ماچیانی، علی شهیدی و علی دهباشی در خانۀ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز برگزار میشود.
حسن کریمی تمیجانی (متولد ۱۳۱۴) از فرهنگیان نامدار گیلان است. دو اثر ماندگار او «فرهنگ گیلکی تمیجانی»، که حاصل بیش از شانزده سال پژوهش میدانی است و «تاریخ رانکوه (به مرکزیت تیمجان)» که به تاریخ نیمۀ شرقی گیلان میپردازد، از کتب پژوهشی معتبر در زمینۀ گیلانپژوهی است. او در ۱۳۳۷ در رشتۀ تاریخ و جغرافی از دانشسرای عالی تهران فارغالتحصیل شد. در دبیرستانهای سنندج و رشت از جمله در دبیرستان تاریخی شاپور تدریس کرد و شاگردان بسیاری پرورش داد که از چهرههای سرشناس فرهنگی، علمی و سیاسی کشور بودهاند. او از مدرسان دانشسرای تربیت معلم سنندج و رشت و دانشگاه آزاد اسلامی واحد رشت بوده است. از مقالات او میتوان به «تمیجان، پایتخت و مرکز رانکوه»، «لنگرود، از گذشتههای دور تاکنون»، «جستاری در وجه تسمیه کوچسفهان» و «فخرداعی گیلانی، محمدتقی» اشاره کرد.
خیابان طالقانی، خیابان موسوی شمالی، بوستان هنرمندان، خانۀ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز
https://youtube.com/watch?v=nrYRv1b5fPw&pp=0gcJCSkKAYcqIYzv
Читать полностью…
شب دانشکدۀ مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی
نهصد و بیست و نهمین شب از شبهای بخارا به دانشکدۀ مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی اختصاص یافته است. این نشست در ساعت چهار بعد از ظهر شنبه بیست و دوم آذر ۱۴۰۴ با سخنرانی شجاع احمدوند، سیدعلیاکبر افجه، سیدمهدی الوانی، شمسالسادات زاهدی، حسین رحمانسرشت، لعیا الفت، جعفر باباجانی، ابوالفضل کزازی، سعید میرواحدی و علی دهباشی در دانشکدۀ مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، تالار اجتماعات علامه طباطبائی برگزار خواهد شد.
پیشینۀ فعالیت دانشکدۀ مدیریت و حسابداری به دوران تشکیل مؤسسۀ حسابداری و علوم اداری در سال ۱۳۳۷ بازمیگردد. بعدها این مؤسسه با مجتمع علوم اداری و بازرگانی ادغام شد. پس از پیروزی انقلاب اسلامی، با ادغام چندین دانشکده، آموزشکده و مدرسۀ عالی مانند دانشکدۀ حسابداری و علوم مالی، مدرسۀ عالی بازرگانی، دانشگاه علوم و فنون، مرکز آموزش مدیریت دولتی، مرکز مطالعات مدیریت ایران، سازمان مدیریت صنعتی و... دانشگاه علامهطباطبائی تشکیل شد و از سال ۱۳۶۳ دانشکدۀ مدیریت و حسابداری بهعنوان یکی از دانشکدههای وابسته به این دانشگاه به فعالیت آموزشی خود ادامه داد. این دانشکده تا سال ۱۳۹۳ در ساختمانی واقع در خیابان توانیر مستقر بود و سپس در راستای سیاست تجمیع دانشگاه، ساختمان آن به پردیس شمارۀ یک دانشگاه در دهکدۀ المپیک منتقل شد. هماکنون این دانشکده در فضایی با زیربنای حدود ۱۲ هزار متر مربع و بهرهمندی از امکانات آموزشی و پژوهشی بهعنوان یکی از دانشکدههای شاخص کشور فعالیت میکند.
دانشکدۀ مدیریت و حسابداری هماکنون با ۷ گروه آموزشی، ۵۲ رشته و گرایش تخصصی، ۸۱ عضو هیئت علمی و ۱۹۸۴ دانشجو در مقاطع مختلف به فعالیت آموزشی و پژوهشی به فعالیت علمی میپردازد. این دانشکده افزون بر ایفای نقش در تربیت مدیران و کارشناسان موردنیاز کشور، دارای زیرساخت پژوهشی پویا است؛ بهگونهای که پنج فصلنامۀ علمیـ پژوهشی قدیمی و نیز چهار فصلنامۀ جدید شامل مطالعات مدیریت خدمات عمومی، مالی و بانکداری، مطالعات مدیریت بازاریابی و Novel Management Studies در آن منتشر میشود. کتابخانۀ دانشکده با قدمتی برگرفته از مجموعههای ادغامی از سال ۱۳۳۷، در فضایی ۶۰۰ متری با هزاران جلد کتاب فارسی و انگلیسی و ۳۷ عنوان نشریه فعال است و امکان دسترسی به منابع الکترونیکی و پایگاههای داخلی و بینالمللی دانشگاه را نیز فراهم میکند. مراکز پژوهشی دانشکده شامل دفتر ارتباط با صنعت و جامعه، قطب علمی مدیریت تکنولوژی، مرکز مطالعات گردشگری، مرکز علم داده و تحلیلهای پیشرفتۀ کسبوکار، آزمایشگاه مالی و بانکداری، پژوهشکدۀ مدیریت و نوآوری، دفتر اتحادیۀ رمزارز دیجیتال و دبیرخانۀ راه ابریشم است.
بزرگراه همت، دهکده المپیک، دانشگاه علامه طباطبائی، دانشکده مدیریت و حسابداری، تالار اجتماعات علامه طباطبائی
علی دهباشی یکی از نخستین مجموعهداران جغد در ایران است. سردبیر بخارا در این بخش از گفتگوی مفصل خود با ایبنا دربارهٔ نخستین افرادی که مجموعهٔ جغد جمعآوری کردند صحبت میکند.
Читать полностью…
شب غزالی
به مناسبت انتشار کتاب «غزالیِ فیلسوف» نوشتهٔ الکساندر تریگر، با ترجمهٔ سمانه فیضی و احمد ایزدی که از سوی نشر ققنوس منتشر شده است، نهصد و بیست و هشتمین شب از شبهای بخارا به بزرگداشت غزالی اختصاص یافته است. این نشست در ساعت سه بعدازظهر پنجشنبه بیستم آذر ۱۴۰۴ با سخنرانی مصطفی ملکیان، میترا (زهرا) پورسینا، سمانه فیضی و علی دهباشی و پیام تصویری الکساندر تریگر در ساختمان مرکزی نشر ققنوس، تالار گفتگو، برگزار خواهد شد.
«غزالیِ فیلسوف» یک پژوهش تخصصی در حوزهٔ «فلسفهٔ اسلامی» و «معرفتشناسی عرفانی» است. موضوع اصلی کتاب بررسی نظریهٔ «معرفت الهامی» نزد غزالی است؛ یعنی اینکه انسان چگونه و تحت چه شرایطی میتواند به نوعی از معرفت دست یابد که نه اکتسابی، نه استدلالی، و نه ناشی از تجربهٔ حسی است، بلکه جنبهای از «کشف»، «نور»، یا «الهام» دارد.
اما تریگر یک گام فراتر میرود. هدف او فقط توضیح دادن نظر غزالی نیست؛ بلکه تلاش میکند نشان دهد غزالی این نظریه را عمدتاً بر اساس الگوی معرفتی ابنسینا بنا میکند. کتاب دربارهٔ پیوستار پنهان میان فلسفهٔ سینوی و عرفان غزالی است. تریگر میخواهد ثابت کند که غزالی برخلاف تصور غالب ــ چه در سنت اسلامی و چه در ادبیات خاورشناسی ــ نهتنها دشمن فلسفه نیست، بلکه در بنیادهای نظری خود، بهشدت «سینوی» باقی میماند؛ حتی وقتی از الهام و کشف سخن میگوید.
مسألهٔ اصلی کتاب پاسخ به این پرسش است: چگونه ممکن است غزالی، که ظاهراً منتقد فلسفه و مدافع عرفان است، نظریهای دربارهٔ «معرفت الهامی» ارائه کند که ساختار آن عمیقاً بر آموزههای ابنسینا استوار باشد؟ و در کنار این پرسش، به این مسأله نیز میپردازد: غزالی چگونه «معرفت عرفانی» را با «نظام عقلانی» فلسفه سینوی آشتی میدهد؟
غزالی در پی حل تنش میان «معرفت عقلی» و «معرفت شهودی» بود. پاسخ او، توسعهٔ نظریهٔ ابنسینا دربارهٔ افاضهٔ نور عقلی است که غزالی آن را «الهام»، «کشف» یا «اشراق» نامید. بنابراین، معرفت الهامی در غزالی امتداد طبیعی سنت سینوی است، نه گسست از آن. این به معنای آن است که غزالی عقل را رد نمیکند، بلکه عقل را شرط لازم الهام میداند. الهام را خارج از نظام عقلانی نمیبیند؛ بلکه آن را نقطهٔ اوج فعالیت عقل میداند.
خیابان انقلاب، خیابان دوازده فروردین، خیابان شهید نظری غربی، نبش جاوید ۲، پلاک ۲، ساختمان مرکزی ققنوس، طبقۀ ششم، تالار گفتگو
شب جعفر والی
با سخنرانی علی نصیریان، جواد طوسی، سارا عابدی و علی دهباشی
و نمایش فیلم مستند «آی بیکلاه، والی» به کارگردانی و تهیهکنندگی سارا عابدی
یکشنبه شانزدهم آذر ۱۴۰۴
خانهٔ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز
بخارا منتشر شد
یکصد و هفتاد و یکمین شمارۀ بخارا (آذر و دی ۱۴۰۴) با تصویری از دکتر غلامحسین مصاحب بر روی جلد در ۵۴۴ صفحه منتشر شد و از صبح شنبه یکم آذرماه ۱۴۰۴ در کتابفروشیها و دکههای روزنامهفروشی در دسترس است.
نویسندگان این شماره:
ژاله آموزگار ـ سیدمصطفی محقق داماد ـ نصرالله پورجوادی ـ سجاد آیدنلو ـ بهاءالدین خرمشاهی ـ محمود امیدسالار ـ رضا رضازاده لنگرودی ـ میلاد عظیمی ـ رحیم رئیسنیا ـ عبدالحسین آذرنگ ـ رسول رئیسجعفری ـ بهرام گرامی ـ محمود فتوحی رودمعجنی ـ حبیبالله عباسی ـ شفق سعد ـ ابوذر ابراهیمی ترکمان ـ آزیتا همدانی ـ مصطفی حسینی ـ محمود درگاهی ـ مسعود عرفانیان ـ ایلمیرا دادور ـ محسن فرحبر ـ بهادر باقری ـ دکتر علیرضا زمانی ـ گلنار گلناریان ـ ایرج پارسینژاد ـ شبنم کهنچی ـ ترانه مسکوب ـ سیدمهدی زرقانی ـ نرگس غنیون ـ سهیلا ایمانخواه ـ شهاب دهباشی ـ محمدمنصور هاشمی ـ خسرو یوسفزاده
بخش یادنامۀ دکتر غلامحسین مصاحب با نوشتههایی از:
ایرج افشار ـ نجف دریابندری ـ محمدرضا شفیعی کدکنی ـ دکتر هوشنگ دولتآبادی ـ داریوش آشوری ـ کامران فانی ـ عبدالحسین آذرنگ ـ عینالله پاشا ـ ترانه مصاحب ـ صادق حجتی
با هم مروری میکنیم بر مطالب این شماره:
ایرانِ ما
انتخاب یا انفعال؟/ ژاله آموزگار
سعدیپژوهی
پرتو قرآن در کلمات سعدی (۲۲)/ سیدمصطفی محقق داماد
ایران باستان
اگزیستانسیالیزم و مانویت/ نصرالله پورجوادی
شاهنامهپژوهی
تأیید ضبط «کاس: خوک» در نسخهای متأخر از شاهنامه/ سجّاد آیدنلو
کوتهگویه (۲۷)/ بهاءالدّین خرّمشاهی
مسائل امروز
ایران، مقاومت، و طرح صهیونی برای سلطه بر غرب آسیا/ محمود امیدسالار
تاریخ عباسیان
ملاحظاتی در باب انقلاب عباسی (بخش پایانی)/ رضا رضازاده لنگرودی
آویزهها (۷۰)/ میلاد عظیمی
تاریخ مشروطیت
علی مسیو/ رحیم رئیسنیا
فرهنگ
در متن و حاشیۀ فرهنگ (۳۵)/ عبدالحسین آذرنگ
یادنامۀ دکتر غلامحسین مصاحب
سالشمار زندگی و آثار دکتر غلامحسین مصاحب/ صادق حجتی
دکتر غلامحسین مصاحب/ ایرج افشار
یادی از دکتر غلامحسین مصاحب/ نجف دریابندری
در صحبتِ مصاحب/ محمدرضا شفیعی کدکنی
خاطراتی از دکتر غلامحسین مصاحب/ دکتر هوشنگ دولتآبادی
غلامحسین مصاحب: آموزگارِ روشمندی/ داریوش آشوری
دایرهًْالمعارف فارسی، میراثی ماندگار/ کامران فانی
غلامحسین مصاحب، دانشنامهنگارِ پیشاهنگ/ عبدالحسین آذرنگ
شخصیتی دستنیافتنی/ عینالله پاشا
پدرم، دکتر غلامحسین مصاحب/ ترانه مصاحب
مصاحب، روزنامهنگاری و میانپردۀ سیاستپیشگی/ صادق حجتی
دیباچۀ «دایرةالمعارف فارسی»/ غلامحسین مصاحب
حکایتهای باستانی (۲۵)/ رسول رئیسجعفری
گل و گیاه در ادبیات فارسی
گل و گیاه در اشعار نیما یوشیج/ بهرام گرامی
زبان فارسی
نقش قصیدۀ خسروانی در شکوفایی زبان پارسی دری/ محمود فتوحی رودمعجنی
شعر معاصر عرب
«آسمان کنون همان مرگ است»/ أدونیس/ حبیبالله عباسی
تاریخ معاصر
خلق یک افسانه: اولتیماتوم ترومن به استالین در بحران آذربایجان/ جیمز آ. تورپ/ شفق سعد
عرفان
آفتی نبوَد بتر از ناشناخت/ ابوذر ابراهیمی ترکمان
ادبیات معاصر
سه ضلع مثلث خراسان بزرگ/ آزیتا همدانی
ادبیات فارسی در جهان غرب
شعر فارسی/ رالف والدو امرسون/ مصطفی حسینی
جهانبینی در شعر کهن
هستیشناسی عطار/ محمود درگاهی
تاجیکستان
کتابها و نشریاتی از تاجیکستان (۳۹)/ مسعود عرفانیان
خانۀ فرهنگ گیلان
از عمارت مفخمالسلطنه تا خانۀ فرهنگ گیلان/ ایلمیرا دادور
بوی جوی مولیان (۳)/ محسن فرحبر
پژوهش ادبی
تصویر چین در خمسۀ نظامی گنجوی/ بهادر باقری
از دندان تا داستان (۱۱)/ دکتر علیرضا زمانی
ادبیات جهان
«آنها زنانِ خوبی بودند»/ آلن روبنس/ گلنار گلناریان
معرفی کتاب
تقطیر تجربۀ انسانی/ ایرج پارسینژاد
در پیوندِ تاریخ و ادبیات/ شبنم کهنچی
عشق در تقاطع/ ترانه مسکوب
شاعران در جستجوی جایگاه/ سیدمهدی زرقانی
مادر، و خاطرات پنجاه سال زندگی در ایران/ نرگس غنیون
چرا سیاست مهم است؟/ سهیلا ایمانخواه
عشق پس از زرتشت/ شهاب دهباشی
یاد و یادبود
ناصر تقوایی آبروی سینمای ایران بود/ محمدمنصور هاشمی
یادی از سارا ساور سفلی/ خسرو یوسفزاده
شب اصفهان
به مناسبت یکم آذر، «روز اصفهان»، نهصد و چهاردهمین شب از شبهای بخارا به شهر تاریخی و فرهنگی اصفهان اختصاص یافته است. این نشست جمعه سیام آبان ۱۴۰۴، ساعت چهار بعدازظهر با سخنرانی حشمتالله انتخابی، علی خدایی، سیاوش گلشیری، شاهین سپنتا، حمیدرضا امیدان، هامون شیرازی، مهرداد موسوی خوانساری و علی دهباشی در شهر کتاب بهار اصفهان برگزار میشود.
اصفهان که به روایت ناصرخسرو «شهری برهامون نهاده» بود و روزگاری «آب و هوایی خوش» داشت و این آب چون رگی زنده در پیکرهاش جاری بود، در حافظۀ ما نه فقط «نیمۀ جهان»، بلکه صورتِ یک زیبایی دیرپا است؛ اما زیبایی نیز نیازمند مراقبت است. در روزگاری که رود از نفس افتاده، باغها تُنُک شدهاند، زمین دهان باز کرده و عمارتها خط نیلی آسمان را شکافتهاند، بازخوانی اصفهان بیش از پیش ضروری است. این شب فرصتی است برای اندیشیدن به شهری که هم میراث گذشته را بر دوش دارد و هم رنج امروز را. شهری که هم ستوده شده و هم دستمایۀ روایتهای گوناگون قرار گرفت؛ از دوستداشتن، خاطره، فاصله، دلبستگی و گاه دلنگرانی. در این نشست، از هویت تاریخی و فرهنگی اصفهان سخن خواهیم گفت؛ از نمادها و نشانههای آن در ادبیات، خاطره و سینما؛ و از اینکه چگونه اصفهان در نگاه ما، هم شهری برای ستایش و هم موضوع تأمل و پرسش است. شهری که باید دربارهاش به زبان همدلی و نگاه دوباره سخن گفت.
اصفهان، چهارباغ بالا، خیابان بهار آزادی، پلاک ۱۲، شهر کتاب بهار
شب سالنامهها و نظامنامههای مدارس و دانشگاههای ایران
به مناسبت انتشار مجموعۀ سهجلدی «مدرسهپژوهی» به کوشش سیدرضا باقریان موحد، نهصد و سیزدهمین شب از شبهای بخارا به سالنامهها و نظامنامههای مدارس و دانشگاههای ایران اختصاص یافته است. این نشست در ساعت چهار بعدازظهر پنجشنبه بیست و نهم آبانماه ۱۴۰۴ با سخنرانی رسول جعفریان، مقصود فراستخواه، حسن حضرتی، رضا باقریان موحد، مجید جلیسه و علی دهباشی در کتابسرای طه شهر قم برگزار خواهد شد.
مدارس و دانشگاههای ایران در یک دورۀ تقریباً صد ساله از اواسط دورۀ قاجار تا سال ۱۳۵۷ش ، ۱۱۰۰ سالنامه و ۲۰۰ نظامنامه تولید و منتشر کردند که مجموعۀ آنها را میتوان دایرهالمعارف تعلیم و تربیت ایران دانست.
این منابع مهم و دست اول تحقیق در قلمرو آموزش و پرورش و آموزش عالی، متأسفانه چندان مورد توجه پژوهشگران نبود. اینک چکیدۀ این منابع در قالب سه جلد کتاب منتشر شده که راهنمای پژوهشهای بنیادین تاریخ علم در ایران محسوب میشود.
«مدرسهپژوهی» در ادامۀ مجموعۀ چهارجلدی «رشدیهپژوهی»، منتشر میشود و به نوعی تکمیلکنندۀ این پژوهشهای تاریخی در قلمرو تعلیم و تربیت ایران است که با هدف کسب تجربیات پیشگامان و نخبگان آموزش و پرورش فراهم آمده و این قانون را به یاد برنامهریزان نظام آموزشی گوشزد میکند که: بدون شناخت گذشته، نمیتوان برای آینده برنامهریزی کرد.
مجموعۀ سه جلدی «مدرسهپژوهی»، به کوشش سیدرضا باقریان موحد توسط انتشارات کتاب طه قم منتشر شده است.
قم، خیابان معلم، مجتمع ناشران، طبقۀ سوم، کتابسرای طه
شب بندر باستانی سیراف
نهصد و دوازدهمین شب از شبهای بخارا به بندر باستانی سیراف اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر چهارشنبه بیست و هشتم آبانماه ۱۴۰۴ با حضور و سخنرانی محمداسماعیل اسماعیلی جلودار، محیالدین جعفری، شهرزاد اسفرجانی، رضا طاهری، حسین مظفری، محمد کنگانی و علی دهباشی در دانشکدۀ جغرافیا برگزار میشود. پخش بخشهایی از مستند «سیراف» ساختۀ جواد قارایی و همچنین اجرای زندۀ موسیقی محلی سیراف از دیگر بخشهای این نشست خواهد بود.
سیراف، بندری باستانی و شکوهمند در کرانههای نیلگون خلیج فارس، از کهنترین کانونهای شکلگیری تمدن دریایی در ایران است؛ با دریانوردانی چون سندباد و سلیمان تاجِ سیرافی، اندیشمندانی چون ابوسعید سیرافی و بازرگانانی بزرگ همچون رامشت سیرافی.
بندر سیراف در روزگار خود، نهفقط محل رفتوآمد کشتیها و مبادلۀ کالا، که گذرگاه اندیشهها، هنرها و دانشهای گوناگون بود. در این بندر، بازرگانان، دانشوران، معماران و دریانوردانی از سرزمینهایی چون هند، چین، عربستان، شرق آفریقا و نواحی غربی آسیا رفتوآمد داشتند و فرهنگهای گوناگون در پیوندی زنده با میراث ایرانی قرار میگرفتند.
آثار برجایمانده از معماری سنگی و سازههای دستکند آبی، سنگنبشتههای تاریخی و آیینهای کهن دریانوردی همراه با تداوم موسیقی بومی در سیراف، گواهی بر پیوستگی دیرپای زندگی و فرهنگ ایرانی در پیوند با دریا و مبدا راه آبی ابریشم است.
در سالهای اخیر، مؤسسۀ مردمنهاد سیراف پارس موزه با پژوهشهای میدانی، مستندسازیهای گسترده و همکاری نهادهای فرهنگی کشور، گامهای مؤثری در مسیر حفظ و معرفی این میراث بیهمتا برداشته است تا بار دیگر سیراف در جایگاه شایستۀ خود در حافظۀ جهانی بنشیند.
خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، نبش کوچه زرینکوب، ساختمان شماره یک، طبقۀ سوم، دانشکدۀ جغرافیا.
شب سروانتس
با یادی از محمد قاضی
با سخنرانی آنتونیو تورس دولسه روئیز (معاون سفیر و رایزن امور فرهنگی و علمی سفارت اسپانیا)، دکتر شجاع احمدوند (رئیس دانشگاه علامه طباطبائی)، خوزه مانوئل لوسیا مخییاس (استاد ممتاز دانشگاه کومپلوتنسه مادرید)، غلامرضا زکیانی (رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبائی)، دکتر سودابه باشیزاده (مدیر گروه زبان و ادبیات اسپانیایی دانشگاه علامه طباطبائی)، دکتر علیرضا امیدبخش (مدیر گروه پژوهشی مطالعات آرمانشهری دانشگاه علامه طباطبائی) و علی دهباشی
یکشنبه بیست و پنجم آبان ۱۴۰۴
دانشگاه علامه طباطبایی، سالن شهید عضدی
شب خیمهشببازی
نهصد و یازدهمین شب از شبهای بخارا به نمایش خیمهشببازی اختصاص دارد. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر دوشنبه بیست و ششم آبان ۱۴۰۴ با سخنرانی پوپک عظیمپور، علی شمس، پوریا نوری و علی دهباشی در خانهٔ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز برگزار میشود. پخش فیلم مستند «لعبتباز»به کارگردانی پوریا نوری از دیگر بخشهای این نشست خواهد بود.
خیمهشببازی نوعی نمایش عروسکی، از مجموعه نمایشهای سنتی در هنر عامۀ ایران، با پیشینهای بسیار طولانی است. خیمهشببازی در نظام ارزشهای فرهنگ نمایشی ایران پایگاه و منزلت ویژهای داشته است. در این نمایش، عروسکگردان پشت صحنۀ نمایش که از دید تماشاگران پنهان است، مینشیند و عروسکها را به حرکت درمیآورد و این امکان را فراهم میکند که تماشاگران بتوانند حرکات مختلف عروسکهای نمایش را در جلو صحنه مشاهده کنند. در هنگام اجرای نمایش فردی موسوم به «مرشد» به جای شخصیت عروسکها و از زبان آنها سخن میگوید.
خیمهشببازی بهعنوان هنری مردمی، بازتابندۀ راز و رمزهای نهفته در رفتار و روابط اجتماعی اقشار مختلف جامعه بوده است. گزیدهگویی، سادگی، ایجاز و طنز در زبان و بیان و حرکت شخصیتهای عروسکی داستانهای خیمهشببازی از ویژگیهای قدرت و قوت موضوع نمایش به شمار میروند.
خیابان طالقانی، خیابان موسوی شمالی، بوستان هنرمندان، خانۀ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز
شب سروانتس
با یادی از محمد قاضی
نهصد و دهمین شب از شبهای بخارا به سروانتس، و یادی از محمد قاضی اختصاص دارد. این نشست در ساعت چهار بعدازظهر یکشنبه بیست و پنجم آبان ۱۴۰۴ در دانشکدهٔ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبایی، سالن شهید عضدی، برگزار میشود.
میگِل دِ سِروانتس، خالق شاهکار «دُن کیشوت» است که برخی او را شکسپیر اسپانیاییزبانها میدانند. شکسپیر و سروانتس، هر دو در آستانهٔ عصر مدرن اما در دو سوی متفاوت از روح انسان ایستادهاند. شکسپیر عمق و تنوع روان بشر را در قالب نمایش میکاود، در حالیکه سروانتس با دن کیشوت، واقعیت را به بازی میگیرد. شکسپیر انسان را در میدان تقدیر و میل میبیند، و سروانتس انسان را در برخورد میان خیال و واقعیت، و میان رؤیای نجابت و زمینیبودن زندگی. سروانتس نشان میدهد که چگونه ذهن ماست که واقعیت را میسازد، و چگونه جنونِ والا میتواند از حقیقتِ سردْ انسانیتر باشد.
و حالا رؤیای او در این رویداد به زندگی باز میگردد. «شب سروانتس» رویدادی بینالمللی است که هنر، ادبیات، و اندیشه را در بازآفرینی زنده عصر طلایی اسپانیا گرد هم میآورد تا از زوایای گوناگون به پرسشِ بنیادین «واقعیت و خیال در عصر مدرن» بپردازند. همان پرسشی که سروانتس قرنها پیش در قالب دنکیشوت مطرح کرد.
در این نشست آنتونیو تورس دولسه روئیز (معاون سفیر و رایزن امور فرهنگی و علمی سفارت اسپانیا)، دکتر شجاع احمدوند (رئیس دانشگاه علامه طباطبائی)، خوزه مانوئل لوسیا مخییاس (استاد ممتاز دانشگاه کومپلوتنسه مادرید)، غلامرضا زکیانی (رئیس دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبائی)، دکتر سودابه باشیزاده (مدیر گروه زبان و ادبیات اسپانیایی دانشگاه علامه طباطبائی)، دکتر علیرضا امیدبخش (مدیر گروه پژوهشی مطالعات آرمانشهری دانشگاه علامه طباطبائی) و علی دهباشی به بررسی زندگی و آثار سروانتس، و نیز ترجمهٔ محمد قاضی از رمان پرآوازهٔ «دُن کیشوت» خواهند پرداخت.
اتوبان چمران، پل مدیریت، علامهٔ جنوبی، نبش حقطلب، دانشکدهٔ ادبیات فارسی و زبانهای خارجی
