2875
سایت: http://iaas.ir صفحه اینستاگرام: https://instagram.com/iranastronomy ارتباط با ما: @www_IAAS_ir نشر مطالب با ذکر منبع و یا آی دی کانال بلامانع است.
#اقمار_آتشفشانی
احتمال وجود قمر فراسیارهای آتشفشانی جدید در مدار یک سیاره بسیار داغ
سیاره WASP-39b یک سیاره به اصطلاح «مشتری داغ» و یا hot Jupiter بزرگ میباشد که حدود ۷۰۰ سال نوری از زمین فاصله داشته و بر اساس مشاهدات جدید با تلسکوپ فضایی جیمز وب ممکن است یک قمر فراسیارهای آتشفشانی در مدار این سیاره وجود داشته باشد!
این احتمال پیش از این درباره سیاره WASP-49b نیز مطرح شده بود.
در سال ۲۰۲۳، دانشمندان با کمک تلسکوپ Webb دیاکسید گوگرد را در اتمسفر WASP-39b شناسایی کردند؛ اما سوال اینست که آیا واقعاً این عنصر در اتمسفر سیاره وجود دارد، یا منبع آن چیز دیگری است؟
تیم پژوهشی پیشنهاد نموده است که شاید این گاز از یک قمر آتشفشانی باشد که در مدار آن میگردد. فرضیه اینست که این ماه، شبیه به آیو، ماه سیاره هرمز در منظومه ما باشد.
اما یکی از پرسشها اینست که آیا این قمر میتواند در مدار سیارهای که به ستارهاش بسیار نزدیک است پایدار بماند، یا در طول تکامل سامانه از بین رفته؟ چون محققان شک دارند که چنین قمرهایی بتوانند پایداری کافی را طی گذر زمان داشته باشند.
شرح تصویر: قمر آیو در اطراف سیاره هرمز
@iranastronomy
#منشا_آب
دیسک پیش سیارهای میزبان آب
اخترشناسان اخیراً آب سنگین را در دیسک شکلگیری سیارهای اطراف یک ستاره جوان بنام V883 Ori کشف کردهاند. آب معمولی (H₂O)، اما در آب سنگین هیدروژنهایی از نوع اتم دوتریوم وجود دارند که یک نوترون اضافی دارد (D₂O).
این آب از ابر مولکولی آمده که پیش از تولد این ستاره وجود داشته و در طول تشکیل ستاره و دیسک، دوباره ساخته نشده، بلکه حفظ شده است. بنابراین، آب موجود در این دیسک از خود ستاره هم قدمت بیشتری دارد!
ابر مولکولی یک ابر عظیم از گاز و غبار در فضا است؛ اگر این ابر تحت شرایط ویژهای مثلا بهخاطر گرانش فرو بریزد، ممکن است ستارهای شکل بگیرد و اطراف ستاره جوان، دیسکی از گاز و غبار باقی میماند که به آن دیسک پیش سیاره میگویند. این دیسک محل شکلگیری سیارات، دنبالهدارها و اجرام کوچکترند.
محققان در رصدخانه ALMA توانستهاند میزان آب سنگین نسبت به آب عادی در دیسک V883 Ori را اندازهگیری کنند.
این یافته تأثیر بزرگی بر درک ما از نحوه انتقال آب در مسیر شکلگیری سیارات و ستارهها دارد و ممکن است بخشی از آبِ سیارهها یا دنبالهدارها پیش از تولد ستاره وجود داشته است.
@iranastronomy
📷#عکس_ارسالی
لمس قلههای کره ماه توسط پرتوهای مهر تابان
مشخصات دوربین و عکس:
دوربين: موبایل شیامی، سری پوکو
نوردهی: ۱۰ ثانیه
عکاس: دوست نجومی ما جناب آقای عبدالحمید مژده پور از انجمن نجوم هفت اورنگ کویر شهرستان اَبَرکوه - استان یزد؛ ساعت ۱۸:۴۵ شبانگاه یکشنبه شانزدهم شهریورماه قبل از شروع ماه گرفتگی کامل
توضیحات عکاس:
این تصویر با تلسکوپ هشت اینچ اشمیت کاسگرین و چشمی ۱۲/۵mm، به روش آفوکال از قلل و دیوارهای مرتفع آتشفشانها و دهانههای برخوردی در سطح کره ماه گرفته شده؛ تابش خورشید به نوک قلههای مرتفع ماه، بصورت نقاط روشن در منطقه تاریک کره ماه کاملا مشخص هستند.
@iranastronomy
#وعده_دیدار
سهشنبه شب، وعده دیدار با شهابهای بارش جبّآری و دو دنبالهدار جذاب در آسمان تاریک (۳)
در نزدیکترین فاصله با زمین، دنبالهدار Lemmon A6 تقریباً در فاصله ۹۰ میلیون کیلومتری از زمین و دنبالهدار SWAN R2 با دم سبزفام، حتی نزدیکتر خواهد آمد و تقریباً ۳۹ میلیون کیلومتر با زمین فاصله خواهد داشت.
پس بعد از غروب آفتاب به سمت جنوبغربی آسمان برای یافتن SWAN R2 با یک دوچشمی نگاه کنید و طبق نقشه بالا آنرا بیابید، شاید این دنبالهدار نیز حتی به قدر ۴ برسد!
پس از آن، به تدریج این دنبالهدارها از دید ما خارج و تا بازگشت احتمالی که ممکن است هزاران سال طول بکشد، در آسمان محو خواهند شد.
برای عکاسی از این دنبالهدارها، دوربین و یا تلفن همراه باید بر روی سهپایه قرار گیرد و استفاده از حالت شب یا عکاسی نجومی، تنظیم حساسیت (iso) و زمان نوردهی مناسب توصیه میشود؛ حساسیت پیشنهادی بین ۱۶۰۰ تا ۳۲۰۰ و زمان نوردهی ۵ تا ۱۰ ثانیه است، ضمن آنکه استفاده از ردیاب ستارهای (Star Tracker) برای نوردهی طولانیتر و تنظیم حساسیت کمتر، تصویر واضحتری از دنبالهدار و بدون ایجاد رد ستارگان، بر کیفیت عکسها میافزاید.
@iranastronomy
#وعده_دیدار
سهشنبه شب، وعده دیدار با شهابهای بارش جبّآری و دو دنبالهدار جذاب در آسمان تاریک (۱)
در حالیکه بارش شهابی جبّاری امسال با وجود تعداد کم شهابها، شبانگاه سهشنبه ۲۹ و بامداد چهارشنبه ۳۰ مهرماه جاری به اوج میرسد؛ دو دنبالهدار C/2025 A6 (Lemmon) و SWAN (C/2025 R2) نیز به کمترین فاصله از زمین میرسند و در شرایط ماه نو و عدم حضور نور ماه در آسمان، بهترین شرایط را برای رصد و عکاسی در یک منطقه تاریک، بدور از آلودگی هوا و نور شهرها دارند.
دنبالهدار لِمون نخستین بار اوایل زمستان پارسال با قدر ۲۱.۵ کشف شد، اما اکنون درخشش آن به حدود قدر ۵.۷ رسیده است و پیشبینی شده که به قدر ۳.۸ تا ۴.۸ نیز برسد و عنوان بهترین دنبالهدار سال را بخود اختصاص دهد!
در ابتدا دوره تناوب مداری برآورد شده برای لِمون حدود ۱۳۵۰ سال بود؛ اما اثر گرانشی بزرگ جرمی مانند سیاره هرمز (مشتری) غول سامانه خورشیدی، باعث تغییر در دوره این جرم شده و اکنون دوره مداری برآوردی آن حدود ۱,۱۵۴ سال است.
نقشه بالا مسیر دنبالهدار Lemmon A6 را در آسمان نشان میدهد و راهنمای خوبی برای یافتن آن در تاریخهای درج شده البته به میلادی است.
@iranastronomy
#شکار_دنبالهدار
چگونه دنبالهدار R2 SWAN را در آسمان شبهای پیشرو بیابیم؟
دنبالهدار C/2025 R2 (SWAN) سهشنبه ۲۹ مهرماه جاری از نزدیکی زمین عبور میکند؛ روشنایی C/2025 R2 تا کنون افزایش یافته و امید میرود که هنگام گذر از نزدیکی زمین، با چشم غیرمسلح قابل مشاهده باشد.
درخشش دنبالهدار R2 معادل قدر ۵٫۶ ثبت شده و این مقدار یعنی در آسمان بسیار تاریک، شاید بصورت ضعیف و بدون ابزار دیده شود؛ چون در شرایط ایدهآل، چشم انسان میتواند اجرامی با قدر کمتر از ۶ را تشخیص دهد، اما در مورد دنبالهدارها که در آسمان به شکل محو دیده میشوند، این موضوع قدری متفاوت است و به همین علت دوربین دوچشمی و یا تلسکوپ به شما برای رصد این دنبالهدار کمک خواهد کرد.
بنابراین طی هفته پیشرو از نقشه بالا استفاده کنید و بعد از غروب خورشید، در جنوب آسمان مسیر دنبالهدار را که از نزدیکی شکل قوری (Teapot) در صورت فلکی کمان (قوس- Sagittarius) عبور خواهد کرد، دنبال نمایید. در هفته اول آبان، R2 بسمت صورت فلکی سطل آب (دلو - Aquarius) میرود.
این دنبالهدار چهارشنبه ۱۹ شهریور امسال توسط آماتور اوکراینی بنام Vladimir Bezugly کشف شد.
@iranastronomy
#عبور_نزدیک
حدود نیمهشب امشب زمان عبور سیارک تازه کشف شده از کنار زمین
سیارک کوچک تازه کشف شده، امشب به فاصلهای کمتر از فاصله کره ماه به زمین میرسد.
این سیارک که با نام 2025 TP5 نامگذاری شده، در ساعت ۲۳:۳۹ امشب بوقت کشورمان، از فاصله ۹۷٬۰۸۹ کیلومتری زمین عبور خواهد کرد؛ این در حالیست که فاصله متوسط ماه تا زمین ۳۸۴٬۴۰۰ کیلومتر است.
پس از عبور امشب، این سیارک فردا پنجشنبه، به کره ماه نیز نزدیک خواهد شد و از فاصله تقریبی ۱۲۰٬۰۸۴ کیلومتری سطح ماه میگذرد.
قطر این سیارک حدود ۱۶ متر برآورد شده و این ابعاد مشابه سیارکی است که در سال ۲۰۱۳ در منطقه چلیابینسک روسیه وارد جو شد و منفجر گردید.
نکته قابل توجه این است که گرچه 2025 TP5 در سپتامبر ۱۹۷۹ نیز به نزدیکی زمین رسیده بود، اما اخترشناسان آن را بتازگی در روز دوشنبه ۲۱ مهرماه جاری توسط سامانه رصد ATLAS در هاوایی کشف کردند.
سامانه ATLAS که توسط دانشگاه هاوایی و با سرمایهگذاری آژانس ناسا راهاندازی شده، هدفش پیشبینی و شناسایی سیارکهای بالقوه خطرناک است؛ اما خوشبختانه 2025 TP5 تهدید جدی نبوده و برای سیارهمان زمین و ساکنان آن خطری ایجاد نمیکند.
@iranastronomy
#گردبادهای_مریخی
رقص گردبادهای مریخی و ردپای بادهای سهمگین در سیاره سرخ !
با بررسی اخیر تصاویر ۲۰ سال ماموریتهای مدارگرد Mars Express و ExoMars Trace Gas Orbiter، دانشمندان دانشگاه برن سوئیس توانستهاند ۱٬۰۳۹ گردباد شبیه به تُندباد را ردیابی کنند و نشان دهند چگونه گرد و خاک در سطح بهرام بلند میشود.
این مطالعه نشان میدهد گردبادها تقریباً در سراسر بهرام، حتی بر روی آتشفشانهای بلند دیده میشوند.
ذرات گرد و خاک مریخی همچنین میتوانند هستههایی برای شکلگیری ابرها بوده و این طوفانها ممکن است حتی موجب فرار بخار آب به فضا شوند.
با اندازهگیری سرعت حرکت گردبادها، پژوهشگران دریافتند بادها با سرعت حدود ۱۵۸ کیلومتر بر ساعت وجود دارند؛ اما جو بهرام بسیار رقیق و حتی باد ۱۰۰کیلومتر بر ساعت را انسان حس نمیکند.
گردبادها بیشتر در بهار و تابستان سیاره و در هر نیمکره رخ میدهند و عمر هر گردباد چند دقیقه و معمولاً در طول روز، بین ساعت ۱۱:۰۰ تا ۱۴:۰۰ دیده میشوند.
این پژوهش گامی مهم برای برنامهریزی مأموریتهای آینده همچون Rosalind Franklin و ExoMars خواهد بود که در سال ۲۰۳۰ در سطح سیاره سرخ فرود میآیند.
@iranastronomy
#شهابها
در چه ارتفاعی شهابها شروع به درخشیدن میکنند؟
شهابها در بارشهای سالانه، مانند ابری از گرد و غبار دنبالهدارها، وقتی به اتمسفر زمین برخورد میکنند، تبخیر و ما آنها را بصورت رد نورانی در آسمان میبینیم. اما شهابها در چه ارتفاعی شروع به درخشیدن میکنند؟ جواب اینست که این ارتفاع متفاوت و بستگی به سرعت شهابها دارد.
شهابها با سرعتهای مختلفی از ۴۰٬۲۰۰ تا ۲۵۷٬۵۰۰ کیلومتر بر ساعت وارد جو زمین میشوند. آنها تقریباً به محض ورود به جو زمین شروع به درخشیدن میکنند. بنابراین، بطور متوسط وقتی شما یک شهاب را میبینید، در حال دیدن ذرهای هستید که تقریباً ۸۰ تا ۱۲۰ کیلومتر بالاتر از سطح زمین در حال درخشش است. اما ارتفاعی که در آن کامل تبخیر میشوند، متفاوت است.
یادآور میشود که طول مسیر شهاب در آسمان فقط به سرعت آن بستگی ندارد، بلکه زاویهای که ذره با جو زمین برخورد نموده نیز مؤثر است؛ اگر ذره با زاویه کم وارد جو شود، نسبت به اینکه با زاویه تند وارد شود؛ به آرامی وارد شده و دیرتر گرم میشود و در نتیجه مسیر نورانی بلندتری را طی میکند. اندازه، ترکیب و چگالی ذرات نیز بر این تغییرات تأثیر گذارند.
@iranastronomy
#پرتاب_استارلینک
۲۸ ماهواره دیگر Starlink به آسمان اضافه شد
دیروز شرکت SpaceX دستهای دیگر از ماهوارههای باند پهن استارلینک را به فضا پرتاب کرد.
یک راکت فالکون ۹ حامل ۲۸ ماهواره استارلینک، از پایگاه فضایی کیپ کاناورال فلوریدا، در ساعت ۱۰:۱۶ صبح سهشنبه ۱۵ مهر به وقت ایران پرتاب شد.
اولین مرحله راکت طبق برنامه حدود ۸٫۵ دقیقه پس از پرتاب به زمین بازگشت و بر روی کشتی با نام A Shortfall of Gravitas در اقیانوس اطلس فرود آمد. این پرتاب، هشتمین مأموریت و فرود برای این بوستر خاص بود که با نام B1090 شناخته میشود.
مرحله بالایی راکت به کار خود ادامه داد تا ماهوارههای استارلینک را به مدار پایین زمین (low Earth orbit) موسوم به LEO ببرد و حدود ۶۴ دقیقه پس از پرتاب، ماهوارهها در مدار مستقر شدند.
تا کنون ۱۳۰ پرتاب موشک فالکون ۹ توسط شرکت SpaceX به انجام رسیده است؛ در ضمن چهار پرتاب دیگر امسال، شامل آزمایشهای زیرمداری موشک غولپیکر Starship هستند که این شرکت در حال توسعه آن برای کمک به اعزام انسان به سیاره سرخ بهرام میباشد؛ پنجمین پرتاب آزمایشی استارشیپ برای دوشنبه ۲۱ مهرماه جاری برنامهریزی شده است.
@iranastronomy
#پدیدههای_جذاب
شبانگاه فردا چشم از آسمان بر ندارید !
امسال ۳ اَبَرماه (Supermoon) دیده میشود و اولین آن شبانگاه فردا سهشنبه ۱۵ مهر خواهد بود. ماه ساعت ۷:۱۹ صبح اینروز بوضعیت ماه کامل میرسد و فاصله آن با زمین ۳۶۱.۴۵۸ کیلومتر است.
ماه در شامگاه فردا از شرق آسمان قبل از ساعت ۱۸، در صورت فلکی ماهی (حوت) طلوع خواهد کرد.
ممکن است تعریفهای متفاوتی از اَبَرماه ببینید، اما بصورت کلی هرگاه ماه کامل در کمترین فاصله با زمین باشد و یا ماه، نزدیک به کمترین فاصله با زمین کامل شود؛ به آن اصطلاحاً اَبَرماه گفته میشود.
دورترین فاصله ماه از زمین حدود ۴۰۶,۷۱۲ کیلومتر (اوج) و نزدیکترین فاصله ۳۵۶,۴۴۵ کیلومتر (حضیض) است.
اَبَرماه در مقایسه با ماههای کامل دیگر، تا ۱۴٪ بزرگتر و همچنین روشنایی آن تا ۳۰٪ بیشتر است و فرصت خوبی برای علاقمندان میباشد تا به همسایه کره زمین بیشتر توجه کنند.
توجه داشته باشید که هنگام طلوع یا غروب ماه، وقتی ماه در نزدیکی افق است، مغز ما آن را نسبت به اشیاء پیرامون بزرگتر تصور میکند.
بر اساس نامگذاری بومیان امریکا، اَبَرماه شامگاه فردا بعنوان ماه برداشت (Harvest Moon) شناخته میشود.
@iranastronomy
#پل_هیدروژنی
ارتباط دو کهکشان با یک پل گازی
اخترشناسان پل عظیمی از گاز هیدروژن بین دو کهکشان کوچک کشف کردهاند. این پل که به طول ۱۸۵٬۰۰۰ سال نوری امتداد دارد، تقریباً دو برابر عرض کهکشان مارپیچی بزرگ ما، راه شیری است.
علاوه بر این، این پل به یک دُم گازی بسیار طولانی متصل است که بیش از ۱٫۶ میلیون سال نوری امتداد دارد. این دُم گازی بیش از ۳۰ سال قبل با تلسکوپ رادیویی «آرِسِیبو» کشف شده بود، و اکنون مشاهدات جدید پل گازی به ستارهشناسان کمک میکند تا چگونگی شکلگیری آن دُم را بهتر درک کنند.
این ویژگیهای خارقالعاده احتمالاً به دلیل تعامل گرانشی بین دو کهکشان کوچک به نامهای NGC 4532 و DDO 137 و تأثیر خوشه کهکشانی سنبله شکل گرفتهاند. این دو کهکشان در فاصله حدود ۵۳ میلیون سال نوری از زمین قرار دارند.
این کهکشانها در حاشیه خوشه کهکشانی سنبله واقعاند؛ خوشهای که بیش از ۱۳۰۰ کهکشان را شامل میشود و تصور میشود که این موقعیت نقش مهمی در شکلگیری خصوصیات پل گازی داشته باشد.
تعداد ستارگان یک کهکشان کوتوله کوچک از چند هزار تا چند میلیارد متغیر است، اما راه شیری بین ۱۰۰ تا ۴۰۰ میلیارد ستاره دارد!
@iranastronomy
#تهدیدهای_فضایی
سنگهای آسمانی تقریباً نامرئی اطراف ناهید و تهدید کره زمین
یک جمعیت پنهان از سیارکهایی که با سیاره ناهید هممدارند، ممکن است طی چند هزار سال آینده تهدیدی برای زمین باشند.
این سیارکها که به «سیارکهای هممدار ناهید» معروفند، در حال حاضر قابل رصد نیستند، چون موقعیتشان در آسمان بگونهای است که تلسکوپ باید بسمت خورشید نشانه رود و این اجرام نیز بسیار کوچکند؛ گرچه تاکنون حدود ۲۰ سیارک هممدار ناهید شناخته شدهاند.
پژوهشگران پیشنهاد میدهند برای زیر نظر داشتن این سیارکها، از مأموریتهایی همچون Near-Earth Object (NEO) ناسا استفاده شود.
مدلهای شبیهسازی نشان میدهند که سیارکهایی به قطر تا ۳۰۰ متر ممکن است در میان این اجرام پنهان باشند و تعامل گرانشی پیچیده در منطقه مداری آنها باعث شود که مدارشان ناپایدار و به نقطهای برسد که مدارشان به مدار زمین نزدیک شده و حتی آن را قطع کند.
اگر برخورد در منطقهای پر جمعیت کره زمین رخ دهد، میتواند خسارات گستردهای ایجاد کند. براساس محاسبات، دهانه ناشی از چنین برخوردی شاید بین ۳ تا ۴.۵ کیلومتر باشد، و انرژی آزادشده برابر با صدها مگاتُن خواهد بود!
@iranastronomy
#میهمان_ناخوانده
جرم بینستارهای 3I/ATLAS سریعتر از انتظار درخشان میشود (۳)
روز بعد از کشف 3I/ATLAS در روز سهشنبه ۱۰ تیر امسال، مرکز سیارات کوچک، ماهیت بینستارهای آن را تایید کرد و نام ۳I/ATLAS یا C/2025 N1 به آن داده شد. عدد “۳I” یعنی سومین جرم بینستارهای و سرعت آن در اعماق منظومه ما تقریباً ۲۱۰٬۰۰۰ کیلومتر در ساعت و سریعترین سرعتی است که تاکنون برای بازدیدکنندهای از خارج منظومه ما ثبت شده است.
در ابتدا قطر هسته 3I حدود ۲۰ کیلومتر تخمین زده شد، اما رصدخانه شیلی قطر آنرا ۱۰ کیلومتر تخمین زد و با تحلیل دادههای تلسکوپ هابل، به ۵.۶ کیلومتر رسید و چه بسا حتی کوچکتر و حدود ۳۲۰ متر باشد.
دو جرم بینستارهای دیگر عبارتند از 1I/‘Oumuamua و 2I/Borisov ‘Oumuamua حدود ۲۰۰متر قطر، اما به شکل کشیده و قطر Borisov کمتر از یک کیلومتر بود.
مطالعات نشان میدهد که 3I/ATLAS مقدار زیادی یخ آب دارد و ترکیب آن شبیه سیارکهای نوع D است. نوع D در مناطق بیرونیتر کمربند سیارکی ما و حاوی سیلیکاتهای غنی از کربن و مواد آلی هستند.
محققان دانشگاه آکسفورد، سن دنبالهدار 3I را حدود ۷ میلیارد سال برآورد نمودهاند!
@iranastronomy
#میهمان_ناخوانده
جرم بینستارهای 3I/ATLAS سریعتر از انتظار درخشان میشود (۱)
مشاهدات اخیر از بازدیدکننده بینستارهای جدید (دنبالهدار 3I/ATLAS)، نشان میدهد که این جرم سریعتر از پیشبینیها درخشان میشود. درخشندگی این دنبالهدار در حال نزدیک شدن به خورشید، عادی افزایش مییافت، هر چند که دنبالهدارها اغلب غیرقابل پیشبینیاند.
اگر روشنایی 3I/ATLAS همچنان ادامه یابد، هنگام عبورش از نزدیکی سیاره سرخ بهرام در بامداد جمعه ۱۱ مهرماه جاری ممکن است نمای خوبی به ما ارائه دهد. برخی از فضاپیماهای مریخی، که روی سیاره سرخ متمرکزند، آنزمان به این جرم بینستارهای نگاه خواهند کرد.
مدارگرد مریخی Mars Reconnaissance Orbiter با ابزار HiRISE، همچنین دوربین CaSSIS در مأموریت Trace Gas Orbiter اروپا و دوربین HRSC در Mars Express آنرا رصد خواهند کرد.
تیمی از دانشمندان از دانشگاه Coruña اسپانیا مسیر حرکت 3I/ATLAS را طی ده میلیون سال گذشته بررسی کردند. این جرم از منظومه خورشیدی ما نیست و از یک سیستم ستارهای دیگر میآید!
سرعت دنبالهدار 3I در نزدیکترین فاصله از خورشید، تقریباً ۲۵۰۰۰ کیلومتر بر ساعت خواهد بود.
@iranastronomy
#پرتاب_ژاپنی
امشب پرتاب اولین فضاپیمای باری جدید ژاپن به ایستگاه فضایی بینالمللی
انتظار میرود ساعت ۳:۳۰ بعد از نیمه شب امشب بوقت ایران، فضاپیمای رباتیک جدید باری ژاپن بنام HTV-X برای نخستین ماموریت، از مرکز فضایی تانگاشیما در ژاپن به ایستگاه فضایی بینالمللی ISS پرتاب شود.
فضاپیمای HTV-X جایگزین نسل قبلی فضاپیماهای ژاپن بنام HTV است که از سال ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۰، ۹ ماموریت به ISS انجام داد.
طول فضاپیمای جدید حدود ۸ متر و ۱٫۲ متر کوتاهتر از نمونه قبلی است، ولی توانایی حمل همان مقدار بار یعنی حدود ۶ تن به مدار پایین زمین را دارد.
یکی از مزایای HTV-X اینست که بعد از جدایی از ISS، میتواند تا حدود ۱٫۵ سال در مدار باقی بماند، سپس وارد جو زمین شده و میسوزد.
علاوه بر مأموریت به ISS، ژاپن قصد دارد در آینده با HTV-X محمولهای به ایستگاه فضایی ماه که ناسا شاید در برنامه آرتمیس بسازد، ارسال کند.
در حال حاضر فضاپیماهای باری ISS شامل Progress روسیه، Cygnus و Dragon شرکتهای آمریکایی هستند.
پرتاب امشب بصورت زنده از طریق سایت Space.com و یا از کانال یوتیوب آژانس فضایی ژاپن JAXA یک ساعت قبل از پرتاب پخش خواهد شد.
@iranastronomy
#مرگ_ستاره
تاثیر یک ستاره مرده بر سیستم سیارهای خود !
اخترشناسان در رصدخانه Keck اخیراً ستاره کوتوله سفید جدیدی را شناسایی کردهاند که هنوز هم بعد میلیونها سال پس از مرگ این ستاره، در حال تجزیه سیستم سیارهای سابقش است!
نام این کوتوله سفید LSPM J0207+3331 میباشد و حدود ۱۴۵ سال نوری از زمین فاصله دارد. این کوتوله سفید دارای دِیسکِ پیرامونی از بقایای سنگی و موادِ سنگین است.
دادههای طیفی با استفاده از ابزار HIRES در تلسکوپ Keck نشان دادهاند که در اتمسفر این کوتوله، عناصر فلزی سنگین تشخیص داده شده است.
آنالیزها بیانگر این است که یکی از اجرام سنگی به قطر ۱۹۳ کیلومتر که قبلاً در مدار این ستاره وجود داشته، تحت تأثیر گرانش کوتوله سفید متلاشی شده و موادش به داخل ستاره فرو ریخته است.
این میزان عناصر سنگین در میان کوتوله های سفید هیدروژندار، بیسابقه است و نشان میدهد که این جرم پیشتر یک سیاره سنگی قدیمی بوده است.
این کشف نشان میدهد که تکامل سیستمهای سیارهای ممکن است پیچیدهتر از آنچه پیشتر تصور میکردیم باشد و حتی زمانی که ستاره مادر مرده است، فرآیندهای دینامیکی در آن هنوز ادامه دارند.
@iranastronomy
#وعده_دیدار
سهشنبه شب، وعده دیدار با شهابهای بارش جبّآری و دو دنبالهدار جذاب در آسمان تاریک (۴)
لنز تله حداقل ۸۵ تا ۱۳۵ میلیمتر و یا استفاده از تلسکوپ برای این عکاسی پیشنهاد میگردد؛ هر چند ترکیب چند فریم عکاسی در پردازش بعدی (stacking) برای افزایش کیفیت و جزئیات دم دنبالهدار توصیه میشود.
بهرهگیری از اپلیکیشنهایی شبیهساز دقیق آسمان همچون Star Walk 2 برای پیدا کردن محل این دنبالهدارها در آسمان مفید است.
از آنجا که سهشنبه شب ۲۹ مهر، دنبالهدار لِمون از حدود ۱۰ درجهای ستاره نگهبان شمال (Arcturus) عبور خواهد کرد؛ ستاره نگهبان شمال و این دنبالهدار را میتوان در میدان دید دوربین دوچشمی کوچک مشاهده نموده و عکس آنها را ثبت کرد.
هر چند دنبالهدار SWAN R2 در روز جمعه ۲۱ شهریور امسال به کمترین فاصله با خورشید و ۷۵ میلیون کیلومتری آن رسید، اما دنبالهدار لِمون شنبه ۱۸ آبان به کمترین فاصله با مهر تابان و ۷۹ میلیون کیلومتری خورشید میرسد.
نقشه بالا مسیر دقیقتر دنبالهدار لِمون را نشان میدهد.
همچنین میتوانید این خبر جذاب را در وبگاه انجمن دنبال نمایید:👇
https://iaas.ir/news/4434/040729/
@iranastronomy
#وعده_دیدار
سهشنبه شب، وعده دیدار با شهابهای بارش جبّآری و دو دنبالهدار جذاب در آسمان تاریک (۲)
دنبالهدار SWAN R2 نیز در ماه گذشته میلادی توسط ابزار “SWAN” رصدخانه خورشیدی و هلیوسفریک SOHO کشف شد؛ دوره مداری این جرم گیسو دراز بیش از ۲۰٬۰۰۰ سال (۲۲٬۵۵۴ سال) تعیین شده است، هر چند که این محاسبات به مرور دقیقتر نیز میگردند.
ماه گذشته دنبالهدار Lemmon A6 به سرعت روشنتر گردید و با نزدیک شدن به خورشید باعث افزایش فعالیت و درخشش آن شد. این روشن شدن، احتمال دیدن آنرا حتی بدون ابزار در این شبها، آنهم در مناطق تاریک و عاری از غبار و آلودگی نوری افزایش داده است.
در نزدیکترین گذر این دنبالهدار از نزدیک زمین، جای آن در آسمان تغییر کرده و در افق شامگاهی بسمت افق شمالغرب، در زمینه صورت فلکی گاوران (عوّا - Bootes) که به آن بادبادک هم میگویند، قرار دارد؛ صورت گاوران بین صور فلکی خرس بزرگ (دُباکبر) و خوشه (سنبله) جا خوش کرده است.
در ادامه مسیر از زیر صورتفلکی بزرگ مار (Serpens) عبور خواهد کرد بنحوی که شاید این دنبالهدارهای زیبا را با چشم غیرمسلح و یا دوربین دوچشمی و تلسکوپ کوچک بتوانید ببینید.
@iranastronomy
@iranastronomy
#رویدادهای_نجومی
بارش شهابی جبّاری، اولین بارش پاییزی بدون نور مزاحم ماه
بارش شهابی جبّاری از جمله بارشهای معروف سالیانه است و منشأ آن ذرات بجا مانده از دنبالهدار مشهور «هالی» است.
دنبالهدار هالی عامل دو بارش شهابی در سال است که یکی از آنها بارش شهابی «اِتا دَلوی» در میانه اردیبهشت و دیگری بارش شهابی جبّاری در این موقع از سال میباشد.
کانون این بارش در نزدیکی ستاره "شبان شانه" و یا شانه شکارچی (اِبطُ الجوزا) در صورت فلکی شکارچی (جبّار - Orion) قرار دارد و به همین دلیل به این بارش، جبّاری گفته میشود.
بازه زمانی این بارش از دهم مهرماه تا اواسط آبان هر سال میباشد و اوج این بارش در سال ۱۴۰۴ شبانگاه سهشنبه ۲۹ مهر است و در بامداد چهارشنبه ۳۰ مهر نیز شهابهای این بارش دیده خواهد شد.
عبور مجدد دنبالهدار هالی از نزدیکی خورشید، حدود ۳۶ سال دیگر و این دنبالهدار با شکوه در سال ۱۴۴۰ خورشیدی در آسمان دیده خواهد شد؛ آخرین عبور هالی در میانه دهه ۶۰ خورشیدی بوده است.
اطلاعات کامل در وبگاه انجمن:👇
https://iaas.ir/news/4433/040726/
این خبر در خبرگزاری ایسنا:👇
https://www.isna.ir/news/1404072516126/
#ماه_کیوان
آیا ترکیبات آلی در اقیانوس انسلادوس نشانهای از قابلیت حیات هستند؟
یک تحلیل جدید از دادههای کاوشگر کاسینی نشان داده است که مولکولهای آلی پیچیدهای در ذرات یخی فورانها (plumes) روی انسلادوس ماه سیاره کیوان، وجود دارند.
اخیراً تیمی از پژوهشگران بینالمللی دادههای مأموریت کاسینی را تحلیل و به این نتیجه رسیدهاند که ترکیبات آلی جدید و پیچیدهای در ذرات یخ فورانها یافت شدهاند که حتماً منشا زیرسطحی دارند؛ یعنی از اقیانوسی در زیر سطح یخی انسلادوس بیرون آمدهاند.
این ذرات یخی فورانها از شکافهای ببری، نوار مانند (tiger stripes) واقع در نیمکره جنوبی انسلادوس فوران میکنند و بلافاصله بعد از خروج بسرعت به دستگاه اندازهگیر گرد و غبار کاسینی برخورد کردهاند، بدین معنی که در وضعیت تازه آنالیز شدهاند.
پیشتر نیز کشف شده بود که فورانها (plumes) شامل ترکیبات آلیاند، و برخی از این ذرات یخی به حلقه E کیوان تعلق دارند.
چون ترکیبات آلی پیچیدهتر و تازهتری یافته شدهاند؛ این یافته شاهدی قوی بر وجود شیمی پیچیده و امکانپذیری شرایط قابل زیست در اقیانوس زیر سطح یخی این ماه سیاره کیوان است.
@iranastronomy
#پرتاب_موفق
پرتاب موشک غولپیکر Starship، راه را برای انجام ماموریت انسان به کره ماه و سیاره سرخ هموار کرد
بزرگترین و قدرتمندترین موشک ساخت بشر، ساعت ۲:۵۳ بامداد امروز بهوقت کشورمان توسط شرکت SpaceX از پایگاه Starbase در جنوب تگزاس با یک پرواز آزمایشی زیرمداری به فضا پرتاب گردید.
این یازدهمین پرتاب و آخرین پرتاب نسخه فعلی این موشک غولپیکر است که بزودی با نسخه بزرگتری جایگزین خواهد شد.
شرکت SpaceX در حال توسعه استارشیپ است تا سکونت بشر در سیاره بهرام را ممکن سازد! ماه نیز یکی دیگر از اهداف استارشیپ بوده و ناسا آنرا بعنوان نخستین فرودگر سرنشیندار برنامه آرتمیس ۳ انتخاب کرده است که هدف آن فرود دوباره انسان در نزدیکی قطب جنوب کره ماه است و برای نخستین بار انسان در آنجا فرود خواهد آمد.
استارشیپ قادر است محمولهای تا ۱۵۰ تن را به فضا منتقل کند. هر دو مرحله یعنی مرحله Super Heavy و مرحله بالایی معروف به Ship بگونهای طراحی شدهاند که بطور کامل و سریع بازیابی شوند.
این برنامه بلندپروازانه، با چالشهایی نیز همراه بوده و امسال، طی سه پرتاب پیاپی، بخش بالایی در مراحل اولیه این ماموریتها نابود شد.
@iranastronomy
#سیاره_ناهید
شگفتی تازه در مورد وجود آب در ابرهای سیاره ناهید
سیاره ناهید با ابرهای بسیار اسیدی آن شناخته شده است؛ اما با تحلیل مجدد دادههای مأموریت سال ۱۹۷۸ Pioneer Venus 2 توسط محققان دانشگاه پلیتکنیک کالیفرنیا، قطرات آب موجود در ابرها از آنچه قبلاً تصور میشد، نه تنها بیشتر از اسید سولفوریک هستند، بلکه شامل اکسید آهن نیز میباشند.
در این مطالعه دادههای ماموریتهای Venera و Vega شوروی سابق نیز بررسی مجدد شد.
این یافته ممکن است تأثیرات مهمی بر روی فرضیه قابلیت زیستی ابرهای ناهید نشان دهد، بخصوص اینکه شاید محیط ابرهای سیاره ناهید، در لایههای با دمای مشابه و یا نزدیک به شرایط زمین، برای میکروبها شرایط زیستی بهتری داشته باشد.
محققان دریافتند که جرم آئروسلهای معلق در جو ناهید، ممکن است تقریباً از ۶۰٪ آب تشکیل شده باشد و میزان آبی که در آنها وجود دارد، حدود ۳ برابر بیش از برآوردهای گذشته است.
در مأموریت Pioneer Venus 2 طیفسنج Neutral mass و سایر ابزارها، ترکیبات شیمیایی اتمسفر و ابرها را اندازهگیری کردند.
پیشتر یکی از موانع بزرگ فرضیات زیستی، غلظت بالای اسید سولفوریک در ابرهای ناهید بود.
@iranastronomy
#مرگ_ستاره
مشاهده یک ستاره محکوم به مرگ توسط تلسکوپ فضایی Webb
دانشمندان دانشگاه نورثوسترن امریکا دیروز اعلام کردند که موفق شدهاند دقیقترین تصویر از ستاره در حال مرگ را پیش از انفجار ثبت کنند؛ آنها گفتند که این ستاره اَبَرغولسرخ (Red supergiant)، پرتراکمترین و سرخرنگترین ستارهای است که تاکنون بعنوان منبع یک اَبَرنواختر شناسایی شده است.
آنها نام این اَبَرنواختر را SN2025pht گذاشتهاند، که در کهکشان NGC 1637، حدود ۴۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد.
با بررسی تصاویر پیشین تلسکوپ جیمز وِب از کهکشان میزبان این انفجار، ستاره منشاء شناسایی گردید.
این نخستین بار است که ستارهای که قرار است به اَبَرنواختر تبدیل شود، در طول موجهای میانی فروسرخ شناسایی میشود.
محققان معتقدند این کشف شاید راز چند دهه درباره علت نادر بودن مشاهده انفجار غولهای سرخ را حل کند. طبق مدلهای نظری، این گروه ستارگان باید بخش عمده انفجارهای اَبَرنواختری موسوم به core-collapse را تشکیل دهند که در عمل دیده نشدهاند.
به گفته پژوهشگران، احتمالاً این ستارگان در پردههای ضخیم گردوغبار پنهان شده و نورشان دیده نمیشود.
@iranastronomy
#تاریخچه_کائنات
جهان اولیه گرمتر از آنچه انتظار میرفت بوده است !
اخترشناسان استرالیایی در مطالعهای جدید با استفاده از آرایه تلسکوپ رادیویی Murchison Widefield، گاز هیدروژن در فضای بینکهکشانی را در دوره یونیزاسیون مطالعه کردند.
به گفته محققان، جهان اولیه حدود ۸۰۰ میلیون سال پس از مَهبانگ (Big Bang) گرمتر از آن بوده که پیشتر تصور میشد. این دوره به عصر یونیزاسیون معروف است؛ دورهای که در آن مه گاز هیدروژن که ستارگان و کهکشانهای اولیه را پنهان کرده بود، یونیزه شده و باعث شد کیهان شفاف شود تا نور بتواند به آزادی عبور کند و در نهایت به تلسکوپهای ما برسد.
پژوهشگر برتر این تحقیق میگوید: با گذر زمان جهان گسترش مییابد و گاز بین کهکشانها سرد میشود، پس انتظار داریم که خیلی خیلی سرد باشد؛ اما اندازهگیریها نشان میدهد که نه خیلی زیاد ولی حداقل مقداری گرم شده است. این موضوع نشان میدهد که حالت یونیزاسیون خیلی سرد مردود و این خیلی جالب است.
پژوهش جدید انرژی که از منابع اولیه پرتوِ X، مانند سیاهچالههای اولیه و بقایای ستارگان مرده ناشی شده را بعنوان علت گرمتر بودن جهان اولیه پیشنهاد داده است.
@iranastronomy
#دنبالهدارها
دنبالهدار لِمون شاید بهترین دنبالهدار سال ۲۰۲۵ باشد
از بین دنبالهدارهای جدیدی که ناگهان در آسمان ظاهر شدهاند، دنبالهدار Lemmon (C/2025 A6) ممکن است بهترین دنبالهدار سال باشد.
این دنبالهدار مسیر خود را در زیر ملاقه (Big Dipper) در صورت فلکی خرس بزرگ طی کرده و در آسمان بامدادی و شامگاهی ظاهر میشود و اکنون بهترین زمان مشاهده آن در افق صبحگاهی است. (تصویر سمت راست)
دنبالهدار لِمون سهشنبه ۲۹ مهرماه جاری به نزدیکترین فاصله با زمین میرسد و احتمالاً درخشانتر شده و شاید هفته اول آبان امسال و پیش از رسیدن به نزدیکترین نقطه به خورشید، با برآوردهایی در بازه قدر ۲٫۵ تا ۴، امکان دیدنش در نقاط تاریک و دور از آلودگی نوری با چشم غیرمسلح وجود داشته باشد!
در اواخر مهرماه امسال، دنبالهدار Lemmon روشنتر شده و به آسمان شبانگاهی میاید.
در بازبینی دادههای تصویری از آرشیو PanSTARRS، دنبالهدار لِمون در شبانگاه سهشنبه ۲۲ آبان ۱۴۰۳ دیده شده است، اما آن زمان هنوز ناشناخته بوده است. با ترکیب دادههای قبل و جدید، مدار آن محاسبه شده و دنبالهدار لِمون حدود ۱۳۵۰ سال یکبار به گرد خورشید میچرخد.
@iranastronomy
#دنبالهدار_جدید
خودنمایی یک دنبالهدار دیگر در آسمان !
یک دنبالهدار جدید با نام C/2025 R2 (SWAN) که بتازگی تأیید شد، درخشانتر گردیده و در حال حاضر حدود قدر ۵٫۹ است. این روشنایی با وجود اینکه در مرز دید چشم غیرمسلح میباشد، اما به اندازهای است که دنبالهدار با دوربین دوچشمی، در آسمان تاریک مشاهده شود.
ستارهشناس آماتور Michael Mattiazzo با لنز ۲۰۰ میلیمتری، بدون نیاز به تلسکوپ، دنبالهدار C/2025 R2 را شکار کرد و در گوشه تصویر، جرم کمنور دیگری قرار دارد که دنبالهدار بینستارهای ۳I/ATLAS است (داخل دایره) و یکی از معدود عکسهایی است که ۳I بدون تلسکوپ ثبت گردیده است. (عکس بالا)
بهترین فرصت برای رصد دنبالهدار جدید R2 پس از غروب خورشید، با نگاه بسمت افق غرب خواهد بود. اکنون این دنبالهدار نزدیک افق و تحت نور خورشید است، ولی در شبهای بعد شاید بدون دوربین قابل رصد شود. (تصویر پایین)
نزدیکترین فاصله SWAN با زمین طی روزهای آینده و حدود ۳۹ میلیون کیلومتر خواهد بود.
دوره چرخش این دنبالهدار به گرد خورشید، حدود ۲۲,۵۵۴ سال تخمین زده شده و حضور بعدی آن در آسمان زمین حدود سال ۲۴٬۵۷۹ میلادی است!
@iranastronomy
#ایستگاه_فضایی
آیا جانشین ایستگاه فضایی بینالمللی تعیین شده است؟
ناسا اعلام کرده که ایستگاه فضایی بینالمللی ISS تا پایان سال ۲۰۳۰ به کار خود پایان خواهد داد؛ اما جایگزین آن چه خواهد شد؟
برای حدود ۲۵ سال متوالی (از نوامبر سال ۲۰۰۰ تا کنون) حضور مداوم انسان در مدار پایین زمین (LEO) حفظ شده است. این دستاورد، همکاری میان ایالات متحده، اروپا، کانادا، ژاپن و روسیه را نشان میدهد. با این حال، بزودی زمان بازنشستگی ISS فرا خواهد رسید.
از زمان آغاز ساخت ISS (۱۹۹۸ به بعد)، این ایستگاه میزبان دستاوردهای علمی فراوانی در زمینههای گوناگون مواد و مهندسی، زیستشناسی و بیوتکنولوژی، اخترشناسی و نجوم، علوم زمین و ... بوده است.
تا کنون فضانوردان با انجام آزمایشها در داخل ایستگاه یا بر روی قطعات در خارج آن؛ در نشریات علمی بیش از ۴۰۰۰ آزمایش در ISS و بیش از ۴۴۰۰ مقالات متعدد علمی را منتشر کردهاند.
شرایط کمگرانش، خلا، دمای شدید و تابش، محیطی منحصر بفرد فراهم میاورد تا پدیدههایی را که در زمین براحتی قابل بررسی نیستند، مطالعه شود.
در دسامبر ۲۰۲۱، ناسا سه قرارداد توسعه ایستگاههای فضایی خصوصی را به امضا رساند.
@iranastronomy
#میهمان_ناخوانده
جرم بینستارهای 3I/ATLAS سریعتر از انتظار درخشان میشود (۲)
با بررسی مسیر 3I/ATLAS و دادههای مأموریت Gaia که موقعیت و حرکت میلیاردها ستاره را ثبت کرده، محققان تلاش کردند منشأ 3I را بیابند، اما هیچ ستارهای در مسیر آن نبود که آن را به سمت ما هدایت کرده باشد!
تحلیلها نشان میدهند که احتمالاً این جرم از دیسک نازک کهکشان راه شیری (Thick disc) آمده و گفته شده که 3I/ATLAS ممکن است جرم بسیار قدیمی باشد و از دیسک سیارات اولیه در یک سیستم ستارهای اولیه به سمت ما پرتاب شده باشد.
این جرم بینستارهای ممکن است پنجرهای به سیارات کوچک یخی (Planetesimals) در کهکشان ما فراهم کند. نظریههای شکلگیری منظومهها میگویند که در مراحل اولیه سیستمها، بخشهایی از مواد یخی و غبار ممکن است به بیرون پرتاب شوند. بنابراین، فضا باید پر از چنین اجرامی باشد. شناسایی منشأ اجرام بینستارهای به درک بهتر سازوکارهای شکلگیری سیارات، توزیع مواد آلی و مسیرهای دینامیکی سیستمهای سیارهای کمک میکند.
این جرم هیچ خطری برای کره زمین ندارد، زیرا نزدیکترین فاصلهاش به زمین بیشتر از ۱٫۵ واحد نجومی خواهد بود.
@iranastronomy
#حیات_فرازمینی
یافتن سنگ مریخی بعنوان نشان وجود حیات در گذشته !
به تازگی دانشمندان ناسا در یک نشست خبری درباره سنگ مریخی به نام Sapphire Canyon صحبت کردهاند که توسط مته کاوشگر Perseverance در منطقهای که گمان میرود زمانی یک دلتا رودخانهای (در مصب رود) بوده، نمونهبرداری شده است.
در تحلیلهایی که ابزار SHERLOC بر روی این سنگ انجام داد، ترکیبات آلی که پایهها و اجزای زیستی در زمین نیز هستند، در این سنگ یافت شدهاند.
در سنگ مزبور نقاط سیاه کوچکی دیده میشوند که دانشمندان آنها را دانههای خشخاشی مینامند و همچنین نقاط روشنتر با لبههای تاریک که آنها را لکههای پلنگی نامیدهاند.
بنا به اعلام دانشمندان، ممکن است اینها توسط نوعی زندگی باستانی مریخی ایجاد شده باشند و این یک نشان و نوعی نماد باقیمانده است که البته اکنون در سیاره سرخ بهرام وجود ندارد، بلکه به نوعی فسیلهای باقیمانده است.
بنابراین هنوز تأیید قطعی وجود حیات در سیاره سرخ محسوب نمیگردد. مریخنورد پشتکار در فوریه ۲۰۲۱ در دهانه Jezero فرود آمد، منطقهای که در گذشته حوضه پر از آب بوده و احتمال میرود روزگاری دارای حیات بوده باشد!
@iranastronomy