2875
سایت: http://iaas.ir صفحه اینستاگرام: https://instagram.com/iranastronomy ارتباط با ما: @www_IAAS_ir نشر مطالب با ذکر منبع و یا آی دی کانال بلامانع است.
#سوپرکیلونووا
مشاهده انفجاری دوگانه برای اولین بار در فضا !
ستارهشناسان احتمالاً برای نخستینبار موفق به مشاهده یک انفجار کیهانی بسیار نادر بنام superkilonova شدهاند؛ رویدادی که شامل دو انفجار پیاپی و ترکیبی از اَبَرنواختر (supernova) و کیلونووا بشمار میرود.
در این رویداد با نام AT2025ulz، ابتدا انفجار یک ستاره بسیار بزرگ بصورت اَبَرنواختر رخ داده و عناصر سنگینی مانند کربن و آهن را به فضا پراکنده است؛ بقایای این انفجار، دو ستاره نوترونی را تشکیل دادهاند که سپس در مدت کوتاهی به یکدیگر نزدیک شده و با برخوردشان، انفجار دوم یعنی کیلونووا را رقم زدهاند؛ انفجاری که به تولید عناصر بسیار سنگینتری مانند طلا و اورانیوم منجر میشود!
این پدیده ابتدا از طریق امواج گرانشی توسط رصدخانههای LIGO و Virgo شناسایی شد و سپس با تلسکوپهای نوری دنبال گردید.
اگر این بررسی تایید شود، AT2025ulz میتواند نخستین نمونه مشاهدهشده از سوپرکیلونووا باشد؛ رویدادی که تاکنون فقط در نظریههای علمی پیشبینی شده بود و میتواند اطلاعات مهمی درباره منشا عناصر سنگین و پایان عمر ستارههای عظیم در اختیار دانشمندان بگذارد.
@iranastronomy
@iranastronomy
#رویدادهای_نجومی
رنگ باختن شهابهای کوادرانتی زیر نور شدید اَبَرماه فرداشب، که همنشین با غول سامانه خورشیدی نیز هست !
شامگاه فردا شنبه ۱۳ دی، آخرین اَبَرماه سال ۱۴۰۴ قابل مشاهده است؛ ماه در ساعت ۱۳:۳۴ بوضعیت ماه کامل رسیده و به دلیل نزدیکی به زمین، اَبَرماه نامیده میشود؛ بومیان آمریکا به این ماه کامل به سبب سرمای زمستان، ماه گرگ میگفتند. این اَبَرماه هنگام طلوع و غروب با جلوهای بسیار باشکوه، فرصت مناسبی برای عکاسی خواهد داشت.
همچنین فردا، زمین به کمترین فاصله از خورشید میرسد و حدود ۱۴۷ میلیون و ۴۵۰ هزار کیلومتری خورشید قرار میگیرد.
در ضمن ساعت ۲:۴۳ بامداد یکشنبه ۱۴ دی، زمان همنشینی مَه و مشتری است و کره ماه با سیاره هرمز در صورت فلکی دوپیکر دیدار خواهد کرد. فاصله زاویهای بین این دو جرم آسمانی ۳ درجه و ۳۶ دقیقه کمان (قوس) است.
از سوی دیگر بارش شهابی کوادرانتی نیز فرداشب و بامداد یکشنبه ۱۴ دی به اوج میرسد. منشأ این بارش، سیارک ۲۰۰۳ EH1 و هرچند ZHR آن ۸۰ تا ۱۲۰ شهاب است، اما بدلیل نور شدید اَبَرماه، به ۱۰ شهاب میرسد.
شرح بیشتر این رویدادها در وبگاه انجمن:👇
https://iaas.ir/news/4479/041005/
#اروپا
ساختار عنکبوتی شکل عجیب بر روی ماه سیاره هرمز
یک ساختار بسیار بزرگ عنکبوتمانند به قطر حدود ۲۱ تا ۲۳ کیلومتر در مرکز دهانه Manannán بر روی اروپا ماه یخزده سیاره هرمز (مشتری) شناسایی شده که بر اساس پژوهش دانشمندان Planetary Science Institute، دانشگاه فلوریدا و آزمایشگاه پیشرانه جت ناسا (JPL) احتمالاً پس از یک برخورد عظیم شکل گرفته؛ زمانیکه آب شور زیرسطحی به سطح رسیده و در دماهای بسیار پایین منجمد شده است.
کمعمق بودن دهانه نشان میدهد برخورد در ناحیهای با پوسته یخی گرمتر و نرمتر رخ داده است. همچنین مدلها نشان میدهند منبع این آب شور میتوانسته تا حدود ۶ کیلومتر زیر سطح قرار داشته و برای چند هزار سال فعال باشد!
آزمایشهای JPL نیز با یخ شبیهسازیشده ماه اروپا در دمای حدود منفی ۱۰۰ درجه سانتیگراد الگوهای مشابهی ایجاد کردهاند؛ هرچند این پدیده مستقیماً به اقیانوس زیرسطحی اروپا متصل نیست، اما میتواند نشانهای از وجود آب مایع در پوسته یخی باشد؛ محیطی بالقوه مناسب برای حیات میکروبی. مأموریت Europa Clipper ناسا که در سال ۲۰۳۰ به اروپا میرسد، میتواند این نواحی را با دقت بیشتری بررسی کند.
@iranastronomy
#ماهواره_ایرانی
پرتاب همزمان سه ماهواره ساخت بخش خصوصی کشورمان به فضا
ساعت ۱۶:۴۸ امروز یکشنبه ۷ دی ۱۴۰۴ بوقت ایران، شرکت صنایع فضایی روسیه (Roscosmos)، سه ماهواره ایرانی "ظفر ۲"، "پایا" و "کوثر ۱.۵" را با موشک سایوز از پایگاه فضایی وستوچنی روسیه به مدار نزدیک به زمین لئو، در فاصله ۵۰۰ کیلومتری زمین پرتاب کرد.
ماهواره پایا (طلوع ۳) با وزنی حدود ۱۵۰ کیلوگرم (سنگینترین ماهواره)، یکی از اصلیترین ماهوارههای این گروه و ماموریت آن سنجش از دور و تصویربرداری از زمین با توان تفکیک ۵ متر بصورت سیاه و سفید است.
ماموریت نسخه جدیدتر ماهواره ظفر با نام "ظفر ۲" و به وزن ۱۱۳ کیلوگرم، سنجش از دور، تصویربرداری و تحلیل دادهها خواهد بود؛ این ماهواره به دوربین تصویربرداری با دقت تفکیک ۱۵ متر بصورت رنگی مجهز میباشد که برای پایش منابع طبیعی، کشاورزی، مدیریت بحران و بررسی زیستمحیطی کاربرد دارد.
سنجش از دور، بررسی دادههای سطحی و پشتیبانی اینترنت اشیاء نیز از ماموریتهای نسخه دوم بهبودیافته ماهواره "کوثر ۱" است.
این ۳ ماهواره که امروز به فضا پرتاب شدند، توسط بخش خصوصی و به سفارش سازمان فضایی ایران ساخته شدهاند.
@iranastronomy
#پرتاب_ناکام
تلاش ناموفق استارتاپ کرهجنوبی در اولین پرتاب مداری !
شرکت نوپای کرهجنوبی با نام Innospace در ساعت ۴:۴۳ بامداد سهشنبه ۲ دیماه جاری بوقت ایران، تلاش کرد با موشک Hanbit-Nano اولین پرتاب مداری خود را انجام دهد، اما این تلاش موفقیتآمیز نبود.
این پرتاب از مرکز فضایی Alcantara برزیل انجام و قرار بود نخستین تلاش این شرکت برای قرار دادن ماهواره در مدار زمین باشد؛ اما حدود یک دقیقه پس از برخاستن، موشک دچار اشکال شد و به زمین سقوط کرد!
موشک ۱۷٫۳ متری Hanbit-Nano دو مرحلهای و از ترکیب اکسیژن مایع با پارافین یا متان استفاده میکند و برای حمل تا حدود ۹۰ کیلوگرم بار به مدار خورشید-همزمان طراحی شده بود.
در پرواز اول، این موشک حامل ۵ ماهواره کوچک از مشتریان برزیلی و هندی و ۳ بار اضافی بود.
لازم به یادآوریست که این پرتاب چند بار بدلیل مسائل فنی و شرایط آبوهوایی به تعویق افتاده بود.
شرکت Innospace کرهجنوبی در سال ۲۰۱۷ تأسیس و حدود ۲۶۰ کارمند دارد و تمامی تکنولوژی پرتاب را بصورت داخلی توسعه داده است و برنامههایی برای توسعه موشکهای بزرگتر با نامهای Hanbit-Micro و Hanbit-Mini در آینده دارد.
@iranastronomy
#اطلاع_رسانی
بنا به اعلام سرکار خانم دکتر شهدوست؛ پژوهشکده علوم زیستی، پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM) برگزار میکند:
درود به همراهان گرامی!
با افتخار از شما علاقمندان دعوت میکنیم در برنامه سخنرانی عمومی پژوهشکده علوم زیستی شرکت بفرمایید.
سخنران این برنامه، جناب آقای دکتر یوسف ثبوتی، عضو هیئت علمی دانشگاه تحصیلات تکمیلی علوم پایه زنجان با موضوع گرمایش زمین هستند.
🗓 فردا چهارشنبه ۳ دیماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۵
📍مکان برگزاری: تهران، خیابان شهید لواسانی (فرمانیه)، بعد از برج کوه نور، پژوهشگاه دانشهای بنیادی، طبقه دوم، سالن آمفی تئاتر
📌 شرکت در این سمینار برای عموم آزاد و رایگان است و نیازی به ثبتنام قبلی ندارد.
🔗 برای آشنایی بیشتر با فعالیتهای پژوهشکده، لطفاً از وبسایت، کانال تلگرام، صفحه اینستاگرام و لینکدین ما بازدید فرمایید.
💡ویدئوهای جلسات پیشین در کانال آپارات پژوهشکده علوم زیستی در دسترس است.
@iranastronomy
@iranastronomy
#یلدا
به استقبال میراث ماندگار
بارش برف و باران اخیر، جانی تازه به طبیعت و دلهای مردم خوبمان بخشید؛ اکنون در میان همه این فراز و فرودها، با امید به آیندهای روشن، به استقبال بلندترین شب سال میرویم. امید آنکه پس از این شب دراز؛ روشنایی فروزانتر و ماندگارتر، بر روزهای این مرز پر گهر بتابد.
آیین شب چلّه ۱۴۰۴ بر کلیه هموطنان عزیز و مخاطبان گرامی کانال تلگرامی انجمن نجوم آماتوری ایران، در این سرزمین کهن و در هر کجای این کره کوچک خاکی هستند، فرخنده باد؛ بهترینها را برایتان آرزومندیم.
آگاهی بیشتر در زمینه این آیین دیرینه و ویژگیهای نجومی آن در وبگاه انجمن:👇
https://iaas.ir/news/4473/040929/
@iranastronomy
#دنبالهدار
جرم میانستارهای 3I/ATLAS فردا در نزدیکترین فاصله با زمین
دنبالهدار میانستارهای 3I/ATLAS فردا جمعه ۲۸ آذر ۱۴۰۴، به نزدیکترین فاصله از زمین میرسد و از فاصله بسیار دور حدود ۲۷۰ میلیون کیلومتری زمین یعنی تقریباً دو برابر فاصله متوسط زمین تا خورشید، که هیچ خطری برای زمین و ساکنان آن نخواهد داشت، عبور خواهد کرد.
این جرم پس از ʻOumuamua در سال ۲۰۱۷ و 2I/Borisov در سال ۲۰۱۹، سومین جسم میانستارهای تأییدشدهای میباشد که وارد منظومه خورشیدی ما شده است.
بنابراین عبور نزدیک فردا فرصت مهمی برای اخترشناسان فراهم کرده تا این دنبالهدار که بسوی فضای بینستارهای حرکت میکند را با استفاده از تلسکوپهای زمینی و فضایی، از جمله ابزارهای رصد تابش ایکس اروپایی، همزمان مطالعه و ترکیب و ساختار آن را دانشمندان بررسی کنند.
همچنین علاقهمندان میتوانند پخش زنده عبور این دنبالهدار از نزدیکی زمین را از طریق سایت Virtual Telescope Project، از ساعت ۷:۳۰ صبح فردا بوقت ایران، در صورت مناسب بودن شرایط جوی، تماشا کنند.
لینک مشاهده پخش زنده عبور 3I از نزدیکی زمین:👇
https://www.virtualtelescope.eu/webtv/
#خورشید
تهیه نقشهای از مرز بیرونی خورشید، برای اولینبار
ستارهشناسان با استفاده از دادههای ماموریت Parker Solar Probe ناسا و با استناد به گزارش مرکز اخترفیزیک هاروارد–اسمیتسونین (CfA)، برای نخستین بار نقشه دوبعدی و پیوسته لبه بیرونی جو خورشید را تهیه کردند.
این ناحیه که سطح آلفون نام دارد، مرزی است که در آن باد خورشیدی از میدان مغناطیسی خورشید جدا میشود و دیگر امکان بازگشت به مهرتابان را ندارد. در این مرز، سرعت باد خورشیدی از سرعت موجهای مغناطیسی پیشی میگیرد.
ترکیب دادههای نزدیک به خورشید با اندازهگیریهای دورتر فضاپیماهای دیگر نشان داد که این سطح پویا و متغیر است و با افزایش فعالیت ۱۱ ساله خورشید، بزرگتر و ناهموارتر میشود؛ ویژگیهایی که پیشتر تنها در مدلهای نظری پیشبینی شده بودند.
این پژوهش نخستین ترسیم واقعی از مرز فعال میان خورشید و فضای پیرامون آن بشمار میرود.
شناخت دقیق شکل و رفتار سطح آلفون به دانشمندان کمک میکند تا منشا انتشار بادهای خورشیدی را بهتر درک کنند، پیشبینی دقیقتری از اقلیم فضایی داشته باشند و به پرسشهای بنیادی درباره تاج خورشید و دمای بالای آن پاسخ دهند.
@iranastronomy
#صاعقه_مریخی
شواهد وجود رعد و برق در سیاره سرخ !
دانشمندان برای نخستین بار شواهد مستقیمی از تخلیههای الکتریکی را در سیاره بهرام ثبت کردهاند که این دادهها توسط مریخنورد پشتکار (Perseverance) طی حدود دو سال مریخی جمعآوری شدهاند.
این تخلیهها در گردابها و طوفانهای گرد و غبار رخ داده و ناشی از اثر تریبوالکتریکاند. (باردار شدن ذرات در اثر برخورد و اصطکاک)
برخلاف زمین که رعد و برق به ابرهای بخار آب وابسته است، در سیاره بهرام ذرات گرد و غبار و بادهای قوی عامل ایجاد بار الکتریکیاند.
کاوشگر پشتکار حداقل ۵۵ نوبت از این جرقههای کوچک را ثبت، که در ۱۶ مورد گرداب مستقیماً از بالای مریخنورد عبور کرده است.
نتایج نشان میدهد گرد و غبار به تنهایی کافی نیست و تقریباً همه این رویدادها هنگام بیشترین سرعت باد معمولاً در لبه جلویی طوفانها رخ دادهاند. به دلیل جو بسیار نازک بهرام، مقدار بار لازم برای ایجاد جرقه بسیار کمتر از زمین است.
این کشف میتواند به حل چند معمای مهم در سیاره بهرام، از جمله چگونگی شکلگیری ترکیبات اکسیدکنندهای مانند پرکلراتها و نیز ناپدید شدن سریع متان از جو این سیاره کمک کند.
@iranastronomy
#نواختر
ثبت تصاویر انفجار دو ستاره در حال مرگ برای نخستین بار !
بتازگی انفجار دو ستاره با جزئیات بیسابقه، با استفاده از آرایهای از شش تلسکوپ نوری در کالیفرنیا (CHARA) که نور آنها بطور همزمان ترکیب میشود، ثبت گردید.
این اتفاق برای اولین بار با چنین دقتی رصد شده و نشان میدهد که انفجارهای نواَختری بسیار پیچیدهتر از آنند که قبلاً تصور میشد.
در اینگونه انفجارها، زمانیکه ستاره کوتوله مقدار زیادی ماده از ستاره غول سرخ نزدیک جذب میکند؛ این ماده روی سطح آن جمع میشود تا جاییکه دما و فشار به حد لازم برای واکنش میرسد و سطح منفجر میشود، اما کوتوله سالم میماند!
تصویر بالا سمت چپ و وسط از نواختر V1674 هرکول، به ترتیب پس از ۲.۲ و ۳.۲ روز گرفته شده و تصویر سمت راست نگاه هنرمند است.
اخترشناسان قبلاً فقط میتوانستند انفجار نواَختری را بصورت نقطهای ببینند و نمیدانستند چه ساختاری دارد؛ اما اکنون این تصاویر نشان داد که مواد چگونه از سطح ستاره پرتاب میشوند و رفتارشان چقدر پیچیده است.
این نوع مشاهدات به دانشمندان کمک میکند تا به درک بهتر فیزیک انفجارهای نواختری و ارتباط آنها با تابشهای پرانرژی برسند.
@iranastronomy
#اطلاع_رسانی
بنا به اعلام سرکار خانم دکتر شهدوست؛ پژوهشکده علوم زیستی، پژوهشگاه دانشهای بنیادی برگزار میکند. متن دعوتنامه به شرح ذیل میباشد:
درود به همراهان گرامی!
با افتخار از شما علاقمندان دعوت میکنیم در برنامه سخنرانی عمومی پژوهشکده علوم زیستی پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM) شرکت بفرمایید.
سخنران این برنامه، جناب آقای دکتر سهراب راهوار، عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف با موضوع حیات و کیهان هستند.
🗓 فردا چهارشنبه ۱۹ آذرماه ۱۴۰۴، ساعت ۱۴
📍تهران، خیابان شهید لواسانی (فرمانیه)، بعد از برج کوه نور، پژوهشگاه دانشهای بنیادی، طبقه دوم، اتاقC
📌 شرکت در این سمینار برای عموم آزاد و رایگان است و نیازی به ثبتنام قبلی ندارد.
🔗 برای آشنایی بیشتر با فعالیتهای پژوهشکده، لطفاً از وبسایت، کانال تلگرام، صفحه اینستاگرام و لینکدین ما بازدید فرمایید.
💡ویدئوهای جلسات پیشین در کانال آپارات پژوهشکده علوم زیستی در دسترس است.
از اینکه این پیام را با دوستان و همکارانتان به اشتراک میگذارید، سپاسگزاریم🙏
با آرزوی دیدار شما
پژوهشکده علوم زیستی، پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM)
@iranastronomy
#زمان_مریخی
ساعتهای مریخی، سریعتر از ساعتهای روی زمین !
اگر در زمین از کسی بپرسید ساعت چنده؟ میتواند دقیق بگوید؛ چون زمین یک سیستم وقتشمار دقیق، همچون ساعت اتمی، ماهوارههای GPS و شبکههای ارتباطی سریع دارد. اما طبق نظریه آلبرت اینشتین، زمان در سیاره سرخ با زمان بر روی زمین یکسان نمیگذرد.
محاسبات جدید محققان National Institute of Standards and Technology نشان میدهد که ساعتهای مریخی بطور متوسط روزانه ۴۷۷ میکروثانیه (۴۷۷ میلیونم ثانیه) سریعتر از ساعتهای زمینی هستند! این اختلاف ثابت نیست و با توجه به مدار بیضوی سیاره بهرام و تاثیر گرانش خورشید و سیارات، میتواند تا حدود ۲۲۶ میکروثانیه بیشتر یا کمتر شود!
از نظر زمانی، یک شبانهروز مریخی یعنی یک دور چرخش کامل بهرام بدور محور خودش، حدود ۴۰ دقیقه طولانیتر از شبانهروز زمین است و سال مریخی (مدت لازم برای یک دور گردش بدور خورشید) نیز ۶۸۷ روز زمینی طول میکشد.
اما در صورت زندگی یا ماموریت بلندمدت انسان در سیاره سرخ، هماهنگسازی دقیق زمان مریخی و زمینی برای ناوبری، ارتباطات، فعالیتهای علمی و همچنین آزمودن نظریههای نسبیت ضروری خواهد بود.
@iranastronomy
#غزال_تیزپا
چگونه دُم سدیم سیاره تیر را ثبت کنیم؟
سیاره تیر دُمی بلند، در جهت مخالف خورشید دارد که شبیه دُم دنبالهدارهاست. این دُم بیشتر از اتمهای سدیم تشکیل شده؛ اتمهایی که بر اثر فشار تابش خورشید و برخورد شهابها از سطح تیر جدا شده، وارد اتمسفر بسیار رقیق آن و سپس وارد فضا میشوند.
سدیم در نور خورشید، نور زرد بازتاب میدهد و به همین دلیل این دنباله در تصاویر با حساسیت بالا دیده میشود. هرچند سدیم درخشانتر است، عناصر دیگری هم در دُم حضور دارند. طول این دنباله گازی، بسیار بزرگ و حدود صد برابر قطر زمین است!
بهترین زمان مشاهده بیشترین درخشش دُم سیاره تیر، ۱۶ روز پس از رسیدن سیاره به کمترین فاصله با خورشید است. امسال این غزال تیزپای سامانه خورشیدی، دوم آذر به نزدیکترین فاصله از خورشید رسید؛ پس بامداد ۱۶ آذر که در بیشترین کشیدگی است، فرصت مناسبی برای رصد و عکاسی خواهد بود. برای رصد، فیلتر باندباریک (Narrow band) که نور زرد را عبور میدهد، لازم است.
عکس بالا با لنز ۱۰۰ میلیمتری، فیلتر باندباریک و پایه ردیاب ثبت شده و شامل ۳۰ نوردهی ۳۰ ثانیهای در شب اول و ۲۰ نوردهی ۶۰ ثانیهای در شب دوم است.
@iranastronomy
#غارهای_مریخی
پناهگاه احتمالی حیات در سیاره سرخ
در سیاره سرخ بهرام تاکنون بیشتر غارهای شناختهشده از نوع حفرههای گدازهای بودهاند؛ اما پژوهشگران چینی هشت غار جدید در منطقه Hebrus Valles بهرام یافتهاند که ویژگیهای آنها نشان میدهد بر اثر فرسایش آبی و حل شدن سنگهای کربناته و سولفاته تشکیل شدهاند. این غارها مشابه غارهای آهکی بر روی زمیناند.
غارهای مریخی به شکل گودالهای عمیق و دایرهای بوده، اما برخلاف دهانههای برخوردی، لبه برجسته ندارند. مدلسازی سهبعدی با دادههای TES و تصاویر MRO نیز تایید میکند که منشا آنها آب است، نه فرآیندهای تکتونیکی.
این غارهای موسوم به کارستی (karst) میتوانند محیطی محافظتشده در برابر تابش، طوفانهای غبار و نوسانات دمایی باشند؛ بنابراین گزینهای مهم برای جستجوی نشانههای حیات بشمار میایند، که ممکن است رگههای یخ یا رطوبت زیرسطحی را حفظ کرده و برای کاوش رباتیک و یا حتی ماموریتهای سرنشیندار مناسب باشند.
کشف این غارها نخستین شواهد از غارهای آبی در بهرام است و میتواند رویکرد ماموریتهای آینده برای پژوهش درباره گذشته و احتمال حیات میکروبی مریخی را دگرگون کند!
@iranastronomy
#نقشه_کیهانی
دستاورد خیرهکننده ناسا در سال ۲۰۲۵
رصدخانه فضایی SPHEREx ناسا نخستین نقشه کامل ۳۶۰ درجهای آسمان را در ۱۰۲ طولموج فروسرخ تهیه کرده است؛ طولموجهایی نامرئی برای چشم انسان که اطلاعاتی کلیدی از ساختار و تاریخ کیهان آشکار میکنند.
این نقشه بیسابقه با استفاده از دادههای طیفی فروسرخ ساخته شده و به دانشمندان امکان میدهد اثر رویدادهای آغازین پس از مَهبانگ (Big Bang) بر توزیع کهکشانها، روند تحول کهکشانها در طول زمان و پراکندگی مواد لازم برای شکلگیری حیات در کهکشان راهشیری را بررسی کنند.
رصدخانه فضایی SPHEREx که در مارس ۲۰۲۵ پرتاب شد، با ثبت روزانه حدود ۳۶۰۰ تصویر و چرخش مداوم به دور زمین، طی حدود شش ماه موفق به پوشش کامل آسمان شد. هر یک از ۱۰۲ نقشه فروسرخ جزئیات منحصربهفردی از کائنات، از جمله ساختار ابرهای غبار کیهانی که در نور مرئی پنهانند و فاصله و توزیع صدها میلیون کهکشان آشکار میسازند!
دادههای این نقشه برای عموم دانشمندان و حتی مردم در دسترس است و ماموریت SPHEREx در ادامه دوره دوساله خود، سه نقشه کامل دیگر نیز تهیه خواهد کرد تا دقت و عمق این دادههای کیهانی افزایش یابد!
@iranastronomy
#شادباش
تبریک سال نو میلادی
در آستانه سال ۲۰۲۶،
آرزوی رسیدن روزهای با شکوه و زندگی در سایه صلح، رفاه و آرامش برای مردم خوب کشورمان که لایق بهترینها هستند و همینطور برای همه مردم جهان، زیر سقف آسمانی با شبهای آرام و پر ستاره؛ هدیه ما به هموطنان خوب مسيحى و همه مردم دنیا...
انجمن نجوم آماتوری ایران سلامتی و شادکامى تمامی ساکنان این کره کوچک خاکی را همزمان با آغاز سال نو ميلادى آرزومند است💐
Happy New Year 2026
@iranastronomy
#تایتان
آیا زیر سطح تایتان اقیانوسی وجود ندارد؟
مطالعات اولیه بر پایه دادههای سال ۲۰۰۸ فضاپیمای کاسینی نشان داد که تایتان ماه سیاره کیوان (زحل) شاید دارای اقیانوس سراسری آب مایع در زیر سطح باشد؛ اما پژوهشهای جدید دانشمندان ناسا در آزمایشگاه پیشرانش جت (JPL) این دیدگاه را به چالش کشیدهاند.
بر اساس تحلیل دقیقتر تغییرات امواج رادیویی و اثر داپلر هنگام عبور کاسینی از میدان گرانشی تایتان، مشخص شد که واکنش پوسته این ماه به نیروهای کشندی کیوان با وجود یک اقیانوس بزرگ زیرسطحی سازگار نیست؛ بجای آن ساختار داخلی تایتان احتمالاً شامل لایههایی از یخ گلآلود و حفرههای کوچک آب گرم نزدیک به هسته است.
وقتی نیروهای کشندی سیاره کیوان بر تایتان وارد میشود، اگر زیر پوسته آن یک اقیانوس مایع باشد، پوسته باید به راحتی خم شود، اما انحنا در پاسخ به این جاذبه، متفاوت است.
گرچه وجود یک اقیانوس پیوسته دور از انتظار است، اما دانشمندان همچنان معتقدند که آب مایع زیر سطح تایتان وجود دارد، ولی در مقیاسی بسیار محدودتر.
این حفرههای آب گرم ممکن است حاوی مولکولهای آلی بوده و شرایط مناسبی برای حیات میکروبی فراهم کنند.
@iranastronomy
@iranastronomy
🔭#رخدادهای_آسمان
زیر سقف آسمان اولین ماه فصل سرما چه میگذرد؟
مهمترین وقایع دیماه که با هم بررسی میکنیم:
🔹 چهارشنبه ۱۰ دی: قِران ماه و خوشه پروین
🔹 شنبه ۱۳ دی: آخرین اَبَرماه سال و ماه گرگ؛ همچنین رسیدن زمین به حضیض خورشیدی و علت ایجاد فصول
🔹 بامداد یکشنبه ۱۴ دی: همنشینی مَه و مشتری و اوج بارش شهابی کوادرانتی
🔹 دوشنبه ۱۵ دی: همنشینی ماه و خوشه کندوی عسل (M44)
🔹 سهشنبه ۱۶ دی: مقارنه خارجی سیاره ناهید
🔹 پنجشنبه ۱۸ دی: کمترین فاصله دنبالهدار شواسمان با خورشید
🔹 جمعه ۱۹ دی: مقارنه سیاره بهرام با خورشید
🔹 شنبه ۲۰ دی: مقابله سیاره هرمز (مشتری)
همچنین در این بخش با مفاهیم قدر (Magnitude) و جدایی زاویهای (Elongation) که در بخش آسمان ماه آمده، آشنا خواهید شد.
دوستان همراه:
این بخش که بدرخواست بسیاری از شما مخاطبان صمیمی مجدد فعال شده، با نظرات شما عزیزان میتواند کاملتر گردد، پس دیدگاههای خود را با ما مطرح نمایید. با سپاس
شرح کامل رویدادهای دیماه ۱۴۰۴ در وبگاه انجمن:👇
https://iaas.ir/news/4479/041005/
استفاده از اخبار صفحات مجازی این مرکز با بیان نام کامل انجمن نجوم آماتوری ایران مشکلی ندارد
#طلوع_زمین
سالروز ثبت عکسی که چشمانداز ما را از کره خاکیمان تغییر داد !
در شب کریسمس ۱۹۶۸ (۲۴ دسامبر - سهشنبه ۳ دی ۱۳۴۷)، ویلیام اندرز، که در سفینه فضایی آپولو ۸ بود، دوربین خود را بسمت زمین گرفت و عکسی از کره زمین ما و همه انسانها که بر روی آن زندگی میکنند، توسط اولین انسانهایی که از جاذبه آن فراتر رفته بودند ثبت نمود، که زمین در حال طلوع از پشت افق ماه بود و امروز بگونهای افسانهای شده است.
این عکس با عنوان "طلوع زمین" یک دیدگاه جدید به انسانها داد و به مردم کمک کرد تا درک کنند چقدر سیاره ما کوچک و آسیبپذیر بنظر میرسد و حتی موجب تقویت جنبشهای زیستمحیطی از اواخر دهه ۶۰ میلادی تا امروز گردید.
تصویری از کره زمین آرام در تاریکی فضا، در حالیکه در آن زمان جهان درگیر جنگ و تنش بود؛ از جنگ ویتنام گرفته تا اختلافات ژئوپلیتیکی در دنیا؛ از آن فاصله مردم، شهرها و مرزهای کشورها نامرئیاند و آنچه میبینیم، تنها یک سیاره شکننده است که در پهنه فضا پیش میرود!
آپولو ۸، جمعه ۶ دی ۱۳۴۷ به زمین بازگشت.
ویلیام اندرز در یک پرواز که تنها بود، روز جمعه ۱۸ خرداد ۱۴۰۳ در سن ۹۰ سالگی جان خود را از دست داد.
@iranastronomy
#زمین_ماه
چگونگی رسیدن اثرات جو زمین به کره ماه
دانشمندان در نمونههای خاک ماه که فضانوردان آپولو نمونههای آنرا به زمین آوردهاند، مقادیر قابلتوجهی از مواد فرّار که بسرعت تبخیر میشوند، مانند آب، دیاکسید کربن، هلیوم، آرگون و نیتروژن یافتهاند.
احتمالاً بعضی از این ذرات پرانرژی باد خورشیدی؛ نشأت گرفتهاند، اما مقدار نیتروژن موجود در خاک ماه تنها با این منبع قابلتوضیح نیست!
پژوهش جدیدی از دانشگاه Rochester آمریکا نشان داد که میدان مغناطیسی زمین میتواند ذراتی را که از جو زمین جدا میشوند، از طریق خطوط میدان مغناطیسی بسمت ماه هدایت کند.
طبق این شبیهسازیهای رایانهای، حتی با وجود میدان مغناطیسی قوی زمین، این انتقال در طول میلیاردها سال امکانپذیر بوده است. این ذرات بهتدریج روی سطح ماه انباشته شده و خاک ماه را به آرشیوی از تاریخ جو زمین، تغییرات اقلیمی، تکامل حیات و تحول میدان مغناطیسی زمین تبدیل کردهاند.
وجود این مواد فرّار همچنین میتواند برای ایجاد سکونتگاه و فعالیتهای آینده انسان بر روی ماه ارزشمند باشد و به درک بهتر فرایند از دست رفتن اتمسفر در سیاراتی همچون سیاره سرخ بهرام کمک کند.
@iranastronomy
#شب_چله
به استقبال میراث نیک دیگری از نیاکان پاک این سرزمین
بارش برف و باران اخیر، جانی تازه به طبیعت و دلها بخشید؛ اکنون در میان این فراز و فرودها، با امید به آیندهای روشن به استقبال بلندترین شب سال میرویم. امید آنکه پس از این شب دراز؛ روشنایی فروزانتر و ماندگارتر، بر روزهای این مرز پر گهر بتابد.
یلدا واژهای سُریانی بمعنای زایش، به تولد خورشید و غلبه نور بر تاریکی پس از شب چلّه اشاره دارد؛ آیینی که پیشینه ۸ هزارساله در فرهنگ ایران دارد و در باورهای کهن، آغاز چرخهای نو در آفرینش بشمار میآمد.
از دیدگاه نجومی، شب چلّه همزمان با انقلاب زمستانیست؛ زمانیکه خورشید به بیشترین فاصله زاویهای از استوای آسمان میرسد و طولانیترین شب سال شکل میگیرد و این لحظه در ساعت ۱۸:۳۳ شامگاه ۳۰ آذر ۱۴۰۴ و طول این شب در نقاط مختلف ایران متفاوت است.
شب چلّه بعنوان یک میراث، در سال ۱۳۸۷ در فهرست آثار ملی ایران و در سال ۲۰۲۲ بطور مشترک با افغانستان در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد.
باید دقت داشت که یلدا یک آیین بوده و اندازهگیری طول این شب با ابزارهای دقیق قرن ۲۱؛ کم توجهی به فرهنگ و تمدن این سرزمین کهن است!
@iranastronomy
#ابر_ستاره
کشف ستارگان هیولا در سپیدهدم کیهانی
ستارهشناسان با استفاده از تلسکوپ فضایی Webb شواهدی یافتهاند که معمای شکلگیری سیاهچالههای اَبَرپرجرم در ابتدای کیهان را توضیح میدهد؛ این شواهد بوجود ستارگان هیولا با جرمی حدود ۱۰۰۰ تا ۱۰۰۰۰ برابر خورشید، در نخستین میلیارد سال پس از انفجار بزرگ (مهبانگ- Big Bang) اشاره دارد!
بررسی کهکشان بسیار دور GS 3073 نشان میدهد که نسبت نیتروژن به اکسیژن در گازهای آن بطور غیرعادی بالاست؛ نسبتی که با فعالیت هیچ ستاره یا اَبَرنواختر شناختهشدهای سازگار نیست.
پژوهشگران این عدم توازن شیمیایی را اثر انگشت ستارگان عظیم اولیه دانسته که طی فرآیندهای هستهای خاص، نیتروژن فراوانی تولید و در اطرافشان پخش کردهاند.
بر اساس مدلهای منتشرشده، این ستارگان بجای انفجار، مستقیماً فروپاشی کرده و به سیاهچالههای بسیار پرجرم تبدیل شدهاند. با مشاهده یک سیاهچاله فعال در مرکز GS 3073 احتمال میرود که بقایای یکی از همین ستارگان باشد و همزمان منشا نیتروژن زیاد و سیاهچالههای غولپیکر اولیه را توضیح دهد.
این کشف چشمانداز تازهای به دوران تاریک کیهان و تولد نخستین ستارگان میگشاید.
@iranastronomy
#هوش_مصنوعی
سال۲۰۲۷، آغاز حضور AI در مدار زمین
گوگل با معرفی پروژه تحقیقاتی Project Suncatcher قصد دارد امکانسنجی مراکز داده فضایی را بررسی کند. در این طرح، ماهوارههایی مجهز به تراشههای هوش مصنوعی (TPU) با انرژی خورشیدی کار میکنند و از طریق ارتباط لیزری به هم متصل میشوند.
بر این اساس دو ماهواره آزمایشی در اوایل ۲۰۲۷ در مدار پایین زمین مستقر تا عملکرد این تراشهها در شرایط سخت فضا (تابش و نوسانات شدید دما) را ارزیابی کنند.
انگیزه اصلی، دسترسی به انرژی خورشیدی مداوم و قویتر از زمین و کاهش مشکلات زیستمحیطی و هزینههای بالای خنکسازی مراکز داده زمینی است. به همین دلیل، شرکتهایی مانند گوگل، SpaceX و چند استارتاپ، بطور جدی این ایده را بررسی میکنند.
با این حال، چالشهای بزرگی وجود دارد: مقاومت سختافزار در برابر دمای شدید، دفع گرما در نبود هوا با رادیاتورهای بزرگ، ایجاد ارتباط لیزری پرسرعت با زمین و دشواری و هزینه بالای تعمیر تجهیزات در فضا.
در نتیجه تبدیل مراکز داده مداری به زیرساخت عملی و گسترده، به سالها و حتی دههها نوآوری بیشتر، برای کاهش هزینههای پرتاب و حل چالشهای فنی نیاز دارد.
@iranastronomy
#آلودگی_فضا
چالشهای جدی افزایش سریع شبکههای ماهوارهای در مدار زمین
پژوهشهای جدید نشان میدهد که تا اواخر دهه ۲۰۳۰، رد نوری ماهوارهها بیش از ۹۶٪ مشاهدات تلسکوپهای فضایی را آلوده کرده و بخشی از دادههای علمی را برای همیشه از بین ببرند!
در حال حاضر حدود ۱۵ هزار ماهواره در مدار زمین هستند که بیشتر آنها متعلق به پروژه استارلینک است؛ در صورت اجرای کامل طرحهای دیگر اروپا و چین، تعداد ماهوارهها ممکن است، صدها هزار یا حتی به یک میلیون برسد و بازتاب نور خورشید از این ماهوارهها موجب ایجاد رد روشن در تصاویر تلسکوپهایی مانند هابل و مأموریتهای آینده میشود.
شبیهسازیهای انجامشده توسط پژوهشگران ناسا نشان میدهد که حدود یکسوم تصاویر تلسکوپ فضایی هابل تحت تاثیر این پدیده قرار میگیرند و از آنجا که اطلاعات علمی پاکشده قابل بازیابی نیست، نرمافزارها نیز کارآمد نخواهند بود.
هرچند راهکارهایی مانند قرار دادن ماهوارهها در مدارهای پایینتر پیشنهاد شده، اما این اقدامات با چالشهای فنی و زیستمحیطی همراه است.
این نتایج هشداری جدی برای همکاری جهانی، جهت حفاظت از توان پژوهشهای نجومی و فضایی مطرح میکند.
@iranastronomy
#رویداد_نجومی_ماه
بارش شهابی دوپیکری ۱۴۰۴ در یک نگاه
بامداد یکشنبه ۲۳ آذر امسال، بارش شهابی مشهور سالانه دوپیکری (جوزایی) با نرخ بارش ساعتی سرسویی ۱۵۰ شهاب در ساعت، به اوج میرسد.
عامل این بارش شهابی، نه یک دنبالهدار، بلکه سیارک فایتون ۳۲۰۰ میباشد!
اما نام بارشهای شهابی از محل قرارگیری کانون بارش در آسمان، گرفته شده و در بارش دوپیکری، کانون بارش در کنار ستاره سر پیکر پیشین (Castor) صورت دوپیکر قرار دارد.
نور ماه پس از نیمه آخر با ۲۷% درخشندگی در آسمان بامدادی، تا حدودی مزاحم مشاهده شهابهای این بارش است؛ هرچند دور از نور و آلودگی هوای شهرها، اگر به نقاط دور از ماه توجه کنید، شانس شکار شهابهای درخشان این بارش را دارید.
علیرغم اینکه امسال نیز برخی مجموعهها به برگزاری تورهای نجومی حتی در شبهای غیر اوج بارش روی آورده و تبلیغات زیادی برای بارش جوزایی منتشر کردهاند! اما گروه آموزش کاربردی انجمن نجوم آماتوری ایران به دلایل مختلف از جمله: قرار داشتن اوج بارش در بین هفته، حضور نور ماه در آسمان بامدادی، هوای ابری کشور طی این روزها و همچنین شیوع آنفولانزا، امسال برای این بارش برنامه رصدی ندارد.
@iranastronomy
#ساختار_کائنات
ماده معمولی در کجای جهانست؟
در جهان، ماده معمولی یعنی پروتونها، نوترونها و الکترونها، تنها حدود ۵٪ کل عالم را تشکیل میدهد، اما بخش عمده همین ۵٪ در ستارهها و کهکشانها نیست؛ پس ماده گمشده کجاست؟
مطالعات جدید اخترشناسان با استفاده از ۶۹ طوفان سریع رادیویی (Fast Radio Bursts و یا FRB) و آرایهای از ۱۱۰ تلسکوپ رادیویی نشان میدهد که حدود ۷۶٪ ماده معمولی در فضای میان کهکشانی بصورت گاز بسیار داغ با دمای میلیونی و رقیق پخش شده است؛ حدود ۱۵٪ در هالههای کهکشانی و تنها ۹٪ در ستارهها و گاز سرد کهکشانها یافت میشود.
اما چرا استفاده از پدیده FRB ؟ زیرا عبور این پالسهای رادیویی از گاز میانکهکشانی، باعث اندازهگیری مقدار ماده در مسیر میشود.
تاکنون چندین هزار FRB مشاهده شده و آرایهای از تلسکوپهای رادیویی که در آینده ساخته میشوند، احتمالاً نرخ کشف این FRBها را به ۱۰,۰۰۰ مورد در سال افزایش خواهند داد.
این سرشماری نشان داده که ماده معمولی گمشده، عمدتاً در فضای میان کهکشانها پخش شده، در حالیکه بخش بزرگ جهان همچنان از ماده تاریک و انرژی تاریک تشکیل شده که ماهیتشان ناشناخته میباشد.
@iranastronomy
@iranastronomy
#رویداد_نجومی_ماه
بیشترین کشیدگی سیاره تیر
بامداد یکشنبه ۱۶ آذر، سیاره تیر با قدر ۰.۵ - به حداکثر کشیدگی غربی و جدایی ۲۰.۷ درجه از خورشید میرسد؛ بنابراین در بامداد این روز فرصت مناسبی برای رصد این غزال تیزپای سامانه خورشیدی در جنوب شرق آسمان و در زمینه صورت فلکی میزان (ترازو) فراهم میشود تا رصدگران این جرم ستارهمانند را با چشم غیرمسلح مشاهده کنند. (تصویر بالا)
از سوی دیگر، بهترین زمان مشاهده دُم این سیاره تیزپا در بیشترین درخشش، تا ۱۶ روز پس از رسیدن آن به کمترین فاصله با خورشید است و این سیاره، دوم آذرماه جاری به نزدیکترین فاصله از مهر تابان رسیده است؛ پس بامداد ۱۶ آذر (در بیشترین کشیدگی) زمان طولانیتری نسبت به شبهای بعد و قبل برای رصد و عکاسی از آن وجود خواهد داشت.
کافیست بر اساس تجارب گزارش شده، با یک دوربین عکاسی بر روی پایه ردیاب، لنز تله ۱۰۰ میلیمتری و یا قویتر، یک فیلتر باندباریک (Narrow band)، ۳۰ نوردهی ۳۰ ثانیهای در شب اول و ۲۰ نوردهی ۶۰ ثانیهای در شب دوم انجام و پس از پردازش نتیجه دلخواه را بدست آورید.
رویدادهای نجومی آخرین ماه فصل خزان:👇
https://iaas.ir/news/4449/040905/
#رویدادهای_آسمان
طلوع سومین اَبَرماه سال و همنشینی با سیاره سبز-آبی در سایه آلایندههای مزاحم هوا !
مهندس مسعود عتیقی، مدیر انجمن نجوم آماتوری ایران در گفتگو با ایسنا با اشاره به رویدادهای نجومی آخرین ماه فصل پاییز، در خصوص وضعیت رصد اجرام آسمانی در شرایط کنونی و با وجود آلودگی هوا تأکید کرد: آلودگی نوری و آلودگی هوا که این روزها و شبها هموطنانمان در تهران و بسیاری از نقاط کشور با آن مواجهاند، بدون تردید بر کیفیت مشاهده آسمان و اجرام آن تأثیر میگذارد.
رنگ باختن ماه در آسمان و در برخی روزها شدت تابش نور خورشید نیز در اندازه همیشگی خود دیده نمیشود؛ در حالیکه خورشید بسیار درخشان است!
مدیر انجمن نجوم آماتوری، از رصد سومین اَبَرماه سال ۱۴۰۴ در شامگاه پنجشنبه ۱۳ آذر خبر داد و گفت: در این شب، ماه همنشین سیاره اورانوس در صورت فلکی گاو دیده میشود و حدود ۸٪ بزرگتر و ۱۵٪ درخشانتر از دیگر ماههای کامل سال است؛ به همین دلیل به آن اَبَرماه گفته میشود.
اطلاعات کامل در این زمینه در وبگاه انجمن:👇
https://iaas.ir/news/4456/040911/
این گفتگو در سرویس علمی و دانشگاهی خبرگزاری ایسنا:👇
https://www.isna.ir/news/1404091006579/
#معرفی
سفر به دنیای علم و دانستنیها
بنا به اعلام آقای دانیال شریفیمنش، در کانال Tech Science یوتیوب، مجموعهای از ویدیوهای پژوهشمحور در حوزه علم، کیهان، فناوری و تاریخ زمین منتشر میشود.
همچنین به همت ایشان، این کانال به ارائه محتوای مستندگونه و تصاویر آرشیوی، به موضوعاتی همچون کیهانشناسی، مأموریتهای فضایی، شهابسنگها، انسانهای ماقبل تاریخ و دانستنیهای علمی روز میپردازد.
در این کانال، ویدیوهای جدید با تمرکز بر آموزش عمومی و معرفی دستاوردهای علمی منتشر میگردد.
علاقهمندان به محتوای علمی و نجومی میتوانند از طریق لینک زیر به کانال «تکساینس» مراجعه کنند:
🔸 لینک کانال «تکساینس»:👇
techsciencecontent?si=RHgYVlzPFWC6c2SO" rel="nofollow">https://youtube.com/@techsciencecontent?si=RHgYVlzPFWC6c2SO