2875
سایت: http://iaas.ir صفحه اینستاگرام: https://instagram.com/iranastronomy ارتباط با ما: @www_IAAS_ir نشر مطالب با ذکر منبع و یا آی دی کانال بلامانع است.
#ابزار_جدید
دانشمندان مبهوت قابلیتهای تلسکوپ فضایی جدید ناسا
تلسکوپ فضایی Roman که آینه ۲.۴ متری آن هماندازه هابل، ولی ۱۰۰ برابر میدان دید وسیعتری دارد؛ ابزار قدرتمندی برای نقشهبرداری کیهانی است و تواناییهایی فراتر از انتظار ارائه میدهد.
یکی از برنامههای اصلی آن، پیمایش برآمدگی کهکشان راهشیری برای کشف سیارات فراخورشیدی با روش میکرولنزینگ گرانشی است. افزون بر این، رومن قادر خواهد بود بر اساس دانش اخترلرزهشناسی (Asteroseismology) نوسانات لرزهای سطحی بیش از ۳۰۰,۰۰۰ ستاره غول سرخ را اندازهگیری کند.
این اندازهگیریها اطلاعات دقیقی درباره جرم، اندازه و سن ستارگان فراهم میکند و در نتیجه شناخت بهتری از سیارات میزبان، احتمال وجود حیات، فاصله مداری و سرنوشت آنها در مرحله غول سرخ ستاره بدست میدهد.
همچنین این دادهها میتوانند سرنخهایی تازه درباره تاریخچه و ساختار بخش مرکزی کهکشان آشکار کنند.
پژوهشگران با استفاده از دادههای تلسکوپ فضایی کپلر و شبیهسازیها نشان دادهاند که توانایی رومن در تشخیص نوسانات ستارهای بسیار بالاست.
پرتاب تلسکوپ Roman بین پاییز ۱۴۰۵ تا اردیبهشت ۱۴۰۶ خواهد بود.
@iranastronomy
@iranastronomy
🔭#رخدادهای_آسمان
رویدادهای نجومی آذرماه ۱۴۰۴
آخرین ماه فصل خزان پاییز رسید و هر چند در کشورمان متاسفانه باز هم خبری از بارندگیهای جدی نبود؛ اما آسمان همواره آبستن اخبار و رویدادهای بسیاری است که به برخی از رخدادهای مهم نجومی آذر ۱۴۰۴ در اینجا میپردازیم.
باشد که این دیار اهورایی با باران زندگی بخش، روحی تازه بگیرد و آرامش، شادابی و سلامت میهمان دلهای مردم خوبمان گردد.
پس بنا به توصیه حضرت مولانا که فرمودهاند:
آشنایی گیر شبها تا به روز
با چنین استارههای دیوسوز
به سراغ اتفاقات نجومی این ماه میرویم:
شنبه ۸ آذر: همنشینی ماه و سیارات کیوان و نپتون
پنجشنبه ۱۳ آذر: سومین اَبَرماه سال ۱۴۰۴
بامداد و شامگاه یکشنبه ۱۶ آذر: کشیدگی غربی تیر
شامگاه یکشنبه ۱۶ آذر: همنشینی مَه و مشتری
بامداد یکشنبه ۲۳ آذر: اوج بارش شهابی دوپیکری
شنبه ۲۹ آذر: ماه نو
یکشنبه ۳۰ آذر: انقلاب زمستانی (شب چلّه ایرانی)
یلداتون پیشاپیش مبارک
متن کامل رویدادهای این ماه در وبگاه انجمن:👇
https://iaas.ir/news/4449/040905/
#سیاهچاله
شناسایی یک اَبَرسیاهچاله پرجرم با رشد سریع در کائنات اولیه
بتازگی آژانس فضایی اروپا (ESA) اعلام کرد که تلسکوپ جیمز وِب نقطههای سرخ کوچکی را دیده و یک کهکشان بسیار دور به نام CANUCS-LRD-z8.6 را کشف کرده که تنها ۵۷۰ میلیون سال پس از مهبانگ (Big Bang)، یعنی بیش از ۱۳ میلیارد سال پیش وجود داشته است.
طیف نوری این کهکشان نشان میدهد گازهای بسیار یونیده با سرعت بالا بدور یک اَبَرسیاهچاله پرجرم میچرخند. جرم این سیاهچاله بسیار بیشتر از میزان قابل انتظار برای چنین کهکشان جوانی است و نسبت جرم سیاهچاله به جرم ستارهای کهکشان غیرعادی بزرگ است.
این یافتهها نظریههای فعلی درباره چگونگی رشد همزمان کهکشانها و سیاهچالههای مرکزی را به چالش میکشد و احتمال میدهد سیاهچالهها در اوایل کیهان سریعتر از میزبانهایشان رشد کردهاند!
همچنین طیف کهکشان نشان میدهد هنوز عناصر سنگین کمی تولید کرده و بسیار ابتدایی است.
پژوهشگران قصد دارند با دادههای بیشتر از تلسکوپ Webb و آرایه میلیمتری ALMA در آتاکاما شیلی فرآیند رشد سیاهچالهها و کهکشانها را در نخستین میلیارد سال اولیه کیهان دقیقتر بررسی کنند.
@iranastronomy
#میان_ستارهای
تحقیقات جدید ناسا بر روی ۳I/ATLAS
ناسا کنفرانس مطبوعاتی در روز چهارشنبه ۲۸ آبان امسال برگزار کرد تا تصاویر جمعآوریشده توسط مأموریتهای فضایی مختلف از ۳I/ATLAS را به اشتراک بگذارد. مقامات ناسا در ابتدای جلسه به عموم اطمینان دادند که این جرم میانستارهای یک دنبالهدار بوده و هیچ ربطی به موجودات فرازمینی ندارد.
ناسا طی ماههای اخیر بسیاری از فضاپیماها و تلسکوپهای فضایی خود را بسمت ۳I/ATLAS چرخاند؛ نزدیکترین آنها، فضاپیمای Mars Reconnaissance Orbiter بود که اوایل اکتبر امسال و هنگامیکه این دنبالهدار حدود ۳۰۵ میلیون کیلومتر از آن فاصله داشت، تصویر گرفت.
مأموریت فضایی JUICE متعلق به آژانس فضایی اروپا، از ۲ تا ۲۵ نوامبر ۲۰۲۵ مشغول رصد این جرم بوده است و انتظار میرود دادههای آن فوریه ۲۰۲۶ منتشر شود.
شرح تصویر: یکی از فضاپیماهای مریخی با نام MAVEN، طیف دنبالهدار 3I/ATLAS را همراه با طیف سیاره سرخ ثبت کرد.
بررسی طول موجهای نور اینگونه اجرام به اخترشناسان کمک میکند تا درک بهتری از جنس ۳I/ATLAS و نحوه مقایسه آن با دنبالهدارهای منظومه خودمان داشته باشند. اعتبار تصویر از ناسا
@iranastronomy
@iranastronomy
#مقاله
قوانین طبیعی و انبساط کیهان
مقالات جناب آقای دکتر بلوری، فارغالتحصیل دانشگاه برلین تا کنون در وبگاه انجمن نجوم آماتوری ایران منتشر گردیده؛ حال مقاله دیگری از ایشان با عنوان "قوانین طبیعی و انبساط کیهان" بر روی وبگاه انجمن قرار دارد که امید است مورد استفاده علاقمندان قرار گیرد.
دکتر حسن بلوری متولد زنجان، فارغالتحصیل دبیرستان مروی تهران؛ فوق لیسانس فیزیک، فوق لیسانس تعلیم ریاضی و فیزیک، تدریس بخشهای مختلف فیزیک و ریاضیات و علوم فنی در موسسات آموزش عالی برلین طی بیش از دو دهه، ارائه مقالات و سخنرانیهای علمی، فعالیت در فیزیک کوانتومی در راستای مسئله وحدت نیروهای پایهای در جهان فیزیک، عضو انجمن فیزیک آلمان و...
چکیده:
تاریخ و سرانجام کیهان با انبساط آن گرهخورده و در طول قرن گذشته کیهانشناسان به شناختهايی دستیافتند...
در این مقاله میکوشم روشن کنم که چرا قوانین طبیعی در نقاط مختلف کیهان از نگاه ما، متفاوت از قوانین طبیعی شناخته شده در محدوده کره زمین بنظر میرسند و رابطه آنها با انبساط کیهان، نیروی گرانش و دنیای کوانتوم چیست؟
متن کامل مقاله:👇
https://iaas.ir/news/4438/040824/
#سیستم_خورشیدی
شناسایی سرعت بسیار بیش از حد انتظار سامانه خورشیدی ما در فضا !
پیش از این تصور میشد که سیستم خورشیدی ما بدور مرکز کهکشان راهشیری، با سرعتی حدود ۸۲۸,۰۰۰ کیلومتر بر ساعت حرکت میکند؛
اما مطالعه جدید محققان دانشگاه بیلهفلد آلمان نشان میدهد که سامانه ما بیش از ۳ برابر سریعتر است و این یافتهها، مدل رایج کیهانشناسی را به چالش میکشند!
اخترشناسان برای تخمین سرعت منظومه خورشیدی، به بیرون از کهکشان خودمان و بر کهکشانهای رادیویی تمرکز کردهاند؛ اما چرا رادیویی؟ چون امواج رادیویی از میان غبارهای فضا عبور کنند، ولی نور مرئی خیر.
بدلیل حرکت سامانه خورشیدی در فضا، ما کهکشانهای رادیویی را در جهت حرکتمان میبینیم؛ محققان از این پدیده بعنوان «باد روبرو» یاد نمودهاند. همچون وقتیکه در ماشین در حال حرکت، باران بسمت شیشه جلو بیشتر به چشم میاید تا بارانی که از پشت میبارد. اخترشناسان نیز به اجرام بیرون سیستم خورشیدی و کهکشانهای رادیویی بسیار دور نگاه میکنند تا این سرعت را اندازه بگیرند.
در این مطالعه، آنها از دو رصدخانه رادیویی و شبکه تلسکوپ رادیویی LOFAR در سراسر اروپا، استفاده کردند.
@iranastronomy
#آزمایش_هند
آزمایش سیستم چتر نجات کپسول فضایی سرنشیندار هند
با یک شبیهسازی در این آزمایش، کپسول Gaganyaan با وزن حدود ۶٫۵ تُن استفاده شد و هواپیمای IL-76 نیروی هوایی هند آنرا از ارتفاع ۲٫۵ کیلومتری زمین رها کرد تا چترها فعال شوند.
سیستم چتر شامل ده چتر است: دو عدد برای باز کردن درب محفظه چتر، دو عدد برای تثبیت و کاهش سرعت اولیه و کار عمده سه چتر اصلی، کاهش سرعت میباشد.
در این آزمایش، فقط دو عدد از سه چتر اصلی باز شدند، تا شرایطی ایجاد شود که فشار نامتقارن روی آنها وارد و یکی از شرایط بحرانی در مرحله بازگشت کپسول سرنشیندار فراهم گردد. به گفته سازمان پژوهشهای فضایی هند (ISRO)، این گام مهم در جهت تأیید سیستم چتر برای پرواز انسانی بود.
این تست موفق بود و سیستم دقیقاً طبق برنامه اجرا شد، کپسول بصورت پایدار فرود آمد و طراحی چترها تأیید گردید.
با این حال، هنوز مراحل مهمی باقیماندهاند؛ ISRO قصد دارد سه ماموریت آزمایشی بدون سرنشین با کپسول انجام دهد که ربات انساننما بنام Vyomitra همراه آنست. اگر همه چیز درست پیش رود، شاید نخستین پرواز سرنشیندار Gaganyaan هند در سهماهه اول سال ۲۰۲۷ انجام شود.
@iranastronomy
#واقعیات_عجیب
۲۰ حقیقت عجیب اما واقعی درباره فضا (۳)
کائنات، مکانی شگفتانگیز و عجیب است که پر از سیارات مرموز و ستارگانی که از خورشید بسیار بزرگترند؛ سیاهچالههایی با قدرتی غیرقابلتصور و بسیاری پدیدههای کیهانی دیگر که منطق را به چالش میکشند.
در ادامه، بخش کوچکی از بینهایت حقایق شگفتانگیز فضا را بخوانید.
۱۱. ایستگاه فضایی بینالمللی ISS (تصویر بالا) حدود هر ۹۰دقیقه بطور کامل، یکبار به دور زمین میچرخد.
۱۲. برای گریز از جاذبه زمین، فضاپیما باید با سرعتی بیش از ۴۰،۲۴۶ کیلومتر بر ساعت (حدود ۳۳ ماخ) حرکت کند تا بتواند کره زمین را برای همیشه ترک نماید.
۱۳. اگر بتوانید تونلی مستقیم از یک سوی کره زمین بسمت دیگر آن حفر کرده و در آن بپرید؛ طی ۴۲ دقیقه و ۱۲ ثانیه، بسوی دیگر میرسید و در مسیر به سرعتی معادل ۲۸٬۴۳۷ مایل بر ساعت خواهید رسید!
۱۴. لکه سرخ بزرگ سیاره هرمز (مشتری - Jupiter) که تقریباً هر ۶ روز یکبار میچرخد، یک طوفان Anti-cyclonic و یک گردباد است که در مختصات ۲۲ درجه جنوبی استوای این سیاره قرار دارد.
۱۵. ستارگانی که نورشان از جو زمین عبور نکند، چشمک نمیزنند.
ادامه دارد...
@iranastronomy
#شکار_سایه
سایه زمین را آسان در آسمان بیابید !
شما میتوانید سایه زمین را دو بار (صبح و عصر) بصورت یک نوار آبی مایل به خاکستری کمرنگ و تیرهتر از رنگ معمولی آسمان در جو زمین، درست نزدیک افق مشاهده کنید. کافی است پس از غروب خورشید بسمت شرق، یا پیش از طلوع خورشید بسمت غرب در گرگومیش آسمان (Twilight) نگاه کنید.
سایه زمین حدود ۱٫۴ میلیون کیلومتر در فضا امتداد دارد و هنگامگرفت کامل یا جزئی ماه، بر روی کره ماه میافتد؛ اگر بتوانید از مکانی مرتفع و با دید باز به افق نگاه کنید، امکان دیدنش بهتر است.
اگر دقت کنید، خواهید دید که این نوار سایه مطابق با طلوع یا غروب خورشید در سمت مقابل، بصورت کمان (بدلیل انحنای زمین) بالا و یا پایین میرود.
کمربند ونوس نیز یک کمربند صورتی است که بالای سایه زمین دیده میشود؛ گرچه اسم آن کمربند ونوس است، اما ربطی به سیاره ناهید (زهره - Venus) ندارد؛ این نام برگرفته از اسطوره باستانی و بنام کمربند صورتی الهه عشق نامگذاری شده است.
در حقیقت نور خورشید از زیر افق به جو زمین میرسد و بخشی از نور بازتاب شده به نقطه مقابل خورشید رسیده و آن نور بصورت سایههای صورتی به ما میرسد.
@iranastronomy
#هدف_مریخی
ماموریت جدید ناسا به سیاره سرخ
پس از یک سال تاخیر، ماموریت ESCAPADE ناسا قرار است در ساعت ۲۳:۱۵ امشب بوقت ایران با موشک New Glenn شرکت Blue Origin که توسط جف بزوس بنیانگذار آمازون تاسیس شده، پرتاب شود. مرحله اول موشک بر روی سکوی دریایی Jacklyn فرود میآید.
این پرتاب از مرکز فضایی کیپ کاناورال فلوریدا انجام و هدف از آن مطالعه اتمسفر سیاره سرخ بهرام و اینکه چگونه بهرام جو خود را از دست داده است؟
این ماموریت شامل دو کاوشگر بنامهای Blue و Gold است که توسط Rocket Lab ساخته شده و در همکاری ناسا با دانشگاه Berkeley کالیفرنیا بهرهبرداری خواهد شد.
پس از پرتاب، این دو کاوشگر ابتدا به نقطه لاگرانژی L2 رفته و در مداری اطراف زمین هستند؛ سپس با گرفتن شتاب گرانشی بسمت سیاره بهرام حرکت میکنند و بعد از حدود ۱۰ ماه، با رسیدن به سیاره سرخ، حدود ۱۱ ماه در آنجا دادهبرداری خواهند کرد.
بعلت تعطیلی دولت آمریکا، اداره هوانوردی فدرال FAA اجازه پرتابهای تجاری در ساعات روز را از دوشنبه ۱۹ آبانماه جاری محدود نموده و اگر پرتاب امشب بموقع انجام نگردد، باید درخواست استثنا برای پرتاب در روزهای بعد داده شود.
@iranastronomy
#دنبالهدار
دنبالهدار Lemmon فردا در نزدیکترین فاصله با مهرتابان
دنبالهدار لِمون (C/2025 A6) که ۱۴ دیماه ۱۴۰۳ کشف شد و ۲۹ مهر امسال در نزدیکترین فاصله با زمین، روشنایی آن به حدود قدر ۴ رسید؛ فردا شنبه ۱۷ آبان به کمینه فاصلهاش از مهرتابان رسیده و در نزدیکترین نقطه به خورشید، به حدود ۷۹ میلیون کیلومتری آن میرسد.
دنبالهدار Lemmon با دوره مداری حدود ۱۳۵۰ سال برای یک گردش کامل به دور خورشید؛ ۱۳۵۰ سال دیگر مجدد به آسمان زمین باز خواهد گشت.
لِمون این شبها در زمینه صورت فلکی ماراَفسای (حوّا - Ophiuchus) قرار دارد و هرچند اکنون در حال دور شدن از بخش داخلی منظومه خورشیدی بوده و به تدریج کمی کمنورتر شده است، اما هنوز در مرز دیدن با چشم عادی است؛ به شرطی که از مکانی تاریک رصد شود؛ البته در ابتدای هفته پیشرو، روشنایی ماه مزاحم رصد آنست، ولی به مرور از شدت نور ماه کاسته میشود.
پس هنوز میتوانید هنگام شامگاه و بعد از غروب آفتاب به غرب آسمان نگاه کنید؛ اگر لِمون با چشم غیرمسلح دیده شود، بصورت لکه خیلی کمنوری است، اما با تلسکوپ، دوچشمی و یا حتی در دوربین عکاسی مجهز به لنز تله بهتر دیده میشود.
@iranastronomy
#پدیدههای_جذاب
دومین اَبَرماه سال ۱۴۰۴
از ۳ اَبَرماه امسال، که اولین آن مهر گذشته قابل مشاهده بود؛ اگر فرصت قبلی را از دست دادهاید، نگران نباشید؛ شامگاه فردا چهارشنبه ۱۴ آبان، ماه کامل در وضعیت اَبَرماه (Supermoon) قابل مشاهده است.
هرگاه ماه کامل در کمترین فاصله با زمین باشد؛ به آن اَبَرماه گفته میشود. هنگام اَبَرماه، کره ماه در آسمان تا ۱۴٪ بزرگتر و تا ۳۰٪ درخشانتر از ماه کاملهای دیگر در طول سال است.
در حالیکه ماه، فردا در ساعت ۱۶:۵۱ این غروب پاییزی به وضعیت ماه کامل رسیده و از شمالشرق آسمان، در همین ساعت و در زمینه صورت فلکی بَره (حَمل - Aries) طلوع میکند، این همسایه زمین در این شب به فاصله ۳۵۶,۹۸۰ کیلومتری زمین نیز میرسد.
این ماه کامل بزرگترین اَبَرماه سال جاری خواهد بود که بومیان آمریکا به آن ماه سگ آبی میگفتند.
توجه داشته باشید که بجز فاصله ماه از زمین، وقتی ماه و یا سایر اجرام نزدیک افق هستند، مغز ما آنها را نسبت به اشیاء پیرامون بزرگتر تصور میکند و فرصت مناسبی جهت رصد و عکاسی فراهم میگردد.
شرح تصویر: برگرفته از مطلبی آموزشی با موضوع اَبَرماه در وبگاه آژانس فضایی NASA
@iranastronomy
#برخورد_نزدیک
باز هم تجدیدنظر در احتمال برخورد سیارک 2024 YR4 با کره ماه !
مشاهدات جدید تلسکوپ فضایی جیمز وِب از سیارک 2024 YR4 که چهارشنبه ۵ دیماه ۱۴۰۳ کشف شد؛ احتمال برخورد آنرا با کره ماه در روز چهارشنبه ۲ دیماه سال ۱۴۱۱ خورشیدی از ۳٫۸٪ به ۴٫۳٪ افزایش داد؛ اما ناسا تأکید کرده که حتی اگر برخوردی هم رخ دهد، تغییر مشهودی در مدار ماه بوجود نخواهد آمد.
قطر YR4 بین ۵۳ تا ۶۷ متر برآورد شده که معادل ساختمانی ۱۵ طبقه است و شکل این سیارک که از کمربند اصلی سیارکها آمده، بجای شکل سیبزمینی مانند معمول که بیشتر سیارکها دارند، غیرمعمول توصیف شده است.
يادآور میگردد که ابتدا این سیارک در فهرست Torino Asteroid Hazard Scale امتیاز بالایی داشت که توجه اخترشناسان را برانگیخت؛ اما بعدها مشخص شد که احتمال برخورد با زمین در سال ۱۴۱۱ بسیار پایین است و امتیاز آن در مقیاس تورینو نزدیک به صفر کاهش یافت؛ احتمال برخورد با زمین بسیار پایین و حدود ۰٫۰۰۵٪ (۱ در ۲۰٬۰۰۰) میباشد.
انتظار میرود در آذر و دی سال ۱۴۰۷ نزدیکترین گذر بعدی 2024 YR4 از کنار زمین باشد که فرصتی برای مشاهدات بیشتر و تخمین دقیقتر فراهم میکند.
@iranastronomy
#ستاره_محکوم
بررسی تلسکوپ Webb بر روی ستاره پیش از انفجار !
محققان دانشگاه Northwestern آمریکا طی روزهای گذشته اعلام کردند که تصویری دقیق از یک ستاره در حال مرگ، پیش از آنکه منفجر شود گرفتهاند. این ستاره یک اَبَرنواختر احتمالی در آینده خواهد بود که با نام SN2025pht میباشد.
استفاده از طول موج فروسرخ تلسکوپ فضایی وِب، امکان دیدن این ستارهها را فراهم میکند. این ستاره در کهکشان مارپیچی NGC 1637 و حدود ۴۰ میلیون سال نوری از زمین فاصله دارد.
تابش این ستاره که یک اَبَرغول سرخ پوشیده از گردوغبار است، در طول موجهای قابل مشاهده بسیار کمتر از آن چیزی است که اگر غبار نبود دیده میشد و شدت روشنایی آن تقریباً صدهزار برابر روشنایی خورشید میباشد!
به این خاطر که بسیاری از این ستارهها به دلیل گرد و غبار اطرافشان مخفی هستند، خیلی کم آنها را تا کنون دیدهایم.
بررسی رنگ، نور و ویژگیهای غبار نشان داد که غبار اطراف ستاره حاوی کربن بیشتر بوده، که برای یک اَبَرغول سرخ تا حدودی غیرمنتظره است.
این کشف میتواند دریچه تازهای برای درک بهتر این مسئله باشد که چگونه این ستارهها پیش از انفجارشان رفتار میکنند.
@iranastronomy
#وداع_دنبالهدار
جرم بینستارهای ۳I/ATLAS در حال ترک منظومه خورشیدی
دنبالهدار ۳I/ATLAS نزدیکترین گذر نسبت به خورشید را ساعت ۱۵:۱۷ عصر امروز انجام داد. در این گذر، فاصله این جرم از خورشید، ۱٫۳۶ واحد نجومی بود. (واحد نجومی میانگین فاصله زمین تا خورشید و حدود ۱۵۰ میلیون کیلومتر)
البته ۳I هنوز به نزدیکترین فاصله از زمین نرسیده و جمعه ۲۸ آذر امسال نزدیکترین گذر نسبت به زمین را دارد و فاصلهاش با زمین حدود ۱٫۸ واحد نجومی خواهد بود؛ سپس از منظومه خورشیدی ما دور و دورتر میشود.
اکنون ۳I سمت دیگر خورشید قرار دارد قابل رصد نیست؛ اما پیشبینی میشود که سهشنبه ۲۰ آبانماه جاری دوباره در شرق آسمان و ۹۰ دقیقه قبل از طلوع خورشید قابل مشاهده شود، ولی برای دیدن آن به تلسکوپ هشت اینچ و بالاتر نیاز دارید. (نقشه بالا)
محققان مسیر حرکت ۳I را ردیابی تا بفهمند از کدام نقطه کهکشان آمده است؛ آنها ستارهای که مسیرش قابل توضیح باشد را نیافتند و شاید این جرم مدتها پیش از یک سیستمهای سیارهای بیرون رانده شده باشد!
قطر هسته این جرم حدود ۵٫۶ کیلومتر تخمین زده شده و بعضی تحلیلها آنرا کوچکتر نیز ارزیابی کردهاند.
@iranastronomy
#رویدادهای_نجومی
همنشینی ماه با سیارات کیوان و نپتون
همانگونه که در اخبار نجومی آذر ۱۴۰۴ اطلاعرسانی شد؛ اولین رخداد نجومی این ماه، همراهی همسایه کره زمین یعنی ماه و سیاره کیوان در شبانگاه شنبه ۸ آذر است؛ که اطلاعات بیشتری را تقدیم شما دوستداران پدیدههای آسمانی مینماییم.
ماه در فاز نیمه اول و با درخشش ۶۶%، در ساعت ۲۰:۱۲ فردا شب، به جدایی زاویهای ۳ درجه و ۱۹ دقیقه از سیاره حلقهبرگردان کیوان با قدر روشنایی ۰.۹ میرسد. این سیاره زیبا با چشم غیرمسلح نیز قابل مشاهده است.
در ضمن در همین شب، سیاره نپتون با قدر روشنایی ۷.۸، در نزدیکی ماه قرار دارد و در ساعت ۳:۳۵ بامداد یکشنبه ۹ آذر، به فاصله زاویهای ۲ درجه و ۴۰ دقیقهای ماه میرسد؛ هر چند که در این ساعت به همراه ماه و کیوان، غروب کرده و در آسمان حضور ندارند. برای مشاهده نپتون، به یک تلسکوپ کوچک آماتوری نیاز دارید.
جرم زرد رنگ در جنوب ماه، سیاره کیوان و سیاره نپتون نیز در شرق ماه و نزدیک به آن واقع شده است؛ این اجرام که پیش از غروب خورشید، طلوع و پس از تاریکی شب در آسمان حضور دارند، حدود یک بامداد یکشنبه ۹ آذر، دقیقاً در افق غرب، غروب میکنند.
@iranastronomy
#دنبالهدار
تماشای دنبالهدار از هم پاشیده C/2025 K1
دنبالهدار C/2025 K1 (ATLAS) که شنبه ۳ خرداد ۱۴۰۴ کشف شد؛ پس از نزدیک شدن به خورشید در روز چهارشنبه ۱۶ مهر امسال، در نزدیکترین فاصله، به حدود ۵۰ میلیون کیلومتری خورشید رسید.
در شبانگاه سهشنبه ۲۰ آبان امسال، اخترشناسان مشاهده کردند، این دنبالهدار که از ابر یخی اورت بسمت خورشید آمده، بدلیل گرمای شدید و فشار ناشی از عبور از نزدیکی خورشید، به حداقل سه قطعه بزرگ تقسیم شده است.
با اینکه این دنبالهدار اکنون بسیار کم نور و با چشم غیرمسلح دیده نمیشود، ولی با تلسکوپ در نزدیکی صورت فلکی خرس بزرگ (دُب اکبر) و در نزدیکی الگو معروف به ملاقه بزرگ (Big Dipper) قابل مشاهده است.
آخرین سیستم هشدار برخورد سیارک به زمین و یا ATLAS که مخفف Asteroid Terrestrial-Impact Last Alert System میباشد؛ توسط انستیتو اخترشناسی IfA دانشگاه هاوایی، برای بخش دفاع سیارهای ناسا فعالیت میکند و اکنون با ۴ تلسکوپ؛ شامل دو رصدخانه در نیمکره شمالی، در هاوایی و دو رصدخانه در آفریقای جنوبی و شیلی، در نیمکره جنوبی است. در این پروژه سیارکها و دنبالهدارهای بسیاری کشف شدهاند.
@iranastronomy
#زندگی_پنهان
حیات رنگارنگ در سیارات فراخورشیدی، پنهان درون ابرها !
پژوهشگران دانشگاه کورنل اعلام کردهاند که میتوان وجود حیات میکروبی در سیارات فراخورشیدی را از طریق بیوپیگمنتهای رنگی موجود در ابرهای آنها تشخیص داد. آنها طیف بازتابی دهها نوع میکروب رنگی موجود در ابرهای زمین را اندازهگیری کردهاند تا یک کلید رنگ برای جستجوی حیات بسازند.
این بیوپیگمنتها که میکروبها را برای محافظت در برابر تابش فرابنفش و شرایط سخت تولید میکنند، میتوانند نشانههای زیستی قوی باشند.
این مطالعه نشان میدهد که اگر در ابرهای یک سیاره فراخورشیدی مقدار زیادی میکروارگانیسم رنگی حضور داشته باشد، بازتاب طیفی سیاره بطور محسوس تغییر میکند و از راه دور قابل تشخیص است، حتی اگر سیاره کاملاً پوشیده از ابر یا غبار باشد؛ شرط مهم وجود رطوبت کافی برای پایداری حیات در ابرهاست.
این پژوهش یادآور فرضیه وجود میکروب در ابرهای سیاره ناهید است، هرچند پدیدههای این سیاره احتمالاً ارتباط مستقیمی با بیوپیگمنتهای بررسیشده ندارند، با این حال حضور میکروبها در ابرهای زمین نشان میدهد که چنین اکوسیستمهایی در سیارات دیگر نیز ممکن است.
@iranastronomy
#واقعیات_عجیب
۲۰ حقیقت عجیب اما واقعی درباره فضا (۴)
...بخش پایانی
کائنات، مکانی شگفتانگیز و عجیب است که پر از سیارات مرموز و ستارگانی که از خورشید بسیار بزرگترند؛ سیاهچالههایی با قدرتی غیرقابلتصور و بسیاری پدیدههای کیهانی دیگر که منطق را به چالش میکشند.
در ادامه، بخش کوچکی از بینهایت حقایق شگفتانگیز فضا را بخوانید.
۱۶. زمانی که ماه نیمه است (در فازهای تربیع اول [تصویر بالا] و یا تربیع آخر)، تنها ۱۰ درصد از روشنایی ماه کامل را دارد.
۱۷. نور ستارهای که ۳۱.۷ سال نوری از زمین فاصله دارد، برای رسیدن به ما به یک میلیارد ثانیه زمان نیاز دارد.
۱۸. اگر کهکشان راه شیری به اندازه یک توپ تنیس (حدود ۶.۵ سانتیمتر) بود، کهکشان آندرومدا (M31) حدود ۱.۷ متر دورتر قرار میگرفت.
۱۹. ابرهای سیاره ناهید(زهره - Venus) گرمای زیادی از خورشید را به دام میاندازند و باعث میشوند که دمای سطح آن به °۴۶۱ سانتیگراد برسد؛ یعنی گرمترین سیاره در منظومه خورشیدی ما است.
۲۰. سیاره هرمز (مشتری - Jupiter) بزرگترین سیاره سیستم خورشیدی است و میتواند هفت سیاره دیگر را تنها در ۷۰٪ حجم خود جای دهد!
@iranastronomy
#حیات_مریخی
آیا نتیجه ناسا در دهه میلادی۷۰ در مورد وجود حیات در سیاره بهرام اشتباه بود؟
در سال ۱۹۷۶ میلادی فرودگرهای دوقلوی ناسا موسوم به وایکینگ ۱ و ۲ برای یافتن حیات میکروبی بر روی سیاره سرخ بهرام، آزمایشهای متابولیک و جستجوی مواد آلی را انجام دادند.
برخی نتایج این آزمایشها، همچون آزاد شدن گازها یا نشانههایی از سنتز آلی، موقتاً مثبت بودند، اما ناسا به دلیل نبود شناسایی قطعی مولکولهای آلی و ناسازگاری برخی آزمایشها نتیجه گرفت که «حیات فعال» بر روی بهرام یافت نشده است.
بعدها مشخص شد که وایکینگها در واقع دو نوع مولکول آلی را دیده بودند، اما آن زمان تصور میشد که این آلودگی از خود فرودگرها است!
با مأموریتهای جدیدتر کنجکاوی (Curiosity) و پشتکار (Perseverance)، همان نوع مولکولهای آلی دوباره بر روی سیاره سرخ شناسایی شدهاند؛ بنابراین احتمال داده میشود که وایکینگها واقعاً مواد آلی مریخی را دیده بودند.
با این حال، دادههای وایکینگ هنوز برای نتیجهگیری قطعی درباره وجود یا عدم وجود حیات کافی نیستند و تاکنون هیچ مأموریت دیگری، آزمایشهای مخصوص کشف حیات فعال در سیاره بهرام را تکرار نکرده است.
@iranastronomy
@iranastronomy
#رویداد_نجومی
بارشکمجان «اسدی» مهمان آسمان بدون نور مزاحم ماه
مهندس مسعود عتیقی، مدیر انجمن نجوم آماتوری ایران در گفتگو با سرویس علمی و دانشگاهی خبرگزاری ایسنا از بارش شهابی اسدی خبر داد و گفت: دوشنبه ۲۶ آبان و بامداد سهشنبه ۲۷ آبان ۱۴۰۴، زمان اوج این بارش شهابی است.
نام بارش اسدی از صورت فلکی که کانون بارش در آن قرار دارد، یعنی صورتفلکی شیر (اسد) گرفته شده است.
منشأ این بارش دنبالهدار تمپل تاتل میباشد که حدود هر ۳۳ سال یکبار به دور خورشید میچرخد و آخرین بار در سال ۱۳۷۶ خورشیدی از نزدیکی مهرتابان گذشت. با توجه به اینکه مدت زیادی از عبور این دنبالهدار از نزدیکی زمین گذشته، متوقع مشاهده تعداد زیادی از شهاب نیستیم.
میزان بارش ساعتی سرسویی اسدی (ZHR) امسال، ۱۵ شهاب در ساعت است.
بارش شهابی بعدی، دوپیکری (جوزایی) میباشد که اواخر آذر رخ میدهد و علیرغم شهابهای پر تعداد، اما زمان اوج بارش برای مشاهده حداکثر شهابها، بامداد یکشنبه ۲۳ آذر و نور مزاحم ماه طی شبهای قبل و بعد، بویژه در آسمان صبحگاهی تا حدودی مشکلساز است.
متن کامل این مصاحبه در ایسنا:👇
https://www.isna.ir/news/1404082415138/
#سیاهچاله
حل معمای ادغام غیرممکن سیاهچالههای خاص
محققان مرکز اخترفیزیک محاسباتی نیویورک (CCA) با شبیهسازی فرایندهای شکلگیری و انفجار ستارگان بسیار پرجرم، توضیحی برای ادغام غیرمنتظره دو سیاهچاله در فاصله حدود ۷ میلیارد سال نوری از ما و سرعت چرخش بسیار بالا، با جرمهای حدود ۱۰۰ و ۱۴۰ برابر خورشید ارائه کردهاند.
به طور معمول، پدیده «جفت ناپایدار اَبَرنواختر» مانع شکلگیری سیاهچالهها در بازه جرمی حدود ۷۰ تا ۱۴۰ برابر جرم خورشید میشود، اما یافتههای جدید نشان میدهد اگر ستارهای با میدان مغناطیسی قوی و بسیار پرجرم که سریع میچرخد، منفجر شود؛ یک قرص چرخان از ماده باقیمانده اطرافش ایجاد و همه ماده ستاره به سیاهچاله نمیرسد و بخشی از آن به بیرون پرتاب و سیاهچالهای با جرم کمتر از حد تئوری شکل میگیرد.
بویژه اگر سیاهچالههای ناشی از ادغام قبلی، بزرگتر باشند؛ چرخششان نباید به سرعت نور نزدیک باشد.
شدت میدان مغناطیسی نیز بر جرم و سرعت چرخش نهایی سیاهچاله تاثیر میگذارد؛ میدانهای قویتر سیاهچالههای کمجرمتر و کندتر و میدانهای ضعیفتر سیاهچالههای پرجرمتر و سریعتر ایجاد میکنند.
@iranastronomy
#خوشه_پروین
کشف جدید در مورد خوشه ثریا
ستارهشناسان دریافتهاند که خوشه مشهور باز ستاره ای پروین (M45) که با نام هفت خواهران نیز شناخته میشود (ثریا - Pleiades)، در واقع حدود ۲۰ برابر بزرگتر از آن چیزیست که قبلاً تصور میشد!
پژوهشگران با استفاده از دادههای تلسکوپهای Gaia آژانس فضایی اروپا و TESS ناسا متوجه شدند ستارههای بسیاری در اطراف این خوشه وجود دارند که از نظر حرکت فضایی، سن و سرعت چرخش با ستارگان M45 مشابهاند.
این یافته نشان میدهد که خوشه ثریا فقط مجموعهای کوچک از چند ستاره روشن نیست، بلکه بخشی از یک ساختار بسیار بزرگتر بنام مجموعه بزرگ پلیادها است که شامل هزاران ستاره میشود.
یکی از روشهای کلیدی این پژوهش، سرعت چرخش ستارهها بود؛ ستارههای جوان سریعتر میچرخند و این به محققان کمک نمود تا ستارههای همسن و همخاستگاه را شناسایی کنند.
به گفته دانشمندان، این کشف میتواند درک ما از تشکیل و تکامل خوشههای ستارهای را دگرگون کند، زیرا احتمالاً بسیاری از خوشههای دیگر کهکشان نیز گستردهتر از برآوردهای پیشین هستند.
شرح تصویر: M45 و ماهگرفتگی جزئی - جمعه ۱۹ نوامبر ۲۰۲۱، آلبرتا کانادا
@iranastronomy
#عبور
جریان جت مانند در اطراف جرم میانستارهای 3I/ATLAS !
دانشمندان تصاویر و شواهدی از جرم میانستارهای 3I/ATLAS پس از عبور از نزدیکترین فاصله با خورشید ثبت کردهاند که نشان میدهد این جرم چندین جریان جت مانند فوران گاز و ذرات در جهتهای گوناگون دارد.
در تصاویر جدید مشاهده شده، چندین جریان فورانی از هسته این جرم بیرون میزنند، که شبیه آن چیزی است که در دنبالهدارها دیده میشود.
نزدیکترین عبور 3I/ATLAS به خورشید، چهارشنبه ۷ آبان بود و به حدود ۲۰۳ میلیون کیلومتری از خورشید رسید و اکنون در حال دور شدن از منظومه خورشیدی است.
نزدیکترین گذر آن نسبت به زمین، جمعه ۲۸ آذر امسال خواهد بود و در آن زمان فاصلهاش از زمین حدود ۲۷۰ میلیون کیلومتر میباشد. برای رصد این جرم، حداقل تلسکوپی با دهانه ۸ اینچ لازم است.
این جرم میانستارهای از خارج منظومه ما آمده است. یکی از تحلیلها با استفاده از دادههای مأموریت Gaia نشان میدهد که این جرم احتمالاً از صفحه نازک کهکشان راهشیری و نه از بخش ضخیم آن آمده است.
ماموریت فضایی JUICE متعلق به آژانس فضایی اروپا ESA، این روزها در حال انجام مشاهداتی از این جرم است.
@iranastronomy
#بزرگان
تولدت مبارک ادموند
چهارشنبه ۸ نوامبر ۱۶۵۶، روز تولد منجم و ریاضیدان انگلیسی ادموند هالی است؛ او اولین کسی بود که مدار یک دنبالهدار را محاسبه کرد و یکی از معروفترین دنبالهدارهاست.
هالی در کتابش توجه خود را به ۳ دنبالهدار معطوف نمود که در سالهای ۱۵۳۱، ۱۶۰۷ و ۱۶۸۲ دیده شده بودند؛ او پیشبینی کرد که این سه در حقیقت یک دنبالهدارند که به صورت متناوب باز میگردد و دوره بازگشت آن حدود ۷۶ سال است.
البته ادموند هالی آنقدر زنده نماند تا تحقق پیشبینیاش را ببیند؛ اما درست ۱۶ سال پس از مرگش آنگونه که او محاسبه کرده بود، در سال ۱۷۵۸ میلادی این دنبالهدار بازگشت و باعث شگفتی جامعه علمی و عموم مردم آن زمان شد.
این نخستین بار بود که بازگشت یک دنبالهدار تخمین زده میشد که امروز آنرا با نام دنبالهدار هالی میشناسیم.
آخرین بار دنبالهدار هالی در سال ۱۳۶۴ خورشیدی دیده شد؛ این دنبالهدار در مدار حدود ۷۶ ساله بدور خورشید بازخواهد گشت و انتظار میرود ۳۶ سال دیگر، دوباره در سال ۱۴۴۰ خورشیدی دیده شود و بیشتر مردم در طول عمرشان فقط یکبار آنرا میبینند و برخی افراد خوششانس، شاید دوبار آن را ببینند!
@iranastronomy
#واقعیات_عجیب
۲۰ حقیقت عجیب اما واقعی درباره فضا (۲)
کائنات، مکانی شگفتانگیز و عجیب است که پر از سیارات مرموز و ستارگانی که از خورشید بسیار بزرگترند؛ سیاهچالههایی با قدرتی غیرقابلتصور و بسیاری پدیدههای کیهانی دیگر که منطق را به چالش میکشند.
در ادامه، بخش کوچکی از بینهایت حقایق شگفتانگیز فضا را بخوانید.
۶. اگر امکانپذیر بود که پیاده به ماه سفر کنید، ۹ سال طول میکشید تا به آنجا برسید!
۷. بهرام (مریخ - Mars) را سیاره سرخ مینامند، زیرا رنگ سرخش از مقدار زیاد اکسید آهن (زنگزدگی) در سطح سیاره ناشی میشود.
۸. دمای سیاره تیر (عُطارد - Mercury) از °۱۷۳- سانتیگراد در بخش شب، تا °۴۲۶ سانتیگراد در روز تغییر میکند.
۹. ماه تریتون (تصویر بالا) در اطراف سیاره نپتون، سردترین جرم شناختهشده در سامانه خورشیدی، با میانگین دمای °۱۹۹- سانتیگراد است.
۱۰. مهر تابان ۴۰۰ برابر بزرگتر از ماه است، اما دقیقاً ۴۰۰برابر دورتر نسبت به ماه از زمین قرار دارد، به همین دلیل آنها در آسمان از دید ما تقریباً هماندازه بنظر میرسند و هنگام خورشید گرفتگی، ماه میتواند چهره خورشید را بپوشاند.
ادامه دارد...
@iranastronomy
#حیات_فرازمینی
سیارهای به نسبت نزدیک و نور امید برای وجود حیات در نقاط دیگر فضا !
اخترشناسان سیاره فراخورشیدی جدیدی یافتهاند که یک اَبَر زمین (با ابعادی بزرگتر از زمین) که احتمالاً سنگی است و شاید قابل سکونت نیز باشد. این سیاره با نام GJ 251 c در کمربند حیات ستارهاش قرار دارد.
این سیاره یکی از دو سیاره شناخته شده در منظومه ستارهای GJ 251 و فقط در فاصله ۱۸ سال نوری از زمین قرار دارد که هر ۵۴ روز به گرد ستارهاش میگردد و جرم آن حدود ۴ برابر جرم زمین میباشد!
ستاره میزبان این سیاره یک کوتوله سرخ است و دلایلی که احتمال قابل سکونت بودن آن را تایید میکند، واقع شدن GJ 251 c در کمربند حیات ستاره مرکزی خود، سنگی بودن و یا حداقل داشتن ترکیبات محتمل برای این شرایط و همچنین نزدیکی آن به ما، این سیاره را به گزینهای جذاب برای بررسی بیشتر در آینده تبدیل میکند؛ اما دمای سطح، فشار، ترکیبات اتمسفر و غیره هنوز اندازهگیری نشدهاند.
این کشف میتواند به جستجوی علائم حیات در خارج از منظومه خورشیدی کمک کند، بویژه با تلسکوپها یا ابزارهای نسل بعد که قادر به تصویربرداری مستقیم یا طیفنگاری دقیقتر باشند.
@iranastronomy
#پرتاب_موفق
اعزام فضانورد برای اقامت ششماهه در ایستگاه فضایی چین
فضاپیما Shenzhou 21 ساعت ۱۹:۱۴ دیروز جمعه ۹ آبان بوقت کشورمان از مرکز پرتاب Jiuquan چین با موشک Long March 2F، پرتاب شد و با موفقیت به ایستگاه فضایی اختصاصی کشور چین با نام Tiangong رسید.
حدود ۳.۵ ساعت بعد از پرتاب، این فضاپیما بصورت خودکار و سریعتر از قبل با ماژول اصلی Tianhe در ایستگاه فضایی تیانگونگ متصل شد و فضانوردان جدید در ایستگاه با خدمه مأموریت قبلی شنژو ۲۰ ملاقات کردند.
فرمانده ۴۸ ساله این ماموریت Zhang Lu که قبلاً در ماموریت شنژو ۱۵ بوده و دو فضانورد یکی ۳۲ ساله و تازهکار به نام Wu Fei بعنوان کمسنترین عضو گروه فضانوردی چین و دیگری Zhang Hongzhang که ۳۹ ساله است.
همراه این فضاپیما ۶ نمونه آزمایشی و چهار موش سیاه برای تولید مثل در مدار ارسال شده است.
فضانوردان چینی تاکنون ۱۶ ماموریت سرنشیندار انجام دادهاند.
ایستگاه فضایی تیانگونگ حدود ۲۰٪ جرم ایستگاه بینالمللی فضایی (ISS) را دارد و چین قصد دارد این ایستگاه را حداقل برای یک دهه با خدمه نگهداشته و برنامههایی برای افزودن ماژولهای جدید و استفاده تجاری نیز دارد.
@iranastronomy
#واقعیات_عجیب
۲۰ حقیقت عجیب اما واقعی درباره فضا (۱)
کائنات، مکانی شگفتانگیز و عجیب است که پر از سیارات مرموز و ستارگانی که از خورشید بسیار بزرگترند؛ سیاهچالههایی با قدرتی غیرقابلتصور و بسیاری پدیدههای کیهانی دیگر که منطق را به چالش میکشند.
در ادامه، بخش کوچکی از بینهایت حقایق شگفتانگیز فضا را بخوانید.
۱. اگر بتوانید کهکشان آندرومدا (تصویر بالا) را با چشم غیرمسلح ببینید، در واقع جرمی که آن را رصد کردهاید، ۲۳.۶ میلیارد میلیارد کیلومتر با شما فاصله دارد.
۲. اگر کره زمین به اندازه یک توپ تنیس (حدود ۶.۵ سانتیمتر) بود، خورشید کرهای به قطر ۷.۳ متر میبود که به طور تقریبی، ۸۰۰ متر دورتر قرار داشت.
۳. از میان ۹٬۱۱۳ ویژگیهای ثبت شده سطح کره ماه، تنها ۴۲۱ مورد (حدود ۴.۶٪) دهانه نیستند.
۴. اگر میتوانستید با خودرو و با سرعت تقریبی ۱۱۲ کیلومتر در ساعت، به سمت نزدیکترین ستاره به زمین حرکت کنید؛ سفرتان بیش از ۳۵۶ میلیارد سال طول میکشد!
۵. دانشمندان برآورد میکنند که نخستین ستارگان، حدود ۲۰۰ میلیون سال پس از مهبانگ (Big Bang) شکل گرفتهاند.
ادامه دارد...
@iranastronomy
@iranastronomy
#رخدادهای_آسمان
رویدادهای نجومی دومین ماه پاییز ۱۴۰۴
همواره آسمان پردههای زیبایی به نمایش میگذارد و در آبان امسال بجز برخی رویدادهای آسمان، شاهد دو پدیده جذاب هستیم؛ یکی اَبَرماه که چهارشنبه ۱۴ آبان شاهد آن خواهید بود و دیگری پنهان شدن خوشه زیبای ستارهای پروین پشت ماه (اختفا) که پنجشنبه ۱۵ آبان رخ خواهد داد؛ پس با مطالعه مطلبی مرتبط در این زمینه در وبگاه انجمن نجوم آماتوری ایران، به سراغ آسمان آبانماه برویم:
- چهارشنبه ۷ آبان: دنبالهدار 3I(Atlas) در این تاریخ به کمترین فاصله با خورشید میرسد.
در ضمن سیاره تیزپای تیر با قدر روشنایی ۰.۱- در شامگاه این روز به بیشترین کشیدگی شرقی خود نسبت به مهر تابان خواهد رسید...
- یکشنبه ۱۱ آبان: در این شب شاهد همنشینی ماه با سیاره حلقهبرگردن کیوان خواهیم بود...
- دوشنبه ۱۹ آبان: در این شب نوبت به همنشینی مه و مشتری میرسد...
- دوشنبه ۲۶ آبان: در این شب بارش شهابی معروف اسدی به اوج میرسد.
- جمعه ۳۰ آبان: سیاره سبز آبی اورانوس در این شب به وضعیت مقابله (Opposition) خواهد رسید...
شرح کامل این رخدادها در وبگاه انجمن:👇
https://iaas.ir/news/4435/040805/