4250
مركز دائرةالمعارف بزرگ اسلامى(مركز پژوهشهاى ايرانى و اسلامى) مؤسسهای غیر دولتی، مردم نهاد و سازمانی علمى-پژوهشى است كه با هدف تأليف و تدوين كتب مرجع به ویژه در زمینه مطالعات ایرانی و اسلامی در اسفند ١٣٦٢ تأسيس شده است. www.cgie.org.ir
شدودِ تلحین
♦️دبا: «بباید دانست که هر جمعی از نغمات دوایر در کس چه نوع تأثیر کنند. اکنون اگر کسی خواهد که مردم قابل را بگریاند، جمعی نغمات که تأثیر ایشان در نفوس حزن باشد، اختیار کند؛ مثل زیرافکند یا راهوی یا صبا یا رکب یا حسینی ممزوج به نوروز اصل، و اوتار به مطلقات عود را به نغمات آن آهنگ کنند و در آنها به طریق حزن تصرف نمایند و به طريق مرغوب بنوازند و ابیات و اشعار مناسبه به آن نغمات مقرون گردانند، سامعان را البته رقّت آید، و سامعان را در حالت سماع نغم در خواطر نوعی از امتحان و تعصب نباشد و زمان و مکان و اخوان مناسب حال باشد. و ما در این محل از آن شدود شدّی را برای توضیح و تفهیم بیان کنیم و چند شدّ به چند جمع مناسبه مخصوص گردانیم؛ بر این موجب که مذکور شود: شدّ روح، شدّ صبا، شدّ خواب.»
🔻آنچه خواندید، فرازی از «در بیان طریقۀ شدودی که به عود در عمل آورند و به آنها تلحین کنند به نوعی که سامعان صاحب ذوق بگریند و بخندند و به خواب روند» از فصل دوازدهم رسالۀ موسيقی «نقاوةالادوار و تصانيف» با عنوان «در آنکه مباشران این فن چگونه رعایت آداب مجالس کنند و در آنکه در هر مجلس مناسب آن مجلس خوانند و در طریقۀ تلحین مغول و اسامی کوکهای ایشان و معتدليات» اثر عبدالعزيز بن عبدالقادر مراغی با مقابله، تصحيح و مقدمۀ سیدحسین ميثمی و مصطفی عبادی بود که در ٣٠۴ صفحه، با شمارگان ٢٠٠ نسخه و بهبهای ۵٩۵هزار تومان از سوی انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی) منتشر شده است، و علاقهمندان برای تهیۀ آن میتوانند از راههای زیر اقدام کنند:
📍مراجعۀ حضوری به فروشگاهِ انتشارات مرکز به نشانی تهران، میدان شهید باهنر (نیاوران)، خیابان شهید پورابتهاج، شمارۀ ۲۱۰
📍مراجعه به فروشگاه اینترنتی انتشارات مرکز به نشانی store.cgie.org.ir
📍تماس با انتشارات مرکز با شمارۀ تلفنهای ۰۲۱۲۲۲۹۷۶۷۷ و ۰۹۱۲۳۹۳۱۸۳۶
@cgie_org_ir
جشنوارۀ فروش ویژۀ انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
🔸دبا: انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، بهمناسبت هفتۀ کتاب، منشورات خود را با ٢٠ درصد تخفیف به اهالی فکر و فرهنگ تقدیم میکند.
🔹این فروش ویژه که از یکشنبه، بیستوچهارم آبان آغاز میشود و تا شنبه، سیاُم آبان ادامه خواهد داشت، تمامی کتابهای مرکز را شامل میشود.
🔻علاقهمندان برای تهیّۀ کتابهای مورد نظر خود با این تخفیف ویژه، میتوانند از راههای زیر اقدام کنند:
📍مراجعۀ حضوری به فروشگاه انتشارات مرکز به نشانی تهران- میدان شهید باهنر (نیاوران)، خیابان شهید پورابتهاج، نرسیده به سهراه آجودانیه، شمارۀ ۲۱۰
📍مراجعه به فروشگاه اینترنتی انتشارات مرکز به نشانی
store.cgie.org.ir
📍تماس با انتشارات مرکز با شمارۀ تلفنهای ٠٢١٢٢٢٩٧۶٧٧ و ٠٩١٢٣٩٣١٨٣۶
@cgie_org_ir
مدافعِ مهارِِ استبداد
♦️دبا: این روزها مصادف است با هشتادمین سال رحلت «آقا سید ابوالحسن اصفهانی». بههمینمناسبت، فرازی از مدخلی دربارۀ او در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی نوشتۀ حسن امین را میخوانیم.
🔹«پس از وفات نائينی و حائری يزدی در ۱۳۵۵ ق و آقا ضياء عراقی در ۱۳۶۱ ق، مرجعيت تقليد شيعيان در بخش عمدۀ جهان تشيع به شخص اصفهانی منحصر شد.
🔸اصفهانی افزونبر اشتغالات علمی، از فعاليت سياسی نيز به دور نبوده، و در برهههای حساسی از تاريخ معاصر، به ايفای نقش پرداخته است. از ورود اصفهانی به حوزۀ نجف چيزی نگذشته بود كه جنبش تحريم تنباكو به رهبری ميرزا حسن شيرازی در ۱۳۰۹ ق شروع شد و بیشک حضور او در حوزۀ عراق در اوج برخورد روحانيت شيعه با ناصرالدين شاه، برای او كه در آن وقت مجتهدی ۲۵ ساله بود، تجربۀ سياسی آموزندهای بوده است. اين آگاهی سياسی اصفهانی، بعدها از رهگذر نزديكی او به استادش آخوند خراسانی، که طرفدار جدی مشروطيت بود، وسيعتر و عميقتر شد. آخوند خراسانی ــ برخلاف سيد محمدكاظم طباطبايی يزدی ــ به اصول حكومت مشروطه و محدودكردن قدرت استبداد اعتقاد داشت و اصفهانی در اين آراء و افكار، پيرو استاد خود، آخوند خراسانی، بود.
🔹بر پايۀ همين پيشينه بود كه آخوند خراسانی و شيخ عبدالله مازندرانی، در سوم جمادیالاول ۱۳۲۸، اصفهانی را در اجرای اصل دوم متمم قانون اساسی ۱۳۲۵ ق در شمار يكی از ۲۰ مجتهد طراز اول «مطلع از مقتضيات زمان»، برای احراز انطباق مصوبات قانونی مجلس شورای ملی با احكام فقه شيعه، به مجلس معرفی كردند، اما رأی اصفهانی در نهايت بر ادامۀ اقامت در نجف قرار گرفت و طی تلگرامی كه به تاريخ ۲ ذيقعدۀ ۱۳۲۸ ق / ۱۳ آبان ۱۲۸۹ ش به مجلس شورای ملی ايران مخابره شد، از شركت در اين كار سر باز زد.
🔸سالها بعد، در ۱۳۴۱ ق / ۱۹۲۳ م، جريان امور در عراق به گونهای رقم خورد كه ديگر بار اصفهانی به عرصۀ سياست كشانده شد و اين بار، مخالفت او متوجه استعمار خارجی بود.
🔹افزونبر موضعگيريهای اصفهانی در دورۀ حيات، درگذشت او نيز در عمل، صورت حركتی سياسی به خود گرفت. به گواهی برخی از منابع، حضور وسيع مردم در مراسم عزاداری اصفهانی، در آبان ۱۳۲۵ / ذيحجۀ ۱۳۶۵، بر شكست فرقۀ دموكرات در آذربايجان تأثیر گذاشت.»
▫️متن کامل این نوشتار را در صفحات ٢١٢ تا ٢١۴ از جلد نهم دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و همچنین پیوند آن در وبگاه مرکزبخوانید:
https://www.cgie.org.ir/fa/article/259297
@cgie_org_ir
برآیندِ دیدهها و شنیدههای راوی
♦️دبا: «اَحْسَنُ التَّواریخ» اثر پرآوازۀ حسن بیگ روملو ست. بخشی از مدخل «رومْلو» نوشتۀ علی آلداود در دائرةالمعارف بزرگ اسلامی دربارۀ این کتاب است که فرازی از آن را در پی میخوانیم.
🔹«این اثر که گویا در ۱۲ جلد نوشته شده، یا قرار بود که نوشته شود، گزارش رویدادهای تاریخ از آغاز آفرینش تا ۹۸۵ ق بوده است؛ اما از ۱۰ جلد نخست آن تاکنون نشانهای به دست نیامده است.
🔸جلد یازدهم احسن التواریخ گزارش رویدادهای تاریخ ایران و عثمانی و ماوراءالنهر است که آغاز آن، گزارش مرگ تیمور در ۸۰۷ ق/ ۱۴۰۵ م، و پایانش، حوادث سال ۹۰۰ ق/ ۱۴۹۴ م است. موضوع این مجلد، گزارش وقایع جانشینان تیمور، قراقویونلوهای شیعی، و نبردهای آنان با آققویونلوهای سنی است و سرانجام، با گزارش رویدادهای روزگار شاهرخ تیموری و جانشینان وی، تا سلطان حسین بایقرا به پایان میرسد.
🔹جلد ۱۲ احسن التواریخ، مهمترین مجلد این کتاب، و مشتمل بر وقایع ایران از ۹۰۰ تا ۹۸۵ ق/ ۱۴۹۴-۱۵۷۷ م، یعنی تاریخ ایران از اواخر حکومت تیموریان و ظهور صفویه تا روزگار شاه اسماعیل یکم، شاه طهماسب یکم و شاه اسماعیل دوم و اوایل حکومت سلطان محمد خدابنده است.
🔸روملو در مقایسه با دیگر مورخان این عصر، کمتر به تملق و گزافهگویی پرداخته است؛ حتی هنگامیکه سخن از شاهان صفوی به میان میآورد، بهخلاف رسم رایج، از آوردن جملات و اصطلاحات اغراقآمیز خودداری میکند. اهمیت دیگر جلد ۱۲ احسن التواریخ در آن است که همۀ گزارشها برآیند دیدهها و شنیدههای خود روملو، یا برگرفته از اسناد و مدارک دیوانی معتبری است که او به آنها دسترسی داشته است؛ بههرحال، نویسنده در این جلد از منابع مکتوب کمتر بهرهمند شده است.
🔹احسن التواریخ رویهمرفته، آگاهیهایی بسیار سودمند دربارۀ پادشاهان ایران، روم و خانان ازبک و خاقان چغتای دارد. افزونبراین، ازآنرو که مؤلفْ سپاهیپیشه بوده، توجه بسیار به تاریخ نظامی ایران و شرح جنگها نشان داده است؛ لیکن از گزارش ضعفها و شکستها هم پرهیز نکرده، و حتی در اظهارنظر دربارۀ دشمنان ایران هم تااندازهای انصاف را رعایت کرده است. در این کتاب، بهجز وقایع سیاسی و نظامی، اطلاعاتی گسترده هم دربارۀ رجال سیاسی، دانشمندان، فقیهان و شاعران آمده است. این آگاهیها و سرگذشت این افراد ذیل حوادث سالی که آنان درگذشتهاند، یاد شده است.»
▫️متن کامل این نوشتار را در صفحات ٧٠۵ تا ٧٠۶ از جلد بیستوپنجم دائرةالمعارف بزرگ اسلامی و همچنین پیوند آن در تارنمای مرکز بخوانید:
https://www.cgie.org.ir/fa/article/268821/%D8%B1%D9%88%D9%85%D9%84%D9%88
@cgie_org_ir
انتشار دورۀ جدید مجلّۀ «ایرانشهر امروز»
♦️دبا: دورۀ جدید مجلّۀ مطالعات ایرانی و نقد کتابِ «ایرانشهر امروز» از سوی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منتشر شد.
🔸نخستین شمارۀ این نشریه در بهار ۱۳۹۵ انتشار یافت و دورۀ نخست آن در مدت دو سال، به هشت شماره رسید. اینک با گذشت حدود هشت سال، بار دیگر انتشار خود را با همان سبک و سیاق سابق از سر گرفته است.
🔹مطالب این شماره مشتمل بر بخشهای مطالعات ایرانی (تجلی زندگی روزمره: نقش و جایگاه مستخدمین در تحولات اجتماعی ایران/ منصوره اتحادیه؛ چشماندازی از نگارش تاریخ ایران باستان در روزگار معاصر/ روزبه زرینکوب؛ ابوالحسن علیبنزید بیهقی، کتاب «مشاربالتجارب و غواربالغرائب»/ صادق سجادی، نظام آبرسانی و فاضلاب در چغازنبیل/ جواد نیستانی، نام مهیب او، تأملاتی بر اسم مفرد الله در تصوف/ شهرام خداوردیان؛ سنتهای حماسی شرقی ایران(۳)/ پرود ساکتور شروو/ ترجمۀ روزبه زرینکوب و شهرزاد رحیمی؛ تصویر مثالی قانون اساسی در شعر اجتماعی و سیاسی شفیعی کدکنی/ سیدناصر سلطانی؛ مجلۀ دنیا: از آغاز تا پایان/ خدایار صائب؛ موزۀ بانک ملی ایران/ سیما طایفه؛ ربعالخالی موسیقی ایران/ امیرحسین مرادخانی؛ بدر نوروز، در افق آیندۀ ایران/ سعید شریعتی)، اندیشه و فرهنگ در جهان (آرتور شنیتسلر، راوی عشق و زوال/ سعید رضوانی؛ تجسم دوبنی در رنگها در متون دینی زردشتی/ آرزو رسولی (طالقانی)؛ انتقال فرهنگی در عصر جهانیشده/ عبدالحسین آذرنگ)، نقد کتاب؛ رمانی «تاریخی» بر پایۀ یک سوءتفاهم/ احسان موسوی خلخالی؛ حقوق ساسانی در بستر اجتماعی آن/ سیدتوفیق حسینی؛ سوءتفاهم در روابط روم و اشکانیان/ رضا اردو؛ دستنوشتی دیگر از التفهیم/ رضوان مساح؛ ترجمۀ قرآن زعفرانی/ آذرتاش آذرنوش)، اسناد و نسخههای خطی (دستنوشتههای ارسالی یسوعیان فرانسوی از هند/ ترجمۀ محمدرضا پارسایار)، یاد درگذشتگان (یک عمر پرتکاپو وبیهیاهو/ جواد نیستانی؛ خالقی مطلق و حماسههای ایرانی/ آرش اکبری مفاخر؛ کتابدار پرمهر پارینهها/ فرهاد طاهری؛ درگذشت دکتر اصغر دادبه/ پریسا سنجابی)، یادداشتهای گوناگون (پیدایش نوروز از دیدگاه قومگرایان/ محمد جعفری قنواتی؛ گنجینۀ پژوهشی ایرج افشار/ سیدعلی آلداود)،ویژهنامه: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (از دارالترجمۀ ناصری تا دائرةالمعارف بزرگ اسلامی/ سیدعلی آلداود؛ دائرةالمعارف در سالهای نخستین/ سیدحمید متقی؛ معرفی بخشهای علمی دائرةالمعارف)، مطالعات توسعه در ایران (ایدۀایران، پیمانی اخلاقی و منصفانه/ حسن موسوی بجنوردی)، درجهان دانش و هنر، و معرفی کتابهای تازه است.
▫️شمارۀ پیاپیِ ٩ و ١٠ (بهار و تابستان ١۴٠۵) «ایرانشهر امروز» به صاحبامتیازی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی،مشاورت عالی کاظم موسوی بجنوردی، سردبیری سیدعلی آلداود و مشاورت علمی حسن انصاری، علی بلوکباشی، علی بهرامیان، روزبه زرینکوب، صادق سجادی و فتحالله مجتبائی در ٣٠۴ صفحه و به بهای یکمیلیون و ۵٠٠هزار تومان نشر یافته است.
🔻علاقهمندان برای تهیۀ این مجله، میتوانند از راههای زیر اقدام کنند:
📍مراجعۀ حضوری به فروشگاه انتشارات مرکز به نشانی تهران- میدان شهید باهنر (نیاوران)، خیابان شهید پورابتهاج، شمارۀ ۲۱۰
📍مراجعه به فروشگاه اینترنتی انتشارات مرکز به نشانی store.cgie.org.ir
📍تماس با انتشارات مرکز با شمارۀ تلفنهای ۰۲۱۲۲۲۹۷۶۷۷ و ٠٩١٢٣٩٣١٨٣۶
@cgie_org_ir
انتصاب «محمّد دهقانی» به عضویّت شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
♦️دبا: رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در حکمی «محمّد دهقانی»، مدیر بخش ادبیّات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی را به عضویّت شورای عالی علمی این نهاد دانشنامهنگاری منصوب کرد که متن آن به این شرح است:
🔹«جناب آقای دکتر محمّد دهقانی
با سلام، با توجّه به تلاش علمی تحسینبرانگیزتان به موجب این ابلاغ به عضویّت شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی) منصوب میشوید. از خداوند بزرگ توفیق فزایندۀ شما را مسألت دارم.»
کاظم موسوی بجنوردی
٢٧ مهر ١۴٠۵
@cgie_org_ir
برگزاری آیین رونمایی از دورۀ جدید مجلّۀ «ایرانشهر امروز»
♦️دبا: آیین رونمایی از دورۀ جدید مجلّۀ مطالعات ایرانی و نقد کتابِ «ایرانشهر امروز» صبح سهشنبه، پنجم آبان در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.
🔸در آغاز «کاظم موسوی بجنوردی»، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی گفت: امیدوارم نسل جدید ایرانیان، یک ملت بودن را نه اجباری تاریخی که انتخابی آگاهانه برای بهتر زیستن بداند و آگاه باشیم که ایجاد فرصتهای واقعاً یکسان، آزادی و برابری همۀ مردم ایران در برابر قوانین منصفانه، ما را به ملتی واحد و حقیقی متجلی خواهد ساخت.
🔹سپس سیّدعلی آلداود»، سردبیر این مجله صحبت کرد: نخستین شمارۀ ایرانشهر امروز در بهار ١٣٩۵ منتشر و پس از دو سال تعطیل شد. اکنون دورۀ جدید آن از سر گرفته شده است و چند سرفصل دارد؛ مطالعات ایرانی، اندیشه و فرهنگ در جهان، نقد کتاب، اسناد و نسخههای خطی، یاد درگذشتگان، یادداشتهای گوناگون، در جهان دانش و هنر، و معرفی کتابهای تازه.
♦️و بعد، «مصطفی محقّق داماد»، سرویراستار دانشنامۀ حقوق ایران حاضر شد: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به کار تازهای دست زده و آن انتشار مجله است. مجله تجلیگاه فکر جدید است و از نعمتهای آن این خواهد بود که خلأیی را پر خواهد کرد.
🔸«امید طبیبزاده»، استاد زبانشناسی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی سخنران بعدی بود: انتشار مجلهای وزین به سابقه، شناخت و تجربه نیاز دارد. افرادی که سالها در این حوزه فعالیت کردهاند، بهتر میتوانند سنت مجلهنگاری فرهنگی را حفظ و تقویت کنند و امیدوارم ایرانشهر امروز هم دوام آورد زیرا اهمیت در تداوم است.
🔹در ادامه «آرزو رسولی (طالقانی)»، استادیار تاریخ دانشگاه شهید بهشتی سخنرانی کرد: ایرانشهر امروز میتواند فضایی برای شناختی عمیقتر و سنجیدهتر از ایران فراهم کند. میان اطلاعات سطحی و شناخت مستند تمایز بگذارد، موضوعات را از منابع معتبر بررسی کند و یافتههای پژوهشی را به شکلی قابل فهم در اختیار خوانندگان قرار دهد. مجلهای که هم خواندنی باشد هم قابل اعتماد.
♦️آخرین سخنران «فرهاد طاهری»، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی بود: برای مجلاتی که مخاطبان گستردهای دارند، زبان فارسی یکی از معیارهای مهم ارزیابی هویت فرهنگی است. زیرا پژوهشگران آینده برای شناخت ویژگیهای نثر یک نسل، به آثاری نیاز دارند که بتوانند سبک و شیوۀ نگارش نویسندگان را بهروشنی بازتاب دهند.
🔸در پایان از دورۀ جدید مجلّۀ «ایرانشهر امروز» (شمارۀ پیاپیِ ٩ و ١٠؛ بهار و تابستان ١۴٠۵) رونمایی شد.
📸احسان مینائیان
@cgie_org_ir
حضور وزیر علوم در شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
♦️دبا: وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با حضور در نشست شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، با رئیس و اعضای آن دیدار کرد.
🔸در این جلسه، کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به ایراد سخن پرداخت و از آغاز اصلاحات تازۀ دانشنامهنگاری در این نهاد خبر داد: رویکرد پژوهشی جدیدی را در آغاز دهۀ پنجم فعالیت این مؤسسه در پیش گرفتهایم و در پی تحقق آن هستیم که اگرچه روش الفبایی حفظ اما مداخل و عناوین از حیث تعداد کلمات و با تسامح بررسی مجدد خواهند شد.
🔹 او تأکید کرد: چون ابزار تحقیق تغییر کرده است، باید سازمان علمیمان را چابکتر کنیم و خود را با پیشرفتهای دیجیتال تطبیق دهیم که برای نیل به این هدف کمیسیونی جهت مطالعه و بررسی عمیقتر تشکیل خواهد شد و با همفکری همۀ استادان و اعضای شورا پیش خواهیم رفت.
📸احسان مینائیان
@cgie_org_ir
جشن ٩٠ سالگی «محمّد مجتهد شبستری» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
♦️دبا: آیین گرامیداشت نودمین زادروز «محمّد مجتهد شبستری»، مشاور عالی بخش کلام و فرق و عضو شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار شد.
🔹او پس از آنکه شمع نود سالگی خود را خاموش کرد، گفت: تحقق اجتماع کامل شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی اتفاق مسرتبخشی است.
🔸او افزود: الفتم با مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی بسیار طولانی است. من و آقای بجنوردی هر دو نمایندۀ مجلس اول شورای اسلامی بودیم. ایشان روزی گفت میخواهم مؤسسهای برای دانشنامهنگاری تأسیس کنم. استبعاد کردم زیرا در آن حالوهوا همه دنبال مسائل دیگری بودند و به ایشان گفتم برای این کار زیرساخت ویژهای باید باشد. مدتی گذشت تا از ابتدای آذر ١٣۶۴ به مرکز دعوت شدم. بسیار مفتخرم که مدیریت بخش کلام و فرق را پذیرفتم و ماندم و از آن تاریخ چهل سال گذشته است. امروز هم خوشبختم که تجدید دیدار شد.
▫️مجتهد شبستری در پایان گفت: امیدوار روزهای خیر و خوشی برای ایران هستم و نسبت به گرفتاریهایی که دشمنان برایمان ایجاد کردهاند آرزوی رهایی دارم. از پروردگار مسئلت میکنم هرگاه دوباره جمع شدیم و گرد آمدیم، روزهای بهتری برای ایران و ایرانیان باشد.
📸احسان مینائیان
@cgie_org_ir
حضور وزیر علوم در شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
♦️دبا: وزیر علوم، تحقیقات و فناوری با حضور در نشست شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، با رئیس و اعضای آن دیدار کرد.
🔸در آغاز این جلسه، کاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی به ایراد سخن پرداخت و از آغاز اصلاحات تازۀ دانشنامهنگاری در این نهاد خبر داد: رویکرد پژوهشی جدیدی را در آغاز دهۀ پنجم فعالیت این مؤسسه در پیش گرفتهایم و در پی تحقق آن هستیم که اگرچه روش الفبایی حفظ اما مداخل و عناوین از حیث تعداد کلمات و با تسامح بررسی مجدد خواهند شد.
🔹 او تأکید کرد: چون ابزار تحقیق تغییر کرده است، باید سازمان علمیمان را چابکتر کنیم و خود را با پیشرفتهای دیجیتال تطبیق دهیم که برای نیل به این هدف کمیسیونی جهت مطالعه و بررسی عمیقتر تشکیل خواهد شد و با همفکری همۀ استادان و اعضای شورا پیش خواهیم رفت.
♦️حسین سیمایی صراف، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری نیز در این نشست اظهار کرد: با سختی مقالهنویسی در دائرةالمعارف غریبه نیستم و میدانم که مستلزم اشراف همهجانبه است؛ درحالیکه برای مقالۀ علمی پژوهشی در همان موضوع تتبع میشود اما در دائرةالمعارف باید اشراف کامل به موضوع داشت.
🔸او افزود: سعی کردیم انتخاب رؤسای دانشگاهها را مشارکتی کنیم اما با این ایده مخالفت شد و بهسراغ استمزاج رفتیم بااینحال رئیس دانشکدهها و گروهها و هیأت ممیزهها را الزام کردیم انتخابی باشند و نیز الزام کردم حتی در هیأت ممیزههای دانشکدههای فنی حتماً یک نفر از علوم انسانی حضور داشته باشد. همچنین در تلاش هستیم هیأت ممیزۀ علوم انسانی و اجتماعی و هنر از هیأت ممیزۀ مهندسی جدا شود.
🔹سیمایی صراف اضافه کرد: از چالشهایی که داریم یکی این است که ماهیت دانشگاه و انتظار از آن چیست. زمانی دانشگاه کاری به حل مسئله نداشت یا فقط مسائل را فنی حل میکرد که در این صورت تاریخ و فلسفه و ادبیات بیمعنا میشد. من میدانم همین علوم انسانی زیربنای توسعه است اما گویی وظیفۀ دانشگاه را صرفاً فناوری تعریف میکنند. دانشگاه نهادی فرهنگی و جایی برای تربیت و فرهیختگی و جامعهپذیری و حل مسئله است؛ محلی برای تدوین منشور حقوق بشر نه صرفاً ساخت هواپیما.
♦️وزیر علوم ادامه داد: تحریمها باعث افزایش مهاجرت، توقف فرصت مطالعاتی و بورسیه، تضعیف زیرساخت و آزمایشگاه و به تبع آن افزایش سنوات دانشجویان شده است که میکوشیم از این موانع عبور کنیم.
📸احسان مینائیان
@cgie_org_ir
تمدید مهلت ثبتنام در دورههای تخصّصی پاییزۀ ١۴٠۵ مدرسۀ تاریخ و فرهنگ ایران
♦️دبا: مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در پاییز ١۴٠۵، دورههای آموزشی حضوری و غیرحضوری خود را با عنوان «مدرسۀ تاریخ و فرهنگ ایران»، برای علاقهمندان حوزۀ تاریخ، فرهنگ، هنر، علوم و... برگزار میکند.
🔹جهت نصب نرمافزار لازم و كسب اطّلاع از نحوۀ شركت در كلاسهاى مجازى به نشانی تارنماى meeting.cgie.org.ir مراجعه كنيد.
🔸اطّلاعات مورد نياز جهت ورود به كلاس، شامل پیوند كلاس، نام كاربرى و رمز عبور از طريق واتساپ براى دانشجويان ارسال خواهد شد.
♦️علاقهمندان میتوانند تا جمعه، هشتم آبان نسبت به ثبتنام در کلاسهای مذکور و بهسبب ایجاد اخلال در تارنمای مدرسه، به شمارۀ تلفن ٠٩١٢٢١٧٩۶٧٢ در پیامرسانهای واتساپ، تلگرام و بله پیغام دهند.
🔹 برای دورههای آموزشی گواهینامۀ معتبر پایان دوره صادر خواهد شد.
📍جهت کسب اطّلاعات بیشتر میتوانید با واحد آموزش به شمارۀ تلفنهای ٢٢٢٩٧۶٢۶ ، داخلی ٣٧٧ و ٠٩١٢٢١٧٩۶٧٢ تماس حاصل کنید.
@cgie_org_ir
آیین رونمایی از دورهٔ جدید مجلّۀ «ایرانشهر امروز»
♦️دبا: آیین رونمایی از دورهٔ جدید مجلّۀ مطالعات ایرانی و نقد کتاب «ایرانشهر امروز» در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی برگزار میشود.
🔹در این برنامه کاظم موسوی بجنوردی، مصطفیٰ محقّق داماد، امید طبیبزاده، آرزو رسولی (طالقانی)، فرهاد طاهری و سیّدعلی آلداود به ایراد سخن خواهند پرداخت.
🔸این مجلس سهشنبه، پنجم آبان، ساعت ١١ صبح در مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی بهنشانی میدان شهید باهنر (نیاوران)، خیابان شهید پورابتهاج (کاشانک)، نرسیده به سهراه آجودانیه، شمارۀ ٢١٠ برگزار میشود.
@cgie_org_ir
پیام تسلیّت رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در پی درگذشت «محمّدصادق نوروزی»
▪️دبا: «محمّدصادق نوروزی»، فعّال و زندانی سیاسی در دوران پهلوی و دبیرکل حزب توسعۀ ملّی ایران اسلامی دار فانی را وداع گفت. بههمینمناسبت رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی پیام تسلیّتی صادر کرد:
إِنَّا لِلَّٰهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ
▪️فقدان مبارز خستگیناپذیر، آقای محمّدصادق نوروزی مرا سخت اندوهگین کرد. ایشان از دهۀ پنجاه به فعّالیّت مشخّص سیاسی پرداخت و پس از انقلاب نیز چه در سازمان مجاهدین انقلاب اسلامی و چه در حزب توسعۀ ملّی ایران اسلامی در پی تحقّق آرمانهای اصلاحگرایانه فراوان کوشید.
▪️اینجانب درگذشت ایشان را که از سالهای زندان رژیم سابق آشنایی و دوستی پیدا کردیم و تا اکنون ادامه یافت، به خانوادۀ محترم، فعّالان سیاسی و همۀ دوستدارانش تسلیت عرض میکنم و از درگاه خداوند متعال برای آن عزیز سفرکرده رحمت و مغفرت الهی و برای بازماندگان صبر و شکیبایی مسئلت دارم.
کاظم موسوی بجنوردی
٢٠ آبان ١۴٠۵
@cgie_org_ir
انتصاب وزیر علوم، تحقیقات و فنّاوری به عضویّت شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی
♦️دبا: رئیس مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در حکمی «حسین سیمایی صرّاف»، وزیر علوم، تحقیقات و فنّاوری را به عضویّت شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی منصوب کرد که متن آن به این شرح است:
🔹«استاد محترم جناب آقای دکتر حسین سیمایی صرّاف
با عرض سلام و احترام، با عنایت به مراتب علمی و پژوهشی که تا کنون کسب کردهاید، به موجب این ابلاغ عضویّت جنابعالی در شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی (مرکز پژوهشهای ایرانی و اسلامی) اعلام میشود. از خداوند متعال توفیق بیشتر شما را مسألت دارم.»
کاظم موسوی بجنوردی
٢٧ مهر ١۴٠۵
@cgie_org_ir
شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی با حضور وزیر علوم، تحقیقات و فنّاوری
♦️دبا: نشست شورای عالی علمی مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی غروبِ سهشنبه، ٢٨ مهر برگزار شد.
🔸حسین سیمایی صرّاف، وزیر علوم، تحقیقات و فنّاوری سخنران ویژۀ این جلسه بود و نیز کاظم موسوی بجنوردی، محمّد مجتهد شبستری، ژاله آموزگار، غلامرضا اعوانی، احمد مسجدجامعی، روزبه زرّینکوب، علی بهرامیان، اسماعیل شمس، محمّد جعفری قنواتی، سیّدبابک فرزانه، محمّد دهقانی، مریم صادقی، فاطمه لاجوردی و یونس کرامتی به ایراد سخن پرداختند.
🔹از بخشهای دیگر این برنامه جشن زادروز نود سالگی محمّد مجتهد شبستری و اعطای حکم عضویّت حسین سیمایی صرّاف و محمّد دهقانی در شورای عالی علمی بود.
▫️گزارش مشروح این نشست منتشر خواهد شد.
@cgie_org_ir
جرّاحِ ماهر و حاذقِ محوّطههای باستانی
▪️دبا: «یوسف مجیدزاده»، باستانشناسِ پیشکسوت در نود سالگی دار فانی را وداع گفت.
▪️انتشارات مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی در اسفند ۱۴۰۰، کتاب «سپهر مجد: باستانشناسی دنیای ایرانی و سرزمینهای پیرامون؛ جشننامۀدکتر یوسف مجیدزاده» به کوشش سجّاد علیبیگی، محمّدرضا میری و هالی پیتمَن را در ۹۵۰ صفحه منتشر کرد.
▪️ضمن عرض تسلیت درگذشت ایشان به خانوادۀ محترم، دوستان، همکاران، شاگردان و جامعۀ باستانشناسی ایران، فرازی از مقالۀ حکمتالله ملاصالحی، استاد دانشگاه تهران را در پی میخوانیم.
▪️«این پیر آزموده در میدان عمل و جراح حاذق محوطههای باستانی و مسافر خستگیناپذیر روزگاران گذشته و نویسندۀ سختکوشِ تاریخ و فرهنگ میهن ما هرچند خود از ادامۀ تدریس در گروه باستانشناسی محروم ماند لیکن تیر آرش قلمش به هدف نشست و رشتۀ باستانشناسی از خطر انحلال و ادغام ایمن ماند و ادامۀ فعالیت و حضورش زیر سقف دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران تضمین شد.
▪️جامعۀ باستانشناسی ما آقای دکتر مجیدزاده را، بیش از همه باستانشناسی با چهرهای میدانی و جراح ماهر و حاذق محوطههای باستانی با کلنگ عمل، از هفتتپه در خوستانِ گرم و دشت قزوین و محوطۀ ازبکی گرفته تا جیرفت و کرانههای هلیلرود در کرمان، میشناسد تا باستانشناسِ جغرافیای پُرچینوشکنِ تئوری و نظر. آقای دکتر مجیدزاده از تبار باستانشناسانی نیست که تنها با کلنگِ کاوش بر کف و دلوِ کشف بر دوش سرمایۀ عمر خویش را بر سر محوطههای باستانی و لایههای باستانشناختی هزینه کرده و مصروف داشته است. در دستی دیگر نیز چراغ نظر داشته و از سر برکشیدن و سر فرو بردن و جابهجایی و آمدوشد و اندرکنشهای چندضلعی تئوریها و مشربها و رویکردها و به مفهوم کوهنی مدلها و «پارادایم»های پژوهشی در علوم انسانی و اجتماعی و تاریخی و طبیعی در غرب نهتنها بیخبر و بینظر نبوده و نمانده و بیتفاوت از کنارشان نگذشته که به مانند یک اخترشناس آنها را رصد کرده و از دستاوردهایشان نیز بینصیب نمانده است. به صراحت میتوان گفت در میان باستانشناسان همنسل آقای دکتر مجیدزاده در میهن ما از این منظر نیز کسی را به قامت ایشان نمیتوان یافت.
▪️متوقف کردن کاوشهای هیئت باستانشناسی ایشان در محوطۀ باستانی بسیار مهم جیرفت که به همدستی و همراهی و همسویی خیانت و خباثتِ جماعتی بدخیم و سوداگر اتفاق افتاداز جمله وقایع خسارتبار و ناگوار و نگرانکنندۀ دیگرِ تاریخ و فرهنگ جامعۀ معاصر ما و بدخواهان میهن ماست. این اتفاقات نامیمون نیز در جای خود و در فرصتی مناسب، هم بازخوانی و هم نقد و تحلیل تاریخی میطلبد.»
@cgie_org_ir