21275
اطمینان از حقیقت؛ فکتپرس رسانهای مورد اعتماد برای جستجوی واقعیت ارسال سوژه جهت راستی ازمایی و ارتباط با فکتپرس : @factPress_admin صفحه اینستاگرام : instagram.com/factpress_ir صفحه توییتر : twitter.com/factpress_ir
✅ سواد رسانه
🔴بازی با اعداد برای عادیسازی کشتار
▫️بر اساس اعلام رسمی، شمار جانباختگان حوادث اخیر ۳۱۱۷ نفر است.
▫️اما در مقابل، برخی رسانههای فارسیزبان خارجنشین و شبکهای از اکانتهای هماهنگ در توییتر، یک الگوی تکرارشونده و معنادار را پیش گرفتهاند:
عدد ابتدا ۱۲ هزار، بعد ۳۶۵۰۰ هزار و حالا ناگهان ۵۰ هزار نفر!
▫️این یک تکنیک کلاسیک عملیات روانی است:
بزرگنمایی تدریجی برای بیحسسازی افکار عمومی.
وقتی ذهن مخاطب با عددسازیهای بزرگ و بیپشتوانه عادی سازی میشود، و همان رسانهها و اکانتهای هماهنگ ــ که امروز این آمارها را میسازند، علناً خواستار حمله نظامی به ایران هستند
▫️اگر روزی سناریوی حمله (مورد درخواست اینترنشنال) اجرا شد و هزاران ایرانی جان باختند، آن فاجعه دیگر «شوکآور» جلوه نمیکند؛ چون پیشتر، با بزرگنمایی هدفمند اعداد، حساسیت افکار عمومی عمداً تخلیه شده است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 تیر خلاص زدن به معترضان مجروح
❌ نادرست و گمراهکننده
▫️ ویدیویی با عنوان «تیر خلاص زدن به معترضان مجروح» در حال بازنشر گسترده است که مربوط به ایران نیست.
▫️این ویدیو مربوط به روژآوا (کردستان سوریه) است و یورش چند روز پیش نیروهای هیات تحریرالشام به شهر حسکه و کشتن شهروندان این شهر
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴اذعان کارشناس شبکه ایران اینترنشنال به نداشتن سند درباره ادعای شلیک تیر خلاص در اعتراضات ایران
▫️مجری ایران اینترنشنال: «حکومت به معترضین تیر خلاص زده است!»
▫️کارشناس ایران اینترنشنال: «سندی در دست نداریم و در شبکههای اجتماعی اینطور نوشتند؛ نمیتوانیم راستیآزمایی کنیم!»
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴ادعای استفاده از سلاح شیمیایی در اعتراضات توسط پلیس ایران
▫️بیل رامل، وزیر سابق کار انگلیس، در یک برنامه تلویزیونی ادعا کرد: «گزارشهای تأییدنشدهای وجود دارد که احتمال میدهد جمهوری اسلامی از سلاح شیمیایی علیه شهروندان خود استفاده کرده باشد. او تأکید کرد این ادعا هنوز بهطور رسمی تأیید نشده است.»
▫️ماریو نوفل، اکانت توییتری نزدیک به ایلان ماسک، نیز در روزهای اخیر با انتشار تصویری، ایران را به استفاده از گاز شیمیایی متهم کرد؛ اما بررسیها نشان میدهد این تصویر مربوط به ایالت مینهسوتا آمریکا در سال ۲۰۲۱ است و ارتباطی با ایران ندارد.
▫️شریف زارچی، استاد سابق دانشگاه شریف نیز که در تحریک افکار عمومی و بیثباتیهای اخیر نقش پررنگی داشت و پیش از وقایع پنجشنبه شب، به دروغ خبر کشتهشدن دختری به نام ساغر اعتمادی را منتشر کرده بود، در روزهای اخیر هم بدون ارائه هیچ سند و مدرکی، ادعای استفاده از سلاح شیمیایی را تکرار میکند.
▫️نکته قابل توجه این است که نخستین فردی که ادعای استفاده از گاز شیمیایی را مطرح کرده، وزیر سابق کار انگلیس است؛ فردی که هیچ ارتباط مستقیمی با حوادث ایران ندارد، در نهادهای بینالمللی مانند سازمان ملل نیز مسئولیتی بر عهده ندارد و خود در مصاحبهاش تصریح میکند که این ادعا درباره استفاده ایران از سلاح شیمیایی هنوز تأیید نشده است.
▫️انتشار اخبار جعلی و فاقد اعتبار درباره استفاده ایران از سلاح شیمیایی از سوی برخی افراد خارجنشین، بخشی از تکنیکهای عملیات روانی برای مشروعسازی مداخله خارجی و تشدید بیثباتی در ایران است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴آیا واقعا ترامپ درمورد سقوط مشهد واکنش داشته؟
▫️در تاریخ ۱۹ دیماه، دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در شبکه اجتماعی تروث سوشال تصویری از خیابان وکیلآباد مشهد منتشر کرد و در توییتی نوشت:
«بیش از یک میلیون نفر در تظاهرات شرکت کردند؛ دومین شهر بزرگ ایران تحت کنترل معترضان قرار گرفت و نیروهای رژیم فرار کردند.»
▫️این واکنش ترامپ به سرعت توسط رسانهها و حسابهای وابسته به دولت آمریکا بازنشر شد. بهعنوان مثال، صفحه اینستاگرام تلویزیون صدای آمریکا، که تحت حمایت دولت ایالات متحده است، این توییت را دوباره منتشر کرد و نوشت:
«پرزیدنت ترامپ با بازنشر ویدئوی اعتراضات مشهد: دومین شهر بزرگ ایران در کنترل معترضان.»
▫️با بررسی دقیق این موضوع، میتوان گفت که هر دو حساب ترامپ و صفحه رسمی رسانههای دولتی آمریکا ادعای سقوط شهر مشهد را به اشتراک گذاشتهاند.
▫️این مسئله به وضوح نشان میدهد که در آن زمان، آمریکا وضعیت مشهد را بهعنوان یک اتفاق تمامشده در نظر گرفته است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴 استفاده رژیم صهیونیستی از کلیپهای قدیمی برای تزریق انرژی به آشوبها
▫️امیر تفرشی، خبرنگار ساکن اسرائیل روز گذشته با انتشار کلیپی مدعی شد: «تظاهرات امشب در تهران»
▫️بررسیها نشان میدهد ویدیو فوق متعلق به تاریخ ۱۸ دیماه و شهر مشهد است.
▫️در هفتههای اخیر، رسانههای معارض با ابزارهایی مانند صداگذاری مصنوعی، آمار غیرواقعی پیرامون فوتیها، انتشار کلیپهای قدیمی با عنوان روز و روش های دیگر، به دنبال ادامه آشوبها و بیثباتسازی ایران هستند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅راستیآزمایی
🔴استفاده از بمب شیمیایی در ایران
❌نادرست و گمراهکننده
▫️خبر اشاره میکند که «ممکن است» این اتفاق رخ داده باشد، که نشاندهنده فقدان شواهد واقعی است.
▫️انتشار چنین شایعاتی بدون مدرک، در دسته اخبار جعلی و گمراهکننده قرار میگیرد و بخشی از عملیات روانی و جنگ رسانهای علیه ایران محسوب میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴خروج دیپلماتهای روسیه از اسرائیل
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️برخی کانالهای تلگرامی با انتشار تصویری منتسب به وبسایت فلایترادار مدعی شدند روسیه بهسرعت در حال تخلیه کادر دیپلماتیک خود از فلسطین اشغالی است.
▫️بررسیها نشان میدهد هیچ منبع معتبر رسانهای، از جمله رسانههای روسیه، چنین خبری را منتشر نکردهاند و ادعای تخلیه سفارت روسیه نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 خارج کردن اتباع ترکیه با ۱۲ هواپیما
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️برخی کانالهای تلگرامی مدعی شدند ترکیه اتباع خود را از ایران خارج کرده و نوشتند: «بیش از ۱۲ هواپیمای ترکیهای از چند ساعت پیش ایران را ترک کردهاند.»
▫️طبق پیگیریهای خبرنگار ایسنا از سفارت ترکیه در تهران، خبرسازیهای منتشرشده در برخی شبکههای اجتماعی مبنی بر اقدام آنکارا برای خارجکردن شهروندان ترکیهای از ایران، صحت ندارد.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 استقرار رادارهای نظامی در تهران برای پیشگیری از حمله آمریکا
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️رسانه «الاحداث» عراق با انتشار کلیپی در توییتر مدعی شد: «رادارهای نظامی در تهران و برخی شهرهای دیگر مستقر شدهاند و در انتظار هرگونه حمله پیشگیرانه آمریکا و اسرائیل علیه ایران هستند.»
▫️بر اساس بررسیها مشخص شد ویدئوی منتشرشده قدیمی بوده و مربوط به کشور ونزوئلا است. همچنین با توجه به نوع خودروهای حاضر در تصاویر، مشخص است که این ویدئو ارتباطی با تهران یا سایر شهرهای ایران ندارد.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ فکت
🔴 همه چیز درباره کالابرگ یک میلیونی
🔴افرادی که یارانه نمیگیرند، چگونه برای دریافت کالابرگ ثبتنام کنند؟
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 مکالمه شمخانی و لاریجانی درباره فرار مقامات
❌ نتیجه بررسی: جعلی
▫️صفحهای اینستاگرامی نزدیک به براندازان با انتشار کلیپی، مدعی انتشار گفتوگویی میان علی شمخانی و علی لاریجانی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، شده است.
▫️بر اساس بررسیها، صداها با صدای آقایان لاریجانی و شمخانی مطابقت ندارند و مشخص شده که با استفاده از هوش مصنوعی تولید شدهاند. ویدیوی مذکور بیش از ۲ میلیون بار در پلتفرم اینستاگرام مشاهده شده است.
▫️در روزهایی که فضای اعتراض و تجمع شکل میگیرد، انتشار کلیپها و مکالمات جعلی با هدف القای «فرار مسئولان» یا «خلأ قدرت»، برای ایجاد حس فروپاشی و بیثباتی در افکار عمومی بهکار گرفته میشود.
▫️همچنین در همین راستا چند روز قبل نیز، روزنامه انگلیسی «تایمز» مطلبی تحریفشده درباره فرار برخی مقامات منتشر کرد که «اینترنشنال» نیز آن را بازنشر کرد؛ این اقدام نشاندهنده تلاش رسانهای برای ایجاد تزلزل در ثبات کشور است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 ادعای نتانیاهو درباره تصمیم حمله به ایران
❌ نتیجهبررسی: گمراهکننده
▫️برخی کانالهای تلگرامی به نقل از بنیامین نتانیاهو مدعی شدند: «دولت من تصمیمی مهم و بزرگ برای حمله به ایران با هدف رفع تهدیداتی مانند برنامه هستهای و موشکهای بالستیک گرفته است.»
▫️نتانیاهو پس از این ادعا گفته است: «اگر از سوی ایران مورد حمله قرار بگیریم، پیامدهای آن بسیار خطرناک خواهد بود.»
▫️به نظر میرسد منظور نتانیاهو از «حمله به ایران»، اشاره به جنگ ۱۲روزه خرداد ۱۴۰۴ باشد؛ چرا که او بلافاصله پس از طرح ادعای تصمیم به حمله، از احتمال حمله ایران و پیامدهای آن ابراز نگرانی میکند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴وقتی خشم مخاطب به سوخت رسانه تبدیل میشود
▫️اگر هنگام اسکرول در توییتر یا اینستاگرام احساس میکنید فشار خونتان بالا میرود و ناگهان عصبانی میشوید، احتمالاً گرفتار «ریجبیت» شدهاید؛ محتوایی که عمداً برای تحریک خشم و واکنش احساسی کاربران تولید میشود تا تعامل بیشتری بگیرد.
▫️دانشگاه آکسفورد هر سال یک لغت را بهعنوان «لغت سال» انتخاب میکند و امسال «ریجبیت» بهعنوان لغت سال ۲۰۲۵ برگزیده شده است.
▫️این عبارت به معنای «طعمهی خشم» است و به محتوای آنلاینی اطلاق میشود که عمداً بهگونهای تحریکآمیز یا توهینآمیز طراحی میشود تا خشم و واکنش احساسی مخاطب را برانگیزد.
▫️این کار معمولاً با هدف افزایش ترافیک یا تعامل با یک صفحه خاص یا محتوای منتشرشده در رسانههای اجتماعی انجام میشود.
▫️بهعنوان مثال، مناظره حامد کاشانی با اردستانی، با وجود طولانی بودن، از مرز چند میلیون بازدید عبور کرد. این مناظره نشان داد که محتوای طولانی نمرده است و «سوخت» اصلی آن، «تضاد» و «تعارض» است. وقتی روی گسلهای هویتی مخاطب دست میگذارید، خودِ مخاطبان به «رسانه» شما تبدیل میشوند و محتوا را بازنشر میکنند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴شعرخوانی متفاوت گوینده خبر
✅ نتیجه بررسی: درست
▫️این ویدئو بهصورت گسترده در شبکههای اجتماعی وایرال شده و برخی کاربران به دلیل لحن و اجرای خاص، آن را جعلی و تولیدشده با AI دانستهاند.
▫️بررسی آرشیو رسمی پخش نشان میدهد ویدئو واقعی است.
▫️این بخش در تاریخ ۱۳ دیماه، ساعت ۲۰ از شبکه ۴ پخش شده است.
▫️نسخهی کامل ویدئو هماکنون در تلوبیون در دسترس است
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 مصادره اموال علی دایی بهدلیل حمایت از اعتراضات
❌ نادرست و گمراهکننده
▫️برخی اکانتهای توییتری و رسانهای با انتشار مطلبی مدعی شدند اموال علی دایی بهدلیل حمایت از اعتراضات مصادره شده است.
▫️برخی کانالهای تلگرامی نیز خبر مصادره اموال را به نقل از خبرگزاری میدلایست ۲۴ دادند.
▫️بررسیها نشان میدهد آخرین مصاحبه علی دایی با خبرگزاری تابناک مربوط به پیش از روزهای اعتراضات بوده و تاکنون هیچ خبری درباره مصادره اموال او در خبرگزاری میدلایست ۲۴ یا دیگر منابع رسمی منتشر نشده است.
فکتپرس را دنبال کنید :
◻@factpress_ir
✅ راستیآزمایی
🔴 کشته شدن ۴۰ هزار نفر در حوادث اخیر ایران
❌ نادرست و گمراهکننده
▫️بلاگری به نام مهسا در اینستاگرام با انتشار کلیپی و در حمایت از مداخله نظامی آمریکا در ایران گفت: «در این روزها ۴۰ هزار نفر در ایران کشته شدند؛ بدتر از این میشود؟ اسرائیل به ایران حمله کرد، کسی کشته نشد!»
▫️بر اساس اعلام رسمی بنیاد شهید و دولت، حدود ۳ هزار نفر در حوادث اخیر جان باختند که ۲۴۲۷ نفر از آنان از شهروندان و نیروهای حافظ امنیت به شهادت رسیدند.
▫️منابع غربی و حتی معارض ایران در بدبینانهترین برآوردها رقم ۶ تا ۱۲ هزار نفر را مطرح میکنند؛ بنابراین، عدد ۴۰ هزار نفر بدون اتکا به هیچ منبع رسمی یا غیررسمی معتبر بیان شده است.
▫️در حمله خردادماه اسرائیل به تهران، ۱۰۶۲ نفر به شهادت رسیدند که ۷۰۰ نفر از آنان غیرنظامی بودند. همچنین ۲۰ استاد دانشگاه و ۸۶ دانشجو نیز در میان شهدا قرار داشتند.
▫️کلیپ حمله اسرائیل به میدان تجریش و شهادت جمعی از هموطنان، تکذیبی بر ادعای شهید نشدن مردم در حمله اسرائیل به ایران است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 بازداشت جواد ظریف و حسن روحانی
❌ نادرست و گمراهکننده
▫️ابوالقاسم جراره، نماینده مجلس، و میثم نادی، عضو حزب شریان، چند روز پیش در مصاحبه با علی علیزاده از بازداشت محمدجواد ظریف و حسن روحانی خبر دادند.
▫️پس از این ادعا، شبکهٔ ۱۴ اسرائیل مدعی شد که محمدجواد ظریف در جریان اعتراضات اخیر چندین بار با شاهزاده رضا پهلوی تماس داشته و سپس حسن روحانی را در جریان این تماسها قرار داده است. این شبکه همچنین ادعا کرده که هر دو نفر توسط سپاه پاسداران بازداشت شدهاند.
▫️دفتر محمد جواد ظریف ضمن تکذیب این ادعا نوشت: «اینکه فرد کذابی میتواند دروغ بزرگی را از زبان یک نماینده مجلس و یک چهره سیاسی طرح کند و این دروغ، مورد اقبال رسانه اسرائیل قرارگیرد، بلیه خطرناکی است. بار دیگر این دروغ کثیف زمینه را برای روایتسازی جعلی جنایتکاری چون نتانیاهو و دارودستهاش فراهم ساخت.»
▫️حسن روحانی، رئیسجمهور سابق، و محمدجواد ظریف چهارشنبهشب در مراسم ختم مادر محمد شریعتمداری حضور یافتند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅راستیآزمایی
🔴اعدام به جرم سرپیجی از شلیک در اعتراضات
❌نادرست و گمراهکننده
▫️این ادعا هیچ سند قضایی قابل راستیآزمایی ندارد.
▫️از منظر حقوقی نیز «شلیک نکردن» بهخودیِخود جرم مستوجب اعدام نیست و رسیدگی به جرائم نظامی تابع تشریفات رسمی دادگاه نظامی است.
▫️استفاده از عباراتی مثل «محاکمه صحرایی» و «قتلعام قضایی» بدون مدرک، مغالطه است.
▫️یکی از نشانههای مهم مهندسی روایت در این خبر، انتخاب نام جعلی «جاوید خالص» برای این سرباز ادعایی است. همزمانی ترند شدن هشتگ «جاوید شاه» در شبکههای اجتماعی و استفاده از نام «جاوید» در این روایت، تلاشی برای پیوند احساسی خبر جعلی با فضای نمادین و سیاسی آن هشتگ است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅راستیآزمایی
🔴ایست بازرسی و پاک کردن تصاویر اعتراضات در تهران
❌نادرست و گمراهکننده
▫️هیچ منبعی حتی گزارشهای مردمی آن را تأیید نکرده است، در حالی که فرد توییت کننده خارج از کشور است.
▫️این توییت از چند ترفند رایج رسانهای استفاده کرده:
۱. ادعای بزرگ بدون مدرک: اعداد و جزئیات دقیق ولی بدون سند.
۲. برانگیختن ترس و اضطراب: تمرکز روی «قتلعام» و «پاک کردن سند» برای تحریک احساسات.
۳. مشخص کردن زمان و مکان جهت باورپذیری برای مخاطب: «تمام خیابانهای تهران، ۶صبح»
۴. سعی در باوراندن به مخاطب: لحن قطعی و القای اعتبار کاذب باعث میشود خواننده فکر کند خبر واقعی است.
◻️نتیجهگیری : این توییت یک روایت احساسی و ترسزا و جعلی است و هیچ مستندی ندارد . این مثال خوبی است از اینکه چگونه احساس و لحن قطعی میتواند ما را فریب دهد و باور نادرست بسازد.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅راستیآزمایی
🔴حضور نیروهای عراقی و حکومت نظامی در ایران
❌نادرست و گمراهکننده
▫️حکومت نظامی یعنی ممنوعیت تردد ساعتی و کنترل کامل شهر؛ در ایران هیچ شهری تحت آن نیست و تنها نیروهای امنیتی برای حفظ آرامش مردم در برخی میادین مستقرند.
▫️حضور نیروهای عراقی نیز توسط معاون نخستوزیر عراق تکذیب شد
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ افکارسنجی
🔴بحران شیوع اخبار جعلی در افکار عمومی ایران
▫️نتایج یک پیمایش ملی که توسط مرکز بینشهای رفتاری ایران انجام شده، نشان میدهد ۹۲.۶ درصد افراد بالای ۱۸ سال کشور حداقل با یکی از ۷ خبر جعلی پرتکرار سالیان اخیر کشور مواجه شدهاند.
▫️همچنین ۸۲ درصد از افراد حداقل یکی از این اخبار را «درست دانسته» یا نسبت به حقیقت آن «مطمئن نبودند».
▫️بررسی وجود یا نبود منبع برای خبر، سنجش اعتبار منبع، و توجه دقیقتر به تصویر یا کلیپ بهمنظور تشخیص محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی از محتوای واقعی، از روشهای ضروری برای شناسایی اخبار جعلی است.
فکتپرس را دنبال کنید :
◻@factpress_ir
✅ سواد رسانه
🔴عملیات مشترک لایکریزی و ریتوئیت توسط حسابهای جعلی در صفحه رضا پهلوی و نتانیاهو
▫️حدود یک ماه پیش، مرکز تحقیقات «سیتیزن لب» کانادا گزارشی درباره کمپینهای منتسب به رضا پهلوی مبتنی بر اکانتهای جعلی منتشر کرد. در این کمپین، اکانتهای فیکِ تازهساختهشده، خود را کاربران حاضر در ایران معرفی میکردند و با استفاده از ابزارهای خودکار هوش مصنوعی، به نفع رضا پهلوی تولید محتوا میکردند.
- مطالعه گزارش | بخش اول | دوم | سوم
▫️اخیراً در برنامهای، ایلان لوکاچ، مجری شبکه ۱۲ اسرائیل، به بررسی حمایتهای رباتیک از نتانیاهو پس از اعتراضات علیه او در داخل رژیم صهیونیستی پرداخته است.
▫️بر اساس پایش صفحه نتانیاهو، انفجار لایک و ریتوییت در چند ثانیه ابتدایی ـ عمدتاً از خارج کشور ـ و سپس سقوط ناگهانی میزان تعامل مشاهده میشود، اتفاقی که امضای آشکار یک عملیات مصنوعی است.
▫️نکته جنجالی اینجاست که همین شبکه دقیقاً در میان پهلویپرستها هم دیده میشود. بیانیه گیلا گملیئل (وزیر علوم اسرائیل و چهره نزدیک به رضا پهلوی) بهطور ناگهانی با هزاران لایک بالا رفت؛ تحلیلی که نشان میدهد بیش از ۷۰ درصد تعاملات از سوی رباتهای ایرانیِ همسو با جریان پهلویپرست بوده است.
▫️چگونه حسابهای جعلی را تشخیص دهیم؟ پروفایلهای ناقص مانند نبود عکس واقعی یا بیوگرافی مشخص، فعالیت نامتعارف از جمله تمرکز شدید و صرفاً سیاسی در بازهای کوتاه، تعداد اندک فالوئرهای واقعی، و تعاملات مصنوعی با اکانتهای مشابه از نشانههای رایج حسابهای جعلی هستند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴دستورالعمل بیبیسی به خبرنگارانش: حق ندارید بگویید آمریکا مادورو را «ربوده» است
▫️اوون جونز (روزنامهنگار انگلیسی) سندی از دستورالعمل داخلی بیبیسی فاش کرده که در آن مدیران این شبکه خبرنگاران خود را ملزم کردهاند از توصیف عملیات آمریکا علیه رئیسجمهور ونزوئلا به عنوان «ربایش» خودداری کرده و در عوض از جایگزینهایی مانند «دستگیری» یا «توقیف» استفاده کنند.
▫️مطابق این سند، خبرنگاران بیبیسی به جای اینکه بگویند «آمریکا مادورو را ربوده است» باید بگویند «آمریکا مادورو را دستگیر یا توقیف کرده است.»
▫️رسانهها با استفاده از تکنیک چارچوببندی و انتخاب واژههای خاص، زاویه دید مخاطب را شکل میدهند؛ برای مثال، استفاده از «دستگیری» به جای «ربایش»، همان عمل را قانونیتر و مشروعتر جلوه میدهد.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴استفاده رسانه «وحیدآنلاین» از ابزار صداگذاری برای بازنمایی حمایت از پهلوی
▫️رسانه برانداز «وحیدآنلاین» اخیراً با انتشار کلیپی مدعی شد: «"جاوید شاه، جاوید شاه، جاوید شاه!" ویدیوهای دریافتی با این شرح: "کوچه حمامچال بازار تهران، سهشنبه ۱۶ دی".»
▫️بررسیها نشان میدهد ویدیو صداگذاری شده است؛ در تصویر نشانی از دستزدن جمعیت دیده نمیشود، اما در صدا، صدای منظم دستزدن و شعار «جاوید شاه» از فاصله نزدیک شنیده میشود که با تصاویر همخوانی ندارد.
▫️بر اساس بررسی فیلمها و تصاویر تجمعات بازار و همچنین اطلاعگیری از منابع حاضر، هیچ شعاری درباره پهلوی سر داده نشده است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 آتشزدن پمپبنزین دولتآباد توسط مردم
❌ نتیجه بررسی: گمراهکننده
▫️برخی کانالهای تلگرامی، شب گذشته با انتشار کلیپی نوشتند: «آتش زدن پمپبنزین دولتآباد تهران توسط مردم تأیید شد.»
▫️فرمانده پلیس شهرستان ری اعلام کرد: «در یکی از پمپبنزینهای دولتآباد، یک خودروی پژوپارس هنگام سوختگیری بهدلیل نقص فنی دچار آتشسوزی شد و آتش به خودروی پراید مجاور نیز سرایت کرد.»
▫️پس از وقوع حادثه، کلیپ دیگری نیز منتشر شده که نشان میدهد آتشسوزی پمپبنزین در پی نقص فنی خودروی پژو پارس رخ داده است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴فنلاند آموزش تشخیص دیپفیک را وارد مدارس کرد | مهارتآموزی تشخیص اخبار نادرست از سن ۳ سالگی
▫️مبارزه با اخبار جعلی در فنلاند از کلاسهای پیشدبستانی آغاز میشود. این کشور طی دههها سواد رسانهای، از جمله توانایی تحلیل انواع رسانهها و تشخیص اطلاعات گمراهکننده را برای دانشآموزانی از ۳ سهسالگی در برنامه درسی ملی خود گنجانده است.
▫️این درسها بخشی از برنامهای نیرومند برای مقابله با اطلاعات نادرست است تا فنلاندیها را در برابر تبلیغات و ادعاهای کذب مقاومتر کند. اکنون آموزگاران مامور شدهاند سواد هوش مصنوعی را هم به برنامه درسی بیفزایند.
▫️کیا هاککالا، متخصص آموزشی شهرداری هلسینکی، گفت: «ما فکر میکنیم داشتن مهارتهای خوب سواد رسانهای یک مهارت مدنی بسیار مهم است.»
▫️وانهانن گفت دانشآموزانش سالهاست درباره اخبار جعلی و اطلاعات گمراهکننده یاد میگیرند و از خواندن تیترها و متنهای کوتاه شروع کردهاند.
▫️در یکی از کلاسهای اخیر، از دانشآموزان کلاس چهارم خواسته شد پنج نکتهای را که هنگام خواندن خبرهای آنلاین باید به آنها توجه کنند تا از قابل اعتماد بودنشان مطمئن شوند، فهرست کنند. اکنون به سواد هوش مصنوعی رسیدهاند که به سرعت به مهارتی حیاتی تبدیل میشود./یورونیوز
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 بررسی ادعاهای سردبیر تولیدات صدا و سیما درباره برنامه گنگ
▫️محمدامین حسام، سردبیر تولیدات صداوسیما مدعی شد : «برنامه گنگ که به سفارش نهادهای حاکمیتی تولید و در خردادماه ضبط شده بود، ابتدا برای انتشار در اینستاگرام در نظر گرفته شده بود، اما در نهایت با ورود مدیر فیلیمو، از این پلتفرم پخش شد.»
▫️با توجه به همزمانی ضبط برنامه با پخش تولد شایع، رپر میهمان برنامه، و همچنین بر اساس اطلاعات فکتپرس، ضبط این برنامه در مردادماه انجام شده است، نه خردادماه.
▫️همچنین برخلاف برخی ادعاها، این برنامه از ابتدا به سفارش پلتفرم فیلیمو تولید شده و قرار نبوده در اینستاگرام منتشر شود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 ادعای شریف زارچی درباره کشته شدن ساغر اعتمادی
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️شریف زارچی، استاد دانشگاه شریف، با انتشار توییتی مدعی شد: «ساغر اعتمادی، دختر ۲۲ ساله، به شهادت رسیده است.»
▫️خبرگزاری قوه قضاییه گزارش داد: «پیگیریها نشان میدهد خانم ساغر اعتمادی در جریان یکی از اغتشاشات مقابل فرمانداری شهرستان فارسان در استان چهارمحال و بختیاری دچار آسیب شده و به بیمارستان منتقل شده است. بنا بر این گزارش، وضعیت عمومی وی پایدار است و مشکل حاد یا شرایط تهدیدکننده حیات ندارد.»
▫️برادر ساغر اعتمادی ضمن رد این ادعا، در یک استوری درخواست کرد که با این دروغ ها برای خواهرش حاشیهسازی نکنند.
▫️شریف زارچی بدون ارائه هرگونه توضیح یا عذرخواهی به مخاطبان، توییت منتشرشده را حذف کرد.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅راستیآزمایی
🔴 تصویری از پاره کردن بنر مادورو پس از ربوده شدن
❌ نتیجه بررسی: قدیمی
▫️برخی رسانهها با انتشار کلیپی از پاره کردن تصویر مادورو در ونزوئلا نوشتند: «خوشحالی مردم پس از رفتن مادورو.»
▫️بر اساس بررسیها، تصاویری که با عنوان «خوشحالی مردم ونزوئلا از رفتن مادورو» منتشر شدهاند، قدیمی بوده و مربوط به دو سال پیش هستند.
▫️یک خبرنگار آمریکایی در واکنش به انتشار این تصاویر در توییتر نوشت: «این ویدیو مال ۲ سال پیشه، اما کی اهمیت میده؟ دیوونهوار روی ریتوییتها کلیک کن! تبلیغات جنگی در مورد حس خوب دادنه، نه اطلاعرسانی.»
فکتپرس را دنبال کنید :