21275
اطمینان از حقیقت؛ فکتپرس رسانهای مورد اعتماد برای جستجوی واقعیت ارسال سوژه جهت راستی ازمایی و ارتباط با فکتپرس : @factPress_admin صفحه اینستاگرام : instagram.com/factpress_ir صفحه توییتر : twitter.com/factpress_ir
✅ راستیآزمایی
🔴 تصویری از لحظه بازداشت مادورو
❌ نتیجه بررسی: جعلی
▫️برخی رسانه ها با انتشار تصویری از سربازان آمریکایی همراه با مادرو مدعی شدند این عکس مربوط به لحظه بازداشت وی است.
▫️این تصویر در واقع دستگیری قاچاقچیان مواد مخدر مکزیکی را نشان میدهد، اما با استفاده از هوش مصنوعی دستکاری شده تا به نظر برسد دستگیری رئیسجمهور ونزوئلا نیکولاس مادورو است.
▫️لوگوی DEA، که مخفف اداره مبارزه با مواد مخدر ایالات متحده است، روی یونیفرم مأموران قابل مشاهده است و این امر به سردرگمی ایجادشده توسط این جعل کمک میکند.
▫️بعد از خبر دستگیری مادورو توسط ترامپ هنوز هیچ تصویر و خبری از وی منتشر نشده است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴انتشار فیلم شورشها در یونان توسط فعال رسانهای اسرائیلی و جا زدن آن بهعنوان اعتراضات ایران
▫️حنانیا نفتالی، فعال رسانهای نزدیک به نتانیاهو، با انتشار یک کلیپ نوشت: «رژیم خواهد گفت این تصاویر ساختهٔ هوش مصنوعی است؛ درست مثل همان زمانی که موساد را به دزدیدن ابرهایشان متهم کردند.»
▫️بر اساس بررسیها، کلیپ فوق مربوط به شورشها و اعتراضات یونان در سال ۲۰۲۳ است. این تصاویر به اعتراضات گسترده در آتن پس از تصادف مرگبار قطار در ۲۸ فوریه ۲۰۲۳ بازمیگردد؛ حادثهای که به جانباختن ۵۷ نفر انجامید.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴تولید اخبار و کلیپهای فیک توسط اینترنشنال
▫️مسعود بهنود، کارشناس بیبیسی: «اون تلویزیونی که صرفا اسمش ایرانیه، فقط به دنبال یافتن صحنههای خشونت در ایران هست و اگر چیزی هم پیدا نکند، صحنهسازی و صداسازی دروغین به نفع یک فرد خاصی انجام میدهد.»
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 انتشار فیلم آتشسوزی یک ساختمان دوطبقه در مشهد بهعنوان حمله به پایگاه بسیج
▫️صفحهای توییتری هوادار مریم رجوی، کلیپی از آتشسوزی یک ساختمان دوطبقه در مشهد مربوط به ۱۱ دی ۱۴۰۴ را بهعنوان حمله به پایگاه بسیج منتشر کرده است.
▫️خبرگزاری مهر گزارش داد که در پی این آتشسوزی، ۱۶ نفر مصدوم شدهاند. مدیر روابط عمومی آتشنشانی مشهد اعلام کرد: «۲۰ نفر در یک مطب پزشک و ساختمانهای مجاور این فروشگاه محبوس شده بودند که با اقدام نیروهای آتشنشانی نجات یافتند و ۱۶ مصدوم نیز به مراکز درمانی منتقل شدند.»
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 کشته شدن یک جوان در اعتراضات فسا
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️برخی رسانهها با انتشار تصویری از جوانی به نام مهدی سماواتی مدعی شدند که او در شهرستان فسا کشته شده است.
▫️در حالی که بنابر گزارش پلیس و اظهارات خانوادهاش، او اهل دهشت است و اساساً به فسا نرفته است.
▫️مهدی سماواتی نوجوانی ۱۴ ساله و اهل استان کهگیلویه و بویراحمد است که دوستانش از سر شوخی و مسخرهبازی، تصویر او را بهعنوان فردی کشتهشده در فسا منتشر کرده بودند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 شروع اعتراضات بازاریها در مشهد
❌ نتیجه بررسی: جعلی
▫️در حالی که برخی کانالهای تلگرامی با انتشار تصویری مدعی آغاز اعتراضات کسبه در مشهد شدهاند، بررسیها نشان میدهد این تصویر مربوط به دیماه ۱۳۹۶ است.
▫️همچنین تصویر فوق، نخستینبار توسط یکی از کانالهای منتسب به جریان پهلوی بازنشر شده است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴پرت کردن ماشین پراید توسط یک عراقی
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️چند روزی است ویدیویی در شبکههای اجتماعی دستبهدست میشود که در آن ادعا شده یک مسافر عراقی برای تفریح به ایران آمده، یک دستگاه پراید خریده و پس از استفاده، هنگام بازگشت بهجای فروش خودرو، آن را از بلندی به پایین پرتاب کرده است.
▫️این روایت، فارغ از صحتوسقم ماجرا، بازتاب گستردهای داشته و به نمادی از مقایسه تلخ ارزش پول و شرایط اقتصادی در ایران تبدیل شده است.
▫️در این ویدیو، نمایشگاهدار ایرانی توضیح میدهد که این خودرو بهدلیل بروز مشکل در فرایند تعویض پلاک، بلاتکلیف مانده و از آنجا که مالک آن پاسخگو نبوده، در اقدامی اعتراضی سقف خودرو را تخریب کرده است.
▫نتیجهگیری: بنابراین، ویدیوی فوق هیچگونه ارتباطی با کشور عراق ندارد و برخی کانالها بهاشتباه آن را «پرت کردن پراید توسط یک عراقی» توصیف کردهاند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 بررسی ادعاهای جعفر قائمپناه، معاون رئیسجمهور در برنامه «گفتوگوی ویژه» شبکه خبر پیرامون اقدامات دولت
🔴۳ ادعای درست، ۱ ادعای نیمهدرست و ۱ ادعای نادرست
ادعای اول | نرخ تورم
▫️نرخ تورم در زمان تحویل گرفتن دولت از دولت سیزدهم نزدیک به ۵۰ درصد بود؛ پس از آغاز به کار دولت چهاردهم و پیش از شروع جنگ به ۳۲ درصد کاهش یافت و اکنون به ۴۲ درصد رسیده است.
بررسی
▫️نرخ تورم متوسط در مرداد ۱۴۰۳، هنگام تحویل دولت سیزدهم، ۳۴٫۸ درصد اعلام شده است. این رقم با عدد ۵۰ درصد که در برخی گزارشها ذکر شده فاصله قابل توجهی دارد. بنابراین، ادعای مذکور نادرست است.
ادعای دوم | کاهش درآمد نفتی
▫️درآمدهای دولت، از جمله درآمد حاصل از فروش نفت، کاهش یافته است؛ قیمت نفت در سال گذشته حدود ۷۲ دلار به ازای هر بشکه بود، اما اکنون به ۵۲ دلار رسیده است.
بررسی
▫️قیمت هر بشکه نفت در سال ۱۴۰۳ حدود ۷۵ تا ۸۰ دلار بوده است، اما در سال ۱۴۰۴ و در روزهای اخیر به حدود ۵۵ تا ۶۰ دلار کاهش یافته است و با لحاظ تخفیفهای تحریمی، این رقم تا ۵۰ دلار نیز کاهش پیدا میکند. بنابراین، ادعای کاهش درآمدهای نفتی نیمهدرست است.
ادعای سوم | کسری برق دولت گذشته
▫️در زمان تحویل دولت و آغاز به کار دولت چهاردهم، کشور با حدود ۲۰ هزار مگاوات کسری برق مواجه بود.
بررسی
▫️بر اساس گزارشهای رسمی مسئولان، از جمله وزیر نیرو که در دولت سیزدهم نیز عهدهدار این سمت بوده است، و همچنین اظهارات کارشناسان، در تابستان ۱۴۰۳، ایران حدود ۱۸ تا ۲۰ هزار مگاوات کسری برق داشته است. بنابراین، ادعای مذکور درست ارزیابی میشود.
ادعای چهارم | افزایش انرژی خورشیدی
▫️ظرفیت انرژی خورشیدی کشور که پیش از آغاز دولت چهاردهم حدود ۱۲۰۰ مگاوات بود، در این دولت به ۳۵۰۰ مگاوات افزایش یافته است.
بررسی
▫️قائممقام سازمان انرژیهای تجدیدپذیر و بهرهوری برق ایران (ساتبا) اعلام کرد: «سهم نیروگاههای انرژیهای تجدیدپذیر که در کشور به بهرهبرداری رسیدهاند، به ۳،۱۶۵ مگاوات افزایش یافته که ۶۶ درصد آن سهم انرژی خورشیدی است.» بنابراین، با توجه به افتتاحهای جاری، افزایش سهم انرژی خورشیدی درست ارزیابی میشود.
ادعای پنجم | اسقاط خودرو برای حل آلودگی
▫️آلودگی هوا از مسائل مهم کشور است. در بازهای ۷ ساله، مجموعاً حدود ۲۰۰ هزار دستگاه خودرو (کمتر از ۳۰ هزار دستگاه در سال) اسقاط شده، در حالی که تنها در سال ۱۴۰۳ حدود ۳۵۰ هزار دستگاه از رده خارج شده است.
بررسی
▫️بر اساس اعلام ریاست سازمان نوسازی صنایع کشور، رکورد اسقاط خودروهای فرسوده در سال ۱۴۰۳ شکسته شد. به گزارش ایرنا، بیش از ۳۴۹ هزار خودرو فرسوده در سال گذشته اسقاط شده است. بنابراین، ادعای مذکور درست ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ راستیآزمایی
🔴 اضافه شدن نمره به معدل با ازدواج دانشجویی
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️یکی از کاربران توییتر در توییتی که بازدید بالایی داشته، نوشت: «تازه فهمیدم ازدواج دانشجویی ۲ نمره به معدل کل اضافه میکنه؛ واقعاً میصرفه!»
▫️بر اساس بررسی منابع رسمی و دانشگاهی، هیچ تأییدی برای اضافه شدن ۲ نمره به معدل کل در قالب ازدواج دانشجویی وجود ندارد.
▫️مزایای اصلی این طرح شامل وام ازدواج، دریافت هدایا، سفر زیارتی رایگان و بهرهمندی از برخی تسهیلات مسکن است.
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسیها، توییت فوق به احتمال زیاد جنبه طنز داشته و ازدواج دانشجویی موجب اضافه شدن نمره به معدل نمیشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴ویدیوی جعلی «کودتا در فرانسه» با هوش مصنوعی وایرال شد؛ حتی مکرون هم نتوانست فوراً آن را حذف کند
▫️در هفته دوم دسامبر، ویدیویی جعلی و ساختهشده با هوش مصنوعی در شبکههای اجتماعی فرانسویزبان منتشر شد که سه خبرنگار در گزارش خیابانی، مدعی وقوع کودتا در فرانسه و برکناری احتمالی امانوئل مکرون، رئیسجمهور این کشور بودند.
▫️این ویدیو که به شکل یک «خبر فوری» و با لوگوی یک شبکه خبری جعلی به نام «Live 24» منتشر شده بود، میلیونها بازدید گرفت و حتی باعث نگرانی دستکم یک رهبر آفریقایی شد که مستقیماً با مکرون تماس گرفت.
▫️در پسزمینه گزارش یک خبرنگار درباره کودتا در فرانسه، تصویر یک سرباز دیده میشود که پرچم روی یونیفرمش با استفاده از هوش مصنوعی ساخته شده است.
▫️امانوئل مکرون در گفتوگو با روزنامه «لا پرووانس» گفت که ابتدا این ویدیو او را سرگرم کرده، اما خیلی زود متوجه خطر آن شده و از تیم خود خواسته آن را به متا (شرکت مادر فیسبوک و اینستاگرام) گزارش کنند.
▫️با این حال، متا برای چند روز از حذف ویدیو خودداری کرد و مدعی شد که این محتوا ناقض قوانین پلتفرم نیست. مکرون این رویکرد را «تمسخر دموکراسی و تهدیدی برای حاکمیت کشورها» توصیف کرد و گفت حتی رئیسجمهور فرانسه هم ابزار کافی برای مقابله سریع با چنین محتوایی ندارد.
▫️این ویدیو که بیش از ۱۳ میلیون بازدید داشت، پس از چند روز و تنها با یک برچسب هشدار کوچک درباره «احتمال ساخت یا دستکاری دیجیتال» در دسترس بود و سرانجام حذف شد.
▫️این ماجرا بار دیگر نگرانیها درباره گسترش دیپفیکها، کاهش سیاستهای راستیآزمایی در شبکههای اجتماعی و آسیبپذیری افکار عمومی در برابر اخبار جعلی را برجسته کرده است./فرانس ۲۴
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ راستیآزمایی
🔴 علامت کشور ترکیه در تسبیح پزشکیان
❌ نتیجهبررسی: گمراهکننده
▫️حسین دهباشی، فعال رسانهای، با انتشار تصاویری از تسبیحِ مسعود پزشکیان همراه با پرچم ترکیه نوشت: «ایرانِ مظلومِ من...»
▫️حسین دهباشی، میان علامت ماه و ستاره روی تسبیحِ مسعود پزشکیان و نشان منقش بر پرچم ترکیه شباهتهایی را مطرح کرده و به نوعی، پزشکیان را به پانترکیسم متهم کرده است.
▫️بر اساس بررسی پرچمهای کشورهای اسلامی، این نشان در پرچمهای پاکستان، لیبی، الجزایر، تونس و مالزی نیز دیده میشود؛ بنابراین میتوان آن را نمادی تاریخی/اسلامی دانست.
▫️همچنین، نشان هلال و ستاره در دورههای اشکانی و ساسانی (پیش از اسلام) نیز مورد استفاده قرار گرفته است.
▫️نکته تکمیلی: در بسیاری از تسبیحهای سوغاتیِ شهر مشهد یا مکه، این نشان روی تسبیحها دیده میشود.
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسیها، نماد ماه و ستاره در پرچم بسیاری از کشورها، غیر از ترکیه نیز بهکار رفته است و در برخی دورههای تاریخی ایران هم مورد استفاده بوده است؛ بنابراین ادعای «پانترکیسم و ارتباط تسبیح با نماد کشور ترکیه»، گمراهکننده ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️راستیآزمایی
🔴شیخ حسین انصاریان : مدتی است بخاطر گرانی ها خجالت میکشم به منبر بیایم
❌نتیجهبررسی : قدیمی
▫️در روزهای اخیر و همزمان با افزایش قیمتها، ویدئویی از شیخ حسین انصاریان در شبکههای اجتماعی وایرال شده که برخی کاربران و رسانهها آن را به گرانیهای اخیر نسبت دادهاند.
▫️بررسیها نشان میدهد این ویدئو جدید نیست و مربوط به فروردین ۱۴۰۴ و یکی از منبرهای شبهای ماه رمضان در آن مقطع زمانی است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️راستیآزمایی
🔴برف ۱ متری در رابر کرمان گوسفندان را غافلگیر کرد
❌نتیجهبررسی : نادرست
▫️برخی رسانههای داخلی از جمله فارس، رکنا، خبرفوری و دانشجو با انتشار ویدئویی از گرفتار شدن گوسفندان زیر برف، مدعی شدهاند این تصاویر مربوط به بارش برف یکمتری در استان کرمان است
▫️بررسیهای فکتپرس نشان میدهد این ویدئو مربوط یکی از روستاهای شهرستان قازتالوف در کشور قزاقستان است و ربطی به ایران ندارد.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴سعید جلیلی: رشد اقتصادی در هشتساله دولت روحانی منفی و صفر شد
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️سعید جلیلی در دانشگاه شهید چمران گفت: «رشد اقتصادی در دولت هشتساله روحانی، منفی و صفر شد.»
▫️بر اساس آمار منتشرشده توسط بانک مرکزی ایران، رشد اقتصادی در سالهای دولت یازدهم و دوازدهم به شرح زیر است:
۱۳۹۲ | منفی ۱/۶
۱۳۹۳ | مثبت ۳/۵
۱۳۹۴ | منفی ۱/۸
۱۳۹۵ | مثبت ۸/۷
۱۳۹۶ | مثبت ۲/۳
۱۳۹۷ | منفی ۳
۱۳۹۸ | منفی ۲/۹
۱۳۹۹ | مثبت ۴/۱
۱۴۰۰ | مثبت ۴/۴
▫️این آمارها نشان میدهد که متوسط رشد اقتصادی در دوره دولت حسن روحانی (۱۳۹۲ تا ۱۳۹۹) حدود ۱٫۱ درصد بوده است.
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسیها، متوسط رشد اقتصادی در دولتهای یازدهم و دوازدهم حدود ۱٫۱ درصد مثبت بوده است. در برخی سالها رشد اقتصادی منفی بوده، اما ادعای اینکه «رشد اقتصادی در کل ۸ سال دولت روحانی» منفی بوده است، نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️راستیآزمایی
🔴امیرحسین ثابتی: در حال حاضر حدود ۲۵ هزار نفر به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریه در زندان هستند.
❌نتیجهبررسی : نادرست
▫️امیرحسین ثابتی، نماینده تهران، در توضیح رأی مثبت خود به طرح کاهش حمایت کیفری از مهریه از ۱۱۰ سکه به ۱۱ سکه نوشت: «در حال حاضر حدود ۲۵ هزار زندانی به دلیل ناتوانی در پرداخت مهریه وجود دارد که بسیاری از آنان با زندانی شدن، نهتنها امکان پرداخت مهریه را از دست میدهند، بلکه زندگیشان نیز نابود میشود.»
▫️بر اساس آمار ستاد دیه، حدود ۱۷ هزار زندانی جرائم مالی در کشور وجود دارد و تعداد افرادی که به دلیل نپرداختن مهریه در زندان هستند، کمتر از ۳ هزار نفر است.
▫️مرکز رسانه قوه قضاییه نوشت: «اعلام آمار تعداد زندانیان مهریه از سوی یک نماینده مجلس بدون علم و آگاهی جز سوژه دادن دست رسانههای مغرض منفعت دیگری ندارد و پیشنهاد میشود در این زمینه ضمن استعلام از مراجع قضایی آمار درست و دقیق را با استناد به مراجع قضایی اعلام کند.»
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسیهای انجام شده، ادعای «حضور ۲۵ هزار نفر در زندان به دلیل نپرداختن مهریه» نادرست ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️دادهنمایی
🔴ونزوئلا بزرگترین ذخایر نفتی جهان را دارد
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 ادعای کشته شدن رضا نیکنام در اعتراضات
▫️صفحات توییتری وابسته به رضا پهلوی گزارش دادند: «رضا نیکنام، شهروندی در شهرستان کوار فارس، در اعتراضات کشته شده است.»
▫️رضا نیکنام، شهروند کوار فارس، در واکنش به گزارشها مبنی بر کشته شدنش، در اینستاگرام اعلام کرد که سالم و در منزل است و صحت این موضوع را با انتشار یک پیام ویدیویی نیز تایید کرد.
▫️پس از افشای دروغ کشته شدن رضا نیکنام، صفحات توییتری وابسته به رضا پهلوی صرفاً نوشتند: «خدارو شکر رضا زنده است!»
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 ادعای اعتراضات لردگان با یک تصویر قدیمی
▫️صفحهای توییتری وابسته به هواداران رضا پهلوی، تصویری را بهعنوان اعتراضات لردگان منتشر کرده است؛ در حالی که بررسیها و تحلیلها نشان میدهد این تصویر مربوط به اعتراضهای اواسط مهرماه ۱۳۹۸ است و ارتباطی با تحولات اخیر ندارد.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 انتشار فیلم تظاهرات لاذقیه سوریه بهعنوان «خروش بازار علیه گرانی در تهران»
▫️برخی صفحات اینستاگرامی با انتشار کلیپی مدعی شدند این ویدئو مربوط به اعتراضات مردم تهران علیه گرانی است؛ در حالیکه بررسیها نشان میدهد این فیلم متعلق به اعتراضات مردم شهر لاذقیه در سوریه است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅راستیآزمایی
🔴جعل صوتی روی ویدئوی آرشیوی
▫️برخی رسانههای فارسیزبان خارج از کشور با انتشار ویدئویی از تجمعات اعتراضی، این تصاویر را مربوط به اعتراضات اخیر بازاریها بازنمایی کردند.
▫️ویدئوی منتشرشده مربوط به تجمع اعتراضی بازنشستگان مقابل مجلس شورای اسلامی در ماههای گذشته است و پیشتر نیز در فضای مجازی منتشر شده بود.
▫️در نسخههای منتشرشده توسط رسانههایی مانند ایران اینترنشنال و منوتو، صدای اصلی ویدئو حذف و شعارهای سلطنتطلبانه بهصورت مصنوعی روی تصاویر قرار داده شده است.
▫️همزمان با برگزاری برخی تجمعات صنفی یا اقتصادی، استفاده از آرشیوهای قدیمی، تغییر صدا و تغییرات احساسی یکی از شگردهای رایج برای القای «گسترش اعتراضات» و «تغییر ماهیت مطالبات» است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی | افکارسنجی
🔴۱۲ میلیون مخاطب برنامه پاورقی در شبکه ۲
⛔ نتیجه بررسی: متناقض
▫️شاکرینژاد، رئیس مرکز تحقیقات صداوسیما:
«برنامه پاورقی ۲۰ درصد معادل ۱۲ میلیون مخاطب دارد و نمیتوان این میزان اقبال را نادیده گرفت؛ اگر کسی خوشش نمیآید، نگاه نکند.»
▫️بر اساس گزارش پیشین فکتپرس، در دوره ریاست پیمان جبلی، آمار میزان مخاطبان برنامهها و سریالهای صداوسیما محرمانه شده و برخلاف دورههای گذشته، بهصورت عمومی منتشر نمیشود.
▫️با این حال، برخی رسانهها از جمله روزنامه فرهیختگان و منابع دیگر، بهصورت غیررسمی اقدام به انتشار آمار مخاطبان برخی سریالها و برنامهها کردهاند.
▫️بر اساس گزارش فرهیختگان در سال ۱۴۰۲، میزان مخاطبان برنامه پاورقی حدود ۷ درصد اعلام شده است.
▫️همچنین بنابر نظرسنجی تابستان ۱۴۰۴ صداوسیما که نتایج آن در گزارش فکتپرس منتشر شد، میزان مخاطبان برنامه پاورقی همچنان حدود ۷ درصد برآورد شده است.
▫️نکته تحلیلی: بر اساس آخرین نظرسنجی صداوسیما، تنها برنامه فوتبال برتر و پخش مسابقات والیبال بیش از ۱۰ درصد مخاطب داشتهاند.
▫️پیشنهاد: در چنین شرایطی، سازمان صداوسیما برای پایان دادن به ادعاهای متناقض و افزایش شفافیت، میتواند آمار مخاطبان برنامهها و سریالها را بهصورت منظم و دورهای، فصلی یا دستکم سالانه، منتشر کند.
▫نتیجهگیری: بنابراین، ادعای مخاطب ۱۲ میلیونی برای برنامه پاورقی با آمارها و گزارشهای پیشین همخوانی ندارد و متناقض ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ راستیآزمایی
🔴خط فقر خانواده چهار نفره؛ ۶۰ میلیون تومان در کشور، ۱۰۰ میلیون در تهران
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️مهدی رباطی، کارشناس اقتصادی، در توییتر نوشت: «خط فقر امروز در کشور برای یک خانواده چهار نفره حدود ۶۰ میلیون تومان و در تهران نزدیک به ۱۰۰ میلیون تومان است.»
▫️بر اساس اعلام سخنگوی دولت، خط فقر طبق آمار سال ۱۴۰۳، به ازای هر نفر ۶ میلیون و ۱۲۸ هزار و ۷۳۹ تومان اعلام شده است.
▫️بر اساس گزارش سخنگوی کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی، خط فقر در شهر تهران به ۴۰ میلیون تومان رسیده است.
▫️محاسبات رسمی نشان میدهد که خط فقر در پایتخت طی سالهای ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ بیش از ۳۰ میلیون تومان بوده است.
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسیها و گزارشهای رسمی اقتصادی، خط فقر برای یک خانواده چهار نفره در کشور حدود ۳۰ میلیون تومان و در تهران حدود ۴۰ میلیون تومان برآورد میشود؛ بنابراین ادعای مطرحشده نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ راستیآزمایی
🔴ادعای یک نماینده مجلس : در بندر شهید رجایی برنجها به دریا ریخته میشود
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️یکی از نمایندگان مجلس مدعی شده است که در بندر شهید رجایی برنج به دریا ریخته میشود و حتی برنجها زیر باران خراب میشوند، در حالی که مردم با کمبود برنج مواجهاند.
▫️پس از طرح این ادعا، تصاویری در فضای مجازی منتشر شد که ادعا میشد مربوط به ریختن محمولههای برنج در دریا و در ایران است. این تصاویر بهعنوان سند ادعا بازنشر گستردهای پیدا کردند.
▫️رئیسکل دادگستری استان هرمزگان بهصورت رسمی این ادعا را رد کرده و اعلام کرده است که هیچگونه محموله برنجی در بندر شهید رجایی به دریا ریخته نشده و ادعای مطرحشده صحت ندارد.
▫️از سوی دیگر، تحلیل فنی تصاویر منتشرشده نشان میدهد این تصاویر واقعی نیستند و دارای نشانههای واضح تولید با هوش مصنوعی هستند؛ از جمله بافتهای غیرطبیعی، نورپردازی نامنسجم و الگوهای تکرارشونده که در تصاویر واقعی دیده نمیشود.
▫نتیجهگیری: ادعای ریختن برنج در دریا در بندر شهید رجایی تکذیب رسمی شده و تصاویر منتشرشده در تأیید آن نیز جعلی و ساخته هوش مصنوعی هستند. بازنشر این روایت، نمونهای از انتشار اطلاعات نادرست با تکیه بر تصویر جعلی است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ راستیآزمایی
🔴 ثابت ماندن قیمت خودکار در ۱۳ سال نخستوزیری هویدا
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️در سالهای اخیر در فضای مجازی روایتی منتشر میشود که میگوید هویدا در دادگاه پس از انقلاب خودکار بیکی را از جیب بیرون آورد و در پاسخ به پرسشِ کارنامه ۱۳ سالهاش گفت: «قیمت این خودکار در تمام آن مدت ثابت مانده است.»
▫️ادعای ثبات قیمتها با شواهد اقتصادی موجود و حتی با سخنرانیهای خودِ محمدرضا پهلوی درباره گرانیها سازگار نیست.
▫️در سالهای پایانی حکومت پهلوی، اقتصاد ایران با تورم دو رقمی مواجه بود و برای مهار قیمتها حتی «کمیتههای مبارزه با گرانی» تشکیل شد.
▫️در خاطرات اسدالله علم نیز بارها اشارههایی درباره افزایش قیمت گوشت و سایر اقلام اساسی دیده میشود؛ مسائلی که فشار آن مستقیماً بر اقشار ضعیف و ساکنان مناطق حاشیهای وارد میشد.
▫️در روزنامه اطلاعات ـ شماره روز شنبه ۲۵ شهریور ۱۳۵۷ ـ گزارشی منتشر شده که بهصراحت اعلام میکند قیمت لوازمالتحریر طی سالهای ۱۳۵۲ تا ۱۳۵۷ حدود ۵۰۰ درصد افزایش داشته است.
▫️مرور مطبوعات پیش از انقلاب نشان میدهد این روایت با واقعیت آن دوره همخوان است؛ از گزارش افزایش ۷۰۰ درصدی قیمت کالاها و ۲۰ برابر شدن قیمت زمین تا واکنشهای هویدا به منتقدان موج گرانیها حکایت میکند.
▫نتیجهگیری: بررسیها نشان میدهد هیچ منبع معتبری برای روایتِ «ثابت ماندن قیمت خودکار در ۱۳ سال نخستوزیری هویدا» وجود ندارد و این ادعا با شواهد اقتصادی آن دوره ـ از جمله تورم و افزایش قیمتها ـ نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴اگر فقط ۳۰٪ مصرف آب کشاورزی در خراسان رضوی بهینه شود، معادل آبی است که برای مشهد از عمان منتقل میشود
✅ نتیجه بررسی: درست
▫️مسعود تجریشی، استاد تمام آب دانشگاه شریف:
«راهحل پایدار مشکل آب مشهد، انتقال آب از عمان با ظرفیت حدود ۱۵۰ میلیون متر مکعب و هزینه ۸ یورو نیست. در خراسان رضوی سالانه حدود ۱ میلیارد متر مکعب آب برای ضایعات کشاورزی مصرف میکند. با بهینهسازی و صرفهجویی حدود ۳۰٪ از این مصرف، میتوان میزان آبی معادل همان مقدار مورد نیاز مشهد را آزاد کرد و پس از بازچرخانی، دوباره به کشاورزی بازگرداند.»
▫️بر اساس گزارشها، حدود ۱۱۰ تا ۲۳۰ میلیون متر معکب آب برای انتقال از عمان به خراسان رضوی و شهر مشهد ذکر شده است.
▫️معاون امور زراعی وزارت جهاد کشاورزی در سال ۱۳۹۷ گفته بود: «برآوردهای ما نشان میدهد که ضایعات بخش کشاورزی به اندازهای است که سالانه میتواند غذای ۱۶ تا ۱۸ میلیون نفر را تأمین کند. همچنین، میزان آبی که همراه با این ضایعات از دست میرود حدود ۹ میلیارد متر مکعب است، در حالی که در برخی مناطق حتی یک متر مکعب آب میتواند حیاتی باشد.»
▫️علایی، قائممقام سابق مدیرعامل شرکت آب منطقهای خراسان رضوی: «میزان آب مصرفی ضایعات کشاورزی استان یک میلیارد متر مکعب برآورد میشود.»
▫️پساب چیست؟ همان آبی است که در خانه، اداره و کارخانه استفاده میکنیم و بعد «کثیف» میشود و از لوله فاضلاب بیرون میرود، اگر مجدد این آب با تصفیهخانه تمیز شود، میتوان از آن در کشاورزی استفاده کرد.
▫نتیجهگیری: ادعای، «تشابه میزان عایدی از بهینهسازی در کشاورزی خراسان رضوی با انتقال آب از عمان به مشهد»، درست ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ افکارسنجی
🔴پرمخاطبترین شبکههای تلویزیونی در سهماه اخیر
◀️پس از شبکه۳ بعنوان رتبه نخست، تولیدات قدیمی صداوسیما و اخبار پربازدید است
🔽بر اساس بررسی «مرکز تحلیل اجتماعی مِتا» درباره میزان مخاطب صداوسیما در سه ماهه شهریور، مهر و آبان:
رتبه اول: شبکه ۳ با ۴۶.۳ درصد
رتبه دوم: شبکه آیفیلم با ۴۳ درصد
رتبه سوم: شبکه خبر با ۲۳ درصد
🔽نکته مهم اینکه آیفیلم عمدتاً بازپخش تولیدات چند دهه گذشته صداوسیماست؛ بنابراین پس از شبکه ۳، بخش عمده مخاطبان به تولیدات قدیمی سازمان جذب شدهاند و با فاصله قابل توجه، شبکه خبر در جایگاه سوم قرار دارد.
🔽رسانه فکتپرس برای نخستینبار در ۱۶ مهر ۱۴۰۴ گزارشی درباره وضعیت نامطلوب میزان مخاطبان سریالهای صداوسیما منتشر کرد. | لینک
🔽پس از انتشار گزارش مربوط به میزان پایین مخاطبان سریالها، رئیس صداوسیما در یک جوابیه علت این مسئله را انجام نظرسنجی در قسمتهای ابتدایی پخش سریالها عنوان کرد؛ اما بررسیهای فکتپرس نشان میدهد که حتی با گذشت حدود ۲۰ قسمت از برخی سریالها، میزان مخاطبان همچنان پایین است. | لینک
📎 منبع: مرکز تحلیل اجتماعی مِتا
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴 ایلان ماسک: ویدیوهای کوتاه تمرکز ذهنی را نابود میکند
◀ایلان ماسک، مالک پلتفرم ایکس (توییتر سابق) و سرمایهگذار سرشناس حوزه فناوری، در یک مصاحبه در پاسخ به این پرسش که «بدترین اختراع دنیا چه بوده است؟» گفت: «شاید ویدئوهای کوتاه (مثل ریلز اینستاگرام و تیکتاک)؛ چون دارند تمرکز ذهنی مردم را نابود میکنند.»
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️راستیآزمایی
🔴بهدلیل کنترل قیمت ارز، نقلوانتقال پولی در سامانههای ساتنا و پایا بسته شد
❌نتیجهبررسی : نادرست
▫️یک کاربر توییتر نوشت : «تراکنشهای ساتنا و پایا رو بستن! برای کنترل قیمت ارز هربار با یه روش جدید سورپرایزتون میکنن.» این توییت بیش از ۷۰ هزار بازدید در توییتر داشته است.
▫️بررسیهای فکتپرس نشان میدهد که در روز یکشنبه ۲۳ آذر، انتقال وجه در سامانههای پایا و ساتنا با تأخیر محدود زمانی مواجه بوده، اما هیچگونه توقف یا انسداد در این سامانهها رخ نداده است.
▫️مدیر روابط عمومی بانک مرکزی با رد شایعات منتشرشده اعلام کرد: اخبار مربوط به اختلال یا بسته شدن سامانههای ملی پرداخت نادرست است. سامانههای پایا و ساتنا بدون هیچگونه وقفهای در حال ارائه خدمات به شبکه بانکی هستند.
▫️تنها در روز گذشته، بیش از ۴۰۰ هزار دستور پرداخت ساتنا و بیش از ۱۰ میلیون دستور پرداخت پایا با موفقیت پردازش و به حساب مقصد واریز شده است.
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسی دادههای رسمی و اظهارات بانک مرکزی، ادعای «بسته شدن سامانههای ساتنا و پایا بهدلیل کنترل قیمت ارز» نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅راستیآزمایی
🔴آگهی استخدام ایرانیان در ارتش روسیه
❌نتیجه بررسی: جعلی
▫️برخی کانالهای غیرمعتبر با انتشار فراخوانی مدعی شدند روسیه برای استخدام داوطلبان ایرانی در ارتش این کشور اقدام کرده است. در این ادعا آمده که به هر داوطلب در ابتدای کار ۲۰ هزار دلار (حدود ۲.۵ میلیارد تومان) پرداخت میشود و حقوق ماهانه نیز ۲ هزار دلار (حدود ۲۵۰ میلیون تومان) خواهد بود.
▫️سفارت روسیه در تهران در بیانیهای آگهی منتشر شده در فضای مجازی برای استخدام اتباع ایرانی در ارتش این کشور را جعلی خواند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ سواد رسانه
🔴 انتشار اخبار فیک توسط کمپین پهلوی - اسرائيل در جنگ ۱۲ روزه
◀️انتشار اسکرینشات جعلی بیبیسی با عنوان «فرار مقامات ایرانی»
🔽پس از حمله به اوین، حسابها ایرانیان را به «رفتن به زندان برای آزاد کردن خانوادهها» فرامیخواندند. حتی قبل از حمله، پستهایی مانند «تهران بیدفاع است» یا «به بانکها هجوم ببرید و پول بردارید». منتشر شد. اینها همزمان با حمله هکرهای طرفدار اسرائیل به بانکهای ایرانی مرتبط با سپاه بود.
🔽حسابهای جعلی همچنین ویدیوهای دیپفیک از این صحنهها ساختند و هشتگهای واقعی را دزدیدند تا حمایت کاذب ایجاد کنند. یکی از ویدیوها بیش از ۶۰ هزار بازدید داشت. حتی اسکرینشاتی جعلی از بیبیسی فارسی با عنوان «فرار مقامات ایرانی» منتشر شد که بیبیسی آن را تکذیب کرد.
🔽به نوشته هاآرتص، این شبکه به ۱۰ گروه تلگرامی هم متصل بود که اعتراضات را تشویق میکردند. یکی از آواتارها، زنی ایرانی جعلی، گروهی برای زنان با عنوان «داستانهایتان را در فضای امن به اشتراک بگذارید» ساخت که ترفندی برای جمعآوری اطلاعات است.
🔽راز زیمِت، کارشناس مؤسسه مطالعات امنیت داخلی تلآویو به هاآرتص گفت: اکثر ایرانیان تغییر میخواهند، اما نه سلطنت پهلوی. پهلوی از ۱۹۷۹ پایش را در ایران نگذاشته. ایرانیان زندگی عادی میخواهند، نه بازگشت به دیکتاتوری».
🔽این افشاگری هاآرتص نه تنها کمپینهای جعلی را برملا میکند، بلکه نشان میدهد اسرائیل چقدر عمیق در جنگ نرم علیه ایران غرق شده است.
🌐 منبع: پایگاه خبری مارکر - روزنامه هاآرتص
فکتپرس را دنبال کنید :