Telegram-канал illdash - ائلداش قشقایی: Unsorted

ائلداش قشقایی

01 September 2025 08:58

#new_music

🎤 Mostafa Moradi

🔷turkish qashqai music

🆔 illdash qashqai telegram channel

ائلداش قشقایی

27 August 2025 06:52

از دیگر موارد ناروای روایت سووشون، تبدیل شخصیت ملک سهراب از خسرو قشقاییِ سال ۱۳۲۲ به بهمن قشقاییِ سال ۱۳۴۵ است. بهمن بهادری قشقایی فرزند سهراب‌خان و خواهرزادهٔ ناصرخان و خسروخان قشقایی بود که در انگلستان تحصیل می‌کرد. وی با بازگشت به ایران در سال ۱۳۳۴ قیامی به راه انداخت و چند پاسگاه ژاندارمری را خلع سلاح نمود. اما سرانجام پس از جدایی همراهان و وعدهٔ امان یافتن در صورت تسلیم از سوی اسداللّه عَلَم و شاه، در دادگاه نظامی محاکمه و محکوم به اعدام شد. حکم تیرباران وی در ۱۷ آبان ۱۳۴۵ در پادگان باغ تخت شیراز به اجرا درآمد.
به‌زعم نگارنده، دانشور این واقعه را با زندگی خسرو قشقایی ترکیب کرده و تحت عنوان «ملک سهراب» از آن یا می‌کند. «وقتی نویسندهٔ سووشون دربارهٔ ملک سهراب که پشیمان و پریشان از میان کوه‌ها بازگشته است می‌نویسد، دلیل یاغی شدن او را عذاب وجدان ناشی از برادرکشی در سمیرم و بی‌عقلی ملک سهراب می‌نگارد.» وی پس از آن در چند فصل تلاش می‌کند که ملک سهراب را از چشم خواننده بیندازد. اقدام او را «بی‌موقع» و ناشی از «جوشیدن رگ ایلیاتی» می‌داند. سپس توصیف‌هایی در مورد بی‌بی همدم، مادر ملک سهراب، می‌نویسد که باز با واقعیت تعارض دارد. و درنهایت حرکت بهمن بهادری و نحوهٔ تیربارانش را «مضحکه‌ای رقت‌بار» توصیف می‌کند (صص ۱۸۹-۲۰۳).
نویسنده معتقد است که دانشور «خوانشی نارسا و ناراست» از مبارزات بهمن و سایر جوانان ایلیاتی در دههٔ چهل در برابر نیروهای نظامی حکومت ارائه کرده است. به‌زعم وی بهمن واجد خصلتی بود که از شیوهٔ زیست و دیدگاهش به جهان برمی‌آمد. در نظرش جهانی سراسر بی‌معنا بود که باید در مقابلش می‌ایستاد. او می‌دانست شکستش اجتناب‌ناپذیر است و فرجام خوشی ندارد. بزرگی کار او و عظمت کار تمام مبارزان راه آزادی نیز در همین امر نهفته است. بهمن آگاه بود که یاغی‌گری توان برملا کردن نارسایی و نابسندگی جهان موجود را دارد، لذا می‌خواست همین فرجام و همین ناتوانی از حل شدن در جهان بی‌معنا را از طریق قیام و اعتراض به همگان نشان دهد (ص۲۲۰).
در بخش پایانی کتاب، نویسنده ضمن بررسی ویژگی‌های رمان رئالیستی (واقع‌گرا)، با ذکر دلایل ذیل معتقد است سووشون نه‌تنها یک اثر واقع‌گرا نیست بلکه در مقابل واقع‌گرایی قرار دارد.
دانشور دربارهٔ سرکوب ایلات و عشایر سکوت می‌کند و هیچ تصویری از زیست دشوار ایلات در کنار شهری‌ها زیر لوای حکومت‌نظامی و واقعیت ایران دههٔ بیست به دست نمی‌دهد.
درحالی‌که در نوشتار واقع‌گرا کشف و شهود و پیش‌بینی پذیرفته نیست، در این رمان نویسنده قدرت پیش‌گویی دارد، مانند مرگ یوسف قهرمان رمان و یا سرانجام ملک سهراب.
آفریدن شخصیتی قهرمان‌گونه به نام یوسف که صاحب وجاهت ملّی و شخصیتی باب طبع عموم است که همه در خدمت او هستند و همهٔ راه‌ها به درستکار بودن او و خطاکار بودن دیگران ختم می‌شود. بنا به نظر نویسنده، مراد دانشور از یوسف، همسرش جلال آل‌احمد است که او را «آخوندزاده‌ای پُرغرور» می‌داند که مراحل روشنفکری را قدم‌به‌قدم طی کرده و فریب نمی‌خورد. قریب به‌اتفاق منتقدان هم یوسف را برگرفته از سیاوش، یوسف پیامبر و آل‌احمد می‌دانند.
ساختن شخصیت‌هایی که در واقعیت فردیت حقیقی دارند و یافتن سند و مدرک دربارهٔ آن‌ها دشوار نیست. مانند: ملک سهراب، ملک رستم و بی‌بی همدم و…
نگاه نویسنده به ایلات و عشایر همان نگاه حکومت پهلوی است. سووشون به‌تمامی سمت حکومت و ارتش پهلوی ایستاده و این موضع را هم انکار نمی‌کند.
سووشون زمانی منتشر شد که آزادی و حرکت از ایلات و عشایر گرفته شده و سران آنان یا تبعید و یا اعدام شده بودند. در آن روزگار، سووشون با ظرافت و زیبایی ضربهٔ دیگری را بر تن ایلات و عشایر فرود آورد؛ با ظرافتی آمیخته به عطر و بو و لهجهٔ شیرازی و شراب شیراز و باغ و راغ و مبارزه و روشنفکری پرطرفدار آل‌احمدی. علاوه بر این، سرشار از تناقض و آمیخته به سرزنشی عمیق است.
سووشون دغدغهٔ نویسندهٔ شهری است که دغدغه‌اش روشنفکری دههٔ چهل خورشیدی است. سووشون بر اندیشهٔ آل‌احمد تکیه می‌زند و از آن فراتر نمی‌رود. او هستی انسان ایلیاتی که قرن‌ها در همسایگی‌اش زیسته و برای زنده ماندنش مبارزه کرده و تمام نیروهای عالم در برابرش ایستاده‌اند تا از حرکت بازش دارند نادیده می‌گیرد. او هیچ تصوری از فلسفهٔ زیستن در طبیعت و آزادی در حرکت و کوچ ندارد، به همین سبب تمام مبارزات و ایستادگی ایلیاتی‌ها را به قدرت‌طلبی و جاه‌طلبی تعبیر کرده است.
در سووشون افق تاریخ و دموکراسی بسته است و تک‌صدایی است و هیچ صدایی به‌جز یوسف به گوش نمی‌رسد مگر صدای مخدوش و تحریف‌شده.