4787
چون ملایک، گوی: لا عِلْمَ لَنا تا بگیرد دستِ تو عَلَّمْتَنا (مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۱۱۳۰) مانند فرشتگان بگو: «ما را دانشی نیست.» تا «جز آنچه به ما آموختی.» دستِ تو را بگیرد.
فایل Word متن کامل برنامه تلفنی ۰-۱۰۶۵
Читать полностью…
فایل PDF متن کامل برنامهٔ شمارهٔ ۱۰۶۵
Читать полностью…
💠💠💠پایان بخش چهارم💠💠💠
Читать полностью…
گفت: آخِر چشم سویِ موی نِه
تا نبینی مو، بنگشاید گره
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۳)
این دستور است. باید عمل کنیم. مو را میبینید؟ شما از خداوند یا زندگی پیغام میگیرید؟ نه؟! پس چهجوری میخواهید وارد این در بشوید؟ از این در بروید به گرما؟ توی این فضای سرد پر از درد ذهن میخواهید بمانید؟ گفته که اگر اینها را نیندازید بیرون، نمیتوانید بیایید تو. یعنی همانیدگیها و دردهایتان را نیندازید.
میگوید آن یکی گِل میبیند، نقشین، همین جسم ما و چهار بُعد ما که بههم بافته شده گِلِ نقشین است که کشیده شده در گِل، وَحَل، در فرم، یعنی همه ظاهر را میبیند. آن یکی میآید گِل میبیند پر از علم و عمل. دارد میگوید علم و عمل.
ببینید علم و عمل و طاعت را با هم ترکیب میکند مولانا. این سهتا اگر در شما نباشد، هیچ پیشرفت نمیتوانید بکنید. طاعت فضاگشایی است. علم دانشی است که از آنور میآید، عمل هم باید بهکار ببرید. که هیچکدام را نمیکنیم ما. نه طاعتمان درست است، نه علم از آنور میآوریم، نه عمل میکنیم. عمل که میکنیم، حتی اگر عمل بکنیم، فقط فکر نکنیم عمل بکنیم، عمل برحسب منذهنی میکنیم. برای بهدست آوردن، برای نشان دادن خود، برای دیده شدن، همین کار ابلیسی. شما عمل میکنید، میخواهید کار ابلیسی بکنید؟
میبینید که میگوید که هر کسی با نور خدا ببیند، هم ز مرغ هم ز مو آگاه میشود. پس توجه میکنید که جسمِ کسی که به زندگی زنده شده مناره است، آنجا یک شاهبازی هست، یک مرغ عالیای هست، دهانش هم یک مو هست دائماً. شما چه؟
وآن که او یَنْظُر بِنُورِالله بُوَد
هم ز مرغ و هم ز مو آگه بُوَد
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۲)
یَنْظُر بِنُورِالله: کسی که با نور خدا مینگرد.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
درست است؟ بعد دستور این است که تو حواست را بده به مو، به پیغام زندگی. خب چهجوری بدهم؟ باید حواست به خودت باشد، فضاگشایی کنی. تا مو را نبینی، یعنی پیغام از خداوند نگیری، گره منذهنی باز نمیشود. پس یکی دیگر آمد هم فرم را دید هم گِل را میبیند که این پر از علم و عمل است. دارد الآن تعریف میکند:
تن مناره، علم و طاعت همچو مرغ
خواه سیصد مرغ گیر و، یا دو مرغ
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۵)
پس تن ما مثل مناره است. علم و طاعت یعنی عبادت ما و دانش مانند مرغ است، حالا تو میخواهی سیصدتا مرغ بگیر یا دو مرغ؛ یعنی کسی که علم و عملش خیلی زیاد است، لحظهبهلحظه است، خواه کم است، بههرحال این است، بستگی به شما دارد که آیا طاعت و علم و عملتان زیاد است یا کم است؟ اگر زیاد است، داری پیش میروی، از سنگی به گوهری میروی. اگر کم است، ممکن است سنگ ماندی، ثابت ماندی یا بهسوی سنگی میروی. اگر مو را نمیبینی، بهسوی سنگی میروی. میگوید:
مردِ اَوْسَط مرغبین است او و بس
غیرِ مرغی مینبیند پیش و پس
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۶)
موی آن نوریست پنهان، آنِ مرغ
که بدآن پاینده باشد جانِ مرغ
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۷)
میگوید مرد متوسط، انسان متوسط، معمولی، فقط مرغ را میبیند. مرغ را میبیند میگوید بله من فکر میکنم روح وجود دارد و خداوند وجود دارد و، فقط ذهنی است. فقط مرغ را میبیند، آگاه است از مرغ. بیشینهٔ مردم اینطوری هستند. میگوید من میدانم که من از جنس زندگی هستم یا در جان من یک روحی وجود دارد، من این را معتقدم. اما میگوید: «موی آن نوریست پنهان». موی نورِ پنهان است که این ذاتِ مرغ است، «آنِ مرغ» یا مالِ مرغ است یا ذاتِ مرغ است که جانِ مُرغ، جانِ ما بهعنوان مرغ، به آن جاودان میشود. یعنی ما باید آگاه از این مو باشیم. درست است؟ پس:
مرغ کآن موی است در منقارِ او
هیچ عاریّت نباشد کارِ او
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۸)(٢)
کآن: که آن (که + آن)
عاریت: قرضی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
علمِ او از جانِ او جوشد مُدام
پیش او نه مستعار آمد نه وام
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۹)
عاریت یعنی قرضی. مرغی که در منقارش مو دارد، یعنی شما میگویید بله من جسم دارم، من مرغ هستم و آن جان اصلی را هم میبینم، همین جان اَلَستم را میبینم و پیغام زندگی را هم بهوسیلهٔ آن میگیرم. من آن مرغ هستم که مو در منقار من هست پس کار من عاریت نیست، چیزی از جهان قرض نمیکنم، من اصلاً احتیاج به جهان ندارم برای زنده بودن، «هیچ عاریّت نباشد کارِ او».
علمش هم از جانِ او میجوشد مدام. مهم است که این علم از فضای گشودهشده از جان ما میآید، نه از ذهن ما بیاید. از ذهن اگر علم ما میآید، این همین باورهای کهنه است. «علمِ او از جان او جوشد» لحظهبهلحظه، مدام، پیدرپی. پیش او نه چیزی از دنیا وام گرفته شده، نه مستعار اثر دارد.
🔟6️⃣5️⃣ ۵۱ 🔟6️⃣5️⃣
پس بنابراین، هلال دلش از جنس خداوند بود، چون تنها استاد خداوند است و جانش هم روشن بود، ستوربان بود، مؤمن بود، اما بندهٔ امیری بود، که همان اول گفت این امیر، که در مورد ما منذهنی است، این نظر بِلیسانه دارد. نظر بلیسانه یعنی به هر کسی نگاه میکند میگوید من از تو برترم، با عشق نگاه نمیکند بگوید من در تو خودم را میبینم، به هر که نگاه میکند میگوید من از تو برترم و فقط جسم را میبیند، همینطور که ابلیس جسم حضرت آدم را دید و گفت از تو برترم.
و این تمثیل از طرف مولانا ممکن است که برای ما گران باشد که میگوید، عرض کردم آن اول برنامه، که تمام منهای ذهنی، که در طول این داستان هم گفته، ستور هستند و در این جهان در یک آخُری هستند که فقط از همانیدگیها غذا میخورند، و یک عدهای هستند که به زندگی زنده شدند، از جمله مولانا و این هلال، که اینها ستوربان هستند.
پس این دنیا میتواند میگوید یک اِصطبلی باشد که یک سری چارپا تویش هست، اینها باید فضا را باز کنند تا از این حیوانیت نجات پیدا کنند. این منذهنی شبیه حیوان است. بعد منتها اینها برای امیری کار میکنند که امیر یعنی کسانی که به این جهان، در این جهان حکومت میکنند یا این دنیا بهطور کلی، از حال این هلال و آنهایی که به زندگی زنده شدهاند، کاملاً بیخبرند، برای اینکه فقط نظر ابلیسی دارند، با نظر عشق نمینظرند. پایین میگوید «یَنْظُر بِنُورِالله» نیستند، با نار خدا میبینند، با نور خدا نمیبینند. ما با درد میبینیم.
خلاصه، میگوید: «سایسی کردی در آخُر آن غلام»، یعنی نگهبان ستوران بود در آخُر آن غلام، اما سلطان سلاطین بود، به بینهایت خداوند زنده شده بود، منتها نامش بنده بود. آقا این شما برای فلانی کار میکنید. یعنی وزیری، وکیلی، هیچ شاهی هم نبود، یک آدم معمولی بود.
«آن امیر از حالِ بنده بیخبر»، امیرش هم که او برای او کار میکرد، از حال بندهاش بیخبر بود، برای اینکه فقط با نظرِِ با هشیاری ابلیسی نظر میکرد، میدید. همین دارد تعریف میکند:
آب و گِل میدید و در وی گنج نه
پنج و شش میدید و اصلِ پنج نه
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۸)
آب و گِل را میدید، یعنی نقش ظاهری را میدید. همینطور که منهای ذهنی فقط نقش ظاهری را میبینند. این انسان است، غذا میخورد، شکل و شمایل بیرونیاش این است، ولی در او گنج را نمیدید. پس انسانی که به بینهایت و ابدیت خداوند زنده باشد، بهوسیلهٔ انسانهای منذهنی بهصورت نقش دیده میشوند، همین آب و گِل دیده میشوند.
پنج و شش میدید، پنج و شش، پنج حسّ است و شش جهت. «اصلِ پنج نَه» یعنی آن اصلی که، آن هشیاریای که این پنج حس را بهوجود میآورند، آنها را نمیدید، آن اصل را نمیدید. پس او به هشیاری حضور زنده بود. آن امیر آن هشیاری حضور را نمیدید، فقط نقش ظاهری را میدید. پنج و شش نمادِ باز هم فرم است، پنج حس و شش جهت.
رنگِ طین پیدا و نورِ دین نهان
هر پیمبر این چنین بُد در جهان
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۹)
طین: گِل
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
رنگِ گِل، این [اشاره به بدن] را میگوید گِل، آب و گِل، این پیدا است، اما نورِ دین دیده نمیشود. نورِ دین همین حضور هلال بوده یا حضور عاشقان است. و هر پیغمبر اینچنین بوده، مردم به پیغمبر نگاه میکنند میگویند آقا، تو هم مثل ما غذا میخوری، تو هم نقش داری، تو هم از گوشت و پوست درست شدی، تو هم تولیدمثل میکنی، مثل ما هستی، چون فقط نقش را میبینند. اما نورِ دین را که زنده شده به زندگی، در او نمیبینند. آن شخص در فضای یکتایی زندگی میکند و با نورِ نظر میبیند، آن را نمیبینند.
الآن راجعبه مناره صحبت میکند که انسانی که به حضور زنده شده شبیه مناره است جسمش:
آن مناره دید و در وی مرغ نی
بر مناره شاهبازی، پُرفَنی
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۰)
این مَناره تلفظش درست است مَناره. در فارسی، فارسها مِناره هم میگویند. حالا مَناره، مِناره هر دو درست است. «مَناره» درستتر است البته.
آن مناره دید و در وی مرغ نی
بر مناره شاهبازی، پُرفَنی
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۰)
و آن دوم میدید مرغی پَرزَنی
لیک موی اندر دهانِ مرغ نی
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۱)
وآن که او یَنْظُر بِنُورِالله بُوَد
هم ز مرغ و هم ز مو آگه بُوَد
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۲)
یَنْظُر بِنُورِالله: کسی که با نور خدا مینگرد.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
توجه میکنید؟ یَنْظُر بِنُورِالله: کسی که با نور خدا میبیند، با نور نظر میبیند. آن امیر که هلال برای او کار میکرد، نظر ابلیسانه داشت. همین:
🔟6️⃣5️⃣ ۴۹ 🔟6️⃣5️⃣
گَرمرُو چون جسمِ موسیِّ کلیم
تا به بَحْرَیْنَش چو پهنایِ گلیم
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۷)
گَرمرُو: آن که گرم و شتابان راه برود.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
این عرض کردم مربوط به موسی است که دنبال جاودانگی بوده، نه فقط پیغمبری. درست است؟ و هرچه هم به او گفتند پیغمبر هستی و مقام خودت را بدان و تو خضر نمیخواهی. این میدانست که خضر یعنی نماد جاودانگی، باید بیاید در این لحظهٔ ابدی مستقر بشود و بههیچوجه به گذشته و آینده نرود. بنابراین هِی دنبال مرز این دوتا دریا میگشت.
گَرمرُو چون جسمِ موسیِّ کلیم
تا به بَحْرَیْنَش چو پهنایِ گلیم
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۷)
گَرمرُو: آن که گرم و شتابان راه برود.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
زود رفت، پیدا کرد آنجا را.
میروم تا مَجْمَعُ الْبَحْرین من
تا شوم مَصْحوبِ سلطانِ زَمَن
📚(مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۱۹۶۸)
مَصْحوب: مصاحب، همدم
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
این بیتی است که مولانا برای این کار میآورد. مصحوب یعنی مصاحب. میگوید من میروم تا محل تقاطع دوتا دریا تا مصاحبِ سلطان زمان، سلطان زمان همان خضر است و درواقع نماد جاودانگی و خداوند است. یعنی دارد میگوید من به پیغمبری قناعت نمیکنم، باید زنده بشوم کاملاً به بینهایت خداوند. این را موسی میگوید. و آیهٔ قرآن است، میگوید که
«وَإِذْ قَالَ مُوسَىٰ لِفَتَاهُ لَا أَبْرَحُ حَتَّىٰ أَبْلُغَ مَجْمَعَ الْبَحْرَيْنِ أَوْ أَمْضِيَ حُقُبًا.»
«و موسى به شاگرد خود گفت: من همچنان خواهم رفت تا آنجا كه دو دريا به هم رسيدهاند. يا مىرسم، يا عمرم به سر مىآيد.»
🌴(قرآن کریم، سورهٔ کهف (۱۸)، آیهٔ ۶۰)
این را هم خواندیم.
«مَثَل»
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۱)
اما یک مَثَلی مولانا در اینجا میآورد که ما بهتر بفهمیم این موضوعات را. میگوید:
آنچنانکه کاروانی میرسید
در دِهی آمد، دری را باز دید
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۱)
آن یکی گفت: اندرین بَردُالْعَجوز
تا بیندازیم اینجا چند روز
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۲)
بَردُالْعَجوز: سرمای پیرزن، کنایه از سرمای سخت
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
بانگ آمد نه، بینداز از برون
وآنگهانی اندر آ تو اندرون
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۳)
عرض کردم این تیترش مَثَل است که ما بهتر بفهمیم. میگوید، ما راجعبه چه صحبت میکنیم؟ راجعبه کاروان انسانیت، یعنی همهٔ انسانها. اینها آمدند توی دِه یعنی توی فضای ذهن، یکدفعه دیدند یک چاره هست، یک دری هست، آن در چیست؟ با فضاگشایی باز میشود. کما اینکه در غزل چه بود؟ در غزل بود:
بیا که ساقیِ عشقِ شرابباره رسید
خبر ببر برِ بیچارگان که چاره رسید
🌺(مولوی، دیوان شمس، غزل ۹۱۵)
شرابباره: شرابدوست، مستیدوست
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
یکدفعه متوجه شدند محکوم نیستند توی ذهن بمانند، چاره وجود دارد. چاره آن است که تا حالا که از اتفاقات زندگی میخواستند، اتفاقات را مهم ندانند، اطرافش فضا باز میشود. این فضای گشودهشده دریچه بهسوی خداوند یا زندگی است و این تنها چاره است، تنها در است. بنابراین یک کاروانی میآمد، کاروانِ خلقت است، آمد. کاروانِ تکامل هشیاری است، آمد به جماد، آمد به نبات، آمد به حیوان، یکدفعه وارد یک دِه شد. و دِه یکدفعه سرد بود. از چه؟ از این دردهای حاصل از همانیدگی. داریم راجعبه کاروان انسانها صحبت میکنیم.
در دِهی یکدفعه یک دَر باز است، همین درِ فضای گشودهشده است. یکی گفته در این سرمای پیرزن، این سرمای پیرزن یا پیرزنکُش از نیمۀ دوم ماه بهمن آغاز میشود. ولی «بَردُالْعَجوز» در اینجا یعنی سرمای بسیار سخت منذهنی که شما میبینید وقتی ما میرویم از گوهری به سنگی، سنگی، سنگی، سنگی، آخرسر دچار درد بسیار زیاد و ناتوانیهای جسمی، بعضی موقعها پیری، این بَردُالْعَجوز است.
یکی گفته که در این سرمای این ده، ما اینجا که یک دَر باز است برویم تو، همان دَرِ خدا بوده و بار و بنهٔمان را اینجا بیندازیم، بمانیم اینجا، اینجا مثل اینکه گرم است. از تو بانگ میآید نه نه نه، آن چیزهایی که داری، بار و بنهات را تو نیاور، بینداز بیرون، بعد خودت بیا. «بانگ آمد نه، بینداز از برون»، بینداز برون، همان دِه، و بعد بیا تو، «وآنگهانی اندر آ تو اندرون»، آن موقع بیا تو. ما نمیاندازیم.
الآن به شما میگوید این باری که داری، داری از سرما میمیری، بابا این را بینداز بیا تو! نمیاندازیم. عرض کردم، ترس نمیگذارد، بیتوکلی نمیگذارد. امروز میگوید تو توکل کن، برای اینکه ذات زندگی «شرابباره» است. ذات زندگی خوب است، اصلاً بدی وجود ندارد. بدی را تو در این دِه با چسبیدن به چیزها ایجاد میکنی. دِه یعنی فضای ذهن، تنگنا. درست است؟ بَردُالْعَجوز یعنی سرمای پیرزن یا کنایه از سرمای سخت.
🔟6️⃣5️⃣ ۴۷ 🔟6️⃣5️⃣
صعب یعنی سخت و دشوار. تَک: تاختن، حمله. عَبَر کردن: عبور کردن. خارخار: اضطراب، نگرانی و وسوسهٔ پریدن از فکری به فکر دیگر. خارخارِ گَر یعنی کچلی. و یک قومی که شما جزو آن باشید، فضا را باز کنید با بُراق بصیرت، با دید عدم سفر کنید. اگر فضا را باز کنید، هشیاری روی هشیاری منطبق باشد، بی ابر و بی غبارِ همانیدگیها و دردها، آن ماه یعنی خداوند را میبینید. و دانههای شهوتی که این همانیدگیها هستند، فوراً به اینها آتش میزنید. و از این دامگاه دشوار که همین ذهن است، با یک حمله میپرید به فضای یکتایی. و به وسوسههای این منذهنی کچل گوش نمیکنید.
«خارخار» یعنی وسوسه شدن برای اینکه از یک فکر همانیده بپریم به فکر همانیده، به عشق اینکه این همانیدگی به من زندگی نداد، آن یکی بدهد. خب داریم از سنگی بهسوی سنگی میرویم. وقتی گوش میدهیم به وسوسهٔ کچلی منذهنی که مثل کچلی میخارد و خارِش دراثر فکرهای همانیده میرود. ولی هر فکر همانیدهای که شما میکنید، تایم ایجاد میکنید، منذهنی بهوجود میآید و با زمان تغییر میکند. و اینها میپرند میروند به فضای یکتایی، بزم و سرای گلشن را آنجا میکنند. توجه میکنید؟ در ذهن نه.
اسپانِ اختیاری حمّالِ شهریاری
پالان کشند و سرگین اسبانِ کند و کودن
🌺(مولوی، دیوان شمس، غزل ۲۰۴۳)
اختیاری: برگزیده، مختار
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
«اسپان اختیاری»، کسانی که به اختیار خودتان رفتید به ذهن مُردید، به منذهنی مُردید و انتخاب کردید، این عشق را بُریدید و رفتید از فضای یکتایی سر درآوردید، عقل کل شد عقلتان، شُدید، شاه سوار میشود خلاصه. اسبی هستید که خداوند سوار میشود، خداوند شما را اداره میکند. ولی اسبان کُند و کودن که همانیده هستند با چیزهای اینجهانی، خربَط هستند، پالان رویشان میگذارند و سرگین میکشند. سرگین همان فضلهٔ آدمها است که بار میکردند و میگذاشتند روی پالان اینها، یعنی دردها و همانیدگیهای ما.
ما انسانی هستیم، شما سرگینِ درد و همانش را میکِشید؟ یا واقعاً با خرد کل سروکار دارید، خلاقیت و آفرینندگی در کار شما هست؟ خداوند شما را اداره میکند یا دیو اداره میکند؟ دائماً با پالان و سرگین و با بوی بد منذهنی و بوی درد سروکار دارید؟ یا نه، با بوی زندگی، با بوی عشق، با بوی آبادانی، با بوی حس امنیت، با بوی قدرت، با بوی سازندگی آشنا هستید؟
پس ز درد اکنون شکایت برمَدار
کاوست سویِ نیست اسبی راهوار
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۴۷۴)
کما اینکه میبینید در این تبدیل ما از درد هشیارانه نباید شکایت کنیم. شما اگر بخواهید این عشق را به یک چیزی که منذهنی وصل کرده بِبُرید، درد هشیارانه میکشید. انگار یک کسی اعتیاد را دارد ترک میکند. خب کسی اعتیاد به هروئین را ترک کند، نیروی بدنش بهسوی سلامتی میرود دیگر! نمیرود؟ یک معتاد اعتیادش را ترک کند، دوباره بدتر میشود یا سالمتر میشود؟ واضح است که سالمتر میشود. شما نپرسید چهجوری.
خب یک کسی که معتاد به هروئین است، مینشیند استدلال میکند، شما به من نشان بدهید اگر ترک کنم، واقعاً زندگیام بهتر میشود؟ هِی میخواهد فکر کند، در عالَم ژاژ استدلال کند. نه آقا، ترک کن ببین خوب میشوی یا نه؟ ما هم همینطور است، اعتیادمان را به پول، اعتیادمان را به همهٔ آن چیزهایی که ذهن میگوید اینها مهم هستند، نه که پرهیز به معنای محرومیت، بابا داریم میگوییم این نیاید به مرکز ما. وقتی مرکز ما میآید، آن ما را کنترل میکند، برحسب آن میبینیم، همهچیز را برحسب آن میبینیم. توجه میکنید؟ اصلاً دنیا را برحسب آن تفسیر میکنیم ما، معنی میکنیم، قضاوت میکنیم، سازمان میدهیم همهچیز را، زندگیام را براساس دید این.
مثلاً کسی عاشق پول است، چهجوری فکر میکند؟ راه میرود، خب آدمها را میبیند، بهصورت زندگی نمیبیند، آدمها را میبیند، خب این به پول من اضافه میکند؟ نه، پس این که به درد نمیخورد. آن یکی میکند؟ آن یکی میکند؟ همهاش قضاوتش بر این است که برحسب این چیز میبیند، این چیز را زیاد میکند. حالا شما فکر کنید این چیز به شما زندگی میدهد که زندگیات را اینطوری سازمان میدهی؟ زندگیات را باید آن نیروی عقل کُل که برحسب غرضها کار نمیکند، که دید جسمی ندارد، اداره باید بکند. پس از درد هشیارانه شکایت مکن، آن به سوی خداوند اسبی راهوار است. راهوار یعنی اسبی که نرم راه میرود.
🔟6️⃣5️⃣ ۴۵ 🔟6️⃣5️⃣
ما هم توی ذهن هستیم و ستیزه میکنیم، مقاومت میکنیم، فکر میکنیم زیاد دربارهٔ خداوند و تایم (زمان :time) ایجاد میکنیم. تایم منذهنی ایجاد میکند، تایم که ایجاد میشود یعنی یک جسم ایجاد میشود. این جسم حرکت میکند، منذهنی هِی جنبش میکند، تایم حرکت او را اندازه میگیرد.
یعنی درواقع ما منذهنی را بهوجود میآوریم، زمان هم ایجاد میکنیم که این منذهنی ما چهجوری تغییر میکند؟ میبینید حالش خوب میشود، بد میشود، پایین میآید، بالا میرود. آن تایم را ما ایجاد میکنیم، آن زمان را.
تا زمانی که تایم ایجاد میکنیم، به ما گفته که سیصد سال هم طول بکشد، هفتصد سال هم طول بکشد، باز هم نمیرسید شما. چون هر لحظه تایم ایجاد میکنید، یعنی زمان ایجاد میکنید، فرم ایجاد میکنید، زمان ایجاد میکنید، فرم ایجاد میکنید، توی ذهن زندانی میشوید.
حالا شما باید ببینید برای چه تایم ایجاد میکنید؟ برای اینکه با یک چیزی دعوا داری، از یک چیزی شما زندگی میخواهی، آن را ذهنتان نشان میدهد. چقدر بگوید دیگر آن چیزی که ذهنت نشان میدهد به آنها توجه نکن، آنها شوخی است، تا رسیدن از ذهن، ذهن همانیده به هشیاری حضور اندازهٔ پهنای گلیم باشد، یک متر، فوراً بپری.
«هست هفصد ساله راهِ آن حُقُب»، برای کسی که ستیزه میکند و مقاومت دارد به اتفاق این لحظه، هفتصد سال طول میکشد، یعنی خیلی زیاد. حُقُب یعنی همان راه دوری که ما باید برویم تا به آن مرز برسیم، تا بشناسیم که یک مرزی وجود دارد.
اصلاً ما مرز را نمیبینیم، ما همهاش در توی ذهن میرویم. کِی شما دریایِ هشیاریِ بیفرمِ خدایی را دیدید؟ هیچ موقع. اگر میدیدید که میفهمیدید که اینور هشیاری ژاژ است، شور است، آب شوری است و آب شور درمان عطش شما نیست، دیگر از این نمیخوردید. اگر آن دریا را میدیدید که از این نمیخوردید، پس ندیدید. میخواهید هفتصد سال طول بکشد یا یک لحظه.
پس حُقُب همان راهِ دور در همان آیه هست، آیه است این. «که بکرد او عزم در سَیرانِ حُب»، او پیمود در حرکت بهسوی عشقِ خداوند، سَیرانِ حُب. من یواش میخوانم چون این قسمت یک ذره ادبی است، میدانید.
سِیرِ عارف هر دَمی تا تختِ شاه
سِیرِ زاهد هر مَهی یکروزه راه
📚(مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۲۱۸۰)
عارف که فضا را باز میکند هر لحظه به پای تخت خداوند میرسد. اما زاهد که در ذهنش اسیر است و از طریق الگوهای جامد عمل میکند، یک لحظه راه را یک ماه طول میدهد. البته این تمثیل است، خیلی بیشتر طول میدهد.
یعنی اینطوری نیست که واقعاً آن کسی که یک لحظه فضا را گشوده میکند، پیش میرود. و زاهد که در ذهنش زندانی است، فقط با باورهای جدید، با باورهای جامد سر و کار دارد، بتواند راه را پیدا کند. پس این زاهدی است که به الگوهای جامدِ ذهن چسبیده، باورمند است، باورپرست است، الگوپرست است. این الگوها هم بهوسیلهٔ منذهنی و ذهن ساخته شده. اصلاً ما که باورمند و باورپرست نمیتوانیم باشیم، هر لحظه او در کار جدید است.
این آیهٔ قرآن است که میگوید هر لحظه او در شأن جدید است، هر لحظه یک فکر جدید، هر لحظه یک فکر جدید، هر لحظه یک فکر. همچو چیزی با باورمندی و چسبیدن به باورهای جامد که همین است که هست، مغایر است. «همّتِ سیرِ تنش چون این بُوَد»، دوباره رفت دنبال موسی، موسی اینطوری است:
همّتِ سیرِ تنش چون این بُوَد
سیرِ جانش تا به علّیین بُوَد
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۹)
عِلّیین: آسمان هفتم، ملکوتِ اعلیٰ
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
عِلّیین یعنی مَلَکوتِ اعلیٰ، یعنی واقعاً تماماً یکی شدن با خداوند. پس بنابراین «عِلّیین» یعنی هیچ آثاری از منذهنی وجود ندارد، به درجهٔ اعلا شما زنده هستید به خداوند، اصلاً از ذهن خبری نیست، از منذهنی هیچ خبری نیست دیگر.
میگوید این تنش پرهیز کرد، گوش نکرد. همّت سِیرِ تن همین است دیگر. شما با فهمیدن که جزو تن است میگویید که من عشقم را به این چیز، که میگویم بدون این نمیتوانم زندگی کنم، قطع کردم. این همّت سِیرِ تن شما است. دارد «همّت سیرِ تنش چون این بُوَد»، ببین جانش در کجا سِیر میکند؟ در وسط اقیانوس خداوند است، کاملاً با او یکی شده. درست است؟
🔟6️⃣5️⃣ ۴۳ 🔟6️⃣5️⃣
پس میبینید که ما هِی فرار میکنیم، ما هِی دعوا میکنیم با منذهنیمان، این چیست؟ این عقبعقب میرود. و اینکه عقبعقب میرود، این را قبلاً گفتیم و الآن هم شما در زندگیتان ببینید که هر کاری میکنید با منذهنی زندگیتان درست بشود، این بدتر میشود.
شما با منذهنی سعی کردید با همسرتان دوست بشوید، مِهر و محبت ایجاد بشود، هر کاری کردید، نشده. میگوییم آقا ما یک کاری بکنیم به آن روزهای اول که عاشق هم شدیم برگردیم. هر کاری میکنید، نمیشود. چرا؟ برای اینکه با منذهنی میکنید، هر دوی منذهنی پس میروند.
حالا میگوید تو ببین عاشق چه شدی در این جهان بهجای من گذاشتی که میگویی این نباشد من میمیرم، همان را ببُر. همان نیروی کشش برمیگردد بهسوی زندگی، بهسوی فضاگشایی. فقط ببُر، بقیهاش را کاری نداشته باش.
گفت: آن را من نخواهم، گفت: چون؟
گفت: او واپسرُو است و بس حَرون
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۹)
حَرون: سرکش و نافرمان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
یعنی سرکش. گفت «سخت پسپس میرود او سویِ بُن»، میگوید آقا این اسب عقبعقب میرود، همهاش میرود عقب سویِ بُن، یعنی سوی پس، عقب. آن امیر، خداوند، میگوید دُمش را بهسوی خانه کن. میگوید حالا که این اسب عقبعقب میرود، دُمش را بهسوی خانه کن، ولی معنی میکند. میگوید:
دُمِّ این اُستورِ نَفْسَت شهوت است
زین سبب پسپس رَوَد آن خودپرست
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۱)
شهوتِ او را که دُم آمد ز بُن
ای مُبَدِّل شهوتِ عُقبیش کُن
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۲)
مُبَدِّل: تبدیلکننده
عُقبی: آخرت
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
چون ببندی شهوتش را از رَغیف
سرکُنَد آن شهوت از عقلِ شریف
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۳)
رَغیف: قرص نان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
میگوید من اسب خوبی دادهام، منتها استفاده از آن را بلد نیستی. هرچه را که این نَفْست دوست داشت، قطع کن، برای اینکه این عشق نیست که، این هرزهسودا است. درست است؟ دُمِ این حالا اسب یا ستورِ نَفْست که شهوت است، این دُم را، این دُمِ این قاطرِ نَفْست یا اسبِ نَفْست که شهوت است، «زین سبب پسپس رَوَد آن خودپرست». «شهوت او را که دُم آمد ز بُن» یعنی عشق این منذهنی را که از اصل عقبرو است، درست است؟ از اصل «واپسرُو است»، «دُمْ آمد ز بُن» یعنی از اصل «واپَسْرُو است». «بُن» یعنی اصل، ریشه. «ای مُبَدّل»، ای خداوند، این را عشقِ عُقبا بکن، که میکند. این بیت مهم است.
شما آن شهوت را میگوید ببُرید، بعد این را مُبَدّل یعنی خداوند، عشق به آن دنیا میکند. و «چون ببندی شهوتش را از رَغیف»، اگر ببندی عشقش را به قرص نان که نماد چیزهای اینجهانی است، «سَرکُنَد آن شهوت» یعنی آن عشق و علاقه «از عقلِ شریف». جالب است! پس این عقل منذهنی که عقل جزوی است، تبدیل به عقل کل میشود اگر بتوانی این پرهیز را بکنی. درست است؟ این بیت را دوباره بهخاطر اهمیتش دوباره تکرار کردیم:
چون ببندی شهوتش را از رَغیف
سرکُنَد آن شهوت از عقلِ شریف
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۳)
رَغیف: قرص نان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
یعنی اگر عشقت را به یک چیز دنیایی که میگویی این نباشد من میمیرم، ببُری، یکدفعه این عشق وصل میشود به خداوند، یکدفعه فضا باز میشود. فهمیدیم؟
همچو شاخی که بِبُرّی از درخت
سر کُنَد قوّت ز شاخِ نیکبخت
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۴)
میگوید مثلاً یک درخت را در نظر بگیرید، چندتا شاخِ نیمهجان دارد که نه میوه میدهد نه چیزی، رو به خشکی میرود. اگر اینها را ببُری، نیرویی که به این شاخههای خشک یا نیمهخشک میرود تلف میشود، میرود به آن شاخی که سبز است، نیکبخت است و میخواهد میوه بدهد. این تمثیل عالی است دیگر؟!
یعنی ما یک درختی هستیم، چندتا شاخِ همانیدگی داریم، اینها خشکاند، اصلاً میوه ندارند. میبینید که شاخهای همانیدگی میوه ندارند و آن دید که این شاخهای همانیدگی میوه دارند، غلط است. حالا اینها را ببُری، آن شاخِ حضور ما که میوه میدهد، شروع میکند به انرژی را گرفتن. یعنی شما راه اتلاف زندگی را بستی و هدایت کردی بهسوی شاخی که میوه میدهد.
البته شما الآن میخواهید بپرسید چهجوری؟ نپرسید چهجوری. دارد کلید را میدهد دست شما. میگوید آقا این شاخهای نیمهخشک را ببُر دیگر. شاخ همانیدگی را ببُر، این خودش میرود آنطرف، شما کاری نداشته باش چهجوری. اگر چهجوری بپرسی، این منذهنی که نمیفهمد، شما آن موقع از شاخِ خشک میپرسی که میوه میدهی؟! چرا میوه نمیدهی؟! آن دارد میگوید شاخهای همانیدگی به شما میوه نمیدهد، اینها خشکاند، نیمهجان هستند. خشکِ خشک هم نیستند، ولی نیمهخشک هستند. این چیزی نمیدهد، ولی انرژی را تلف میکند. خب باغبان اینها را میآید میبُرد، بعد آن شاخی که سبز است، انرژی را میگیرد.
🔟6️⃣5️⃣ ۴۱ 🔟6️⃣5️⃣
فایل تصویری بخش چهارم برنامه شماره ۱۰۶۵
Читать полностью…
💠💠💠پایان بخش سوم💠💠💠
Читать полностью…
♦️رایجترین رَغیفها (همانیدگیها)
🔹افکار
🔹انسان
🔹 پول
🔹مقام
🔹 تأیید و توجه خواستن
🔹 قرینِ بد
🔹تمرکز برروی دیگران
🔹 عدالتِ ذهنی
🔹بایدها و نبایدهای ذهنی
رایجترین رَغیفها (همانیدگیها) «افکار» است، «انسان» است، «پول» است، «مقام» است، «تأیید و توجه خواستن» است، اینها را میدانید.
شما، رَغیف یعنی بهاصطلاح قرصِ نان گفتیم که سمبُل این دنیا است، ببینید شما مثلاً رَغیفهای شما چیست؟ پول است، انسانهای دیگر هستند، فکرها هستند بهطور کلی، باورها، مقام، تأیید و توجه مردم. حالا یکی دوتایش را اینجا نوشتیم، بقیه را شما خودتان بنویسید. «قرینِ بد»، «تمرکز بر روی دیگران»، «عدالتِ ذهنی»، «بایدها و نبایدهای ذهنی». از اینها میگذرم.
چند بیت در این مورد میخوانیم، دوباره برمیگردیم.
حرص اندر عشقِ تو فخر است و جاه
حرص اندر غیرِ تو ننگ و تباه
📚(مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ١٩۵۵)
شهوت و حرصِ نران پیشی بُوَد
و آنِ حیزان ننگ و بَدکیشی بُوَد
📚(مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ١٩۵۶)
حرصِ مَردان از رهِ پیشی بُوَد
در مُخَنَّث حرص، سویِ پس رود
📚(مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ١٩۵۷)
مُخَنَّث: ترسو
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
مُخَنَّث یعنی ترسو، نامرد، منذهنی. حرص در عشقِ زندگی بهصورت فضاگشایی افتخار انسان است، مقام بلند انسان است. «حرص اندر غیرِ تو» که ذهن نشان میدهد، «ننگ و تباه» است. یعنی اگر شما حرص بورزید، طمع زندگی داشته باشید و تمام همّوغمتان را بدهید که این چیز زیادتر بشود من به زندگی میرسم، این ننگ و تباه است.
«شهوت و حرصِ نران»، نران یعنی انسانهای بالغ، انسانهای معنوی. «شهوت و حرصِ نران» فضاگشایی و پیش رفتن است. «و آنِ حیزان» یعنی شهوت و حرص نامردان، «ننگ و بَدکیشی بُوَد». بنابراین عشقِ انسانهای حیز، حیز در اینجا نامرد، «بَدکیشی» همین کیشِ ذهنی است، کیشِ منذهنی است و ننگِ عدم فضاگشایی و انجماد و انقباض و پس رفتن، از گوهری به سنگی رفتن.
«حرصِ مَردان از رهِ پیشی بُوَد». شما حرص میورزید بهصورت «مردان»، میخواهید فضا را بیشتر باز کنید، میخواهید عشقتان را به فضاگشایی و از جنس زندگی شدن بیشتر کنید، پس دارید پیش میروید. پیش رفتن در اینجا یعنی بهسوی زندگی رفتن. هر کسی منذهنی را بزرگتر میکند، پس میرود. «در مُخَنَّث»، در انسانهای ترسو، نامرد، در منهای ذهنی حرص در زیاد کردن همانیدگیها است و این بهسوی پس میرود. درست است؟
آن یکی حرص از کمالِ مردی است
و آندگر حرص افتضاح و سردی است
📚(مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ١٩۵۸)(۲)
یعنی آن حرصی که پیش میرود، این کمالِ انسانیت است شما اگر اینطوری پیش میروید. با فضاگشایی و بیاهمیت کردن اتفاقات و تأکید بر تمرکز روی خود و فضاگشایی اگر پیش میروید بهسوی زندگی میروید، دراینصورت این نشان کمالِ انسانیت شما است. «مردی» در اینجا یعنی انسان بودن. اما «آندگر حرص»، یعنی حرصی که بهسوی دنیا میرود، بهسوی رَغیف میرود، رسوایی و انجماد و درد است.
آن بهاران مُضمَر است اندر خزان
در بهار است آن خزان، مَگْریز از آن
📚(مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۲۲۶۴)
مُضمَر: پوشیده، پنهان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
همرهِ غم باش، با وحشت بساز
میطلب در مرگِ خود عُمرِ دراز
📚(مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۲۲۶۵)
مُضمَر یعنی پوشیده. یعنی بهارانی که دربارهاش صحبت میکنیم، در همین خزانِ ما است، در همین ذهنِ سنگی ما است. «آن بهاران مُضمَر است اندر خزان». فعلاً در خزان هستیم ما، در پاییز هستیم. ما باید در این خزان به چشمان ترس نگاه کنیم، وحشت، و نترسیم، بایستیم و این ترس را تبدیل به نیروی انگیزشی و قدرت بکنیم. «در بهار است آن خزان»، از این خزان نباید فرار کنیم. یعنی شما از اینکه به منذهنی نگاه کنید بهصورت فضای گشودهشده، باید مقاومت کنید و این کار را بکنید، فرار نکنید از خودتان.
بیشتر مردم از دیدار با خودشان وحشت دارند، از دیدار با خدا هم وحشت دارند، در پاییز هستند. برای همین میگوید همراهِ غم باش، از غم نترس، از دردهای منذهنی نترس. دلِ سنگی به تو درد میدهد، از این فرار نکن بهسوی سنگ بزرگتر، به دنیا فرار نکن. همراهش باش، به آن نگاه کن، نترس، با وحشتش بساز، استقامت کن.
«انبیا بُردند امرِ فَاسْتَقِمْ»، این هم امر است. کسانی که میخواهند پیغام بیاورند، به زندگی زنده بشوند، به او گفتند باید استقامت کنی. «میطلب در مرگِ خود عُمرِ دراز»، هی مرتب بایست آنجا، نترس، نسبتبه این دلِ سنگ بمیر. یعنی بیا از سنگی برو بهسوی گوهری، پسپس نرو. پس بنابراین طمعِ زندگی خواستن از چیزها را بِبُر و نخواه یک خرده زیاد بشود، زندگیات زیادتر میشود. نسبتبه این موضوع آگاه باش.
🔟6️⃣5️⃣ ۳۸ 🔟6️⃣5️⃣
دیدهیی عمری تو داد و داوری
وآنگه از نادیدگان ناشیتری
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۷۷۷)
مثل اینکه هیچچیزی ندیدی تو اصلاً. چرا؟ همیشه در ذهن بودی، هیچ ندیدی، ندانستی، به عمل درنیاوردی.
هر کسی شاگردی خداوند را بکند با فضاگشایی استاد میشود. اگر تو هرچه بزرگتر شدهای کمعقلتر شدهای، پس ستیزهگر بودهای. «تو سپستر رفتهیی ای کورِ لُد»، ای کورِ ستیزهگر، ای منذهنی ستیزهگر که به هر واقعهای تو مقاومت میکنی بهجای فضاگشایی، تو از گوهری به سنگی رفتهای.
لنگ و لوک و خفتهشکل و بیادب
سوی او میغیژ و، او را میطلب
📚(مولوی، مثنوی، دفتر سوم، بیت ۹۸۰)
لوک: آن كه به زانو و دست راه رود از شدت ضعف و سستی، عاجزی و زبونی
خَفته: خوابیده، خمیده
غیژیدن: خزیدن، چهار دست و پا مانند کودکان راه رفتن، به روی زانو نشسته راه رفتن
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
«لنگ و لوک و خَفتهشکل و» یا «خُفتهشکل و بیادب»، «سوی او میغیژ و او را میطلب». معنیاش را میدانید، هرجور شده سعی ما بر این است که «لنگ و لوک و»، میدانید که لنگ، لوک، کسی که زمین میکِشد خودش را. خَفته: خوابیده، خمیده، یا خُفته. غیژدن یعنی خزیدن. میدانید این بیت را. «لنگ و لوک و خفتهشکل و بیادب» سوی خداوند میغیژ، فضا را باز کن و او را میطلب، نه منذهنی را. درست است؟
تیتر
«حکایت در تقریرِ همین سخن»
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۸)
اما «حکایت در تقریرِ همین» سخنی که گفتیم. یک حکایت میآورد مولانا.
آن یکی اسپی طلب کرد از امیر
گفت: رو آن اسپِ اَشْهَب را بگیر
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۸)
اَشْهَب: خاکستریرنگ، مخلوطی از سیاه و سفید که رنگ سفیدش غالب باشد.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
گفت: آن را من نخواهم، گفت: چون؟
گفت: او واپسرُو است و بس حَرون
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۹)
حَرون: سرکش و نافرمان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
سخت پسپس میرود او سویِ بُن
گفت: دُمّش را به سویِ خانه کن
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۰)
میگوید یکی اسبی خواست از امیر، یعنی ما از خداوند یک اسبی خواستیم. آن امیر گفته برو آن اسب سیاه و سفید را بگیر. اَشْهَب یعنی دو رنگ، سیاه و سفید که در منذهنی میدانید دویی داریم.
خلاصه ما از خداوند یک اسب خواستیم، او به ما همین ذهن را داده که با دویی کار میکند. انسان میگوید من این را نمیخواهم، «گفت: آن را من نخواهم»، گفت من این را نمیخواهم. آن شخص به امیر گفت من این اسب را نمیخواهم. گفت برای چه نمیخواهی؟ گفت برای اینکه این عقبعقب میرود.
پس الآن ما میدانیم که این منذهنی ما همیشه عقبعقب میرود، یعنی از گوهری میرود بهسوی سنگی. اگر شما با منذهنی بروید، با خواستههایش بروید، با الگوهایش بروید، با فکرهایش بروید، حتماً دارید میروید بهسوی بدی، بهسوی خرابی، روزبهروز حالتان بدتر خواهد شد. «گفت: او واپسرُو است و بس حَرون»، برای اینکه این خیلی این اسب «حَرون» است، سرکش است و عقبعقب میرود.
«سخت پسپس میرود»، این همهاش عقبعقب میرود این اسب. شما فرض کن سوار اسب بشوید، این عقبعقب برود. «او سویِ بُن»، یعنی بهسوی عقب. «بُن» هم یعنی عقب، «سخت پسپس میرود او سویِ بُن». آن امیر چه گفته؟ گفته «دُمّش را بهسویِ خانه کن». گفت حالا که عقبعقب میرود دُمش را بهسوی خانهات بکن که اگر عقبعقب رفت، برود به خانهات برسد.
حالا از این بهاصطلاح بیت، مولانا منظوری دارد که در بیت بعد میگوید، برایتان میخوانم. پس اَشْهَب: خاکستری رنگ، مخلوطی از سیاه و سفید. حَرون، یعنی سرکش و نافرمان.
🔟6️⃣5️⃣ ۳۶ 🔟6️⃣5️⃣
و مهم است که شما از خودتان بپرسید من از وقتی که وارد این جهان شدم، صرفنظر از اینکه پدر و مادرم کی بوده حالا کاری ندارم، عشق دادند یا ندادند، شما هیچکس را ملامت نمیکنید. این لحظه حواستان به خودتان است، شما مختار هستید، شما بهعنوان یک انسان توانایی انتخاب دارید. میگویید انتخابِ فکر و عمل من طوری است که من از گوهری بهسوی سنگی میروم یا از سنگی بهسوی گوهری؟
شما بگویید خودتان، ارزیابی کنید خودتان را. مولانا میخواهد شما ارزیابی کنید. شما مثل بِلال هستید یا مثل هلال هستید؟ یا یک منذهنی هستید که روزبهروز عقبتر میروید؟ خیلی مهم است، شما شخصاً خودتان به این سؤال جواب بدهید.
شما نمیتوانید بگویید که «بله من از گوهری میروم بهسوی سنگی، ولی خب تقصیر پدر و مادرم است، تقصیر جامعه است، معلوم است دیگر». نه. اولاً دنبال مقصر نمیگردیم. دنبال کسی میگردیم که اشتباه کرده. اشتباه کردن با تقصیر و مقصر بودن خیلی فرق دارد. اصلاً شما نگویید من مقصرم یا کی مقصر است. این کلمهٔ مقصر را بیندازید دور که ما درست بتوانیم فکر کنیم. بگو آقا من اشتباه کردم. هر کسی که منذهنی میسازد، حتماً دچار اشتباه میشود.
تقصیر پدر و مادرمان نیست، تقصیر جامعه نیست، تقصیر کسی نیست، چون برنمیگردم خودم را هم ملامت کنم یا یکی دیگر را ملامت کنم، پس میخواهم فقط یاد بگیرم. چه چیزی یاد میگیرم؟ که در این لحظه با انتخاب، من میتوانم از سنگی بهسوی گوهری بروم، سنگام، میدانم سنگام. اصلاً شما نمیتوانید بگویید سنگ نیستم. کیست که سنگ نباشد؟ یک نفر به من نشان بدهید که دلش سنگ نباشد، غیر از تعداد خاصی از مردم که روی خودشان کار کردند، عارف هستند. ممکن است شبیه هلال خیلی زیاد است الآن، ولی کافی نیست. من آنها را نمیگویم.
منهای ذهنی دلشان سنگ است، برای همین غزل همینطوری گفته «به سنگِ خاره رسید». حالا نگفته سنگِ خارهٔ تو یا من. گفت سنگِ خاره، یعنی همه سنگِ خارهاند. شما رفتار ما را میبینید دیگر. حتی به خودمان هم رحم نمیکنیم ما. چرا اینقدر فکرهای مخرب به خوردِ خودمان میدهیم؟ شما بفرمایید. برای اینکه خودمان را دوست نداریم. چرا نمیتوانیم با خودمان باشیم؟ برای اینکه خودمان را دوست نداریم، از خودمان متنفریم. چرا هر که هرجا مجلس میرود، ما میدویم آنجا؟ آقا اگر برویم آنجا حالا دو ساعت مشغول باشیم. برای اینکه نمیتوانیم با خودمان باشیم، از خودمان بدمان میآید. این خویِ بدِ منذهنی است.
کسی که با خودش تنها نمیتواند بماند، یعنی با خدا نمیخواهد یکی بشود. از تجرید فرار میکند. با خودش نمیتواند بماند. کسی که با خودش نمیتواند بماند، خاموش نمیتواند بماند، با خودش راحت نیست، با هیچکس راحت نیست. درنتیجه ما سنگایم. حالا این غزل خیلی هماهنگ است با این. شما میخواهید بگویید:
بیا که ساقیِ عشقِ شرابباره رسید
خبر ببر برِ بیچارگان که چاره رسید
🌺(مولوی، دیوان شمس، غزل ۹۱۵)
شرابباره: شرابدوست، مستیدوست
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
میخواهید شما خودتان به خودتان یک خبری بدهید یا نه؟ یا فقط میفهمید و جلو میروید؟ یک خبری به خودتان بدهید، اول به خودتان، که من سنگام میخواهم بروم سوی گوهری یا میخواهم بروم بهطرف سنگ بزرگتر، سفتتر؟
هرچه بهسوی سنگی میروید، دارید بهسوی بدبختی میروید. بهسوی خوشبختی نمیروید. شما به دید منذهنی توجه نکنید که میگوید اگر اینها را جمع کنی، بیایی بالا خودت را نشان بدهی، همه تو را تأیید کنند دست بزنند، شما به خوشبختی رسیدی! نه. به کنار بام رسیدی. اگر با آن دنده بروی که ممکن است بیفتی، با مختصر تکان ممکن است بیفتی. بیفتی، میمیری.
نه چو تو پسرو که هر دَم پستری
سویِ سنگی میروی از گوهری
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۳)
پس قرار شد شما فقط به فهمیدن قناعت نکنید. از خودتان بپرسید که من از این لحظه به بعد از سنگی بهسوی گوهری میروم یا از سنگی بهسوی سنگیِ سفتتر؟ سؤال کنید و جواب بدهید. درست است؟
آنچنان کآن خواجه را مهمان رسید
خواجه از ایّام و سالش بررسید
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۴)
کآن: که آن (که + آن)
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
گفت عمرت چند سال است؟ ای پسر
بازگو و در مَدُزد و برشمر
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۵)
گفت: هجده، هفده، یا خود شانزده
یا که پانزده، ای برادرخوانده
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۶)
کلِ این سه بیت یعنی آن شخص جواب میدهد که من دارم عقبتر میروم، یعنی به سن پایین میروم. دارد سِنّش را پایین میبرد. میگوید بهطوریکه به آن خواجه مهمان رسید. فرض کن شما برَوی مهمان مولانا بشوی. مولانا به شما میگوید چند سالت است؟ منظورش این است که چقدر بالغ شدی؟ چقدر به زندگی زنده شدی؟
🔟6️⃣5️⃣ ۳۴ 🔟6️⃣5️⃣
قوتِ اصلیِّ بشر نورِ خداست
قوتِ حیوانی مر او را ناسزاست
📚(مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۱۰۸۳)
قوت: غذا
ناسزاست: شایسته نیست.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
برای این دو بیت و مناره مطالبی میخوانیم که بسیار جالب است و آن قصهٔ هِلال است. قصهٔ هِلال در دفتر ششم همینطور که میبینید بعد از قصهٔ بِلال میآید، با آن کاری نداریم با بِلال، و بدانید که او هم بندهٔ مخلصی بوده. حالا میخوانیم این را.
تیتر
«قصّهٔ هلال که بندهٔ مخلص بود خدای را، صاحب بصیرت، بیتقلید، پنهانشده در بندگیِ مخلوقان جهتِ مصلحت، نه از عجز، چنانکه لقمان و یوسف از رویِ ظاهر و غیر ایشان. بندهای سایِس بود امیری را، و آن امیر مسلمان بود اما کور.»
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۱)
سایِس: ادبکننده، تربیتکنندهٔ چهارپایان، سُتوربان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
«قصهٔ هلال که بندهٔ مخلص بود»، بندهٔ مخلص بود، یعنی هشیاری خالص بود «خدای را». پس بندهای بود که هشیاری جسمی نداشت، خالص بود و فقط بندهٔ خدا بود. یعنی به خدا بندگی میکرد نه به همانیدگیها، نه به کسی. «صاحب بصیرت» بود، یعنی صاحب دید عدم بود، «بیتقلید»، میدانید که تقلید مال منذهنی است، از کسی تقلید نمیکرد.
«پنهانشده در بندگی مخلوقان جهت مصلحت»، پس پنهان شده بود که مثلاً استخدام یکی بود برای خدمت. مثلاً شاه نبود، وزیر نبود، یک کار معمولی داشت، برای کسی کار میکرد مثلاً، که دیده نشود.
«پنهان شده» یعنی دیده نمیشد، نمیشد فهمید این آدم حسابی است. و آدمهایی که در این جهان مؤثرند، غالباً در این پرده پنهان هستند. شما نمیتوانید بفهمید که این عارف است مثلاً، دیده نمیشود. اینطوری نیست که بیاید تابلو بزند یک جایی را بگوید آقا من همهچیز را میدانم و من به خدا زنده هستم و بیایید من به شما کمک کنم، چنین چیزی نمیشود. اگر اینطوری باشد، بدانید که نیست.
«جهتِ مصلحت، نه از عجز»، یعنی از بیچارگی نبود، از نیاز نبود. «چنانکه لقمان و یوسف از رویِ ظاهر»، همینطور لقمان و یوسف را هم، همینطوری بودند. «از رویِ ظاهر و غیر ایشان» یعنی غیر از ایشان. یعنی مثل لقمان و یوسف خیلی زیادند که هر دو میدانید به اسارت افتادند، به چاه افتادند، به زندان افتادند، خلاصه به بندگی افتادند، ولی آخرسر موفق شدند.
«… بندهای سایِس بود امیری را، و آن امیر مسلمان بود اما کور.»
سایِس: ادبکننده، تربیتکنندهٔ چهارپایان، سُتوربان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
«بندهای سایِس بود امیری را»، سایِس همینطور که میدانید یعنی سُتوربان، یعنی مسئول چارپایان. بندهای سایِس بود امیری را، پس سُتوربانِ امیری بود، ولی بعداً میبینیم که مولانا یک تمثیل وحشتناکی بهکار میبرد و آن این است، وقتی میگوید سُتوربان، مثل این که دارد تمام منهای ذهنی را به سُتور تشبیه میکند، به چارپا. و واقعاً این جهان را که ما چسبیدیم به خوردن غذای همانیدگیها، به یک اِصطَبل تشبیه میکند، که این آدمهایی که کاملاً زنده به حضور هستند، اولیا و اینها، نگهبانان این سُتور هستند. اگر آنها نباشند، اینها میمیرند. یک همچون تشبیهی میکند.
«و آن امیر مسلمان بود اما کور»، یعنی آن امیر در ذات از جنس خدا بود، اما چشمهای عدمش بسته بود. توجه میکنید؟ این تیتر این قسمت است.
داند اعمی که مادری دارد
لیک چونی به وهم در نآرد
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۱)
اعمیٰ: کور
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
میگوید آدم کور میداند مادری دارد، اما چهجور مادری است آن؟ به وهمَش درنمیآید. اگر کسی از مادر کور زاییده باشد، خب دست میزند، میداند مادرش به او شیر میدهد، غذا میدهد، میداند مادر دارد. ما هم در ذهن میدانیم که مادر داریم، خدا نباشد ما خب نمیتوانیم زندگی کنیم. ولی در وهمِ ما همینطور که در وهمِ آن بچه، مادر نمیآید، در وهمِ ما هم خدا نمیآید. پس با فکر نمیتوانیم خدا را بشناسیم. درست است؟ این هم یک مطلب.
پس دارد میگوید که این هِلال سُتوربان است، درواقع برای این دنیا کار میکند. امیرش، امیرش دنیا است و این دنیا کور است و اَبنای دنیا کورَند، در ذهن میدانند مادر دارند. ما به ذهن میدانیم، حتی دینی هستیم میدانیم خدا هست، ولی میخواهیم با فکر بفهمیم، نه فضا را باز کنیم به او تبدیل بشویم و بدانیم، درنتیجه به وهمِ ما درنمیآید. همینطور که به وهمِ آن بچه که کور است، مادر نمیآید. یعنی با همانیدگیها ما کوریم خلاصه. سایِس: ادبکننده، تربیتکنندهٔ چهارپایان، سُتوربان. اعمیٰ، سُتوربان، اَعمیٰ یعنی کور.
🔟6️⃣5️⃣ ۳۲ 🔟6️⃣5️⃣
فایل PDF متن کامل برنامهٔ شمارهٔ ۱۰۶۵
(مخصوص چاپ سیاه و سفید)
فایل WORD متن کامل برنامهٔ شمارهٔ ۱۰۶۵
Читать полностью…
خیلی از چیزهای ما، ما بهعنوان آن مو، آن جان اصلی، در اینجا چیزهایی درست کردیم، اینها موقتی هستند و قرضی از این جهان هستند، حتی این بدن ما. بدن ما که ما در آن زندگی میکنیم بهعنوان امتداد خداوند یا اَلَست، بدن ما هم عاریت است، از مواد شیمیایی درست شده، یک روزی میپاشد و در زمان تغییر میکند. پس برای کسی که زنده شده به زندگی، این بدن خیلی درست کار میکند البته، برای اینکه زیر نظر آن خرد است. این بدن موقعی درست کار نمیکند که زیر نفوذ منذهنی است، خوی بدِ آن است، دلش سنگ است، مرکزش جسم است، و چه جسمی که اینهمه خوی بد دارد! درست است؟ ولی علم وقتی از جان ما میجوشد، این عاریتها را هم سیراب میکند، که اولاً که این شخص چیزی را از جهان قرض نمیکند، مثلاً باورها را، مثلاً ارزشها را، ارزشهای مادی را، میگوید:
خلق را طاق و طُرُم عاریّتیست
امر را طاق و طُرُم ماهیّتیست
📚(مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۱۱۰٣)
طاق و طُرُم: جلال و شکوهِ ظاهری
عاریّتی: قرضی
ماهیّتی: ذاتی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
مردم که منذهنی دارند، جلال و شکوهشان این است که آن چیزی که آویزان کردند گرانقیمت است، اتومبیلشان گرانقیمت است، خانهشان گرانقیمت است، لباسشان گرانقیمت است، از این دنیا قرض کردند، میخواهند به مردم نشان بدهند. ولی آنهایی که «امرِ خدا» هستند، فرمان خداوند هستند، یعنی مثل اینکه ما فرمان خداوند هستیم او اجرا میکند، ما تماماً در اختیار او هستیم، بنابراین طاق و طُرُمبش ماهیّتی است.
«خلق را طاق و طُرُم»، طاق و طُرُم یعنی جلال و شکوه، عاریّتی است، یعنی قرضی است. «امر را طاق و طُرُم ماهیّتیست»، فرمان خداوند و طاق و طُرُم در ماهیتش است. پس طاق و طُرُمب ما، جلال و شکوه ما از ماهیتمان میآید. «علمِ او از جانِ او جوشد مُدام»، شما باید ببینید علمی که شما استفاده میکنید، با فضاگشایی از جان شما میجوشد یا از ذهنتان قرض میکنید؟ پس پیش یک چنین آدمی که از آنور دائماً پیغام را میگیرد، هیچچیز قرضی از این جهان که حادث است و چشم میتواند ببیند، نمیآید. توجهی به آنها ندارد.
این قسمت از مثنوی میدانید که خیلی جالب بود و شگفتانگیز، ولی خب شما باید زیاد بخوانید تا روشن بشود، هم ادبیات زیبایی دارد، هم هم محتوایش خیلی عالی است و پس از اینکه چندین بار خواندید، بفرمایید خودتان را ارزیابی کنید که شما واقعاً از گوهری به سنگی میروید یا از سنگی به گوهری میروید؟ پسپس میروید؟
آیا شما میتوانید عشق به چیزها را ببُرید؟ بهطوریکه این عشق همینکه از آن بریده میشود میگوید وصل میشود به عقلِ شریف. شما نگویید چگونه. فقط قطع کنید. راه مهمی نشان داد. آیا شما جسمتان مثل مناره هست و شما این جسم را میبینید، یک مرغی را هم میبینید که شاهبازِ پُرفن است و مو در دهان آن هست؟ شما مو را هم میبینید؟ اگر آنطوری است، جسمتان مناره است.
منظور از مناره بودن این است که دائماً در حال گسترش است، دائماً به جلو میرود. اگر شما در حال گسترش هستید، جلو میروید، بله، کارتان درست است. شما اگر با خودتان مسابقه میدهید و هر لحظه جلوتر میروید و از خودتان جلو میزنید، سرعتتان بیشتر میشود، خودتان را با خودتان مقایسه میکنید و هر روز بهتر میشوید، کارتان درست است.
و این را هم گفت که اگر شما از خداوند اسب خواستید، اسب دورنگ داده که همین ذهن ما باشد، منذهنی ما باشد، درست داده، منتها شما استفاده از آن را بلد نیستید، برای اینکه این یک ابزار بقا است. ولی اگر این منذهنی ما آمد عاشق یک چیزی شد، فقط این را نمیدانید شما که اگر این عشق را ببُرید از آن چیزی که توی مرکز است، این عشق بلافاصله وصل میشود به خداوند، یعنی این عشق وصل میشود به آنور. نگویید چهجوری. این، این است دیگر، قانون است، شما ببُرید. ولی ما نمیبُریم. ما نمیبُریم. و اینجور پرهیز محرومیت نیست، بلکه بریدن عشق به چیزها است و بریدن حرص است که اگر چیزها زیاد بشوند زندگیمان بهتر میشود و این غلطبینی است، کژبینی است. شما فقط غلطبینی و کژبینی را درست میکنید که این عشقی که من بهصورت منذهنی به یک منذهنی دارم عشق نیست، هرزه سودا است.
غیرِ معشوق ار تماشایی بُوَد
عشق نَبْوَد، هرزه سودایی بُوَد
📚(مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۵۸۷)
اَر: اگر
➖➖➖➖➖➖➖➖➖
یعنی غیر از خداوند و زندگی اگر تماشایی باشد و عقل شما را ببَرد، آن عشق نیست، بلکه سودای هرزهای است، عشق هرزهای است. حالا این عشق هرزه را ببُری، عشقِ واقعی در شما جان میگیرد.
🔟6️⃣5️⃣ ۵۲ 🔟6️⃣5️⃣
آن امیر از حالِ بنده بیخبر
که نبودش جز بِلیسانه نظر
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۷)
«بِلیسانه» همین هشیاری جسمی است، همین هشیاریای که معمولاً ما با آن کار میکنیم. این هشیاری ابلیسی است که ما انسانها را جسم میبینیم، خودمان را هم جسم میبینیم، یک تصویر ذهنی میبینیم، شاید از خداوند هم یک تصویر ذهنی ساختیم، این هم ابلیس ساخته. توجه میکنید؟ و:
آن امیر از حالِ بنده بیخبر
که نبودش جز بِلیسانه نظر
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۷)
درضمن منذهنی در مورد ما هم امیر است و آن من اصلی ما که میتواند هلال بشود، فعلاً زیر نظر امیر است و امیر با حقارت به او مینگرد و شما الآن میگویید نه، من خودم بهعنوان من اصلی شاه هستم و شما این امیر خودتان را که منذهنی خودتان است، با او، غول خودتان هم هست، شما را در بیابان نگه داشته، میتوانید با او صحبت کنید. با فضاگشایی من اصلیتان خودش را نشان میدهد و شما دیگر ادعا میکنید، دیگر میگویید من شاه هستم، من دیگر این اختیار را از تو میگیرم.
و امروز در غزل دیدیم که هرچه شما فضا را باز میکنید و از جنس مستی میشوید، این منذهنی که گفتیم با دل پارهپاره و خونین رسید، آن هم تسلیم میشود. این منذهنی تسلیم نمیشود برای اینکه با او دعوا میکنیم ما. اگر دعوا نکنیم، خودش را تسلیم میکند و میرود و ما به زندگی زنده میشویم.
میبینید که بهتدریج ما این رفتارها را از مولانا یاد میگیریم که نرم باشیم، لطیف باشیم، با خشونت منذهنی قویتر میشود. بله پس نظر ابلیسانه فقط نقش را میبیند، یک تصویر ذهنی میبیند، ولی گنج را نمیبیند. فرم را میبیند که پنج و شش است، ولی اصلش، ریشه و مواد اولیهٔ این، اینکه پنج حس را بهوجود میآورد، آن هشیاری اصلی را نمیبیند.
رنگِ طین پیدا و نورِ دین نهان
هر پیمبر این چنین بُد در جهان
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۹)
طین: گِل
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
رنگِ طین پیداست و نورِ دین نهان، همهٔ پیغمبران اینطوری بودند، یعنی پیغمبران آمدند مردم در آنها فقط نقش را دیدند، فرم را دیدند، گفتند شما هم مثل ما یک تصویر ذهنی هستید. شما آخر چه میگویید؟ شما هی از این حرفهای بد میزنید؟ ما اشکالی نداریم که، ما چرا باید به حرف شما گوش بدهیم؟ پس آن نور نهان را ندیدند. حالا، در اینجا میگوید:
آن مناره دید و در وی مرغ نی
بر مناره شاهبازی، پُرفَنی
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۰)
و آن دوم میدید مرغی پَرزَنی
لیک موی اندر دهانِ مرغ نی
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۱)
وآن که او یَنْظُر بِنُورِالله بُوَد
هم ز مرغ و هم ز مو آگه بُوَد
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۲)
یَنْظُر بِنُورِالله: کسی که با نور خدا مینگرد.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
«آن مناره دید و در وی مرغ نی»، یکی فرم را میبیند، مناره را میبیند، ولی مرغ را نمیبیند. یعنی شما فرض کن یک مناره است، مناره هم همین گُلدستهٔ مساجد مثل آن، فرض کنید. ایشان الآن میگویند که جسم انسانی که به حضور زنده است، مناره است. یکی مناره را دید، در وی مرغ را ندید. درحالیکه در مناره یک شاهباز پُرفن نشسته است. شاهباز همان هوشیاری اصلی ما است.
یک دومی آمد، «و آن دوم میدید مرغی پَرزَنی»، میگوید مرغی میبیند که پر میزند، ولی در دهان مرغ مو نیست، این مو همان پیغام زندگی است که هر لحظه میرسد. میگوید آن کسی که با نور خدا میبیند، با نور نظر میبیند، با نور فضای گشودهشده میبیند، هم ز مرغ آگه است، هم از مناره و هم از مو. توجه میکنید جسم شما وقتی فضا گشوده میشود، میشود یک مناره، شما میشوید یک مرغ، در دهانتان یک مو هست، هر سه را میبینید. مو پیغام زندگی است لحظهبهلحظه. دیدنش سخت است. یَنْظُر بِنُورِالله: کسی که با نور خدا مینگرد.
گفت: آخِر چشم سویِ موی نِه
تا نبینی مو، بنگشاید گره
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۳)
آن یکی گِل دید نقشین در وَحَل
وآن دگر گِل دید پُر علم و عمل
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۴)
نقشین: دارای نقش و نگار
وَحَل: گِل و لای
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
تن مناره، علم و طاعت همچو مرغ
خواه سیصد مرغ گیر و، یا دو مرغ
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۴۵)
نقشین: دارای نقش و نگار. وَحَل: گِل و لای. پیغام زندگی این است، تو چشمت را سوی مو بگذار. تا مو را نبینی، تا پیغام زندگی را نبینی، گره زندگی تو باز نمیشود. توجه کنید، دارد میگوید اگر شما فضا را باز نکنید، از آن طرف پیغام نیاید، پیغام خداوند نیاید، نمیتوانی گره منذهنی را باز کنی.
درست است که «بَردُالْعَجوز» است، شما درست است که از در میخواهی به گرما، ولی باید این بار و بُنَه را بیرون بیندازی. باید پیغام مثل موی زندگی را بگیری یا خداوند را بگیری.
🔟6️⃣5️⃣ ۵۰ 🔟6️⃣5️⃣
هم برون افگن هر آنچ افکندنیست
در میآ با آن که این مجلس سَنیست
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۴)
سَنی: بلندمرتبه، عالیقدر
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
این ندای خداوند به ما است. این فضا باز میشود میآیی تو گرم میشوی، تو گرمای عشق را میخواهی، گرمای خرد را میخواهی، با عقل منذهنی و با دردهای ذهنی تو یخ زدی، منجمد شدی نمیتوانی حرکت کنی. یادمان باشد سرمای سخت یعنی درد سخت. و شما ملاحظه کردهاید وقتی از سنگی بهسوی سنگی رفتهاید، دردهایتان زیاد شده.
حتی یک نوجوانی که از دهسالگی رفته رسیده به بیستسالگی، میبینید که از دهسالگی خوشحالتر بوده اگر با منذهنی جلو رفته، یعنی از سنگی رفته بهسوی سنگی. ولی ما میتوانیم به بچههایمان یاد بدهیم از سنگی بروند بهسوی گوهری به شرطی که خود ما هم مشارکت کنیم. نمیتوانیم به بچههایمان بگوییم من از سنگی میروم بهسوی سنگی، ولی حواست باشد ها! تو از سنگی بروی بهسوی گوهری. همچو چیزی نمیشود. ما بهصورت قرین روی او اثر داریم.
هر چقدر هم او بالاخره بخواهد این کار را بکند، ما بهصورت قرین داریم خرابکاری میکنیم. از مرکز قرین به مرکز قرین راه هست، با ارتعاش. خو میدزدیم ما، دلهای ما از همدیگر خو میدزدد. بنابراین دل یک نوجوان دهساله از مرکز مادرش و پدرش خو میدزدد، خوی بد میدزدد و ما آگاه نیستیم. هی با نصیحت، با زبان میخواهیم، که ژاژ است، با حرفهای منذهنیمان میخواهیم بچهمان را به راه راست هدایت کنیم، بدتر میشود.
«هم برون افگن هر آنچ افکندنیست»، هر چیزی که ذهن میتواند نشان بدهد افکندنی است. «برون افگن» نه که بینداز از پنجره دور نداشته باش، از مرکزت بیرون کن. اگر میخواهی این در که باز است بهسوی خدا بروی، بیرون بینداز. «در میآ با آن»، با این بار نیا تو، با بار همانیدگیها و درد، این مجلس بلندمرتبه است، این درگاه خداوند است. این دو بیت را از دفتر اول میخوانم:
تا بُرونی، جامهها بینی و بس
جامه بیرون کُن، درآ ای همنَفَس
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۲۷۷۱)
همنَفَس: مجازاً بهمعنیِ همفکر
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
زآنکه با جامه، درونْسو، راه نیست
تن ز جان، جامه ز تن آگاه نیست
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۲۷۷۲)
همنفَس مجازاً بهمعنی همفکر. البته همنفس خیلی زیباست در اینجا، خداوند به شما میگوید ای همنَفَس. «تا بُرونی»، تا در دِه هستی، یعنی هنوز وارد این فضای یکتایی نشدی، فقط جامهها را یعنی همانیدگیها را خواهی دید و چیز دیگر نمیتوانی ببینی، چون با دید منذهنی میبینی.
تو بیا این جامهٔ همانیدگیها را بیرون کن، بیا تو ای همنَفَس. این من هستم که در تو نفس میکشم، با هم نفس میکشیم، این را خداوند به شما میگوید. برای اینکه با جامه یعنی با لباس همانیدگی آن تو راه نیست. چرا؟ برای اینکه «تن ز جان آگاه نیست»، این تن ما از جان ما آگاه نیست. و جامه، لباس هم از تن آگاه نیست.
این لباس ما یک جسم مادی است، از این تن که آگاه نیست، این تن هم از جان آگاه نیست. هرچه که تازه ساخته شده، جسم ما، فکرهای ما، تازه ساخته شده، اینها اتفاقاً هی در زمان هستند. هر چیزی که در زمان است، درواقع دارد میرود متلاشی بشود وقتی زمانش تمام بشود.
منذهنی هم بهوسیلهٔ ما ساخته شده و روزی که این بدن متلاشی بشود، ذهن بایستد، آن هم متلاشی میشود. آن موقع چه دردناک است ما میبینیم هرچه که میخواستیم همیشه با ما بوده و این منذهنی ما را فریب داده. توجه میکنید؟ و ما فکر میکنیم جامه یعنی همانیدگیها میتوانند جان ما را ببینند. برحسب همانیدگیها میبینیم، نمیتوانند ببینند، باید فضا باز بشود مرکز ما عدم بشود. حالا راجعبه هِلال صحبت میکند.
بُد هِلال، استاددل، جانروشنی
سایس و بندهٔ امیری، مؤمنی
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۵)
سایِس: ادبکننده، تربیتکنندهٔ چهارپایان، سُتوربان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
سایسی کردی در آخُر آن غلام
لیک سلطانِ سلاطین بنده نام
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۶)
سایِس: ادبکننده، تربیتکنندهٔ چهارپایان، سُتوربان
آخُر: آخور، طویله، اِصطبل
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
آن امیر از حالِ بنده بیخبر
که نبودش جز بِلیسانه نظر
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۷)
سایِس: ادبکننده، تربیتکنندهٔ چهارپایان، سُتوربان. حالا میبینید که راجعبه هلال داریم صحبت میکنیم، که گفت این هلال مُخلص بود، ساختهشده از هشیاری خالص بود و یک موقعی متوجه شد که از جنس سنگ است، از سنگی رفت بهسوی گوهری و گوهر خالص شد. پس میبینید که تعریفش از «استاددل» بود. یعنی دلش استاد بود، دلش از جنس خداوند بود، جانش روشن بود، سُتوربان بود. و بندهٔ امیری بود و مؤمن بود. این مؤمنی برمیگردد به سایس، یعنی سُتوربان، به همین هلال.
🔟6️⃣5️⃣ ۴۸ 🔟6️⃣5️⃣
دست اندازیم چون اسپانِ سیس
در دویدن سویِ مَرعایِ اَنیس
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۴۷۴۴)
سیس: اسب چابک و تیزتک
مَرعیٰ: چراگاه
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
سیس: اسب چابک. پس بنابراین شما با فضاگشایی سوار اسبان تیزرو میشوید و میدوید بهسوی چراگاهِ انیس، چراگاهِ آشنا که ما با آن آشنا هستیم، همین فضای یکتایی است. پس معلوم میشود این فضای ذهنِ همانیده توأم با درد، چراگاه ما نیست، محل غذا خوردن ما نیست. فضا را باز میکنیم بهصورت هشیاری سوار یک هشیاری تیز میشویم و میرویم بهسوی جایی که غذاهای خوب میدهند و ما با آن انیس هستیم، آشنا هستیم.
شهسواران در سِباقت تاختند
خربَطان در پایگه انداختند
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۰)
سِباقت: پیشی جُستن
خربَط: مرغابی بزرگ، کنایه از احمق و شکمباره، منهای ذهنی پُرسَروصدا
پایگه: پایینترین مرحله و جایگاه
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
این بیت را خواندم. درست است؟ معنیاش را میدانید. بعد برای این بیت، این بیت را میخوانم:
مُثقَلانِ خاک بر جا ماندند
سابِقُونَالسّابِقُون درراندند
📚(مولوی، مثنوی، دفتر پنجم، بیت ۳۷۳۹)
مُثقَل: گرانبارشده، زمینگیرشده
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
و مُثْقَلان یعنی گرانبارشدگان، زمینگیرشدگان، کسانی که همانیدگی زیاد دارند و بهصورت هشیاری زمینگیر شدند. باید اینها را رها کنند، دردهایشان را رها کنند، بلند شوند. پس «مُثْقَلانِ خاک» یعنی آنهایی که بارشان گران شده و زمینگیر شدند، در جا ماندند، نتوانستند. شما جزو مُثْقَلانِ خاک هستید یا سبکبال هستید؟ بلند میتوانید بشوید و بهسوی زندگی بروید؟ یا وقتی بلند میشوید میگویید با این همانیدهام، با آن همانیدهام، اینجا یک درد دارم، آنجا یک درد دارم.
«سابِقُونَالسّابِقُون» آدمهایی هستند که پیش میروند و خودشان با خودشان مسابقه دارند، هر لحظه جلوتر میافتند. این سابِقُونَالسّابِقُون یعنی کسی که پیش میرود و هر لحظه پیشرویاش تندتر میشود. یعنی حواسش به خودش است که جلوتر میرود اولاً، ثانیاً شتابش بیشتر میشود. درست است؟ این بهمعنی مسابقه دادن با یکی دیگر نیست. و این آیهٔ قرآن است البته میبینید.
«وَالسَّابِقُونَ السَّابِقُونَ.»
«آنها كه سبقت جُسته بودند و اينک پيش افتادهاند.»
🌴(قرآن کریم، سورهٔ واقعه (۵۶)، آیهٔ ١٠)
«أُولَٰئِكَ الْمُقَرَّبُونَ.»
«اينان مقرّبانند.»
🌴(قرآن کریم، سورهٔ واقعه (۵۶)، آیهٔ ۱۱)
این سبقت جُستن بهمعنی مقایسه با دیگران نیست. این مغایر با این است که اگر شما فکر کنید با یکی دیگر باید مسابقه بدهید. میدانید اگر با یکی دیگر مسابقه بدهید و حواست برود به پیش دیگر برای مقایسه، میافتید به منذهنی. پس «سابِقُونَالسّابِقُون» کسی است که فضا را باز کرده، از جنس زندگی است و پیش میرود. و میداند یک مقدار سنگی دارد بهسوی گوهری کامل میرود، و اینها هستند مقربان. توجه میکنید؟
پس بنابراین در این بیت که بیت خیلی مهمی است، باید سؤال کنید من جزو زمینگیرشدگان هستم؟ یا من سبُک راه میروم و حواسم به خودم است و هر لحظه به سرعت خودم اضافه میکنم؟ راجعبه «سِباقت» صحبت میکنیم، این بیت:
شهسواران در سِباقت تاختند
خربَطان در پایگه انداختند
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۰)
سِباقت: پیشی جُستن
خربَط: مرغابی بزرگ، کنایه از احمق و شکمباره، منهای ذهنی پُرسَروصدا
پایگه: پایینترین مرحله و جایگاه
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
این بیتها یک ذره نمیگویم مشکل است، ولی هِی باید تکرار بشود، از وضعیت فهمیدن برود به دیدن. یعنی این شَهسواری را شما باید تجربه کنید و خربطی هم در خودتان تجربه کنید که آیا من سنگین هستم؟ من در پایگه هستم؟ من در پایینترین مرتبه هستم؟ من در کجا هستم؟ من مرز بین هشیاری جسمی و هشیاری حضور را میبینم؟ گاهی اوقات آنور میروم، میآیم اینور، آنور میروم، میآیم اینور؟ یا همهاش توی اینور هستم، در پایگه؟ بار و بُنه هم انداختم اینجا ماندم؟
پس بنابراین «زمینگیرشدگانِ خاک» یعنی چه؟ یعنی آنهایی که با این جهان همانیده شدهاند، «بر جا ماندند»، تکان نتوانستند بخورند، بدتر بهسوی سنگی رفتند، از سنگی بهسوی سنگی. ولی آنهایی که حواسشان روی خودشان بود و فضا را باز کردند جلو رفتند، رفتند جلو، رفتند رسیدند به آن منظوری که آمده بودند که تبدیل شدن به بینهایت و ابدیت خداوند بوده. اینها را هم خواندیم. و این بیت را هم خواندیم:
🔟6️⃣5️⃣ ۴۶ 🔟6️⃣5️⃣
شهسواران در سِباقت تاختند
خربَطان در پایگه انداختند
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۳۰)
سِباقت: پیشی جُستن
خربَط: مرغابی بزرگ، کنایه از احمق و شکمباره، منهای ذهنی پُرسَروصدا
پایگه: پایینترین مرحله و جایگاه
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
خب شهسواران، آنهایی هستند که فضا را باز میکنند، هشیاری روی هشیاری سوار میشود. خربَط یعنی منذهنی پرسروصدا و پرهیاهو و پر از ادعا، ادعای معنویت، ادعای دین، ولی توی منذهنی است. خَر یعنی بزرگ، بَط هم یعنی مرغابی، مرغابی بزرگ یا یک آدم شکمباره، یک منذهنی بسیار سنگینِ همانیده، «خَربَطان» منظورش این است. در پایگه، پایگه یعنی آن کفشکنیِ مسجد را میگویند، جایی که پایگه است؛ یعنی در پایینترین جایِ مجلس خداوند، یعنی همین ذهن.
پس شهسواران، آنهایی که بهصورت هشیاری سوار هشیاری شدند، پیشروی کردند. «در سِباقت تاختند»، یعنی در پیشروی تاختند. شما شهسوارید یا خربط؟ از خودتان بپرسید که من هر لحظه فضا را باز میکنم بهصورت هشیاری حضور سوار هشیاری میشوم؟ یا نه، ستیزه میکنم خربط میشوم؟
خربط کسی که خیلی سنگین شده دراثر همانش با چیزهای اینجهانی و دردهای آن. تکان نمیتواند بخورد، درنتیجه جُل و پلاسش را انداخته توی پایگه، که همین ذهن باشد، مانده جلو نمیرود. نهتنها جلو نمیرود، روزبهروز خربط میشود. یعنی هِی سروصدایش بلند است، ادعایش بلند است، ادعای معنویت میکند، بلندبلند تا مردم بفهمند، تا مردم تأییدش کنند، منتها همهاش آبِ شور است، همهٔ حرفهایش ژاژ است، همهاش توی ستیزه است خربط. اما شهسواران فضا را باز کردند، پیشروی کردند.
پس سباقت یعنی پیشی جُستن. خربط: مرغابی بزرگ، کنایه از احمق و شکمباره، منهای ذهنی پُرسَروصدا. پایگه: پایینترین مرحله و جایگاه که همین منذهنی است. توجه کنید از ما پرسید که شما از سنگی بهصورت، بهسوی گوهری میروید؟ یا از گوهری بهسوی سنگی میروید؟ الآن دارد میگوید خربطان دائماً بهسوی سنگی میروند، شهسواران بهسوی گوهری میروند.
یکی از خاصیت شهسواران را گفت؛ گفت اینها کسانی هستند که عشقشان را به رَغیف، یعنی این دنیا میبُرند. توجه کنید عشق را بریدن، شهوت چیزها را بریدن معنیاش این نیست که از آنها استفاده نکنی، معنیاش این است که آنها مزاحم شما نشوند.
شما نگاه کنید چقدر در این گردابِ دوست داشتنِ انسانها بهصورت همانش شما میافتید و میچرخید. وقتتان تلف میشود، انرژیتان تلف میشود. ما با همدیگر همانیده میشویم، عشق به همدیگر نداریم، بنابراین خویشی نداریم. فامیلیّت ما به اَنساب است، با همدیگر نسبت ذهنی داریم. توجه میکنید؟ هشیار به هشیاری حضور نیستیم که از طریق آن یک زندگی به هم عشق بورزیم، با هم یکی بشویم. ما جنبهٔ «خربَط» داریم و از سنگی به سنگی میرویم، از سنگی به گوهری نمیرویم. امروز داریم خودمان را ارزیابی میکنیم که ما داریم عقبعقب میرویم یا جلوجلو میرویم؟ درست است؟ این سه بیت جالب است. خواهش میکنم چندین بار بخوانید و شاید از آن بیتهایی باشد که بنویسید و هر روز تکرار کنید.
قومی که بر بُراقِ بصیرت سفر کنند
بی ابر و بی غبار در آن مَهْ نظر کنند
در دانههای شهوتی آتش زنند زود
وز دامگاهِ صَعب به یک تَک عَبَر کنند
از خارخارِ این گَرِ طَبع آن طرف روند
بزم و سرایِ گلشن جایِ دِگر کنند
🌺(مولوی، دیوان شمس، غزل ۸۶۲)
بُراق: اسب تندرو، مَرکبِ هشیاری، مَرکبی که پیامبر در شب معراج بر آن سوار شد.
صَعب: سخت و دشوار
تَک: تاختن، دویدن، حمله
عَبَر کردن: عبور کردن و گذشتن
خارخار: وسوسه، اضطراب، نگرانی
گَر: بیماری کچلی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
بُراق یعنی اسب تندرو. بُراق همین هشیاری است که با فضاگشایی ما سوار میشویم. توجه میکنید؟ بُراق، با فضاگشایی بهصورت هشیاری، سوارِ خود هشیاری میشویم. و همین بُراق بوده که حضرت رسول را به معراج بُرده. یعنی دراثر سوار شدنِ هشیاری روی هشیاری است که ما سریع میتوانیم از ذهن بپریم به فضای هشیاری.
امروز به شما گفت اگر عشق آن چیزی که برایش میمیرید، بدون آن نمیتوانید زندگی کنید، اگر بِبُرید، این چه بود؟ این همت تن است، موسی، گفت همت تن اگر این باشد، شما همچون همتی دارید؟ همتِ تن یعنی تصمیم بهوسیلهٔ فهمیدن، که آقا من برای این چیز میمیرم، همچون چیزی نیست، من این را بِبُرم، این علاقه و شهوت را؛ این علاقهٔ زندگی به زندگی نیست. این شهوت منذهنی به منذهنی است، به یک چیز ذهنی است، این غلط است. هر لحظه با این کار من تایم ایجاد میکنم، منذهنی را بزرگ میکنم و از سنگی بهسوی سنگیِ قویتر میروم، سفتتر میروم.
🔟6️⃣5️⃣ ۴۴ 🔟6️⃣5️⃣
چونکه کردی دُمِّ او را آن طرف
گر رَوَد پسپس، رَوَد تا مُکْتَنَف
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۵)
مُکْتَنَف: پناهگاه، در اینجا منظور منزل و مقصد است.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
مُکْتَنَف یعنی پناهگاه. واقعاً معنی پناهگاه هم میدهد، یا منزل یا مقصد که همین فضای گشودهشده است یا زندگی است. میگوید اگر دُمِ او را کردی به آنطرف، پس شما از شاخِ خشک بُریدی. خب شما از شاخِ خشک این انرژی را میبُری، این خودبهخود کجا میرود؟ میرود به شاخِ تَر دیگر. این تمثیل هم خیلی واضح و کمککننده است دیگر.
چونکه دُمِ او را کردی به آن طرف، به طرف خانه، این پسپس که میرود، میرود تا پناهگاه. تنها پناهگاه ما هم امروز فهمیدیم فضای گشودهشده است و عشق است. حالا میگوید:
حَبَّذا اسپانِ رامِ پیشرُو
نه سِپَسْرُو، نه حرونی را گِرو
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۶)
حَبَّذا: خوشا
حرونی: نافرمانی، سرکشی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
گَرمرُو چون جسمِ موسیِّ کلیم
تا به بَحْرَیْنَش چو پهنایِ گلیم
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۷)
گَرمرُو: آن که گرم و شتابان راه برود.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
هست هفصد ساله راهِ آن حُقُب
که بکرد او عزم در سَیرانِ حُب
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۸)
حُقُب: جمعِ حُقْب، دوره و برههٔ زمانی. مدّتی نامعیّن که شامل هشتاد سال یا چهل سال و یک دورهٔ طولانی از زمان و یک سال یا چند سال میشود.
سَیران: سیر و گردش
حُب: عشق، مهر
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
درست است؟ خوشا به حالِ اسبانِ رام و آنهایی که پیش میروند. خب، دارد انسان را میگوید. آیا شما فضا را باز میکنید، رام هستید، تسلیم هستید، طغیان ندارید، عصیان ندارید، ستیزه ندارید و پیش میروید؟ یعنی سیزدهسالگیتان بهتر از دوازدهسالگی است. همینطور که لحظهبهلحظه جلو میروید، بهتر میشوید، بالغتر میشوید. از سنگی میرویم بهسوی گوهری.
خوشا به حال انسانهایی که رام هستند و فضا را باز میکنند پیش میروند. نه آنهایی که فضا را میبندند، منقبض میشوند، عقبعقب میروند و در گروِ سرکشی هستند، زیر نفوذ سرکشی هستند، منذهنی هستند.
«گَرمرُو»، گَرمرُو یعنی با عشق و گرما و خوشحالی جلو میروند، تیز جلو میروند. درست است؟ اینجا هم هست، حالا اینها را هم نشان میدهم. حَبَّذا: خوشا. حرونی: نافرمانی، سرکشی. گَرمرُو: آنکه گرم و شتابان راه برود. حُقُب: جمعِ حُقْب، منظور آن راه طولانی است که برای موسی میگوید که بهاندازهٔ یک پهنای گلیم بود و برای خیلیها طول میکشد، دوره و برههٔ زمانی. مدّتی نامعیّن شامل هشتاد سال چهل سال، یک دوره. منظور زمان طولانی است که برای ما طول میکشد تا این راه کوتاه را که از ذهن به حضور است طی کنیم، برای اینکه ذهنِ ما را فریب میدهد. سَیرانِ حُبّ: سیر و گردش در محبت خداوند. حُبّ یعنی عشق و مِهر، عشق خداوند. سَیران یعنی سیر و گردش. سَیرانِ حُبّ یعنی دراثر عشق به زندگی و خداوند. درست است؟
پس خوشا به حال انسانهایی که مثل اسبِ رام پیش میروند با فضاگشایی، نه منقبض میشوند عقب میروند، نه گروِ سرکشی هستند که هر لحظه سرکش میشوند، طغیان میکنند. و یادمان بیاید که گفتیم هر کسی که با منذهنی عبادت میکند، این شخص طغیان میکند. فکر میکند دارد عبادت میکند، گرمرو نیست.
«گَرمرُو» مانند جسمِ موسیِ کلیم، مانند موسی «تا به بَحْرَیْنَش»، بحرین تقاطع دوتا دریا است که موسی رفت آنجا خضر را ببیند. توجه کنید این داستان هم خیلی جالب است، من بهخاطر زیادیاش نیاوردم، میخواستم بیاورم بخوانم، فقط یک بیت آوردم.
موسی که پیغمبر بود، مردم میگفتند آقا تو پیغمبری، تو خودت برای خودت آدمِ حسابی هستی، تو بروی خضر را ببینی که چه بشود؟ میگفت نه! من به حرف شما گوش نمیدهم. من باید بروم خضر زمان را ببینم. خضر یادمان باشد یعنی نماد جاودانگی است.
میگفت درست است من پیغمبرم، ولی من جاودانه نشدم، من باید خضر را ملاقات کنم، من باید بیایم به این لحظهٔ ابدی. بله زندگی از طریق من پیغام میدهد، ولی من هنوز خضر نشدم. خضر یعنی زندگی جاودانه، من باید به این لحظهٔ ابدی زنده بشوم. موسی این موضوع را میدانست.
«بَحْرَیْنَش» یعنی تقاطع دوتا دریا، دریای هشیاری جسمی، دریای هشیاری حضور. شما باید به این مرز برسید. درست است؟ که از این مرز بگذرید به طرفِ، اول باید به مرز برسید، محل تقاطع دو دریا. «تا به بَحْرَیْنَش چو پهنایِ گلیم»، پهنای گلیم هم دیدید که کوچولو است دیگر، گلیمها چهجوری است؟ یک متر، دو متر. برای موسی این بود، یک قدم، اما برای ما هفتاد سال. چرا؟!
🔟6️⃣5️⃣ ۴۲ 🔟6️⃣5️⃣
برنامهٔ گنج حضور را ادامه میدهم. مولانا تمثیل میزند که همانطور که به پاییز و زمستان ندا میدهد که آن چیزی که خوردید و خشک کردید، باید پس بدهید و بهار میآید، در جریان همانش با چیزهای این دنیا، یک پاییزی در زندگی ما بهوجود آمده، بعدش زمستان که تمام چیزهای خوب را خورده.
بنابراین این ندا میآید هر لحظه به ما بهعنوان منذهنی که تو مرا که خداوند هستم با فضاگشایی میتوانی پیدا کنی، این موضوع را رها کردی و از اضافه کردن چیزهای اینجهانی به مرکزت بهجای من، از آنها زندگی میخواهی، عشق میخواهی، بهار میخواهی. این کار سبب زمستان میشود. نکن. بنابراین همینطور که در این ابیات دیدید،
در خزان آن صد هزاران شاخ و برگ
در هزیمت رفته در دریایِ مرگ
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۹۲)
هزیمت: شکست
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
زاغ، پوشیده سیه، چون نوحِهگر
در گلستان، نوحه کرده بر خُضَر
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۹۳)
خُضَر: جمعِ خُضْرَه بهمعنیِ سبز و سبزی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
باز فرمان آید از سالارِ دِه
مر عدم را، کآنچه خوردی بازده
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۹۴)
سالارِ دِه: کنایه از بهار یا خدای تعالیٰ
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
آنچه خوردی، واده ای مرگِ سیاه
از نبات و دارو و برگ و گیاه
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۹۵)
مرگِ سیاه: مرگِ سخت و هولانگیز
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
که میگوید در خزان، پاییز، صد هزاران شاخ و برگ شکست میخورد دراثر پاییز، میرود به دریای مرگ و زاغ نعره میزند و عزا میگیرد، نوحه میخواند، منذهنی ما هم نوحه میخواند از اینکه پاییز شده. فقط با عزا و درد کشیدن میخواهد مسئله را حل کند، مسئله حل نمیشود. با شکایت و ناله و توهمهای پاییز مسئلهٔ انسان حل نمیشود. این فقط تشبیه است.
«باز فرمان آید از سالارِ دِه»، «سالارِ دِه» نماد زندگی است، خداوند است. «مر عدم را، کآنچه خوردی بازده»، «مر عدم را» یعنی این ذهن ما بهصورت هویتدار که ما منذهنی داریم، عدم است. این عدم، عدمِ خوب نیست، عدمی که مفرغ است، چیز مهمی نیست. آنی که خوردی، بازدِه.
آنچه خوردی، واده ای مرگِ سیاه
از نبات و دارو و برگ و گیاه
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۹۵)
مرگِ سیاه: مرگِ سخت و هولانگیز
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
و «آنچه خوردی، واده ای مرگِ سیاه». میبینید که همانش در ذهن و زندگی بهصورت منذهنی را «مرگِ سیاه» مینامد مولانا. و از تمام آن آبادانیها و سبزیها و بهار و دارو، یعنی درمان ما در خودمان است و ساز و برگ ما از همان فضا میآید بیرون و سبزی ما و آبادانی ما خورده شده و ما هم در خورده شدن داریم میکوشیم. داریم راجعبه این موضوع صحبت میکنیم. من این چند بیت را دوباره تکرار میکنم بهلحاظ اهمیتش. که اینها اینطوری شروع شد. میگوید که:
«حکایت در تقریرِ همین سخن»
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۸)
آن یکی اسپی طلب کرد از امیر
گفت: رُو آن اسپِ اَشْهَب را بگیر
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۸)
اَشْهَب: خاکستریرنگ، مخلوطی از سیاه و سفید که رنگ سفیدش غالب باشد.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
گفت: آن را من نخواهم، گفت: چون؟
گفت: او واپسرُو است و بس حَرون
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۹)
حَرون: سرکش و نافرمان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
سخت پسپس میرود او سویِ بُن
گفت: دُمّش را به سویِ خانه کن
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۰)
پس ما از خداوند یک اسب طلب کردیم، یک ابزاری برای زندگی. اول گفته برو این ذهن همانیده را بگیر که دویی دارد، سیاه و سفید دارد، همینی که الآن سوار شدیم. و ما این اسب را نمیخواهیم، به خداوند میگوییم که چرا این را دادی؟ میگوید که فنّش این است که آن عشقی که این به جهان دارد، آن عشق را از جهان قطع کنی. فقط قطع کن، همین. بقیهاش را کاری نداشته باش. این خودبهخود عشقش میرود بهسوی خداوند.
توجه کنید این خیلی مطلب مهمی است، برای اینکه شما دوست ندارید عدم قطعیت و نفهمیدن را. و اصلاً فهمیدنی هم وجود ندارد که شما دنبالش هستید. چه چیز را میخواهید بفهمید؟ شما، تغییرات همهاش در این فضای گشوده، و تبدیل در خلأ صورت میگیرد. و شما میخواهید بفهمید که این تبدیل ما از منذهنی به من اصلی چهجوری است. «شما راهنمایی کنید، من انجام بدهم». هیچکس نمیداند؛ در فضای گشودهشده و در خلأ صورت میگیرد.
مولانا کلید میدهد. میگوید تو الآن با چیزهایی همانیده شدی، برخی از اینها چیزهایی هستند که چنان عشقی به اینها داری که پایین میگوید «رَغیف» یعنی قرص نان، هرچه که از این دنیا شما گرفتید و میگویید اگر این نباشد من نمیتوانم زندگی کنم! میگوید اگر این عشق را تو ببُری، این عشق خودبهخود میرود از خداوند سر درمیآورد، شما کاری نداشته باش چهجوری، فقط بِبُر. این چند بیت همین را میگوید، بسیار مهم است.
🔟6️⃣5️⃣ ۴۰ 🔟6️⃣5️⃣
فایل صوتی بخش چهارم برنامه شماره ۱۰۶۵
Читать полностью…
آنچه گوید نَفْسِ تو کاینجا بد است
مَشْنَوَش، چون کارِ او ضدّ آمدهست
📚(مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۲۲۶۶)
تو خلافش کُن که از پیغمبران
این چنین آمد وصیّت در جهان
📚(مولوی، مثنوی، دفتر دوم، بیت ۲۲۶۷)
هرچه که نَفْسِ تو، منذهنی تو میگوید اینجا «بد» است، تو گوش نده اصلاً و نترس، بایست. برای اینکه «کارِ» منذهنی «ضدّ» آمده، تو درست برعکسش را بکن که از پیغمبران به ما اینطوری «وصیّت» شده «در جهان».
این چند بیت هم برایتان میخوانم. اینها بیتهای کمکی است برای آن چند بیتی که خواندم، آن شش بیتی که خواندم. مولانا میگوید که انسان و انسانیت الآن در پاییز است. در پاییز کلاغسیاهِ منذهنی مثل نوحِهگرها لباس پوشیده و عزا گرفته، ولی خداوند هر لحظه به او دستور میدهد که ای خزان، باید بهار بشوی.
در خزان آن صد هزاران شاخ و برگ
در هزیمت رفته در دریایِ مرگ
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۹۲)
هزیمت: شکست
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
زاغ، پوشیده سیه، چون نوحِهگر
در گلستان، نوحه کرده بر خُضَر
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۹۳)
خُضَر: جمعِ خُضْرَه بهمعنیِ سبز و سبزی
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
باز فرمان آید از سالارِ دِه
مر عدم را، کآنچه خوردی بازده
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۹۴)
سالارِ دِه: کنایه از بهار یا خدای تعالیٰ
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
هزیمت: شکست. خُضَر: جمع خُضره بهمعنی سبزی و سبزه. سالارِ دِه: کنایه از بهار یا خدایِ تعالیٰ. در اینجا سالارِ دِه همین خداوند است.
میگوید همینطور که در پاییز «صد هزاران شاخ و برگ» خشک میشوند، به شکست میافتند، میروند به «دریایِ مرگ»، ما هم وقتی همانیده شدیم و وارد جامعهٔ بیعشق شدیم که منذهنی فرمان میرانَد، به شکست افتادیم، رفتیم به دریایِ مرگ.
و منذهنی، همان که زاغ است، سیاه پوشیده مانند نوحهگران که در عزا نوحه میگویند. و در جایی که «گلستان» باید باشد، «نوحه» میخواند برای سبزیها. پس تا زمانی که این نوحه میخواند، ما از گوهری میرویم بهسوی سنگی.
شما به خودتان نگاه کنید، خزان به شما زده، برگهایتان خشک شده، ولی هر لحظه فرمان سالارِ دِه، خداوند، به شما میآید، به عدم شما، به وجود ذهنی شما که هرچه را خوردهای، باز بده، پس بده. یعنی من بهار میخواهم، من میخواهم انسان را آبادان کنم.
آنچه خوردی، واده ای مرگِ سیاه
از نبات و دارو و برگ و گیاه
📚(مولوی، مثنوی، دفتر اول، بیت ۱۸۹۵)
مرگِ سیاه: مرگِ سخت و هولانگیز
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
دارد به شما میگوید خداوند هر لحظه، هرچه را خوردی، اِی بهصورتِ مرگِ سیاه درآمده، من نکردم خودت کردی، پس بده، بهار شو، پس بده «از نبات و دارو و برگ و گیاه». دارد بهار را تمثیل میزند، همینطور به خزان میگوید بهار را بده، به انسانِ خزاندیده هم میگوید بهار را بیاور در خودت.
میدانید، امروز فرمانِ خُرَّمشاهی را خواندیم، میگوید که، بله، امروز فرمان خُرَّمشاهی را خواندیم که خداوند میگوید شما باید همیشه سبز و خُرّم باشید، فرمان من این است و حالا که پاییز شُدید، درد هشیارانه بکِش.
این چند بیت را دوباره اینجا آوردم که دوباره بخوانیم و پس از این ابیات کمکی، این چند بیت خیلی مهم هستند. برگشتیم، در قسمت چهارم ادامه خواهیم داد.
🔟6️⃣5️⃣ ۳۹ 🔟6️⃣5️⃣
دُمِّ این اُستورِ نَفْسَت شهوت است
زین سبب پسپس رَوَد آن خودپرست
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۱)
شهوتِ او را که دُم آمد ز بُن
ای مُبَدِّل شهوتِ عُقبیش کُن
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۲)
مُبَدِّل: تبدیلکننده
عُقبی: آخرت
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
چون ببندی شهوتش را از رَغیف
سرکُنَد آن شهوت از عقلِ شریف
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۳)
رَغیف: قرص نان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
یک بار دیگر میخوانم.
دُمِّ این اُستورِ نَفْسَت شهوت است
زین سبب پسپس رَوَد آن خودپرست
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۱)
شهوتِ او را که دُم آمد ز بُن
ای مُبَدِّل شهوتِ عُقبیش کُن
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۲)
مُبَدِّل: تبدیلکننده
عُقبی: آخرت
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
چون ببندی شهوتش را از رَغیف
سرکُنَد آن شهوت از عقلِ شریف
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۳)
رَغیف: قرص نان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
مُبَدِّل: تبدیلکننده، در اینجا نماد خداوند است. عُقبی: آخرت. رَغیف: قرصِ نان که منظور از رَغیف همین این دنیا است و علایق دنیایی ما.
حالا فهمیدیم راجعبه چه صحبت میکند. اولاً نفْس یا منذهنی را به یک سُتور تشبیه میکند. میگوید دُمِّ این سُتورِ منذهنی تو، نفْسِ تو شهوت است، یعنی عشق او به چیزها است. میگوید که این عقبعقب میرود، «دُمِّ این اُستورِ نَفْسَت». پس معلوم میشود این سُتورْ نفْس ما است یا منذهنی ما است و عشقش به چیزها است.
«زین سبب پسپس رَوَد آن خودپرست»، دُمِّ، وقتی میگوییم دُمش، یعنی عقبش بهاصطلاح این اسبِ نفْسِ تو شهوت است، عشقِ نفْس است، به این علت عقبعقب میرود «آن خودپرست». میبینید که خودپرست است این منذهنی.
«شهوتِ او را که دُم آمد ز بُن»، «دُم آمد ز بُن»، یعنی از اصل واپسرُو است. «شهوتِ او را که» از اصل عقبعقب میرود ای خداوند، یعنی فضا را باز کن بگو ای خداوند، این را عشقِ آخرت بکن، عشقِ عُقبی بکن. عُقْبی فضای گشودهشده است، خداوند است. شهوت هم یعنی اینجا بگوییم بهاصطلاح آن علاقه و عشقش است. پس بنابراین میگوید شهوتِ او را که از اول، از اصل، واپسرُو است، ای تبدیلکننده، ای خداوند، تبدیل کن به عشقِ آخرت.
این بیت خیلی مهم است. «چون ببندی شهوتش را از رَغیف»، اگر عشق این اسب را ببندی از قرص نان، «رَغیف» یعنی قرص نان که نماد چیزهای ایندنیایی است، نماد همهٔ همانیدگیها است، رَغیف، قرص نان.
چون ببندی شهوتش را از رَغیف
سرکُنَد آن شهوت از عقلِ شریف
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۳)
رَغیف: قرص نان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
ها! اینجا یک مطلبی است بسیار مهم. میگوید اگر تو مسیر این نفْس را، این اسب را ببندی از آن چیزی که میپرستد، عشق دارد به آن، اگر این را ببندی، این شهوت، این علاقه تبدیل به علاقه به خداوند میشود، به فضاگشایی میشود. تو لزومی ندارد راجعبه این فکر کنی اصلاً، کافی است این را ببندی. توجه میکنید؟
برای همین میگوید که این جسمِ آدمهایی که به حضور رسیدهاند، اینها خیلی پهلوان بودند، برای اینکه توانستهاند این مسیر را ببندند. این مسیر که عشق به دنیا است، به چیزی در دنیا، میگوید این را اگر ببندی تو، این خودبهخود برمیگردد میرود آنور، یعنی بهسوی خداوند.
چون ببندی شهوتش را از رَغیف
سرکُنَد آن شهوت از عقلِ شریف
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۲۳)
رَغیف: قرص نان
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
عقلِ شریف یعنی عقلِ کُل، عقلِ خداوند. پس میبینید این سه بیت خیلی مهم بود. حالا،
🔟6️⃣5️⃣ ۳۷ 🔟6️⃣5️⃣
بلوغ ما بستگی به فضای گشودهشده دارد و به عشق دارد. چقدر به عشق تبدیل شدیم؟ چقدر به او زنده شدیم؟ شایستگی ما هم به آن بستگی دارد. چقدر از سنگی رفتیم بهسوی گوهری؟ این شخص جواب میدهد دارد پایین میآید، یعنی من از گوهری به سنگی رفتم.
مولانا، خواجه، گفت چند سال داری تو؟ «گفت عمرت چند سال است؟» یعنی «خواجه از ایّام و سالش بررسید»، یعنی خواست ببیند این چند سالش است؟ چند سالش است، یعنی چقدر بلوغ دارد؟ چقدر بالغ است این؟ چقدر پخته است؟ چقدر تبدیل شده؟ چند درصد منذهنی است، چند درصد حضور است؟ «گفت عمرت چند سال است؟ ای پسر» ای پسر، چند سال داری؟ شما چند سال دارید؟ از خودتان بپرسید.
«بازگو و در مَدُزد و برشمر»، راستش را بگو، خوب نگاه کن، چقدر بالغ شدی؟ سِنّت را درست بگو، درست بیان کن. آن شخص شروع میکند میگوید فکر کنم هجده است، بعد به خودش نگاه میکند میگوید نه بابا! اینقدر بالغ نشدم، میگوید هفده است فکر کنم. بعد هم نگاه میکند میبیند نه! بهاندازهٔ هفده سالش هم نیست، یعنی سنگتر است، دلش باز نشده. گفت شانزده است فکر کنم. بعد یک خرده هم تأمل میکند میگوید فکر کنم پانزده است؛ هِی دارد میرود پایین.
این نشانِ عقب رفتن است که به آدم هفتادساله میپرسی چقدر تو بالغ شدی؟ هِی نگاه میکند به خودش و اشتباهاتش و روابطش و بدنش و همهچیزش، میبیند همهچیز خراب شده. میگوید فکر کنم چه میدانم سی، بیست و پنج، بیست، پانزده، هِی میآید پایین. تا به اوضاعش نگاه میکند میبیند نه، بلوغی ندارد بهاندازهای که سِنّی کرده. میگوید «ای برادرخوانده»، ای برادرِ من، این است سِنّم، یعنی عقب رفتم. بعد او هم عصبانی میشود.
گفت: واپس واپس ای خیره سرت
باز میرو تا به رَحمِ مادرت
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۷)
گفت پس اینطوری است، تو «واپس واپس»، پس تو عقبعقب میروی. یعنی این بیت نشان این است که ما پس میرویم، اصلاً پیشرفت نمیکنیم. با بالا رفتن سنمان ما پس میرویم، ما بالغتر نمیشویم، ما صغیرتر میشویم، کودکتر میشویم، بیچارهتر میشویم، بدبختتر میشویم، ما به خداوند زنده نمیشویم.
«گفت: واپس واپس»، یعنی عقبعقب برو ای کسی که سرش خیره است، ای گیج، ای گمشده در ذهن، برو برو عقب تا برسی به، بروی به شکمِ مادرت. البته ما این بیت را یک ذره عوض کردیم، ببخشید.
چند بیت برایتان میخوانم. توجه کردید، پس قسمت اول این بود که شما به خودتان نگاه کنید ببینید آیا از سنگی بهسوی گوهری میروی؟ یا از گوهری بهسوی سنگی؟ هِلال همیشه از سنگی بهسوی گوهری میرفت. اگر شما لحظهبهلحظه فضا را باز میکنید و در این «تنها کار کردن» فعالیت دارید و خودتان را مقایسه نمیکنید و نمیگویید باید بقیه هم بیایند با هم برویم، نمیشود من تنها بروم.
امروز خدمت شما گفتم شما تنها باید کار کنید، شاید آن راهی که شما میخواهید بروید، دیگران نمیخواهند بروند. خیلی از بزرگان حتی در این زمان، حتی پیشرفتکنندگان در راه مادی تنها رفتند، چون دیگران نمیخواستند آن راه را بروند. اگر یکی نمیتواند آن راه را برود یا نمیخواهد برود، شما با خودتان میکِشید، دارید به خودتان ظلم میکنید. او نمیخواهد برود، شما چه اصراری دارید که با هم بروید؟
دیدهیی عمری تو داد و داوری
وآنگه از نادیدگان ناشیتری
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۷۷۷)
هر که شاگردیش کرد، استاد شد
تو سپستر رفتهیی ای کورِ لُد
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۷۷۸)
لُد: ستیزهگر
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
لُد یعنی ستیزهکننده، ستیزهگر. تو یک عمر زندگی کردی، پنجاه سالت است، شصت سالت است، تو حتماً تجربه داری، دیدهای که داد خداوند و داوری او چهجوری است. شما با منذهنی کار میکنی خراب میشود، شما با منذهنی زندگیات را خراب کردی.
پس قضاوت و عدل خداوند را دیدی، ندیدی؟ اینهمه دیدهای و تجربه کردهای، مثل اینکه اصلاً هیچچیزی ندیدهای تو. پس این تجربیات به چه درد میخورده؟ برای همین عرض میکنم اصلاً فهمیدن فایده ندارد، حداقل ما باید عمل کنیم، تنها باید عمل کنیم.
یکی از دلایلش تقلید است، چون دیگران عمل نمیکنند من هم نمیکنم. در فضای خرافاتْ فهمیدن ارزش دارد، ولی فهمیدن اگر به عمل درنیاید، ما با فهمیدن یک چراغ دیگری را باید روشن کنیم. فهمیدن خیلی مهم است، مگر در فهمْ ما نمانیم و چراغ دیگری را روشن کنیم و آن چراغِ بودنِ ما است. همینکه ایشان دارند میگویند، میگوید تو پستر رفتی یا هشیارانه رفتی گوهرت را پیدا کردی؟ نه، ما فقط سنگ را پیدا کردیم، ما پستر رفتیم.
🔟6️⃣5️⃣ ۳۵ 🔟6️⃣5️⃣
اگر با این دانش تعظیم این مادر کند، ممکن بود که از عَمیٰ خلاص یابد که: اِذاٰ اَرادَ اللهُ بِعَبْدٍ خَیْراً فَتَحَ عَیْنَی قَلْبِهِ لِیُبَصِّرَهُ بِهِمَاالْغَیبَ.»
«هرگاه خداوند برای بندهای خیر خواهد، دو چشمِ قلب او را گشاید تا غیب را با آن دو ببیند.»
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۱)
میگوید «با این دانش تعظیم این مادر کند، ممکن بود که از عمیٰ خلاص یابد که» یک عبارت عربی آمده «اِذاٰ اَرادَ اللهُ» و ترجمهٔ این عبارت عربی این است: «هرگاه خداوند برای بندهای خیر خواهد، دو چشمِ قلب او را گشاید تا غیب را با آن دو ببیند.» درست است؟
میگوید با این دانش، آن بچهٔ کور که صورت مادرش را نمیبیند، ولی میداند مادر وجود دارد، مادر او را تیمار میکند و نگه میدارد، اگر با این دانش تعظیم مادر کند، یعنی ما در مقابل خداوند فضاگشایی کنیم و تسلیم بشویم، «ممکن بوَد» که از کوری خلاص یابد. که هرگاه خدا، اگر ما درست فضا را باز کنیم تسلیم بشویم، خداوند اراده میکند به ما خیر برساند، لطفش را برساند. و آن لطفش این خواهد بود که دو چشم قلب ما را، یعنی مرکز ما را باز میکند. پس میآید مرکز ما، مرکز ما عدم میشود تا میتوانیم غیب را، خداوند را با آن ببینیم.
پس آن بچهٔ کور نماد ما است بهصورت منذهنی و امیرِ این جهان بهطور کلی اگر جمع کنید، کور است. این جهان کور است و هِلال نماد انسانی است که هشیاری خالص دارد و دارد میگوید ما باید بهسوی هِلال برویم، مثل او بشویم. حالا ببینیم که راجعبه هِلال چه میگوید. درست است؟
چون شنیدی بعضی اوصافِ بِلال
بشنو اکنون قصّهٔ ضعفِ هِلال
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۱)
ضعف: در اینجا منظور ریاضت و نَفْسکُشی است.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
از بِلال او پیش بود اندر رَوِش
خویِ بد را بیش کرده بُد کُشِش
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۲)
کُشِش: کُشته، ریشهکن
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
نه چو تو پسرو که هر دَم پستری
سویِ سنگی میروی از گوهری
📚(مولوی، مثنوی، دفتر ششم، بیت ۱۱۱۳)
ضعف در اینجا منظور ریاضت و نَفْسکُشی است. کُشِش یعنی کُشته، ریشهکَن. میگوید قبل از این اوصاف بلال را شنیدی، قبلاً هم ما خواندیم، حالا با ایشان کاری نداریم. میگوید حالا قصهٔ ریاضت و منذهنی هِلال را گوش کن. چهجوری هِلال با پرهیز توانست منذهنی را ضعیف کند، ضعیف کند و ضعیف کند و بکُشد.
«بشنو اکنون قصّهٔ ضعفِ هِلال» یعنی چهجوری خودش را نسبتبه منذهنی ضعیفتر و ضعیفتر و ضعیفتر کرد. میگوید از بلال او جلو زده بود در روش معنویت، در فضاگشایی، در پرهیز، در شناخت منذهنی، انداختن الگویهای آن و مهم ندانستن اتفاقات، فضاگشایی در اطراف اتفاقات. خلاصه همین چیزهایی که امروز هم خواندیم.
«از بِلال او پیش بود اندر رَوِش». حالا واقعاً شما روش دارید؟ روش شما چیست؟ واقعاً زیر تسخیر منذهنی هستید؟ «خویِ بَد» یعنی خوی منذهنی، عادتهای آن، انقباض، ایجاد تعداد زیادی همانیدگی گفت لوله هست و زندگی ما از آنها تلف میشود.
خویِ بدِ منذهنی را میشناسید. اصلاً منذهنی همهاش خویِ بد است، هیچ خویِ خوبی ندارد. در دیده شدن خویِ بد است. در نیاز به توجه و تأیید، همانیده شدن با انسانها و دُور آنها گشتن و اینکه اگر این را من بهدست نیاورم زندگیام تمام میشود، زندگی را بستن به چیزها و به انسانها؛ خویِ بد. تمام عادتها و خویِ بد منذهنی را مُضمَحِل کرده بود، نابود کرده بود همین هلال. ستوربان بود.
«نه چو تو پسرو که هر دَم پستری»، نه مثل تو که هر دم عقبعقب میروی. شما باید ببینید که از ده دوازدهسالگی به بعد آیا هِی عقبتر رفتی، به قهقرا رفتی بهجای پیشرفت؟ پیشرفتْ فضاگشایی و زندهشدن به زندگی است، بهطوریکه هیچ آثاری از آن خویِ بد نماند، خویی که درد ایجاد میکند. نه مثل تو، هلال مثل تو نبود که پسرُو برود، عقبعقب برود و هر دم بدتر از لحظهٔ قبل باشد.
و تو «سوی سنگی میروی از گوهری». ابتدا که وارد این جهان شدی، گوهر بودی، از جنس خدا بودی. گوهرِ تو همان اَلَستِ تو است که میتواند باز بشود، بینهایت بشود. تو از آن گوهری بهسوی سنگی میروی، روزبهروز سفتتر میشوی، منقبضتر میشوی، مقاومتر میشوی، حرصت بیشتر میشود. اینکه باورمند میشوی که «چیزها زندگی دارند، من عشق را میتوانم از چیزها و انسانها بگیرم». از گوهری میروی بهسوی سنگی؟ سؤال کن.
🔟6️⃣5️⃣ ۳۳ 🔟6️⃣5️⃣
«وَإِذِ اسْتَسْقَىٰ مُوسَىٰ لِقَوْمِهِ فَقُلْنَا اضْرِبْ بِعَصَاكَ الْحَجَرَ فَانْفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَيْنًا قَدْ عَلِمَ كُلُّ أُنَاسٍ مَشْرَبَهُمْ كُلُوا وَاشْرَبُوا مِنْ رِزْقِ اللَّهِ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ.»
«و به ياد آريد آنگاه را كه موسى براى قوم خود آب خواست. گفتيم: عصايت را بر آن سنگ بزن. پس دوازده چشمه از آن بگشاد. هر گروهى آبشخور خود را بدانست. از روزىِ خدا بخوريد و بياشاميد و در روى زمين به فساد سركشى مكنيد.»
🌴(قرآن کریم، سورهٔ بقره (۲)، آیهٔ ۶۰)
«و به ياد آريد آنگاه كه موسى براى قوم خود آب خواست. گفتیم:» «آب خواست» یعنی چه؟ همین هشیاری، همین هشیاری عشق را خواست، امروز بود شرابِ عشق. درست است؟ امروز بود «بیا که ساقیِ عشقِ شرابباره رسید»، منتها مولانا خیلی زیبا میگوید، به دل آدم مینشیند. «به یاد آرید آنگاه که موسی برای قوم خود آب خواست»، شما هم، هم برای خودتان هم برای انسانهای دیگر آب میخواهید.
«گفتیم: عصایت را بر آن سنگ بزن»، عصا را میتوانید با فضاگشایی ایجاد کنید. «پس دوازده چشمه از آن بگشاد، هر گروهی آبشخور خود را بدانست». امروز بود که همینطور که فهمیدیم میگفت که «هزار مسجد پر شد» وقتی عشق امام شد. و «هر گروهی آبشخور خود را بدانست» و هر کسی الآن میفهمد که آبشخورِ او فضای گشودهشده است و گروههای عاشق هم میدانند که آبشخورشان همین فضای گشودهشده است، از روزیِ خدا میخوریم و میآشامیم و در روی زمین فساد و سرکشی نمیکنیم، انشاءالله.
بزن این مَنجَنیقِ صوم قلعهٔ کفر و ظلمت بر
اگر بودی مسلمانی، مؤذّن بر منارهستی
🌺(مولوی، دیوان شمس، غزل ۲۵۲۰)
مَنجَنیق: سنگانداز، آلتی که در جنگهای قدیم برای پرتاب کردن سنگ یا گلولههای آتش بهکار میرفته.
صوم: روزه گرفتن، روزه
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
مطلبی راجعبه مناره میخوانیم که بسیار جالب است این قسمت، خواهش میکنم دقت کنید. این ابیات را خواندهایم. «بزن این مَنجَنیقِ صوم» یعنی این مَنجَنیقِ روزه و پرهیز را بزن به قلعهٔ کفر و ظلمت ذهن و منذهنی. اگر تسلیم بود، مسلمانی بود، پذیرش اتفاق این لحظه بود، دراینصورت جسم آدمها مناره میشدند و انسانها «مؤذّن» میشدند، یعنی دائماً گسترش پیدا میکردند و پیغام خداوند را در جهان پخش میکردند. این را خواندهایم و امروز هم داشتیم:
هزار مسجد پر شد چو عشق گشت امام
صَلٰوةُ خَیْرُ مِنَ الْنَّوْمْ از آن مناره رسید
🌺(مولوی، دیوان شمس، غزل ۹۱۵)
صَلٰوةُ خَیْرُ مِنَ الْنَّوْمْ: نماز بهتر از خواب است.
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
پس گفتیم مسجد میتواند درون یک انسان باشد یا درون انسانهای مختلف باشد که هر کسی در درون خودش فضا را باز میکند، با انسانهای دیگر که فضا باز میکنند، در یک هشیاری شریک میشوند و با هم میتوانند در یک فضا باشند.
پس الآن گروههای عاشق میتوانند در یک فضا باشند. تمام گروههای عاشق روی زمین در یک فضا هستند، درحالیکه ممکن است از نظر جغرافیایی جدا باشند. برای همین میگوید هزار مسجد، ممکن است گروههای مختلف باشند، خانوادههای مختلف باشند، «هزار مسجد پر شد» وقتی که عشق «امام» میشود. پس امام عشق است، عشق وحدت ما با خداوند است، یادمان باشد، و فضاگشایی تنها چاره است.
و نماز بهتر از خواب است «از آن مناره». کدام مناره؟ کسی که جسمش تسلیم شده و جسمش محل بیان زندگی شده. این جسم ما که شامل چهارتا بُعدِ همین فیزیک ما است، فکرهای ما است، هیجانات ما است، و جانِ جسمی ما، این چهارتا به همدیگر بافته شدهاند و این اگر تویش همانیدگی نباشد و درست کار کند، مولانا اسمش را میگذارد «مناره»، مثل گلدستههای مسجد. پس هر انسانی باید برود مناره بشود، تمثیل است ها! شما نیایید بگویید آقا مسجد چیست؟ مناره چیست؟ ما خوشمان نمیآید. نه، اینها تمثیل است.
شما باید فضا را باز کنید و این جسم کار اصلیاش را انجام بدهد. این جسم نیامده که همانیده بشود آنها را بگذارد مرکزش، هِی اینها زیاد بشوند، خوشحال بشود، کم بشوند، ناراحت بشود. هِی برنجد و الگوهای خرّوب و بسیار خرابکنندهٔ منذهنی را اجرا کند، جسمش را خراب کند، مریض کند. برای این نیامده.
یا مثلاً یک الگوهای وجود داشتنِ بسیار توهمی که الآن دیگر پوسیده باید شده باشد، که من چیزها را جمع کنم، با آنها همانیده بشوم و بلند بشوم براساس آنها که از جهان گرفتم، خودم را با دیگران مقایسه کنم و برتر از آب دربیایم، و دائماً در این مورد حرف بزنم که من چهجوری دیده بشوم؟ آیا دیده میشوم؟ دیده نمیشوم؟ یا لَهلَه بزنم برای توجه و تأیید مردم! ما الآن فهمیدیم که اینها فایده ندارد، اینها غذاهای جسمی بودند و اینها برای ما سازگار نیستند.
🔟6️⃣5️⃣ ۳۱ 🔟6️⃣5️⃣