فرهاد شفتی

12 October 2026 17:57

موضوع تفصیلی نشست پنجم:
روایت کثرت‌انگاری در قرآن، دو: نگاهی دوباره به ملاک رستگاری؛ خدای عمل‌گرا، صدق و اخلاق - ۲۲ مهر، ۱۴ اکتبر
https://meet.google.com/wgm-raok-vug

علاوه بر گوگل‌میت، پخش هم‌زمان صدا در تلگرام

فرهاد شفتی

12 October 2026 05:37

عشقت رسد به فریاد ...

🍃 بیست مهرماه را روز حافظ نامیده‌اند. برای من تازیانه‌های رندانۀ حافظ بر آن متشرّعانی که پُر از دانش دین‌اند اما تهی از معنا و مبنای اخلاقی دین از جذّابیت‌های اشعار حافظ است:

▫️خدا را محتسب ما را به فریاد دف و نی بخش
    که ساز شرع ازین افسانه بی‌قانون نخواهد شد

یا وقتی در قالب استغاثه به خداوند این نقد کوبنده را بر ابیاتش جاری می‌کند که:

▫️درِمیخانه ببستند خدایا مپسند
     که در خانۀ تزویر و ریا بگشایند

و نیز اندرزی که به حاکمان زمانش می‌دهد:

▫️شاه را به بود از طاعت صد ساله و زهد
     قدر یک‌ساعته عمری که درو داد کند

🍃 در ایام جوانی این بیت حافظ را زیاد می‌شنیدم:

▫️‌عشقت رسد به فریاد گر خود بسان حافظ
     قرآن ز بر بخوانی در چهارده روایت

تفسیری از این بیت که در آن ایام و به گمانم اکنون نیز رواج دارد این است که اگر مانند حافظ قرآن را در چهارده روایتی که قرائت می‌کنند حفظ باشی آنگاه عشق به فریادت می‌رسد. در بعضی تفسیرها نیز آمده بود که چهارده روایت در اینجا اشاره به چهارده معصوم است و از این طریق تفاسیر عرفانی لطیفی از این بیت برآورده می‌شد.

تفسیر دیگر این بیت اما به نظر می‌رسد بیشتر مورد تایید اهل فنّ باشد، و آن این که حتی اگر مانند حافظ قرآن را در چهارده روایتی که قرائت می‌کنند حفظ باشی، آنچه به فریادت خواهد رسید عشق است و نه این حفظ قرآن تو.

گفته‌اند که آنچه تعیین‌کننده است ترکیبی است که پیش از  «بسان حافظ»  می‌آید. در نسخه‌های متفاوت، «گر خود» (نسخۀ سودی)،  «ار خود» (نسخۀ قزوینی) و «ور خود» (نسخۀ خانلری و جلالی نائینی) آمده‌اند. استاد بهاءالدین خرمشاهی اما بر این است که معنی این بیت روشن است و دربند تفاوت نُسخ نیست. او در حافظ‌نامه می‌نویسد:

«بعضی‌ها در تفاوت معنای این سه شکل مبالغه کرده‌اند و تصور کرده‌اند فقط با ور خود می‌توان معنای درست این بیت را پیدا کرد. حال آنکه – چنانکه خواهیم دید – سودی با ضبط گر خود درست‌ترین و سرراست‌ترین معنا را به دست داده است. باید گفت که این سه شکل تفاوت محسوسی با هم ندارند و معنای هر سه برابر است با حتی اگر و اگر هم.»
(بهاءالدین خرمشاهی، حافظ‌نامه، ۱۳۸۰، انتشارات علمی و فرهنگی، ج ۱، ص.ص. ۴۴۹, ۴۵۰) 

خرمشاهی سپس ضمن متین دانستن تفسیر نخست (که به فریاد رسیدن عشق را مشروط یا حاصل حفظ قرآن می‌داند) آن را با توجه به استفادۀ حافظ از ترکیب‌های مشابه در اشعارش نقد و ردّ می‌کند و حکمت مورد نظر این بیت را اینگونه خلاصه می‌کند:

«سرانجام آنچه رهایی می‌بخشدت و به فریادت می‌رسد همانا عشق است، نه زهد و علم.»
(همان: ص. ۴۵۰).

در شرح سودی به ترجمۀ عصمت ستارزاده (که خرمشاهی نیز قسمتی از آن را نقل می‌کند) این بیت اینگونه شرح داده شده است:

«اگر تو هم مثل حافظ قرآن شریف را در چهارده روایت از حفظ بخوانی بازهم برای وصول کافی نیست بلکه عشق بفریادت می‌رسد: وصول الی الله با عشق‌است، نه با از بر خواندن قرآن سبعه با چهارده روایت و الا بقیاس این لازم میامد تمام کسانیکه قرآن شریف را خوانده‌اند اولیاءالله باشند. ... مقصود این است که اگر تمام مصحف شریف را روی اسلوب چهارده روایت بخوانی باز سبب وصول الی‌الله عشق و محبت میباشد و تنها رعایت قرائت قرآن کافی نیست.»
(شرح سودی بر حافظ، ترجمه دکتر عصمت ستارزاده، ۱۳۶۶، انتشارات زرین – انتشارات نگاه، ج ۱، ص‌.ص. ۵۸۱, ۵۸۲)

🍃 به عبارتی دیگر، با توسعهٔ همین معنا، و به زبان مناسب امروز، می‌توان حافظ قرآن بود اما از آنچه قرآن به آن می‌خواند – رنگ خدا شدن - نه تنها تهی بلکه بَری بود. باید شعلۀ عشقی دلت را روشن کند تا از پریشانی خلاص شوی، باید مستی عشقی وجودت را به وجد آورد تا دوست‌دارِ هستی و آنچه در آن است شوی، باید سوزش عشقی جانت را بگدازد تا دغدغۀ بخشش و یاری داشته باشی، باید گرمای عشقی روانت را آسوده کند تا آرامش و شادی درون داشته باشی، و اینگونه است که عشقت، و نه محفوظات و دانشت به فریادت خواهد رسید.

🍂 اگر بنا بر این است که قرآن فریادرسمان باشد پس می‌گویم خوشا آنان که قرآن را عاشقانه درک کرده‌اند. آنان به‌راستی می‌گویند که:
«هر چه کردم همه از دولت قرآن کردم»

مطلب مرتبط:
🔍 فهم قرآن، درک قرآن

#عشق
@farhadshafti

فرهاد شفتی

10 October 2026 15:38

🍃رسول باید از میان خودِ قوم باشد تا اتمامِ حجت شود
و کافر به معنای قرآنی‌ش معنا پیدا کند!!

حمیدالدين فراهی"از خودبودگی رسول" را این‌گونه به زیبایی توصیف می‌کند:

بدان - خداوند هر دویِ‌مان را هدایت فرماید - که خداوند پیامبرمان را فرستاد تا وعده‌ی داده‌شده به ابراهیم را محقق سازد و وارثِ پیمانِ او باشد.

«...و خانه‌ام را برای طواف‌کنندگان، معتکفان و رکوع‌کنندگان و سجده‌کنندگان پاکیزه گردان.» بقره۱۲۵

او تعالی وی را به عنوان خاتَِمِ پیامبران ابراهیمی فرستاد و دینش را بر تمام ادیان دیگر برتری بخشید و به او فرمان داد، تبلیغ کند تا سخنانش را بشنوند، به او تا زمانی که پیامش به‌طور کامل تبیین نشده، و اتمام حجت نگردیده بود، اجازه‌ی مبارزه داده نشد. سپس به او فرمان داد تا در راستای وفای به عهد با ابراهیم، ​​کعبه را پاک‌سازی و آیین حنیف را احیا کند. اجازه نبرد، پس از هجرت به او داده شد، زیرا جنگیدن پیش از هجرت، مصداق بی‌عدالتی و فساد بود، مگر آن‌که برای حفظ جان باشد.

بدین‌سان، نبرد واجب شد؛ نه برای دفاع، بلکه نخست برای گشودن کعبه و سپس برای احیای آیین حنیف در میان فرزندان اسماعیل.

اما در مورد کسانی که از نسل اسماعیل نیستند، وظیفه، برپایی عدالت و زدودن فساد از روی زمین است؛ چرا که در دین هیچ اجباری برای اهل کتاب یا هر کس دیگری که خارج از تبار اسماعیل باشد وجود ندارد؛ هر چند پرداخت جزیه (مالیات سرانه) بر آنان واجب است

در باب فرزندان اسماعیل، حجت بر آنان به واسطه‌ی مردی از میان خودشان تمام می‌شود؛
مردی که قلب و زبانِ آنان است

آن پیامبرِ والا را بیگانه‌ای مپندارید که صرفاً برای وفای به عهدی از سوی خدا فرستاده شده است؛ بلکه او میوه‌ی رسیده‌ی درختِ فطرتِ خودِ آنان است

او از تبار آنان برخاست و در میانِه‌ی‌شان و در بحبوحه‌ی راستی‌ها و ناراستی‌های‌شان پرورش یافت؛ با این حال، پاکیِ سرشتِ فطری‌اش فضایل آنان را به سوی خود می‌کشید و رذائل‌شان را پس می‌زد، تا آن‌جا که گویی، سراسر نور گشته بود، بی‌آن‌که آتشی به او رسیده باشد.

او کانونِ قدرتِ آنان و محوری بود که بر گردِ آن می‌چرخیدند؛ خردی که راهبرِ انتخاب‌های‌شان بود و قلبی که به اراده‌شان نیرو می‌بخشید. در پرتوِ هدایتِ الهی که بدو ارزانی شده بود، جامعه‌اش به پیروی از او در برابر ذات اقدسِ پروردگار سرِتسلیم فرود آورد؛ درست همان‌گونه که با تسلیمِ قلب، اعضای بدن نیز تسلیم می‌شوند..

📚تفسیر نظام القرآن/حمیدالدين فراهی
ص ۵۴ و ۵۵

@srooshevahy

فرهاد شفتی

09 October 2026 21:46

یکی از دوستان تلگرامی این پیام را برای من فرستاد، فکر کردم هم‌رسان‌ کنم برای علاقه‌مندان. به نظرم استفادۀ شایسته‌ای است از فضای مجازی 👇
-------------------------ا

دوستان و همراهان گرامی
درود و مهر

اگر شما هم مشتاقِ خواندنِ اشعارِ بزرگانمان هستید اما مشغله‌های روزمره فرصتِ کمی برایتان باقی گذاشته ، می‌توانید با خواندنِ ابیاتِ برگزیده که در مجموعه‌ی کانال‌های «گنجینه سخن» جمع‌آوری و ارائه می‌شود با ما همراه باشید.

#نظامی
/channel/ganjinehsokhannezami

#صائب
/channel/ganjinehsokhansaeb

#سعدی
/channel/ganjinehsokhansaadi

#حافظ
/channel/ganjinehsokhanhafez

#فردوسی
/channel/ganjinehsokhanferdosi

#عطار
/channel/ganjinehsokhanattar

#خواجو
/channel/ganjinesokhankhajou

#مولانا  #شمس
/channel/ganjinehsokhanshamsmolana


در این مجال تنها گزیده‌ی ابیات و جملاتِ کوتاه و منتخب را برای شما ارائه خواهیم کرد تا در کمترین زمان، بیشترین لذت و بهره را ببرید.

امید که این شروع ، آغازگر مسیری روشنگر باشد تا در کنار هم، از کلام و اندیشه‌ی نیاکانمان بهره‌مند شویم.

لطفا جهت معرفی به دوستان و علاقمندان
این پست را ارسال بفرمایید . 

حضور و همراهی تان برکت است 🪴

فرهاد شفتی

09 October 2026 02:17

قرآن و کثر‌ت‌انگاری دینی، نشست چهارم: روایت قرآن از سنت خداوند در ارسال پیامبران.

فایل تصویری نسبتا کم حجم

@farhadshafti

فرهاد شفتی

05 October 2026 17:35

🍃 موضوع تفصیلی نشست چهارم: روایت قرآن از سنت خداوند در ارسال پیامبران
 - چهارشنبه ساعت ۲۱:۰۰، ۱۵ مهر (۷ اکتبر)

https://meet.google.com/wgm-raok-vug

در ضمن در این نشست به صورت آزمایشی هم‌زمان با گوگل‌میت، صدا در ارتباط زنده (لایو) تلگرامی نیز پخش خواهد شد، شاید دوستانی که با گوگل‌میت مشکل دارند بتوانند از طریق تلگرام در این برنامه شرکت کنند.

فرهاد شفتی

03 October 2026 02:51

روزن (۵): چه زمانی روز آغاز می‌شود؟

روزی استادی حسیدی* از شاگردانش پرسید:
«چگونه می‌توان فهمید که تاریکی شب به پایان رسیده و روشنی روز آغاز شده است؟»
یکی گفت: «آیا زمانی است که بتوان از دور، گوسفند را از بز تشخیص داد؟»
استاد گفت: «خیر»
دیگری پرسید: «آیا زمانی است که بتوان درخت انجیر را از درخت مو بازشناخت؟»
استاد پاسخ داد: «خیر»
شاگردان پرسیدند: «پس چه زمانی روز آغاز می‌شود؟»
استاد گفت:
«روز زمانی آغاز می‌شود که در چهرۀ هر انسان دیگری که می‌نگری او را برادر یا خواهر خود ببینی. تا پیش از آن، هر ساعتی از شبانه‌روز که باشد، تو همچنان در دل تاریکی و شب زندگی می‌کنی.»


* واژه «حسیدی» از ریشهٔ عبری «حِسِد» به معنای محبت و نیکوکاری گرفته شده است؛ نام جنبشی عرفانی در یهودیت که در قرن هجدهم شکل گرفت تا آموزه‌های نسبتاً پیچیدهٔ عرفان یهودی (کابالا) را به تجربه‌ای مردمی‌تر و درآمیخته با زندگی و عبادت روزمره تبدیل کند. حسیدی‌ها بر این‌اند که در وجود هر انسانی جرقه‌ای از نور الهی قرار دارد. در میان شاخه‌های مختلف حسیدی، ساتمارها پُر جمعیت‌ترین‌، و از پیش‌گامانِ جریان ضد صهیونیستی در جهان یهودی ارتدوکس به شمار می‌روند و با استناد به سنت‌های کهن دینی، شدیدترین مواضع را علیه سیاست‌های اشغال‌گرانه و اقدامات جنایت‌گرانه و جنگ‌طلبانۀ اسراییل دارند.

#روزن
@farhadshafti

فرهاد شفتی

01 October 2026 17:56

نشست سوم «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»
موضوع نشست سوم: چیستی قرآن از منظر درون‌دینی
فایل تصویری (نسبتاً) کم حجم

@farhadshafti

فرهاد شفتی

29 September 2026 14:36

🔴 گفتگوی زنده · آنلاین

قرآن و کثرت‌انگاری دینی؛ جلسه سوم

در سلسله‌گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»، فرهاد شفتی به بررسی نسبت قرآن با تعدد ادیان و امکان برداشت‌های مختلف از حقیقت دینی می‌پردازد. این گفت‌وگوی زنده به پرسش‌هایی درباره انحصارگرایی، شمول‌گرایی و کثرت‌پذیری دینی اختصاص دارد.

فرهاد شفتی

28 September 2026 00:19

🍃 مهربانی آسان است، اگر فرصت‌ها را از دست ندهیم.

@farhadshafti

فرهاد شفتی

25 September 2026 12:06

👆فایل تصویری کم حجم نشست دوم «قرآن و کثرت‌انگاری دینی». فایل‌های صوتی و متنی و نشانی یوتیوب در فرستۀ پیشین.

فرهاد شفتی

22 September 2026 09:18

🍃 موضوع تفصیلی نشست دوم:
مقدمۀ دو: مروری نقادانه بر انحصارگرایی و شمول‌گرایی دینی از منظر کلام اسلامی و فلسفهٔ دین - چهارشنبه ساعت ۲۱:۰۰، ۱ مهر (۲۳ سپتامبر)

https://meet.google.com/wgm-raok-vug

فرهاد شفتی

21 September 2026 20:01

👆ادامه از فرستۀ پیشین

ذهنیت دیجیتال (۲):

▫️«با من یا بر من» دیدن دیگران: یکی از پی‌امدهای چنین فضایی می‌تواند این باشد که مخالفِ نظر خود را مخالفِ خود بدانیم و تفاوت دیدگاه را به دشمنی تعبیر کنیم. در این صورت، مرز میان مخالفت با یک نظر و مخالفت با صاحب آن نظر کم‌رنگ می‌شود.

▫️قضاوت صفرویک‌وار: شبیه مشکل «با من یا بر من»، عادت به واکنش نشان دادن به یک پیام با استفاده از شمار محدودی شکلک (ایموجی) ممکن است ما را به رفتاری صفر و یکی سوق دهد؛ یا چیزی را به تمامی بپذیریم یا به تمامی نفی کنیم، در حالی که بسیاری از دیدگاه‌ها آمیزه‌ای از نکات درست، نادرست و قابل بحث‌اند.

▫️قضاوت عجولانه: در بسیاری از شبکه‌های اجتماعی، مانند تلگرام، اینستاگرام و ایکس، معمولاً آخرین پیام یا چند پیام آخر یک نویسنده را می‌بینیم، مگر آنکه زحمت کنکاش بیشتر و دیدن پیام‌های پیشین او را بر خود هموار کنیم. فرصت محدود بسیاری از ما مانع چنین جست‌وجویی می‌شود و در نتیجه ممکن است تنها بر اساس همان چند پیام آخر دربارۀ نویسنده، افکار یا شخصیت او قضاوت کنیم.

▫️کاهش تحمل ابهام: فضای مجازی غالباً پاسخ‌های سریع، قاطع و ساده به مسائل پیچیده عرضه می‌کند. عادت به چنین فضایی ممکن است توانایی ما را برای ماندن در وضعیت «نمی‌دانم»، «باید بیشتر تأمل کنم» و پذیرفتن پیچیدگی جهان واقعی کاهش دهد و ما را به سوی پاسخ‌های ساده، میان‌بُر و هیجان‌زده سوق دهد.

▫️اظهارنظر دربارۀ هر چیزی: دسترسی دائمی به فضایی برای اظهارنظر ممکن است این تصور را در ما تقویت کند که دربارۀ هر موضوعی باید نظری داشته باشیم و آن را بیان کنیم، حتی اگر دانش کافی دربارۀ آن نداشته باشیم یا لزومی به اظهار نظر نباشد. «نمی‌دانم» گفتن یا به حکمتی اظهارنظر نکردن علی‌رغم دانستن، به‌تدریج دشوارتر می‌شود.

▫️از دست رفتن خلوت ذهنی: جریان بی‌پایان پیام‌ها، خبرها و اعلان‌ها فرصت‌هایی را که ذهن می‌تواند بدون محرک بیرونی با خود خلوت کند کاهش می‌دهد؛ همان فرصت‌هایی که برای هضم آنچه خوانده‌ایم، پیوند دادن اندیشه‌ها و شکل گرفتن فکر مستقل لازم‌اند.

🍂 تمام مواردی که از آن یاد کردم و بسیاری دیگر هنگامی آسیب جدی خود را نشان می‌دهند که انسان نه تنها به این‌گونه رفتار دچار شود بلکه آن را به دنیای واقعی و غیرمجازی نیز بیاورد و در عمل بسیاری از رفتارهای اجتماعی، داوری، و فکری او در زندگی روزمره شبیه «کلیک» کردن یک دگمه شود. فن‌آوری دیگری که بسیار مفید است اما اگر با رفتارهای بالا هم‌سو شود مصیبت به بار می‌آورد هوش مصنوعی است. آن البته داستان دیگری است و مجال دیگری می‌طلبد.    

@farhadshafti

فرهاد شفتی

19 September 2026 21:37

🔆 سلسله‌گفتارهای «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»
#فرهاد_شفتی

آیا قرآن در مواجهه با تعدد ادیان، نگاهی انحصارگرایانه دارد یا می‌توان در آن از نوعی کثرت‌انگاری دینی سخن گفت؟
آیا راه‌های گوناگونی برای ارتباط انسان با خداوند و رستگاری وجود دارد؟ مرز میان کثرت‌پذیری و نسبی‌انگاری کجاست؟

فرهاد شفتی در این سلسله‌گفتار، با تمرکز بر مبانی قرآنی، دیدگاه‌های رقیب و پیامدهای نظری و عملی بحث، به بررسی این پرسش‌ها می‌پردازد.

او معتقد است که در موضوع تعدد ادیان، قرآن نه مبنایی برای انحصارگرایی، بلکه نشانه‌هایی روشن از کثرت‌انگاری دارد؛ کثرت‌انگاری‌ای که به باور او نه به سست‌دینی، بلکه به ژرف‌تر شدن فهم دینی و استواری بیشتر دین‌ورزی می‌انجامد.

✅ نخستین جلسهٔ این سلسله‌گفتار برگزار شده و فیلم، صوت و متن پیاده‌شدهٔ آن در سایت منتشر شده است. ادامهٔ جلسات نیز پس از برگزاری، در همین صفحه در دسترس قرار خواهد گرفت:

🌐 دریافت جلسات و اطلاعات بیشتر
🌾 @Sedanet
🌾 @farhadshafti

فرهاد شفتی

18 September 2026 08:58

سلسله گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»
نشست اول: مقدمه یک، طرح موضوع و رویکرد

فایل صوتی

@farhadshafti

فرهاد شفتی

12 October 2026 15:33

🔴 گفتگوی زنده · آنلاین

قرآن و کثرت‌انگاری دینی؛ جلسه پنجم

در سلسله‌گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»، فرهاد شفتی به بررسی نسبت قرآن با تعدد ادیان و امکان برداشت‌های مختلف از حقیقت دینی می‌پردازد. این گفت‌وگوی زنده به پرسش‌هایی درباره انحصارگرایی، شمول‌گرایی و کثرت‌پذیری دینی اختصاص دارد.

فرهاد شفتی

11 October 2026 14:27

فصل‌نامۀ حیات معنوی (سال ۸، شمارۀ ۲۸، تابستان ۱۴۰۵)
انتشار در کانال با مجوز مدیر مسئول

فرهاد شفتی

10 October 2026 15:37

حمیدالدین (عبدالحمید) فراهی (۱۸۶۳-۱۹۳۰)

🍃 در نشست چهارم قرآن و کثر‌ت‌انگاری دینی از حمیدالدین فراهی نقل قولی کردم.

دوست گرامی و همراه در این سلسله گفتار، شاهرخ مولایی، بخش کامل‌تری از همان متن را ترجمه کردند که در فرستۀ بعدی هم‌رسان می‌کنم.

حمیدالدین فراهی که صاحب نظریه‌ای مبنایی در باب نظم قرآن است به زبان‌های اردو، عربی، فارسی، انگلیسی و عبری مسلط بود.

شیلی نعمانی (وفات ۱۹۱۴) پسر خالۀ او‌ که خود از اندیشمندان قرآنی مشهور شبه قارۀ هند است دربارۀ او‌ می‌گوید:
««عموماً چنین تصور می‌شود که شخصی بااستعداد و صاحب‌نبوغ به هیچ روی نمی‌تواند برای جهانیان ناشناخته بماند. تجربه و تاریخ نیز بر این باور گواهی می‌دهند. بااین‌حال، هر قاعده‌ای استثنایی دارد. مولوی حمیدالدین ... نمونه‌ای روشن از چنین استثنایی است. ... در روزگار ما، رسالۀ او با عنوان «تفسیر نظام‌القرآن» برای مسلمانان همان اندازه ضروری و سودمند است که آب زلال برای تشنگانِ خسته و ازپای‌افتاده.» ( نشریۀ الندوه، دسامبر ۱۹۰۵)

قطعه شعری به فارسی از او:
عشق دریا، من حبابی، سرگذشت از من مپرس
دیده‌ای وا کردم و دیگر نمی‌دانم چه شد
گفتی‌ام پایت چه شد کز کوی عشق آیی برون
تو ز پا گویی و من، خود سر نمی‌دانم چه شد
(نوای پهلوی، ص. ۴۱)

در کتاب The Farahi School and Reformist Islam
که پیش از این در اینجا معرفی کردم کوشیدم روش‌شناسی مکتب فکری فراهی را تدوین و تحلیل نقادانه کنم.

@farhadshafti

ترجمۀ متنی از فراهی توسط شاهرخ مولایی در فرستۀ بعدی👇

فرهاد شفتی

09 October 2026 02:17

قرآن و کثر‌ت‌انگاری دینی، نشست چهارم: روایت قرآن از سنت خداوند در ارسال پیامبران.

فایل صوتی

@farhadshafti

فرهاد شفتی

09 October 2026 02:07

https://3danet.net/quran-religious-pluralism

دسترسی به ویدیو (در یوتیوب) و صوت نشست چهارم «قرآن و کثرت‌انگاری دینی» از طریق صدانت (پیوندها در پایین وب‌گاه هستند). موضوع نشست چهارم: روایت قرآن از سنت خداوند در ارسال پیامبران.

@farhadshafti

فرهاد شفتی

05 October 2026 17:28

🔴 گفتگوی زنده · آنلاین

قرآن و کثرت‌انگاری دینی؛ جلسه چهارم

در سلسله‌گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»، فرهاد شفتی به بررسی نسبت قرآن با تعدد ادیان و امکان برداشت‌های مختلف از حقیقت دینی می‌پردازد. این گفت‌وگوی زنده به پرسش‌هایی درباره انحصارگرایی، شمول‌گرایی و کثرت‌پذیری دینی اختصاص دارد.

فرهاد شفتی

01 October 2026 18:00

نشست سوم «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»
موضوع نشست سوم: چیستی قرآن از منظر درون‌دینی
فایل صوتی

@farhadshafti

فرهاد شفتی

01 October 2026 14:34

https://3danet.net/quran-religious-pluralism

دسترسی به ویدیو (در یوتیوب) و صوت نشست سوم «قرآن و کثرت‌انگاری دینی» از طریق صدانت (پیوندها در پایین وب‌گاه هستند). فایل متنی نیز پس از آماده شدن در دسترس قرار می‌گیرد.

@farhadshafti

فرهاد شفتی

28 September 2026 20:34

نظریه‌ای در اعجاز قرآن در ۱۲ شماره

بخش ۱: مقدمه
/channel/QuranPazhoohi/1679

بخش ۲: ادیان و زبان‌های سامی در عصر نزول
/channel/QuranPazhoohi/1680

بخش ۳: پیامبر امی و اسامیِ با مسمّا
/channel/QuranPazhoohi/1681

بخش ۴: باز هم اسامیِ با مسمّا
/channel/QuranPazhoohi/1682

بخش ۵: جناس میان‌زبانی و میان‌ادیانی
/channel/QuranPazhoohi/1683

بخش ۶: ارتقای معناییِ میناگرانه در تلمیح به مضامین
/channel/QuranPazhoohi/1684

بخش ۷: پاسخ به مباحث تخصصی در گعده‌های ادیان
/channel/QuranPazhoohi/1685

بخش ۸: استفاده حرفه‌ای از علم صرف عربی در نقد باورها
/channel/QuranPazhoohi/1686

بخش ۹: نقد به باورهای پیشین با تلمیح‌های هوشمندانه به تمثیل‌ها و ادعیه‌ی خاص
/channel/QuranPazhoohi/1687

بخش ۱۰: نمادینگی فرم و معنا
/channel/QuranPazhoohi/1688

بخش ۱۱ (تکمله‌ی ۱): نقدی به شروط شش‌گانه‌ در مقدمه
/channel/QuranPazhoohi/1689

بخش ۱۲ (تکمله‌ی ۲): در مورد معنای مُهَيْمِن
/channel/QuranPazhoohi/1690


فایل صوتی از این یادداشت‌ها- تولیدشده با هوش مصنوعی:
/channel/QuranPazhoohi/1693
@Quranpazhoohi

فرهاد شفتی

25 September 2026 13:27

🍃دیانت و عقلانیت

عنوان کتابی است از  مرحوم رضا بابایی

به توفیق خداوند
بنا دارم در فرصت‌های مقتضی، گزیده‌هایی از این کتاب را در قالب فایل‌های صوتی کوتاه با شما در میان بگذارم

معرفی ویکی‌پدیا از او

رضا بابایی (۱ خرداد ۱۳۴۳ در قزوین – ۱۸ فروردین ۱۳۹۹ در قم) 

نویسنده دین‌پژوه، مولوی شناس، منتقد ادبی و روشنفکر دینی بود. او تا پایان دبیرستان در قزوین تحصیل کرد و پس از آن برای ادامه‌ی تحصیل وارد حوزه شد و دروس حوزوی را تا سطوح عالی ادامه داد. وی بارها در جبهه‌های جنگ ایران و عراق حضور یافت. از سال ۱۳۷۰ تدریس فلسفه، متون عرفانی، ادبیات فارسی و عرب را در دانشگاه‌ها آغاز کرد. برگزاری بیش از سی دوره‌ی آموزش نویسندگی در قم، تهران و شهرهای دیگر بخشی از کارنامه‌ی علمی اوست. بابایی دارای ده‌ها کتاب و مقاله در زمینه‌های فرهنگی، ادبی و دین‌پژوهی بود. وی پس از یک دوره طولانی بیماری در سن ۵۶ سالگی بر اثر ابتلا به سرطان در قم درگذشت

برخی از آثار او

دیانت و عقلانیت
چنین گفت مهتاب
بهتر بنویسیم
پیوند جان و جانان
این پنج تن حکایت
خوبان
یادداشت‌ها و گفتاره‌های خارج از نوبت

@srooshevahy

فرهاد شفتی

25 September 2026 11:34

🍃 فایل‌های نشست دوم «قرآن و کثرت‌انگاری دینی» در صدانت منتشر شد:
پیوند مستقیم به فایل صوتی؛ فایل متنی؛ تصویری در یوتوب

فایل کم حجم تصویری نیز در فرستۀ بعدی آمده است.

https://3danet.net/quran-religious-pluralism

فرهاد شفتی

22 September 2026 09:15

🔴 گفتگوی زنده · آنلاین

قرآن و کثرت‌انگاری دینی؛ جلسه دوم

در سلسله‌گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»، فرهاد شفتی به بررسی نسبت قرآن با تعدد ادیان و امکان برداشت‌های مختلف از حقیقت دینی می‌پردازد. این گفت‌وگوی زنده به پرسش‌هایی درباره انحصارگرایی، شمول‌گرایی و کثرت‌پذیری دینی اختصاص دارد.

فرهاد شفتی

21 September 2026 19:54

ذهنیت دیجیتال (۱):

(لغت‌نامۀ کمبربیج: دیجیتال یعنی ثبت یا ذخیره‌کردن اطلاعات به‌صورت رشته‌ای از اعداد ۰ و ۱، به‌گونه‌ای که وجود یا نبودِ یک سیگنال را نشان دهند.)

🍃 در این نوشتۀ کوتاه به نوعی رفتار اشاره می‌کنم که در کنار عوامل دیگر، تا حدی حاصل فن‌آوری‌های نوین در شبکه‌های اجتماعی، مانند اینستاگرام، ایکس و حتی همین تلگرام باشد. کلمۀ «دیجیتال» را در عنوان به نمایندگی از این فن‌آوری‌ها آورده‌ام. منظور این نیست که همۀ مواردی که در ادامه می‌آید، دربارۀ همۀ این فن‌آوری‌ها و به یک اندازه صدق می‌کند. همچنین قصد من انتقاد از شبکه‌های اجتماعی نیست. سخن از تاثیر ناخواسته‌ای است که فرهنگ و ساختار شبکه‌های اجتماعی ممکن است بر ما بگذارند:

▫️کم شدن حوصلۀ مطالعه: بعضی شبکه‌های اجتماعی، مانند اینستاگرام، به ما عادت می‌دهند که برای فهمیدن عمیق‌ترین و پیچیده‌ترین موضوعات، بیش از یکی دو دقیقه و خواندن یکی دو بند (پاراگراف) وقت نگذاریم. چنین رفتاری با نشستن و مدتی کتاب خواندن چندان سازگار نیست.

▫️بی‌نیاز دیدن ارجاع: در پیام‌هایی که در این‌گونه شبکه‌ها به موضوعات علمی می‌پردازند، کمتر ارجاعی به منبع دیده می‌شود. به‌تدریج ممکن است عادت کنیم ادعاها را بدون پرسیدن از منبع و پشتوانۀ آنها بپذیریم و انتظار داشته باشیم دیگران نیز آنها را همین‌گونه بپذیرند.

▫️ندانستن پیشینۀ موضوع: چه بسا دعاوی که مدتها پیش در کتابی آمده‌اند، نقد و بحث شده‌اند، و استواری و سستی آنها روشن شده‌ است، اما به‌ناگاه در شبکه‌ای مجازی به مثابه موضوعی جدید مطرح می‌شوند و موجب اعجاب آنها که از پیشینۀ آن خبر ندارند می‌شود. انگار که گاهی شبکه‌های مجازی پیوند ما را با سنّت یا پیشینۀ فکری می‌گسلند و سعی می‌کنند به ایدۀ کهنه‌ای جامۀ نو بپوشانند.

▫️توهم دانش: تکرار تجربه‌های بالا ممکن است کم‌کم این توهم را در ما ایجاد کند که اکنون در موضوعی، از دانشی وسیع و عمیق برخورداریم، در حالی که آشنایی ما با آن شاید از چند پیام کوتاه و پراکنده و کم اعتبار فراتر نرفته باشد.

▫️به دنبال هوادار بودن: بسیاری از صاحبان حساب‌ها در این‌گونه شبکه‌ها همیشه نیم‌نگاهی به تعداد دنبال‌کنندگان خود دارند و همین می‌تواند محتوا، لحن و موضوع پیام‌هایشان را تحت تأثیر قرار دهد. این البته برای یک فروشنده یا خدمات‌دهنده می‌تواند امری مبارک باشد، اما برای کسی که دیدگاه‌ها و اندیشه‌هایش را مطرح می‌کند، ممکن است به دامی جدی تبدیل شود.

▫️نگران موافقت و مخالفت دیگران بودن: برای بسیاری، یکی از نخستین دغدغه‌ها پس از فرستادن یک پیام این است که چند نفر آن را پسندیده یا نپسندیده‌اند، چند نفر با آن موافق یا مخالف بوده‌اند و چند بار هم‌رسان شده است. به این ترتیب، توجه به خودِ اندیشه و درست بودن آن ممکن است جای خود را به توجه به واکنش دیگران دهد.

ادامه 👇
@farhadshafti

فرهاد شفتی

18 September 2026 08:58

سلسله گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»
نشست اول: مقدمه یک، طرح موضوع و رویکرد

متن پیاده شده

@farhadshafti

فرهاد شفتی

18 September 2026 08:55

سلسله گفتار «قرآن و کثرت‌انگاری دینی»
نشست اول: مقدمه یک، طرح موضوع و رویکرد

تصویری، نسخۀ کم حجم

@farhadshafti