این دیوان را که از بهترین دیوان های شیعی قرن نهم هجری است، بر اساس تک نسخه سلطنتی متعلق به شاهرخ پسر تیمور، (متعلق به کتابخانه ملی ایران) در سال 1390 چاپ عکسی کردم و مقدمه مفصلی بر آن نوشتم.
/channel/jafarian1964
در منزل مرحوم استاد صفی نژاد، اول شهریور 1399
کرونا
https://qpardis.blogfa.com/post/44
این هم از اسفند 1391 خورشیدی
برگی ناشناخته از فرهنگ عقلانی شیعه از قرن چهارم هجری
https://historylib.com/articles/970
این مقاله ای را در سال 1394 نوشتم.
این روزها دوست گرامی جناب سید علی عمران آن را به انگلیسی ترجمه کرده و در وبسایت خودشان گذاشتند که لینک آن را پایین می گذارم.
https://iqraonline.net/an-unknown-page-from-the-rational-culture-of-shiism-in-the-fourth-islamic-century/
کتاب البرهان فی علم البیان که یکی از آثار کهن در بلاغت و اثری کم نظیر است، توسط آقایان دکتر علی افضلی، دکتر مختار حسامی و دکتر زهیر طیب به فارسی ترجمه شد. دوستان از سر لطف مقاله بنده را هم در مقدمه آن قرار دادند.
از پس از آشنایی با این کتاب، هماره آرزو می کردم این البرهان که از یک عالم شیعی قرن چهارم هجری است، کتاب درسی طلاب در علم بلاغت و بیان می شد.
https://mirasmaktoob.com/%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7%D9%86-%D9%81%DB%8C-%D9%88%D8%AC%D9%88%D9%87-%D8%A7%D9%84%D8%A8%DB%8C%D8%A7%D9%86/
مدتی است کلیپی از بنده در باره منابع تاریخ اسلام منتشر می شود که در واقع، قطعه ای از یک سخنرانی مفصل است. این توضیح هم زیر آن نوشته می شود: «بخش زیادی از منابع مربوط به صدر اسلام واقعیت ندارد و فقط داستان است».
اصل این سخنرانی در باره بحر الانساب» های جعلی است که به رویدادهای صدر اسلام پرداخته و به کلی بی اعتبار هستند، نه در باره منابع اولیه تاریخ اسلام.
لازم به یادآوری است کتاب «منابع تاریخ اسلام» بنده، که تحریر تازه آن هم به زودی انتشار می یابد، منبعی شناخته شده برای دیدگاه های این بنده خدا در باره منابع است.
البته که در آنجا در باره منابع داستانی در تاریخ اسلام هم صحبت کرده ام.
و اما متن نوشتاری و اصلی آن سخنرانی در باره «بحر الانساب ها» در لینک زیر است که می توانید ملاحظه بفرمایید:
https://www.khabaronline.ir/news/775195/
مروری بر فعالیت های سیاسی آیت الله میلانی
https://historylib.com/articles/7034
تصحیح و پژوهش: محمد امین شهشهانی مطلق، تهران، سنگلج، 1404 ش، 497 ص
مقدمه این بنده خدا را بر این کتاب، پایین ملاحظه فرمایید
امروز فرصتی شد تا در دانشگاه مذاهب، در خدمت شماری از دانشجویان و اساتید این دانشگاه باشم. هدف رونمایی ترجمه کتاب سیره پیامبر و اخبار خلفا از ابن حبان بستی (م 354) بود که به تازگی توسط این دانشگاه منتشر شده است.
Читать полностью…
جلال الدین عتیقی در تاریخ فوت خواجه رشید الدین گفته:
رشید ملت و دین چون رحیل کرد به عقبا
نوشته منشی تاریخ او که طاب ثراه
تاریخ وفات سعد الدین حموی:
وفات شیخ جهان سعد دین حموی
که نور ملت اسلام و بيخ تقوی بود
به روز جمعه نماز دگر به بحر آباد
ز سال ششصد و هشتاد و عید اضحی بود
تاریخ زوال و انقراض دولت عباسیان
سال هجرت ششصد و پنجاه و شش
روز یکشنبه چهارم از صفر
شد خلیفه پیش هولاکو زبون
دولت عباسیان آمد بسر
تاریخ انقراض دولت ملاحده الموت: «خنده» 659
[انقراض اسماعیلیان الموت 654 می شود، «خند»]
@UT_Central_Library
چند ماده تاریخ، از یادداشت های پشت نسخه ای:
تاریخ استیلاء تیمور بر شهر سیواس:
بود سیواس و حلب تا ملک شام
در عمارت چون عروس بی نقاب
شد خراب از آتش جیش تمور
در شهور سال تاریخ خراب
تاریخ جلوس سلطان خلیل «سلطان خلیل»
تاریخ وفات قاسم انوار:
تاریخ فوت او نبود جز دل خراب
تاریخ وفات خواجه عصمت بخاری:
هر کس که شنید گفت تمت «840»
تاریخ وفات شاهرخ میرزا:
خاقان زمان «850»
@UT_Central_Library
کارت / بلیط عضویت انجمن احقاق الحق وکلاء شرعیات
بالا تصویر یک بلیط یا کارت عضویت یکی از انجمن های مشروطه را ملاحظه می فرمایید. در اینجا مروری بر اطلاعات روی آن داریم:
تاریخ صدور این بلیط / کارت دهم جمادی الاولی 1326 ق است. این تاریخ از این جهت اهمیت دارد که این زمان، اوج اختلاف مشروطه خواهان با محمدعلی شاه بود، به طوری که در 23 جمادی الاولی سال 1326 - ۱۳ روز پس از صدور این کارت - مجلس به توپ بسته و مشروطه تعطیل و استبداد صغیر آغاز شد.
عنوان انجمن: «بلیط «انجمن احقاق الحق و کلاء شرعیات»». این نامی است که انجمن برای خود انتخاب کرده است. می دانیم شمار زیادی از این انجمن ها در سالهای 1324 ـ 1326 پدید آمدند.
در توضیح بلیط به عنوان کارکرد آن آمده است: دارنده این بلیط به هواخواهی و معاونت با مجلس مقدس شورای ملی شید الله ارکانه و مساعدت با اساس مقدس مشروطیت و حفظ حقوق ابناء وطن حتی القوّه موظف است». این یعنی این که این شخص، باید از فدائیان مشروطه باشد و در این راه به وظایف خود عمل کند.
دو آیه و یک حدیث روی این بلیط آمده است که جالب است:
انما المومنون اخوة
یدالله مع الجماعة
وَاذْكُرُوا نِعْمَةَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ وَمِيثَاقَهُ الَّذِي وَاثَقَكُمْ بِهِ إِذْ قُلْتُمْ سَمِعْنَا وَأَطَعْنَا وَاتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ.
شعارهایی که این انجمن برای خود انتخاب کرده، چهار عدد است
عدالت
مساوات
برادری
برابری
این برگه در حکم کارت عضویت است، و به همین دلیل روی آن آمده است: «دارنده این بلیط به سمت عضویت شناخته خواهد شد».
روی کارت مشخصات صاحب این کارت یا بلیط آمده است.
دارنده بلیط: جناب مستطاب آقای آقا سید محمد معین السادات
وطن: طهرانی
سن 30
شغل: وکالت [اگر وکالت مربوط به شغل باشد که محتمل است نباشد].
محل اقامت: سرجنبک
محل امضاء: ...
تاریخ غره شهر جمادی الاولی 1326
مهر بزرگی هم پایین بلیط است که روی آمده است: هو الوکیل، امین احقاق الحق.
نمره این بلیط 22 است و این یعنی این که تا این وقت، 22 نفر عضو آن بوده اند.
اعتبار بلیط: 1 ؟
چاپ این بلیط در «مطبعه شرقی» بوده است. (رسول جعفریان)
@UT_Central_Library
نوادر الوقایع برخلاف نامش، کتاب تاریخ نگارانه نیست، اما یک اثر ادبی سنگین از اواخر قرن نوزدهم میلادی، از بخارای شریف است که در حوزه های مختلف ادبی ـ به معنای وسیع کلمه ـ انبوهی از داده های علمی از سنت های علمی جاری را در این مجموعه بدست داده است. این کتاب، در واقع، ترکیبی از 22 رساله ـ نه لزوما تحت عنوان رساله ـ است که می شود آنها را شبیه متون ادبی ـ عربی قدیمی دانست که همه معارف اجتماعی و ادبی و سیاسی جاری را دارد. در هر رساله، انواع آیات و روایات و حکایات با نثری بسیار سخته و پخته آمده است. غالب آن حکایات از متون قدیم برگرفته شده و البته با نثری استوار بازنویسی شده است. به راستی نثر زیبای آن آدمی را شیفته خود می کند. نگاه ها همچنان برگرفته از آیین های فکری و مذهبی بخارای سنتی است نه مدرن، گرچه نیم نگاهی به عصر تازه هم دارد.
نخستین رساله با عنوان «رساله در نظم تمدن و تعاون» مانند سیاستنامه های قدیمی در اخلاق ملوک و رفتار با رعیت و متقابلا رفت رعیت با حاکم است، با همان طنین عدالتخانه و ضعیف گرایانه. رساله ای در تاریخ عالم و معنی حدوث و قدم، رساله دیگر در معنی حدیث «سقف الجنة عرش الرحمن»، رساله در تحقیق هیأت ارض، رساله در سبب نکبت عقلا و علت دولت سفها، رساله در اثبات حقوق ابوین، رساله در فرج بعد از یأس، رساله در آداب نکاح و تحقیق بی عقلی زنان! رساله در حکایت فرامشخانه و بیان علت قرب ساعت، رساله در حکایت مرد عجمی و رفتن او به گرداب اسکندر، رساله در تحقیق معنای عشق، رساله حکایت مرد حاجی و بیان منافع سفر و بیان خصلت زنان، رساله در نوادر حالات کسانی که از چنگ سباع و از دست دزدان رهایی یافته اند، حکایت میمون هوشمند، و رساله در وصایا فرزندان.
تورج اتابکی در مقدمه ای که نگارش آن را از درسته اندرزنامه ها به شمار آورده است. وصفی هم از اوضاع فرهنگی ماوراءالنهر از دوره تیموری تا افتادن آن به دست روسها آورده است. او از احمد دانش بخارایی هم یاد کرده که سال 1828 ـ 1829 به دنیا آمده، شرحی از زندگی او بدست داده است. او در سال 1874 از سن پترزبورگ دیدن کرده و شرح سفر خود را به این کتاب ضمیمه کرده است. در همین سفر است که کاظم بیگ را هم دیده و با هم مراوداتی داشه اند. در واقع، کتاب حاوی این سفرنامه او هم هست و از این جهت اطلاعات جالبی از مسکو و سن پترزبورگ دارد.
کتاب نوادر الوقایع، به جز این مقدمه، کتاب تصحیح استاد محمد کریم اشراق است که بر اساس دو نسخه تصحیح شده و مقدمه ای هم در باره روش تصحیح آن دارد. فهارس دقیقی نیز برای کتاب تنظیم شده که از حیث زبان شناسی هم مفید است.
این کتاب بدون شک یکی از مهم ترین آثار ادبی برآمده از بخارای قبل از تصرف و تسلط روسهاست. به علاوه از نظر ادبیات فارسی نیز بسیار مهم و سودمند و از آخرین حلقه های ادبی سنگین زبان فارسی و تولید شده در آن دیار است. کتاب نوادر الوقایع را دانشگاه مطالعات خارجی کیوتو در 2025 چاپ کرده است. امیدواریم نسخی از آن به ایران برسد. [قابل توجه آقای کندو]ی عزیز.
مائده آسمانی به روایت سلمان فارسی. رسول جعفریان
Читать полностью…
محمدعلی مهدویراد در نگاه این بنده خدا
در این آیین نکوداش نکاتی را در شش محور در باره ایشان عرض می کنم:
۱. پیوند دوستی و آرمانهای مشترک
من همواره خود را در رفاقت، خوشاقبال دانستهام. از نخستین روزهای ورودم به قم، همنشینی با بزرگان و علمایی چون آیات و حججاسلام سید جعفر مرتضی، سید مهدی روحانی، احمدی میانجی و مصباح یزدی، و بعدها در تهران، همراهی با مرحوم ایرج افشار، فرصتهای کمنظیری را برایم فراهم آورد.
در این میان، حلقه «مجمع» متشکل از آقایان معراجی، مهدویراد، مهریزی، عابدی و بنده، ثمره رفاقتی چهلساله است که با محوریت و حمایت جناب آقای شهرستانی شکل گرفت. با وجود تفاوت در مشرب و سلیقه، ما همواره «مشترکات» را بر «مفترقات» ترجیح دادهایم؛ چرا که شیرینیِ این همراهی، ریشه در عمق جان ما دارد. آقای مهدویراد یکی از ارکان این جمع و مردِ واقعیِ رفاقت است؛ او چنان صمیمی و بیتکلف است که گاه برای پاسداشتِ حرمتِ یک مجلسِ رفاقتی، با اشتیاق از مشغلههای علمیاش چشم میپوشد. ثمرهی این پیوند پایدار، تأسیس «کتابخانههای تخصصی ششگانه» است که امروز با بیش از ۵۹۵ هزار عنوان کتاب، میراثی ماندگار برای اهل پژوهش بهشمار میرود.
۲. شیفتگی به کتاب و اشراف کتابشناختی
تسلط آقای مهدوی بر دنیای کتاب، حیرتانگیز است. کتاب برای او نه یک ابزار، که «قوت غالب» و مایه حیات است؛ چنانکه قاآنی میگوید:
اگر زکات دهی فطرهی مرا «مِی» ده / که قوت غالبِ من باده بوده در رمضان
سخنرانی رسول جعفریان در مراسم اختتامیه ایران و ایمان 👆🌷
Читать полностью…
نکته لطیف استاد دینانی در باره مرحوم علامه طباطبایی
امروز 4 دی ماه 1404 در فرهنگستان علوم، در دفتر آیت الله دکتر سید مصطفی محقق داماد، خدمت استاد دینانی بودم و این فیلم را گرفتم (جعفریان).
@UT_Central_Library
5 دی ماه 1313 زاد روز استاد دینانی
ولادتشان مبارک 🌹🌹🌹
▪️ مقدمه کتاب تعجیز المسیحیین فخر الاسلام تصحیح آقای محمد امین شهشهانی
داستان گفتگوی اسلامی ـ مسیحی در ادبیات اسلامی، از قرآن آغاز می شود و پس از آن در میان مسلمانان و مسیحیان، یکسره تا به امروز ادامه یافت. بحث های این حوزه، جنبههای بسیار مختلفی دارد؛ از بحثهای الهیاتی تا بحثهای ادبی و اجتماعی و جز آن. حکایت این گفتگوها، در حوزه تشیع و ایران، یکی دیگر از ابعاد ماجرایی است که به ما ارتباط بیشتری پیدا میکند. شاید دورۀ ملموس آن، بهویژه تا آنجا که به اروپایی و شرق مربوط بود، بشود در دورهٔ ایلخانی و ضمن تلاشهای فرنگیها برای نفوذ در این دولت را یادآور شد. این وضعیت، در روزگار پس از ایلخانان، و تا آغاز تشکیل دولت صفوی، در حوزهٔ تبریز و نواحی مختلف ادامه داشت، چیزی که آثار آن را در سفرنامههای ونیزیان و جز آن میتوان دید. زمانی که دولت صفوی آمد، غربیها بسیار بیش از گذشته با اهداف مختلف به شرق اسلامی و شبهقاره آمدند. آنان طبعاً مسیحی بودند و در دنیای اسلام، همواره رودررو با مجادلات کلامی و دینی بودند. این علاوه بر آن بود که بخش قابل توجهی از مسافران، کشیش بودند و بر اساس رویهای که در آیین مسیحیت است، یکسره به دنبال تبلیغ و گسترش دین خویش بودند. روشن بود که برابر آنها، مقاومتهایی صورت میگرفت و یکی از خروجیهای این مقاومت، نگارش دهها کتاب و رساله و مقاله، به صورت له و علیه، میان مسیحیان و مسلمانان بود. این مجادلات، از قفقاز بگیر، تا آذربایجان، عراق عرب و عجم، و همینطور فارس و جنوب ایران، و طبعاً تهران تا شبهقارهٔ هند که آنوقت زبانش غالباً فارسی بود، آثار مکتوبی را خلق کرد. بارها انجیل و یا عهد قدیم ترجمه شد، کتابهای تبلیغی در نقد اسلام یا تبلیغ مسیحیت نوشته شد و بعدها که چاپ آمد، آثار متعددی چاپ شد. متقابلاً در این سوی نیز، عالمان مسلمان شروع به نگارش آثاری در رد آثار آنها کردند.
شرح این مسائل در تحقیقات فراوانی که در چند دههٔ گذشته در حوزه ادبیات مسیحی اسلامی و بهویژه شیعی ـ مسیحی صورت گرفته، آمده است. اولینبار که بنده با این مسئله مواجه شدم و دربارهٔ آن نوشتم، مقالاتی بود که در سال 1370 در کتاب دین و سیاست در دوره صفوی آمد. بعدها این جستجوها ادامه یافت. از جملهٔ آنها، تصحیح و انتشار دو انجیل فارسیشده، یکی از خاتونآبادی و دیگری از دورهٔ نادرشاه بود. در نهایت، در کتاب از دربند تا قطیف، شرحی از این ماجراها آوردم. ضمناً، همچنان آثاری از این متون را تصحیح و منتشر کردم.
فعالیت تبشیری در دورهٔ قاجار، رونق خاصی گرفت. این فعالیتها، در مشهد، فارس، تبریز، اصفهان، تهران و پارهای از شهرهای دیگر بود. تبلیغات مسیحی بهقدری در جهان اسلام فراوان شد که عالمان شیعه و سنی رد بسیاری از نقاط به ردیهنویسی نشستند. شبهقاره یکی از مراکز اصلی فعالیت آنان بود. این ردیهها، در بمبئی و نقاط دیگر انتشار مییافت و به ایران می رسید. علمای ایران دوره قاجار هم انبوهی از کتابها و مقالات را نوشتند. در اواخر دورهٔ قاجار، تهران و اصفهان در این زمینه فعال بودند. شرحی از آنچه که در اصفهان رخ داد، توسط آقای دکتر عیوضی نوشته شده و در آن از فعالیت صفاخانه اصفهان و نشریه آن و فعالیتهای علمای شهر یاد شده است.
در تهران، نویسنده ای با نام میرزا محمد صادق فخر الاسلام (م 1330 ق) با نوشتن چندین اثر وارد این معرکه شد و از جمله آثاری که نوشت، همین اثری است که جناب آقای شهشهانی تصحیح و آماده کردهاند. دایرهٔ این ادبیات همچنان بسیار گسترده و نیازمند پژوهشهای بیشتر است. آقای شهشهانی، دانشجوی بسیار خوب ما بود که در پایاننامهٔ ارشد خوش درخشید و بعد از آن نیز عشق و علاقه وتلاش و تکاپوی خود را ادامه داد. از جمله، توجهی بود که به این متن داشتند و آن را به شکل مطلوب و دلپذیر آماده کردند. برای ایشان آرزوی توفیق دارم. (رسول جعفریان / مهرماه ۱۴۰۴).
http://www.khabaronline.ir/detail/425999/weblog/jafarian
مطلبی که دو سال پیش در باره استاد صفی نژاد نوشتم
@jafarian1964
https://eitaa.com/mazahebnews/12351
https://mazaheb.ac.ir/fa/album/166/%D8%A2%DB%8C%DB%8C%D9%86-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DA%A9%D8%AA%D8%A7%D8%A8-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D9%BE%DB%8C%D8%BA%D9%85%D8%A8%D8%B1-%D8%B5-%D9%88-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%AE%D9%84%D9%81%D8%A7-%D9%85%D8%B4%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D8%B1%D9%87-%D8%A7%D8%A8%D9%86-%D8%AD%D8%A8%D8%A7%D9%86-
به مناسبت 27 آذر ماه 1404 روز وحدت حوزه و دانشگاه
https://historylib.com/articles/7032
تاریخ فوت شاه عباس کبیر
آفتاب از سر کله افکند و گفت
حیف حیف از سرور ایران زمین
1038 (الف ساقط است).
سوال پنجم
فرنگیان که در این زمان می باشند منکر وجود آسمانها می باشند، و طایفه ای از علمای علم هیئت آنها در سابق بر این نیز انکار وجود آسمانها کرده اند و حرکت برای زمین و کواکب ثابت می کنند و می گویند این تاریکی که در جانب بالا محسوس می شود رنگ آسمان نیست بلکه تاریخی بُعد و دوری است که به صورت آسمان می نماید و می گویند کواکب در هوا معلّق آویخته شده اند و معلق وار گردش می نمایند و زمین دور می زند نزد آنها...
این نکته از متنی است که سال 1305 نوشته شده است.
گفتمان تمدن اسلامی در دوره پهلوی، رسول جعفریان، تهران، نشر علم، 1402
این مجموعه متنی دانشگاهی، گفتمان تمدن اسلامی را در طول دورۀ پهلوی بررسی میکند که در آن نویسندگان ایرانی به مقابله فکری با نفوذ غرب میپرداختند. این بحثها بر محور نقد شدید تمدن غرب و بحرانهای معنوی و اخلاقی آن، همچون استعمار، ماشینیشدن زندگی، و فساد جنسی متمرکز بود. روشنفکران و روحانیون با استناد به میراث غنی اسلامی، تلاش کردند تا جایگاه علم و پیشرفت در شریعت را تثبیت کرده و دلایل عقبماندگی مسلمانان را در بیتوجهی به تعالیم اصیل دینی جستجو کنند. مسائل مدرنیته از جمله حقوق زنان و حجاب نیز مورد تفسیرهای متفاوتی قرار گرفت و در مقابل غربزدگی، بر لزوم اتحاد و آگاهی بخشی به ملتهای مسلمان تأکید میشد. این منابع شامل ترجمه آثار متفکرانی چون مودودی و سید قطب و همچنین تحلیل فعالیتهای انتشاراتی و علمی در شهر قم برای ترویج یک ایدئولوژی اسلامی پویا بودند. در مجموع، این آثار تلاشی فکری برای بیدار کردن ملتهای مسلمان و ارائه اسلام به عنوان تنها مکتب سعادتبخش در مواجهه با انحطاط بود.
@KETABCAST_AI_LIB_UT_AC
از اسناد کتابخانه مرکزی و مرکز اسناد دانشگاه تهران
توضیحات این بلیط را پایین ملاحظه فرمایید 👇🌷👇🌷👇
🔴 شبهای بخارا این بار در قم
کتاب طه با همکاری بخارا برگزار میکند:
▪️ شب سالنامهها و نظامنامههای مدارس و دانشگاههای ایران
🔻به مناسبت انتشار مجموعه سه جلدی مدرسهپژوهی توسط انتشارات طه
✍️ تألیف سیدرضا باقریان موحد
با سخنرانی:
رسول جعفریان
مقصود فراستخواه
حسن حضرتی
رضا باقریان موحد
مجید جلیسه
علی دهباشی
▪️زمان: پنج شنبه، ۲۹ آبان ۱۴۰۴، ساعت چهار بعدازظهر
▫️مکان: قم، خیابان معلم، مجتمع ناشران، طبقه سوم، سالن اجتماعات مجتمع ناشران
@bukharamag
@jafarian1964
@publisherscomplex
@tahabooks
@taha_bookstore
