21275
اطمینان از حقیقت؛ فکتپرس رسانهای مورد اعتماد برای جستجوی واقعیت ارسال سوژه جهت راستی ازمایی و ارتباط با فکتپرس : @factPress_admin صفحه اینستاگرام : instagram.com/factpress_ir صفحه توییتر : twitter.com/factpress_ir
✅️ انعکاس
🔴پاسخ تحریریه فکتپرس به جوابیه آقای ابوالفضل اقبالی پیرامون گزارش مداخله دولت در حوزه حجاب
▫️ ارجاع به افکارسنجی نامعلوم
▫️ابوالفضل اقبالی، کارشناس صدا و سیما، در پاسخ به گزارش فکتپرس گفت: «من گفتهام «۵۵ درصد مردم موافق مداخله هستند»، نه «مداخله دولت». در گزارش راستیآزمایی نیز به افکارسنجیای ارجاع داده شده که نشان میدهد حدود ۶۰ درصد مردم با نوعی از مداخله (اعم از فرهنگی، اجتماعی و…) موافقاند.»
▫️نکته اول: در تمام مباحث و گفتوگوها پیرامون حجاب، محل اختلاف کارشناسان «مداخله دولت» است؛ فارغ از آنکه این مداخله قهری/قضایی باشد یا فرهنگی. اگر منظور حضرتعالی از مداخله، مداخله دولت یا حاکمیت نیست، این پرسش مطرح میشود که مداخله چه کسی مدنظر است؟ آیا جز حاکمیت، اساساً امکان مداخله وجود دارد؟ در ادبیات عمومی و کارشناسی، قرینه «مداخله» همان مداخله دولت یا حاکمیت است.
▫️نکته دوم: آقای اقبالی در گفتوگوها و مناظرههای قبلی از قانون حجاب دفاع کردهاید؛ قانونی که در حال حاضر توسط شورای عالی امنیت ملی تعلیق شده است. در حالی که تمام نزاعها پیرامون این قانون و بهطور کلی مسئله حجاب، ناظر به «مداخله قضایی» است وگرنه درباره مداخله فرهنگی، اساساً مانعی وجود ندارد. بسیاری از سازمانها و نهادهای فرهنگی، از جمله سازمان تبلیغات اسلامی و سایر نهادها، در حال برنامهریزی و اقدام در حوزه حجاب هستند که خود نوعی مداخله فرهنگی محسوب میشود.
- بنابراین تغییر محل نزاع و جابهجایی بحث، برای فاصله گرفتن از ایده اصلی، رویکرد مطلوبی نیست. ضمن آنکه در همین برنامه «بدون توقف»، پس از طرح این ادعا، این پرسش مطرح شد که منظور از «مداخله» چیست، اما پاسخی به آن داده نشد.
▫️نکته سوم: استفاده از اعداد و نتایج افکارسنجی، همانند تجویز دارو توسط پزشک، نیازمند دقت و مسئولیتپذیری است. بنا بر اطلاع تحریریه فکتپرس، عدد «موافقت ۵۵ درصدی با مداخله» در هیچیک از افکارسنجیهای معتبر، از جمله صداوسیما، ایسپا، ملت و … مطرح یا ثبت نشده است.
▫️نکته چهارم: کانال «اندیشکده زوج» منتسب به شما در بهمن ۱۴۰۲ نوشته بود که درصد موافقان مداخله نیروی انتظامی افزایش یافته و مخالفان گشت ارشاد از ۷۰ درصد به ۵۰ درصد کاهش پیدا کردهاند. این مطلب البته حدود یک ساعت بعد از کانال مذکور حذف شد.
- از اینرو، سابقه شما در انتشار اعداد بدون پشتوانه و بدون ارجاع به مراکز معتبر افکارسنجی روشن است و این نخستینبار نیست. افزون بر این، در همان متن نیز صراحتاً از مداخله نیروی انتظامی سخن گفته شده بود؛ بنابراین «مداخله» در ادبیات شما واجد همان معنای قضایی/قهری است.
▫️پیشنهاد: میانگین موافقت مردم با مداخله قضایی/قهری دولت در حوزه حجاب، براساس افکارسنجیهای معتبر و رسمی که دارای جزئیاتی مانند اعداد، تفکیک استانی و ردههای سنی هستند، تا سال ۱۴۰۳ حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد بوده است.
- آقای اقبالی میتوانند بهراحتی منظور خود از «مداخله» را روشن کنند و سپس با انتشار جزئیات افکارسنجی مدعای خود را ارائه دهند.
- مطرح کردن یک عدد خام مانند «۵۵ درصد موافقاند» بدون ارائه منبع، ارجاع به افکارسنجی توصیف نمیشود؛ چرا که مثلاً شخصی میتواند ادعا کند «۹۰ درصد موافق گشت ارشاد» هستند و پس از طلب شواهد بگوید «افکارسنجی خصوصی است!».
- بنابراین مطالبی که مطرح میشود باید به افکارسنجیهای معتبر و عمومی استناد کند تا قابلیت راستیآزمایی داشته باشد.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ سواد رسانه
🔴 آسیبهای احتمالی رسانههای اجتماعی
😔 بخش سوم؛ اثرگذاری منفی بر سبک زندگی
🔽 اهمالکاری: مرور بیش از حد میتواند ما را از انجام وظایف مهم یا اهداف بازدارد و منجر به اتلاف وقت و کاهش بهرهوری شود.
🔽کاهش دامنه توجه: جابجایی مداوم بین محتوای کوتاهمدت (مانند ریلز اینستاگرام یا شورتهای یوتیوب) میتواند دامنه توجه ما را کوتاه کرده و تمرکز بر وظایف طولانیمدت را دشوارتر کند.
🔽انزوای عاطفی و اجتماعی: صرف زمان زیاد در فضای آنلاین میتواند جایگزین ارتباطات معنادار حضوری شود و منجر به احساس تنهایی یا انزوای اجتماعی گردد.
🔽افزایش قطبیسازی: الگوریتمهای این پلتفرمها اغلب باورهای موجود شما را تقویت میکنند و ممکن است دسترسی شما به دیدگاههای متنوع را محدود کرده و قطبیسازی را تشدید کنند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️راستیآزمایی
🔴اشراف پوتین بر ایران بیشتر از پزشکیان است
❌نتیجهبررسی : نادرست
▫️مسعود پزشکیان، رئیسجمهور ایران در دیدار با پوتین اعلام کرد که تا امروز حدود ۱۱۰ کیلومتراز اراضی مسیر رشت_آستارا تملک شده که در همین لحظه پوتین به پزشکیان گفت که میزان تملک ۹۳ کیلومتر است.
▫️کانال رجانیوز و راهدیالمه ــ وابسته به امیرحسین ثابتی ــ بههمراه برخی کانالهای دیگر، با استناد به کلیپ مذکور، مدعی اشراف اطلاعاتی و مدیریتی پوتین بر پزشکیان شدند.
▫️خبرگزاری تسنیم نوشت: «بررسیهای میدانی و دادههای فنی پروژه نشان میدهد عدد اعلامشده توسط رئیسجمهور دقیق بوده و همان ۱۱۰ کیلیومتر آمار اعلامی در خصوص تملک اراضی مرتبط با پروژه مذکور صحیح است، چراکه طول کل میسر این پروژه نیز ۱۶۲ کیلومتر میباشد.»
▫️بازوند، معاون وزیر راه گفت: «روند تملک اراضی پروژۀ ریلی رشت-آستارا هر روز درحال پیشرفت است و اکنون ۱۰۶ کیلومتر از مسیر رسما تملک شده است.
- آمار تملک ۹۳ کیلومتری، ۲ هفتۀ پیش توسط وزارت راه اعلام شده بود و احتمالا رئیسجمهور روسیه آمار ۲ هفته گذشته را در ذهن داشته و از بهروزرسانی میزان تملک بیخبر بوده است.»
▫نتیجهگیری: بررسیهای انجامشده نشان میدهد ادعای «اشراف بیشتر پوتین بر ایران نسبت به پزشکیان»، نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴اخبار دروغ سریعتر از اخبار درست منتشر میشود
▫️یک مطالعهی جدید که در نشریه علمی ساینس منتشر شده است، نشان میدهد که اخبار دروغ در اینترنت نسبت به اخبار واقعی سریعتر، گستردهتر، عمیقتر و فراتر از شبکهها منتشر میشوند. این پدیده در مورد اخبار سیاسی دروغ بیشتر از سایر دستهها دیده میشود.
▫️پژوهشگران دریافتند که اخبار دروغ حدود ۷۰٪ بیشتر از اخبار واقعی در توییتر بازنشر (retweet) میشوند و ۶ برابر سریعتر از حقیقت به مخاطبان میرسند.
▫️ این تحقیق یکی از بزرگترین مطالعات طولی دربارهی انتشار اخبار جعلی است و روی حدود ۱۲۶٬۰۰۰ رشته بازنشر از اخبار درست و غلط تحلیل شده است.
▫️علت پخش سریع اخبار دروغ: این اخبار برای کاربران جذابتر و جدیدتر به نظر میرسند و باعث واکنشهایی مثل شگفتی، ترس و انزجار میشوند. در مقابل، اخبار واقعی بیشتر با احساساتی مانند اعتماد، شادی، انتظار یا غم همراه هستند.
▫️نتیجهی کلی این است که در شبکههای اجتماعی مانند توییتر، اخبار دروغ سریعتر، عمیقتر و گستردهتر از حقیقت منتشر میشوند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 سکته خانم دارستانی، فعال حوزه حجاب، پس از احضار به دادسرای امنیت
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️خانم مهری طالبی دارستانی، از فعالان شناختهشده در زمینه برگزاری تجمعهای مرتبط با حجاب، در دولت سیزدهم به دلیل مسئولیت در وزارت کار مدتی از این فضا فاصله گرفت. پس از پایان دولت سیزدهم، وی در ستاد امر به معروف و نهی از منکر مشغول به کار شد و اخیراً از سمت خود استعفا داد.
▫️منان رئیسی، نماینده قم نوشت: «در کمال تاسف و تحیر مطلع شدم که سرکار خانم طالبی دارستانی (دختر شهید دارستانی)، ساعتی بعد از احضار توسط دادسرای امنیت (به دلیل حضور و سخنرانی ایشان در تجمع حجاب و عفاف و بازجویی بیادبانه توسط برخی نیروهای امنیتی و قضایی) دچار حمله شدید عصبی و سکته شدهاند و اکنون در بیمارستان بستری هستند.»
▫️روزنامه فرهیختگان، نوشت: «پیگیری خبرنگار فرهیختگان اما حاکی است که واقعیت ماجرا آنطور که گفته شده نیست و ابعاد دیگری نیز دارد. طبق اطلاع فرهیختگان خانم طالبی دارستانی یک روز بعد از مراجعه به قوه قضائیه و با پای خودش به بیمارستان مراجعه کرده است. پزشک معالج هم بعد از معاینه اذعان کرده که مشکل خاصی وجود ندارد با این حال دارستانی با اصرار خودش در بیمارستان بستری شده.»
▫️خبرگزاری تسنیم، نوشت: «اخبار سکته خانم طالبی دارستانی در حین حضور در دادسرا واقعیت ندارد. آقای مومننسب و خانم دارستانی در ابتدا با استنکاف از دستور مقام قضایی، از پذیرش احضار خودداری میکردند، اما نهایتاً به دادسرا مراجعه کردهاند.»
▫️در کلیپی پزشک دارستانی گفت: «ایشان دچار سکته مغزی شده است، چندین مرتبه دچار حملات عصبی شدند، سکته، باعث انحراف صورت او شده بود و حال او رو به بهبود است.»
▫️مرکز رسانه قوه قضاییه در اطلاعیهای نوشت: «با گذشت ساعاتی از تحت نظربودن وی پس از انجام معاینات و آزمایشهای لازم پزشکی، پزشکان عنوان میکنند وی مشکل بالینی حادی ندارد و حتی در ادامه با انجام بررسیهای تکمیلی شامل بررسیهای قلب و عروقی، مغز و اعصاب و ... صحت موارد فوق تایید شده است.»
▫️نکته تحلیلی: برخی کارشناسان بارها نسبت به خیابانیشدن مسئله فرهنگی حجاب و ایجاد دوقطبی پیرامون پوشش، به ویژه همزمان با تلاطمهای اقتصادی و وضعیت جنگی در مقابل رژیم صهیونیستی، هشدار دادهاند. متأسفانه برخی افراد، بهنام دفاع از حجاب، خود باعث تشدید این دوقطبی میشوند.
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسیهای انجامشده، شواهد پزشکی و انتشار توییت خانم دارستانی در فاصله یک روز پس از احضار و ترخیص او از بیمارستان، ادعای «سکته مهری دارستانی» نادرست ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴گردش مالی فیلترشکن از بودجه وزارت ارتباطات بیشتر است
✅ نتیجه بررسی: درست
▫️ابطحی، فعال سیاسی، به نقل از وزیر ارتباطات نوشت:
«گردش مالی VPN فروشی از بودجه وزارت ارتباطات بیشتر است.»
▫️ضرغامی، عضو شورای عالی فضای مجازی، اعلام کرده بود که ۸۵ درصد کاربران از فیلترشکن استفاده میکنند و گردش مالی این بازار حدود ۲۰ همت برآورد میشود. این عدد در سخنان مهاجرانی، سخنگوی دولت، نیز تکرار شد.
▫️بر اساس بررسی درگاههای فروش فیلترشکن، هزینه اشتراک یکماهه بین ۹۵ تا ۲۵۰ هزار تومان متغیر است و این اختلاف قیمت، به میزان ترافیک (گیگ) ارائهشده بستگی دارد.
▫️طبق اعلام وزارت ارتباطات و گزارشهای رسمی، بین ۸۰ تا ۸۵ درصد کاربران از فیلترشکن استفاده میکنند؛ البته بخشی از این فیلترشکنها رایگان است.
▫️اگر بهصورت تقریبی، حدود ۴۰ درصد از آن ۸۵ درصدِ کاربران از فیلترشکنهای پولی با میانگین هزینه ماهانه ۱۵۰ هزار تومان استفاده کنند، گردش مالی این بازار در یک سال به حدود ۳۶ هزار میلیارد تومان میرسد.
▫️بودجه وزارت ارتباطات در سال ۱۴۰۴ معادل ۲۳.۷ هزار میلیارد تومان بوده است.
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسیها و محاسبات، ادعا دربارهٔ بیشتر بودن گردش مالی فروش فیلترشکن نسبت به بودجه وزارت ارتباطات درست ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ افکارسنجی
🔴یک چهارم اسرائیلیها به مهاجرت فکر میکنند
🔽حدود یک چهارم اسرائیلیها و یک سوم جمعیت عرب، به ترک موقت یا حتی دائمی اسرائیل فکر میکنند.
🔽طبق این نظرسنجی، دلیل این افراد برای مهاجرت، نبود آیندهٔ خوب، هزینههای زندگی و جنگ و وضعیت امنیتی است.
🔽سال ۲۰۲۳ حدود ۸۲ هزار اسرائیلی مهاجرات کردند؛ میانگین ده ساله مهاجرت ۴۰ هزار نفر بود
🔽این نظرسنجی اسرائیلی تاکید میکند که در میان کسانی که به ترک اسرائیل فکر میکنند، هیچ مقصد یا برنامه مشخصی وجود ندارد، فقط تمایل به ترک آن دارند.
🔽طبق این نظرسنجی، بیش از نیمی از جمعیت معتقدند که افزایش مهاجرت، آینده اسرائیل را تهدید میکند.
📎 منبع: مؤسسه دموکراسی اسرائیل
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴حزبالله لبنان و انصارالله یمن در فهرست گروههای تروریستی عراق
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️رویترز در خبری به نقل از روزنامه الوقائع العراقیة نوشت که عراق داراییهای حزبالله لبنان و حوثیهای یمن را مسدود خواهد کرد.
▫️دولت عراق در روزنامهٔ رسمی این کشور تصمیمی را اعلام کرده است که بر اساس آن، از این پس حزبالله لبنان و انصارالله یمن در داخل عراق سازمانهای تروریستی معرفی میشوند. همچنین دولت دستور داده است که تمامی اموال و داراییهای این گروهها در عراق مسدود شود.
▫️شورای وزیران عراق ساعتی بعد از انتشار خبری درباره درج نام حزب الله و انصارالله یمن در میان گروه های تروریستی و پس از واکنش منفی گسترده در افکار عمومی این کشور، این تصمیم را لغو کرد.
▫️کمیتهٔ مسدود کردن داراییهای تروریستی، وابسته به وزارت دادگستری عراق، بابت اشتباه در معرفی حزبالله و حوثیها به عنوان گروههای تروریستی، عذرخواهی کرد و اصلاح فهرست را اعلام نمود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ افکارسنجی
🔴۸۲ درصد مردم آلمان: حمایت بیچونوچرا از اسرائیل دیگر بس است
🔽 تنها ۱۵ درصد پاسخدهندگان با حمایت نظامی آلمان از اسرائیل در جنگ غزه موافق بودند، در حالی که ۸۲ درصد آن را رد کردند.
🔽همچنین ۷۳ درصد از شرکتکنندگان معتقدند دولت برلین باید فشار دیپلماتیک قویتری بر اسرائیل وارد کند تا سیاستهایش در غزه تغییر کند.
🔽در یک پدیده قابل توجه، ۶۰ درصد از آلمانیها ایده «مسئولیت تاریخی ویژه آلمان برای حفاظت از اسرائیل بهدلیل هولوکاست» را رد کردند.
📎 منبع: مؤسسه کوربر اشتفتونگ
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴عکس وایرال شده از متروی تهران
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️یک اکانت توییتری با انتشار عکس فوق نوشت : وضعیت حجاب در متروی تهران و مسئولان همچنان در خواب غفلت با این وضع بیحجابی و بیحیایی انتظار دارید بارون هم بیاد؟
▫️این عکس بیش از ۱۸۰ هزار بازدید فقط در توییتر داشته است.
▫️بررسی این تصویر مشخص میکند که این عکس مربوط به میسی ویلیامز هنرپیشه اهل انگلیس است که هشت سال پیش برای اولین بار منتشر شده است.
▫️اخیرا در توییتر انتشار این نوع عکسهای جعلی برای تحریک قشر مذهبی افزایش یافته است.
▫نتیجهگیری: انتساب این عکس به متروی تهران نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴نزول باران پس از توبه یک نفر در نماز باران حضرت موسی
❌ نتیجه بررسی: گمراهکننده
▫️یکی از کاربران ایکس نوشت:
حضرت موسی(ع) به همراه ۷۰ هزار نفر برای نماز باران ایستادند، اما باران نیامد. ایشان از خدا پرسید: «ای محبوب من! ما که به درستی نماز را اقامه کردیم، پس چرا باران نیامد؟» خداوند فرمود: «زیرا در میان شما یک فرد گنهکار نشسته است؛ اگر او برود، باران خواهد آمد.» آن فرد گنهکار توبه کرد و باران بارید. (تحفهالواعظین، ج۳، ص۴)
▫️منبع این داستان، کتاب «کشف الریبة» اثر شهید ثانی است. از نظر سند، این گزارش مرسل محسوب میشود. در علم حدیث و درایه، حدیث مرسل به روایتی گفته میشود که نام راوی در سند آن ذکر نشده باشد. شایان ذکر است که در این نقل، عدد ۷۰ هزار نفر نیز ذکر نشده است.
▫️در برخی احادیث و دستورات دینی معتبر، دعا و نماز طلب باران ذکر شده است. با این حال، احادیث اخلاقی مانند احادیث فقهی نیز نیازمند بررسی دقیق سند و محتوا هستند. بنابراین، استناد به یک روایت واحد برای اثبات یک معنا، درست نیست.
▫️با توجه به احادیث متنوع دربارهٔ درایت، آیندهنگری و استفاده از عقل برای رفع بحرانها، ابتدا باید تمام تدابیر لازم مانند جلوگیری از هدررفت آب، توجه به اقلیم خشک ایران و تطبیق کشاورزی و سایر اقدامات عملی بهکار گرفته شود و دعا و توکل بر خدا نیز در کنار این اقدامات انجام گیرد.
▫نتیجهگیری: ادعای «نزول باران پس از توبه یک نفر در نماز باران حضرت موسی» گمراهکننده است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴مجری صداوسیما: به مرغها تریاک داده میشود
❌ نتیجه بررسی: گمراهکننده
▫️مجری صداوسیما گفت:
مرغداریها چند روز قبل از ذبح تریاک را در آب خوردن مرغها حل میکنند و مرغها بهخاطر یبوست اضافه وزن میآورند.
▫️اتحادیه سراسری مرغداران ایران:
از نظر علمی و فنی، افزودن هرگونه ماده مخدر داروی غیر مجاز یا ترکیب شیمیایی نامتعارف به جیره غذایی طیور نه تنها هیچ تأثیری در افزایش وزن یا رشد مرغ ندارد بلکه موجب اختلال شدید در متابولیسم، تلفات گله و افت کیفیت گوشت میشود چنین اقدامی کاملاً غیر عقلانی زیانبار و غیر ممکن از نظر اقتصادی است.
▫️بر اساس بررسیها، تریاک نه باعث افزایش وزن میشود و نه صرفه اقتصادی دارد؛ بلکه اشتهای مرغها را کم و احتمال مرگومیر آنها را افزایش میدهد. رشد سریع مرغها به دلیل نژاد اصلاحشده و شرایط پرورشی مناسب است، نه هورمون یا مواد مخدر.
▫نتیجهگیری: ادعای «تریاکدادن به مرغها» گمراهکننده است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴کارشناس شبکه افق: حضرت علی (علیهالسلام) فرمودند اسرائیل ظرف ۸۰ سال نابود خواهد شد
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️سید مصطفی بحرالموسوی، کارشناس برنامه افق گفت:
- در آیه ۴ سوره اسراء آمده است که خداوند به بنیاسرائیل در کتاب آسمانی خبر داده که آنان دو بار در زمین فساد و طغیان خواهند کرد و در هر دو بار به کیفر سختی دچار میشوند.
- حضرت علی (علیهالسلام) در روایتی درباره فساد دوم بنیاسرائیل فرمودند که این فساد ۸۰ سال طول خواهد کشید و دولت آنها در پایان این مدت به پایان میرسد.
▫️آیه ۴ سوره اسراء بیان میکند که به بنیاسرائیل خبر داده شده است که قطعاً دو بار در زمین فساد و طغیان خواهند کرد. قرآن مشخص نکرده که این دو فساد دقیقاً چه واقعهای بودهاند.
▫️مفسران، وقایع مختلفی را مصداق دو فساد بنیاسرائیل دانستهاند؛ از جمله قتل زکریا و یحیی، شهادت امام علی (ع)، حوادث کربلا، تلاش برای کشتن عیسی (ع)، ظلم به مردم و تصاحب اموال آنان. با این حال، قرآن به جزئیات و مصداق دقیق مجازات این فسادها اشارهای نکرده است.
▫️بر اساس بررسیِ پایگاه جامعِ قرآن و پایگاهِ تفسیر رواییِ حاوی، حدیثی از حضرت علی (علیهالسلام) یا دیگر اهل بیت با مضمونِ «نابودیِ بنیاسرائیل پس از فساد دوم و ظرفِ ۸۰ سال» یافت نشد.
▫نتیجهگیری: ادعای «حدیث حضرت علی علیهالسلام درباره نابودی اسرائیل بر اساس آیهای از قرآن» نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ سواد رسانه
🔴با این گزارش از اتلاف عمر خود جلوگیری کنید
🔴چرا بیآنکه بدانیم، مدام سراغ گوشیمان میرویم؟
▫️ما هر روز دهها بار سراغ گوشیمان میرویم؛ بیآنکه دقیق بدانیم چرا. گاهی برای دیدن پیام، گاهی از روی عادت، بیحوصلگی یا حتی فرار از فکرهایمان. واقعیت این است که بیشترِ ما بخش بزرگی از روز را در دنیای مجازی میگذرانیم، بیآنکه بدانیم چقدر از آن واقعاً به کارمان میآید.
▫️طبق گزارشهای جهانی، مردم بهطور میانگین ۲ ساعت و ۲۰ دقیقه در روز را در شبکههای اجتماعی میگذرانند.
▫️پژوهشها نشان میدهد از این زمان، فقط ۲۰ تا ۳۰ درصد آن واقعاً مفید است؛ یعنی صرف یادگیری، دنبالکردن محتوای آموزشی، گوشدادن به پادکستهای مفید یا ارتباط سازنده با دیگران. باقیِ آن معمولاً صرف اسکرولکردن بیهدف میشود.
▫️وقتی بیهدف در شبکههای اجتماعی میچرخیم، ذهنمان مدام میان دهها تصویر و پیام جابهجا میشود؛ نتیجهاش؟ کاهش تمرکز، اضطراب پنهان و خستگی ذهنی. مطالعات نشان دادهاند که استفادهی زیاد از فضای مجازی، بهویژه پیش از خواب، کیفیت خواب و حال روحی را پایین میآورد.
▫️از طرفی، الگوریتمهای شبکههای اجتماعی طوری طراحی شدهاند که ما را هر چه بیشتر درگیر نگه دارند. هرچه بیشتر بمانیم، تبلیغات بیشتری میبینیم و سود بیشتری نصیب پلتفرمها میشود. طبیعی است اگر آگاه نباشیم، در چرخهای بیپایان از محتوا گرفتار شویم.
▫️سواد مصرف رسانه یعنی بدانیم چرا، چقدر و چگونه از رسانهها استفاده میکنیم؛ یعنی ما کنترل مصرف را در دست داشته باشیم، نه رسانهها.
▫️یک راه ساده برای شروع:
قبل از باز کردن هر اپلیکیشن، از خودت بپرس «چرا؟»
اگر دلیل مشخصی نداری، شاید وقتش باشد گوشی را کنار بگذاری.
▫️وقتی یاد بگیریم هر بار قبل از باز کردن گوشی از خودمان بپرسیم «چرا؟»، بهتدریج مصرفمان هدفمندتر میشود و زمانمان ارزش بیشتری پیدا میکند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴خطوط سفید در آسمان ناشی از پاشش مواد خطرناک در آسمان است که عامل تولید ویروس کرونا هم بوده
❌ نتیجه بررسی : نادرست
▫️پس از انتشار خطوطی سفید رنگ در آسمان برخی شهرها و تهران برخی پیج ها در فضای مجازی یک ادعای قدیمی را باز نشر کردند.
▫️این برداشت غیر واقع بینانه از سال ۱۹۹۶ مطرح شد، بر اساس گزارشی که آن سال درباره نیروی هوایی آمریکا منتشر شده بود. در آن گزارش به روشهایی برای کنترل آبوهوا اشارهشده بود.
▫️دولتها و دانشمندان با انتشار گزارش های مختلف سعی کردهاند پدیده رد هواپیماها در آسمان را به صورت علمی توضیح بدهند اما ظاهرا کمک چندانی به توقف پخش این شایعهها نکرد و حتی در سالهای اخیر پای شیوع کرونا هم به شایعه پراکنیهای افراد معتقد به این تفکر باز شد.
▫️در یکی از این توییت ها که اخیرا منتشر شده، نوشته شده: "تمامی بیماری ها و پاندمی ایجاد شده به خصوص کرونا ی اخیر ناشی از #کمتریل پاشی است؛ این کمتریل پاشی به واسطه اجرای مفاد معاهده پاریس برای جلوگیری از گرمایش زمین انجام میشود"
▫️کمتریل چیست و آیا وجود دارد؟
۱. با استناد به مقاله ناسا، این خطوط موسوم به Contrail ، ترکیب بخار آب و یخ هست که بهعلت اختلاف دما در ارتفاع بالا تشکیل میشود.
۲. طبق این مقاله این پدیده ربطی به پاشش مواد شیمیایی نداشته فقط اثر بسیار اندکی بر گرمایش زمین میتواند داشته باشد، زیرا با به دام انداختن گرمای زمین مثل یک پتوی نازک عمل میکنند.
۳. این اثر بسیار اندک بر گرمایش زمین خیلی کوچکتر از تاثیر CO2 است ولی اگر پروازها 100 برابر شوند می توانند به اندازه گازهای گلخانه ای اثر گذار باشند.
▫️ارتباط کمتریل با ویروس کرونا
۱. ویروس کرونا (SARS-CoV-2) یک ویروس با منشأ طبیعی است که از خانوادهٔ کروناویروسهاست. ژنوم آن صدها بار تحلیل شده و منشأ زیستی آن کاملاً مشخص است.
۲. هیچ ارتباطی بین ویروس کرونا و «اسپری شیمیایی از هواپیما» وجود ندارد
▫️ارتباط «معاهده پاریس» با کمتریل
معاهدهٔ پاریس هیچ اشارهای به پاشش مواد از هواپیما و کمتریل ندارد. وظایف آن شامل: کاهش انتشار گازهای گلخانهای، توسعه انرژی پاک و گزارشدهی دربارهٔ میزان کربن است.
▫نتیجهگیری: ربط دادن "کمتریل" یا "اسپری از هواپیما" به معاهده پاریس و همچنین ایجاد ویروس کرونا یک ادعای کاملاً ساختگی است. بنابرابن ادعای "خطوط سفید در آسمان ناشی از پاشش مواد خطرناک در آسمان است که عامل تولید ویروس کرونا هم بوده" نادرست ارزیابی می شود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ راستیآزمایی
🔴 ابوالفضل اقبالی: وضعیت برهنگی در ایران از بسیاری از کشورهای اروپایی بیشتر شده است
❌ نتیجه بررسی: گمراهکننده
▫️ابوالفضل اقبالی، فعال رسانهای، در برنامه «بدون توقف» اعلام کرد که امروز وضعیت برهنگی و بیقاعدگی پوشش در جامعه ایران حتی از بسیاری از کشورهای اروپایی نیز فراتر رفته است.
▫️در کشورهای اروپایی مانند فرانسه، اسپانیا، ایتالیا، آلمان و سوئد، پوشش زنان در اماکن عمومی عموماً آزادانه است؛ از بیکینی در سواحل گرفته تا لباسهای کوتاه، تاپهای باز و شلوارک. حتی در برخی سواحل، برهنگیِ بالاتنه (topless) امری عادی تلقی میشود.
▫️در ایران، پوششهایی مانند چادر و مانتو همچنان فراوانی بالایی دارند. هرچند در مقاطعی مانند حوادث سال ۱۴۰۱، روند بیحجابی سرعت گرفته است، اما منظور از بیحجابی در اینجا، صرفاً نبود پوشش سر است.
▫️گزارش مرکز پژوهشهای مجلس در سال ۱۳۹۸ درباره روند حجاب نشان میدهد که حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد زنان جامعه در گروه «محجبههای عرفی» قرار دارند که ۱۰ تا ۱۵ درصد از آنها بدحجاب هنجارشکن هستند. همچنین، ۳۰ تا ۴۰ درصد زنان در گروه «باحجاب» قرار دارند که حدود ۱۳ درصد حجاب سنتی و مابقی از شیوههای جدید حجاب، مانند چادر ملی، استفاده میکنند.
▫️بنابراین، حتی با وجود مواردی از نبود پوشش سر، همچنان بخش قابلتوجهی از جامعه از پوشش چادر یا مانتو همراه با روسری استفاده میکند و این وضعیت تفاوت محسوسی با الگوی پوششهای اروپا دارد.
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسیها، با وجود رشد روند بیحجابی، الگوی پوشش در ایران همچنان تفاوت قابلتوجهی با کشورهای اروپایی دارد. همچنین، برای ارزیابی ادعا، ذکر نام دقیق کشور اروپایی ضروری است تا امکان مقایسه فنی فراهم شود؛ بنابراین، ادعای «برهنگی بیشتر در ایران نسبت به برخی کشورهای اروپایی» گمراهکننده ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️راستیآزمایی
🔴ابوالفضل اقبالی: ۵۵ درصد مردم ایران موافق مداخله دولت در حوزه حجاب هستند
❌ نتیجه بررسی: نادرست و گمراهکننده
▫️ابوالفضل اقبالی، فعال رسانهای، در برنامه «بدون توقف» اعلام کرد که بر اساس یک نظرسنجی انجامشده در شهریور ۱۴۰۴، بیش از ۵۵ درصد مردم با مداخله در حوزه حجاب موافق هستند.
▫️بر اساس پیمایش ارزشها و نگرشهای ایرانیان توسط وزارت ارشاد در سال ۱۴۰۲:
۴۶٪ مخالف بیحجابی اما بیواکنشاند، ۳۸٪ آن را بیاشکال میدانند، ۱۲٪ تذکر میدهند، ۱٪ گزارش میکنند و ۲٪ برخورد مستقیم دارند
▫️بر اساس نظرسنجی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات درباره حجاب در سال ۱۴۰۱:
در پاسخ به این پرسش که «مواجهه با بیحجابی زنان چگونه باید باشد؟»، ۴۰٪ اقدام فرهنگی را مناسب میدانند، ۲۳٪ پذیرش بیحجابی را ترجیح میدهند، ۱۴٪ تذکر زبانی، ۱۰٪ اقدام قانونی و ۱۳٪ سایر گزینهها را انتخاب کردهاند
▫️بر اساس گزارش ابراهیم حاجیانی، مدیر سابق افکارسنجی دولتی ایسپا در سال ۱۴۰۲:
۶۲ درصد جامعه ایران با دخالت حاکمیت در مسئله حجاب مخالفاند و حتی ۶۰ درصد از افراد محجبه نیز معتقدند که حاکمیت نباید در این حوزه مداخله کند.
▫️نکته تحلیلی یک: روند بلندمدت کاهش حجاب و افزایش مخالفت با برخورد قهری، ادعای موافقت ۵۵ درصدی را با دادههای معتبر ۱۴۰۲ ناسازگار و از نظر دقت آماری مخدوش میکند.
▫️نکته تحلیلی دو: هر نظرسنجی بدون انتشار جزئیات روششناختی و دادههای جمعیتشناختی، فاقد اعتبار فنی و امکان راستیآزمایی است و آمار ابوالفضل اقبالی دقیقا همینگونه است.
▫نتیجهگیری: بررسی افکارسنجیهای رسمی و معتبر منتشرشده در سالهای اخیر نشان میدهد که میانگین موافقت با مداخله دولت به معنای قانونی/قهری حدود ۱۰ درصد است و ۸۰ درصد با آن مخالفت دارند؛ اما مداخله به معنای اقدامات فرهنگی از موافقت بیشتری برخوردار است. بنابراین، ادعای موافقت ۵۵ درصدی با مداخله دولت با سایر گزارشهای رسمی همخوانی ندارد و نادرست و گمراهکننده ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️راستیآزمایی
🔴حرکت ابر روی دریاچه ساوالان
❌نتیجهبررسی : نادرست
▫️در شبکههای اجتماعی ویدئویی با عنوان «ابر عجیب و نادر در سبلان» منتشر شده و برخی رسانهها آن را به ایران نسبت دادهاند.
▫️بررسی ویدئو و سرچ معکوس نشان میدهد:
۱. این ویدئو متعلق به ایران نیست؛ موقعیت جغرافیایی آن کشور نِپال است.
۲. پدیدهٔ مشاهدهشده ابر جوی یا «ابر خاص» محسوب نمیشود.
۳. این صحنه نمونهای از ابر پودری بهمن است؛ پدیدهای شناختهشده در بهمنهای پودری.
۴. در این نوع بهمن، برف خشک و سبک هنگام سقوط با سرعت بالا به هوا پاشیده میشود و ابر عظیمی از ذرات برف معلق ایجاد میکند که ظاهری مشابه مه یا یک تودهابر سفید دارد.
▫نتیجهگیری: ادعای حرکت ابر بر روی قله سبلان و برخورد آن با دریاچه ساوالان نادرست ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️راستیآزمایی
🔴 ادعای «قتل خسرو علیکردی» در دفتر کارش
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️ مرضیه محبی در صفحهٔ توییتر خود مدعی شده است که خسرو علیکردی، وکیل دادگستری، نیمهشب در دفتر کارش کشته شده است. این ادعا توسط چند رسانهٔ فارسیزبان خارج از کشور نیز بازنشر شده است.
▫️بررسیهای انجامشده توسط «فکتپرس» نشان میدهد:
۱. ویدئوی دوربین مداربستهٔ دفتر علیکردی منتشر شده است.در این تصاویر، لحظهٔ بروز سکته و فرو افتادن وی کاملاً قابل مشاهده است.
۲. هیچ فرد دیگری در زمان حادثه در محل حضور ندارد. در ویدئو هیچ نشانهای از درگیری، ورود فرد ناشناس یا دخالت عامل بیرونی دیده نمیشود.
▫نتیجهگیری: بر اساس بررسی شواهد قطعی، از جمله ویدئوهای دوربین مداربسته و تأیید منابع مطلع، هیچ نشانهای از وقوع قتل یا دخالت عامل بیرونی در مرگ خسرو علیکردی وجود ندارد و ادعای قتل وی نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴یاشار سلطانی: یک نفر در ایران بهاندازه مصرف یک سالِ کشور، گازوئیل قاچاق کرده است
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️یاشار سلطانی، فعال رسانهای:
«یک جوان متولد ۶۷، معروف به مُلا (عبدالمجید مریدی)، ۴۳۲ میلیون لیتر گازوئیل قاچاق کرده؛ در حالی که مصرف روزانه داخلی کشور حدود یکمیلیون و ۸۰۰ هزار بشکه است. یعنی حجم قاچاقشده معادل مصرف یک سالِ کل کشور است»
▫️بر اساس گزارشهای رسمی، مصرف روزانه سوخت در ایران، شامل بنزین و گازوئیل، حدود ۳۰۰ میلیون لیتر است. همچنین طبق اعلام شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، میانگین مصرف گازوئیل در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۲۰ میلیون لیتر در روز برآورد میشود.
▫️یاشار سلطانی میگوید روزانه در ایران یکمیلیون و ۸۰۰ هزار بشکه سوخت مصرف میشود؛ رقمی که معادل ۲۸۶ میلیون لیتر در روز میشود و نزدیک به آمارهای رسمی است. اما در این ادعا میان بشکه و لیتر خلط ایجاد شده است.
▫️۴۳۲ میلیون لیتر گازوئیل قاچاقشده توسط باند مُلّا، معادل فقط ۳ تا ۴ روز مصرف کل گازوئیل کشور است.
▫️نکته تحلیلی: با وجود ضرورت مبارزه با فساد، افراط در طرح موضوعات فساد با اصول روزنامهنگاری حرفهای ناسازگار است و بیدلیل به تقویت ناامیدی و بیاعتمادی مردم منجر میشود.
▫نتیجهگیری: ۴۳۲ میلیون لیتر سوخت، معادل مصرف حدود ۴ روز کشور است و ادعای فوق، نادرست ارزیابی میشود.
🔹این گزارش در پاسخ به درخواست مخاطبان فکتپرس تهیه شده است. مخاطبان گرامی میتوانند از طریق بخش دایرکت کانال، سوژهها و ادعاهای مدنظر خود را برای ما ارسال کنند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴پیدا شدن زیر خاکی هزار میلیاردی توسط نوجوان روستایی
❌ نتیجه بررسی: جعلی
▫️کلیپی با عنوان پیدا شدن زیر خاکی هزار میلیاردی توسط نوجوان روستایی وایرال شده است که به وضوح نشان میدهد ساخته هوش مصنوعی است.
▫️مصاحبهای که در کلیپ دیده میشود در هیچ خبرگزاری یا رسانه معتبر منتشر نشده و عملاً وجود خارجی ندارد.
▫️لهجه و لحن هر دو فرد در ویدئو، الگوی رایج صداهای AI است و نشانههای ساختگی بودن دارد.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴ورود الاغ به پارلمان پاکستان
❌ نتیجه بررسی: جعلی
▫️ ویدیوی منتشر شده در رسانهها با عنوان ورود یک الاغ به پارلمان پاکستان ساخته هوش مصنوعی است.
▫️برای چنین اتفاقی باید تصاویر از زاویههای مختلف منتشر میشد که در اینجا چنین نیست. لحظه ورود هم، پشت الاغ به دیوار است که در حالت عادی باید «در» آنجا وجود داشت.
▫️هیچ گزارش خبری معتبری ورود الاغ به پارلمان پاکستان در دسامبر ۲۰۲۵ را تأیید نمیکند.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴فوران آتشفشان هایلی در اتیوپی
❌ نتیجه بررسی: جعلی
▫️ویدیوهایی به طور گسترده در برخی رسانهها منتشر شدهاند و ادعا میکنند فوران آتشفشان هایلی گوبی در اتیوپی را از داخل یک هواپیمای مسافربری نشان میدهد.
▫️این ویدیو که نقصهای بصری زیادی دارد، اولینبار در حساب کاربری «Best of AI» در شبکه X منتشر شد و صاحب آن تایید کرده که ویدیو با هوش مصنوعی ساخته شده است.
▫️ویدیوی دیگری نیز در اینستاگرام به فوران این آتشفشان نسبت داده شده که در آن انفجارهای پیدرپی و ستون دود سیاه دیده میشود. این ویدیو هم ساختگی است و واقعیت ندارد.
▫️آتشفشان هایلی گوبی در منطقه عفر (Afar) در شمال شرق اتیوپی واقع شده که یک منطقه بیابانی و کمجمعیت است.
▫نتیجهگیری: رسانههایی مانند آسوشیتدپرس، الجزیره و رویترز تصاویر واقعی از فوران را منتشر کردهاند که اغلب از فاصله دور هستند و با فیلمهای جعلی، کاملا متفاوتند در نتیجه ویدئو فوق نادرست و جعلی ارزیابی میشود.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴کلیپی از لحظه حمله اسرائیل به مقر پدافندی ایران
❌ نتیجه بررسی: جعلی
▫️ولید گدبان، مشاور سیاسی اسرائیل در سازمان ملل متحد با انتشار کلیپی از اصابت موشک به مقرهای پدافندی در ایران نوشت: «خیلی دقیق»
▫️در کلیپ منتشرشده، افرادی که در مقر منتسب به سپاه پاسداران حضور دارند، با درجه نظامی نیروهای اسرائیل نمایش داده شدهاند و مشخصاً این ویدئو جعلی است.
▫️نکته تحلیلی: پخش یک گزارش عجولانه و فاقد دقت از جنگ در صداوسیما، زمینهای فراهم کرد تا اکانتهای وابسته به اسرائیل آن را با تصاویر مشابهِ ساختهشده توسط هوش مصنوعی ادغام کرده و سپس در مقیاسی گسترده برای اهداف منفی بازنشر کنند.
▫نتیجهگیری: کلیپی که با عنوان «لحظات انفجار مقرهای پدافندی ایران بهدنبال حمله اسرائیل» منتشر شده، بر اساس بررسیها جعلی است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴هزینه واقعی بنزین برای دولت زیر ۲هزار تومان
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️صمصامی، نماینده مجلس:
ملت شریف ایران! هزینه واقعی یک لیتر بنزین برای دولت کمتر از ۲۰۰۰ تومان است و ادعای اینکه دولت برای هر لیتر بنزین ۵۰ هزار تومان خرج میکند، نادرست است!
▫️قائمپناه، معاون رئیسجمهور:
هزینه تمامشده هر لیتر سوخت حدود ۳۹ هزار تومان است، در حالی که بنزین با نرخ ۳ هزار تومان و گازوئیل با ۳۰۰ تومان عرضه میشود. به عبارت دیگر، دولت برای هر لیتر بنزین تقریباً ۳۶ هزار تومان یارانه پرداخت میکند.
▫️ثابت ماندن قیمت بنزین در سالهای اخیر، از عوامل کسری بودجه، قاچاق سوخت به کشورهای همسایه، کاهش رغبت به استفاده از حملونقل عمومی و سایر تبعات ذکر شده است.
▫️بر اساس برخی اخبار رسمی و غیررسمی، قیمت بنزین در سال جاری یا سال آینده افزایش خواهد یافت. البته سناریوهای مختلفی مطرح شده است، از جمله سهنرخی شدن، تخصیص بنزین بر اساس کد ملی و غیره، و مشخص نیست کدام طرح نهایی خواهد شد.
▫️یکی از استدلالهای دولت برای افزایش قیمت بنزین، فاصله بین هزینه تمامشده و قیمت فروش آن است؛ به گفته قائممقام مسعود پزشکیان، این فاصله حدود ۳۶ هزار تومان است. با این حال، برخی نمایندگان مجلس مانند حسین صمصامی، هزینه تمامشده هر لیتر بنزین را ۲ هزار تومان اعلام کردهاند.
▫️هزینه تولید یک لیتر بنزین شامل پالایش نفت خام، توسعه میادین نفتی، انتقال و ذخیرهسازی، تصفیه و گوگردزدایی، جمعآوری فلرها و سود جایگاهدار است. بر اساس برآورد وزارت نفت، بدون احتساب قیمت ذاتی نفت خام، هزینه تولید هر لیتر بنزین در سال ۱۴۰۳ حدود ۸ هزار تومان بوده و امسال با افزایش هزینهها به حدود ۱۰ هزار تومان رسیده است.
▫️سعید مداح، از مدیران شرکت ملی پالایش نفت در سال ۱۴۰۲ گفته بود: «برای پالایش هر بشکه خوراک حدود ۳۰ تا ۳۵هزار دلار سرمایهگذاری نیاز است به عبارتی برای ساخت یک پالایشگاه ۲۰۰ هزاربشکهای نفت خام حدود ۶ تا ۷ میلیارد دلارسرمایه نیاز خواهد بود و درشرایط فعلی، تولید هر لیتر بنزین ۱۸ هزار تومان هزینه در بردارد.»
▫️از طرفی، ایران در سال ۱۴۰۳ حدود ۳ میلیارد دلار بنزین وارد کرده است. هزینه واردات هر لیتر بنزین نیز بین ۳۵ تا ۵۰ هزار تومان برآورد شده است.
▫نتیجهگیری: ادعای «هزینه تمامشده بنزین ۲ هزار تومان» نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 کاهش فشار آب شبانه؛ راهکاری برای مقابله با نشت و هدررفت
✅ نتیجه بررسی: درست
▫️برخی کاربران در شبکهٔ ایکس میگویند یکی از دلایل قطع آب در شبها، فرسودگی شبکهٔ انتقال و توزیع آب است؛ به این معنا که با قطع آب، از نشت و هدررفت شبانه جلوگیری میشود.
▫️ محمدابراهیم رئیسی، پژوهشگر حوزه اقتصاد آب:
۲۲ درصد آب تهران بهدلیل فرسودگی خطوط لوله هدر میرود و هرگز به منازل مردم نمیرسد. میزان این هدررفت سالانه حدود ۱۲۰ میلیون مترمکعب است؛ رقمی معادل حجم آب سد کرج.
▫️آمارها نشان میدهد هدررفت آب در شبکه توزیع ایران حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد است. بخش عمدهٔ این هدررفت ناشی از نشت در لولههای قدیمی و فرسوده است.
▫️با کاهش فشار آب در ساعات شب، میزان نشت از لولههای ترکخورده یا فرسوده نیز کاهش مییابد؛ زیرا مقدار آب خروجی از ترکها بهطور مستقیم تابع فشار شبکه است. در مجموع، کاهش فشار میتواند نشت را بهصورت معناداری کاهش دهد. بر این اساس، اعمال کاهش فشار در ساعات شب میتواند به کاهش هدررفت آب منجر شود.
▫️مطالعهٔ گزارش قبلی فکتپرس دربارهٔ بحران کمآبی | لینک
▫نتیجهگیری: ادعای «قطع آب در شبها به دلیل فرسودگی لولهها و شبکه توزیع آب» درست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴رائفیپور: دوره ۳۰ ساله خشکسالی در ایران به پایان رسیده است
❌ نتیجه بررسی: نادرست
▫️علیاکبر رائفیپور پیرامون دوره خشکسالی گفته بود:
ادعای آب هست اما کم است صحیح نیست. بهاعتقاد من، کشور در حال حاضر با بحران آب روبهرو نیست و دوره خشکسالی ۳۰ ساله آن به پایان رسیده است. تغییرات اقلیمی ایران بر پایه چرخههای بلندمدت چند هزارساله و همچنین دورههای ۱۱ تا ۱۲ ساله قابل تحلیل است.
▫️رائفیپور دو سال پیش نیز در حساب توییتر نوشت:
همانطور که پیش از این بارها عرض کردم ما در دوره تغییرات اقلیمی هستیم و در این دوره بی ثبات از خشک سالی به ترسالی گذار خواهیم داشت و آرام آرام شرایط در حالت جدید (ترسالی) ماندگار خواهد شد مسئولان و مردم محترم امسال خودشان را برای باران های سیل آسا خصوصا در نیمه شمالی کشور برای پاییز و زمستان پیش رو آماده کنند.
▫️پروفسور پرویز کردوانی، پدر علم کویرشناسی ایران، در فروردین ۱۴۰۰ هشدار داده بود که ایران وارد دورهای از خشکسالی طولانیمدت شده و در صورت تداوم مصرف بیرویه و توسعه کنترلنشده چاهها و سدها، حتی استانهای گیلان و مازندران نیز در آینده با کمآبی مواجه خواهند شد و منابع آب کشور رو به پایان میرود.
▫️طبق گزارش مؤسسه تحقیقات آب، در سال آبی گذشته (۱۴۰۳–۱۴۰۲) مجموع بارندگی کشور تنها ۱۵۲ میلیمتر بوده است؛ رقمی که نسبت به میانگین ۵۷ سال گذشته کاهش ۴۰ درصدی را نشان میدهد. چهار استان با کاهش بارش بین ۵۰ تا ۸۰ درصد مواجهاند، ۱۵ استان افت ۳۰ تا ۵۰ درصدی را ثبت کردهاند و تنها یک استان در وضعیت نزدیک به شرایط طبیعی قرار دارد.
▫️میانگین بارشها از آغاز سال آبی (۱ مهر) تاکنون تنها ۳.۴ میلیمتر گزارش شده، در حالیکه میانگین بلندمدت ۱۷.۸ میلیمتر و رقم سال گذشته ۱۹.۵ میلیمتر بوده است.
▫نتیجهگیری: ادعای «پایان دوره خشکسالی و ورود به دوره ترسالی ایران» نادرست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ راستیآزمایی
🔴 اخراج خبرنگار ایتالیایی پس از پرسش درباره بازسازی غزه
✅ نتیجه بررسی: درست
▫️برخی کاربران توییتر میگویند یک خبرنگار خبرگزاری Nova در رم بهخاطر پرسیدن سؤال درباره اقدامات اسرائیل اخراج شده است.
▫️گابریله نونزیاتی، خبرنگار ایتالیایی مستقر در بروکسل، از پائولا پینیو، سخنگوی ارشد کمیسیون اروپا پرسید: «شما بارها گفتهاید روسیه باید هزینه بازسازی اوکراین را پرداخت کند. آیا معتقدید اسرائیل نیز باید هزینه بازسازی غزه را بپردازد، با توجه به اینکه تمام زیرساختهای غیرنظامی آنجا را نابود کرده است؟»
▫️وبسایت آمریکایی اینترسِپت نوشت: «خبرگزاری Nova در نامهای اعلام کرد که همکاری خود با نونزیاتی را در ۲۷ اکتبر پایان داده است. این خبرگزاری دلیل این تصمیم را ‘پرسشی از نظر فنی نادرست’ و ‘مایه شرمساری برای نوا’ عنوان کرده و مدعی شده است که میان وضعیت روسیه–اوکراین و اسرائیل–غزه تفاوتهای اساسی وجود دارد.»
▫نتیجهگیری: ادعای «اخراج خبرنگار اروپایی به دلیل طرح پرسش درباره غزه» درست است.
فکتپرس را دنبال کنید :
✅️ افکارسنجی
🔴پیمایش گالوپ: مصرف الکل در آمریکا به ۵۴ درصد رسید؛ پایینترین سطح طی ۹۰ سال گذشته
◀️تحقیقات آکسفورد: حتی مصرف اندک الکل هم خطر زوال عقل را افزایش میدهد
🔽نظرسنجی تازه «گالوپ» نشان میدهد مصرف الکل در آمریکا به پایینترین میزان طی سه دهه اخیر رسیده و نگاه جامعه به مضرات نوشیدن الکل بهطور محسوسی تغییر کرده است.
🔽بر پایه این نظرسنجی که در ژوئیه انجام شده، اکنون ۵۳ درصد از بزرگسالان آمریکایی میگویند نوشیدن «یک یا دو لیوان در روز» برای سلامت مضر است؛ در حالیکه در سال ۲۰۱۵ تنها ۲۸ درصد چنین باوری داشتند.
🔽این تغییر نگرش بیش از همه در میان جوانان ۱۸ تا ۳۴ ساله دیده میشود؛ دوسوم از آنان اکنون باور دارند نوشیدن در حد متوسط نیز زیانآور است، در حالیکه در سال ۲۰۱۵ تنها حدود ۴ نفر از هر ۱۰ نفر چنین دیدگاهی داشتند. حتی در میان افراد ۵۵ ساله و بالاتر نیز این نسبت از حدود ۲۰ درصد به ۵۰ درصد افزایش یافته است.
🔽این تغییر نگرش بیش از همه در میان جوانان ۱۸ تا ۳۴ ساله بهچشم میخورد. ترامپ در چندین مصاحبه از مضرات الکل گفته بود.
🔽 یافتههای تازه دانشگاه آکسفورد در مهرماه نشان میدهد مصرف الکل حتی به میزان اندک، میتواند خطر ابتلا به زوال عقل را افزایش دهد.
📎 منبع: مؤسسه گالوپ
فکتپرس را دنبال کنید :
✅ افکارسنجی
🔴 محبوبیت ترامپ در دوره دوم ریاستجمهوری به کمترین حد رسید؛ نارضایتی عمومی در نظرسنجیها بالا گرفت
▫️مجله اقتصادی فوربس:
میزان محبوبیت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در آخرین نظرسنجی به پایینترین سطح در دوره دوم ریاستجمهوری او رسیده است.
▫️نظرسنجی اکونومیست/یوگاو:
در فاصله دهروزه ۱۹ تا ۲۹ اکتبر، میزان محبوبیت خالص ترامپ ۳۹ درصد اعلام شد؛ رقمی که کاهش محسوسی را نشان میدهد و پایینترین سطح محبوبیت او در دوره دوم ریاستجمهوری محسوب میشود. همچنین ۵۸ درصد از شرکتکنندگان از عملکرد او ابراز نارضایتی کردهاند.
▫️نظرسنجی شبکه سیانان:
میزان رضایت عمومی از عملکرد ترامپ به ۳۷ درصد رسیده است؛ پایینترین سطح رضایت در دوره دوم ریاستجمهوری و تنها یک درصد بالاتر از رکورد ۳۶ درصدی دوره نخست.
▫️نظرسنجی ایبیسی/واشنگتنپست/ایپسوس:
بیش از ۶ نفر از هر ۱۰ آمریکایی از مسیر فعلی کشورشان ناراضیاند. همچنین ۵۶ درصد از پاسخدهندگان بهصورت «نسبی» یا «قوی» با پروژه ۳۰۰ میلیون دلاری ترامپ برای ساخت سالن رقص مخالف هستند.
▫️نظرسنجی رویترز/ایپسوس:
نارضایتی از عملکرد ترامپ به ۵۷ درصد افزایش یافته است. بسیاری از آمریکاییها نیز نگرانی و نارضایتی خود را نسبت به تعطیلی دولت فدرال و مرخصی اجباری صدها هزار کارمند فدرال ابراز کردهاند.
▫️نظرسنجی آسوشیتدپرس/مؤسسه نورک:
حدود ۶۱ درصد از آمریکاییها از عملکرد کلی دولت ترامپ ناراضیاند و تنها ۳۷ درصد نظر مثبتی دارند. طبق این نظرسنجی، دولت ترامپ در موضوعاتی مانند مناقشه فلسطین و اسرائیل، مهاجرت، اقتصاد و بهداشت نیز نتوانسته رضایت عمومی را جلب کند.
فکتپرس را دنبال کنید :