221198
आम्ही आपले मराठी भाषेचे शब्दभांडार, आकलन आणि व्याकरणची समज वाढवण्यासाठी , विस्तारित करण्यासाठी मदत करू , आजच आपल्या मित्रांनाही आपल्या चॅनेल वर आमंत्रित करा. लगेच जॉईन करा @Marathi
🔹शुद्ध शब्द:
अशुद्ध शब्द - शुद्ध शब्द
1) तरून - तरुण
2) तांत्रीक - तांत्रिक
3) तरका - तारका
4) बंकेश्वर - त्र्यंबकेश्वर
5) थाठ - थाट
6) थेरला - थोरला
7) दिर्घ - दीर्घ
8) दाण - दान
9) दागीना - दागिना
10) दक्षीणा - दक्षिणा
11) दूसरा - दुसरा
12) दिलगीरी - दिलगिरी
13) दरारोज - दररोज
14) दिर्घोद्योग - दीर्घोदयोग
15) दत्पर - दप्तर
16) धिकार - धिक्कार
17) धण - धन
18) धनूष्य - धनुष्य
19) धुर्त - धूर्त
20) धोपटर्माग - धोपटमार्ग
21) ध्यानधारना - ध्यानधारणा
22) धारीष्ट - धारिष्ट
23) नोर्झर - निर्झर
24) नीष्कारण - निष्कारण
25) नियूक्त - नियुक्त
🔹मराठी व्याकरण प्रश्नमंजुषा
➖➖➖➖➖➖➖➖➖➖
*प्रश्न १: हरि-हर या शब्दात कोणते चिन्ह वापरले?*
*१) प्रश्नचिन्ह*
*२) उद्गारवाचक चिन्ह*
*३) संयोगचिन्ह* ✅
*४) अवतरण चिन्ह*
*प्रश्न २: 'कर्णमधुर' याचा विरूध्दार्थी शब्द कोणता?*
*१) कर्णपटू* ✅
*२) कमाल*
*३) कृपण*
*४) कृश*
*प्रश्न ३: पुढील वाक्प्रचार व अर्थाच्या जोड्यांमधून अयोग्य जोडी ओळखा*
*१) पालथ्या घागरीवर पाणी - निष्फळ श्रम*
*२) त्राटिका - कजाख बायको*
*३) कळीचा नारद- भांडणे लावणारा*
*४) उंबराचे फूल - नेहमी भेटणारी व्यक्ती* ✅
*प्रश्न ४: दोन वस्तूंतील साम्य चमत्कृतिपूर्ण रीतीने जिथे वर्णन केलेले असते, तेथे माझी निर्मिती होते.*
*१) यमक*
*२) उत्प्रेक्षा अलंकार*
*३) उपमा अलंकार* ✅
*४) अनुप्रास अलंकार*
*प्रश्न ५: आमच्या गावचे पाटील कर्णासारखे दानशूर आहेत. यातील अलंकार ओळखा*
*१) उपमा* ✅
*२) उत्प्रेक्षा*
*३) दृष्टांत*
*४) रूपक*
*प्रश्न ६: 'मराठी भाषा गुदमरते आहे.' विधेय ओळखा*
*१) मराठी*
*२) भाषा*
*३) गुदमरते आहे* ✅
*४) यांपैकी नाही*
*प्रश्न ७: होकार, प्रतिकार, करू, करून यांसारखे शब्द बनवितात त्यांना .......... म्हणतात*
*१) तत्सम शब्द*
*२) प्रत्यय*
*३) सिध्द शब्द*
*४) साधित शब्द* ✅
*प्रश्न ८: संकटात सापडलेली मी देवाची प्रार्थना करीत होते. या वाक्यातील काळ ओळखा?*
*१) साधा भूतकाळ*
*२) पूर्ण भूतकाळ*
*३) अपूर्ण भूतकाळ* ✅
*४) रीति भूतकाळ*
*प्रश्न ९: 'ईण' प्रत्यय लागून तयार झालेले स्त्रीलिंगी प्राणीवाचक शब्द ओळखा*
*१) वानर*
*२) माळी*
*३) सुतारीण* ✅
*४) बेडकी*
*प्रश्न १०: समासात किमान किती शब्द व पदे एकत्र येतात?*
*१) अनेक शब्द, पदे*
*२) एक शब्द व अनेक पदे*
*३) दोन शब्द किंवा पदे* ✅
*४) ठराविक शब्दच असतात*
@marathi
@marathi
समानार्थी शब्द :
खंड - भाग, तुकडा, दंड, अनेक देशांचा समूह
खाट - बाज, खाटले, बाजले
खास - खुद, स्वत:विशेष, मुद्दाम
खूण - संकेत, ईशारा, चिन्ह
खूळ - गडबड, छंद, वेड
खेळकुडी - थट्टा, खेळ, गंमत
गणपती - गजवदन, गजानन, गणराज, लांबोदर
विनायक - विघ्नहर्ता, गौरीनंदन, हेरंब, अमेय
गर्व - अभिमान, घंमेड, अंहकार
गाय - धेनु, गोमाता, गो, कामधेनू
गरज - निकड, आवश्यकता, जरूरी
गृह - धाम, घर, सदन, भवन, निवास
गरुड - वैनतय, खगेद्र, दविराज
गोपाळ - गिरीधर, मुरलीधर, गोविंद
गावठी - अडाणी, आडमुठा, खेडवळ, गावंढळ
घमेंडखोर - अंहकारी, गर्विष्ठ, बढाईखोर
घृणा - शिसारी, किळस, तिटकरा
घोर - काळजी, चिंता, विवंचना
घेर - चक्कर, प्रदक्षिणा, फिरणे
घट - मडक, पात्र, भांडे, तूट
घडी - घटका, पडदा, पट, घडयाळ
घात - नारा, हंगाम, वध, समसंख्याचा गुणाकार
घाणेरडा - ओंगळ, घामट, गलिच्छ,
घोट - चूळ, आवंडा, घुटका
चंडिका - दुर्गा, उग्र, निर्दय
समानार्थी शब्द :
तापट - संतापी, चलाख
ताकीद - बजावून सांगणे, जरब, आज्ञा
ताठपणा - गर्व, अहंकार, उद्धटपणा
तिरस्कार - कंटाळा, वीट, तिटकारा
तेज - चकाकी, टवटवी, तजेला
तारणे - वाचविणे, सांभाळणे, सोडविणे
तळं - तलाव, धरण, तटाक
तरुण - जवान, यौवन, युवक
तोंड - मुख, वदन, आनन
त्रास - वैताग, ज्वर, ताप
थट्टा - चेष्टा, मस्करी, विनोद
थोर - श्रेष्ठ, मोठा, महान
थंड - गार, शीत, शीतल
दंग - मग्न, गुंग, आश्चर्यचकित
दंडक - नियम, चाल, वहिवाट
दामटणे - धमकी देणे, कोबणे
दरवेशी - फिरताभिक्षेकरी, माकड किंवा अस्वल घेऊन पोट भरणारा
दीन - दुबळा, गरीब, नम्र
देव - ईश, सुर, परमेश्वर, ईश्वर, अमर
देवालय - देऊळ, राऊळ, मंदिर
दुर्धर - अवघड, गहन, श्रीमंत
धनु - कमठा, कोदंड, चाप, धनुष्य
धनाढ्य - सधन, धनिक, श्रीमंत
@marathi
समानार्थी शब्द :
तापट - संतापी, चलाख
ताकीद - बजावून सांगणे, जरब, आज्ञा
ताठपणा - गर्व, अहंकार, उद्धटपणा
तिरस्कार - कंटाळा, वीट, तिटकारा
तेज - चकाकी, टवटवी, तजेला
तारणे - वाचविणे, सांभाळणे, सोडविणे
तळं - तलाव, धरण, तटाक
तरुण - जवान, यौवन, युवक
तोंड - मुख, वदन, आनन
त्रास - वैताग, ज्वर, ताप
थट्टा - चेष्टा, मस्करी, विनोद
थोर - श्रेष्ठ, मोठा, महान
थंड - गार, शीत, शीतल
दंग - मग्न, गुंग, आश्चर्यचकित
दंडक - नियम, चाल, वहिवाट
दामटणे - धमकी देणे, कोबणे
दरवेशी - फिरताभिक्षेकरी, माकड किंवा अस्वल घेऊन पोट भरणारा
दीन - दुबळा, गरीब, नम्र
देव - ईश, सुर, परमेश्वर, ईश्वर, अमर
देवालय - देऊळ, राऊळ, मंदिर
दुर्धर - अवघड, गहन, श्रीमंत
धनु - कमठा, कोदंड, चाप, धनुष्य
धनाढ्य - सधन, धनिक, श्रीमंत
🔹समानार्थी शब्द
अलक्ष - परमेश्वर, ईश्वर, देव, अलख, ईश, भगवान
अमृत - सुधा, पीयूष, संजीवनी
अरण्य - वन, जंगल, रान, विपिन
अग्नी - विस्तव्य, पावक, निखारा, हुताशन, अनल
अश्व - तुरंग, घोडा, वारू, वाजी
अर्जुन - पार्थ, फाल्गुन, धनंजय, भारत
अमर्याद - असंख्य, अगणित, अमित
अंबर - गगन, नभ, अंतरिक्ष, आकाश, आभाळ
अपयश - पराभव, हार, अपमान, अयश
अवधी - समय, वेळ, काळ, अवकाश
आई - जननी, माऊली, माय, माता, जन्मदात्री
आठवण - ध्यान, स्मरण, संस्मरण, स्मृती
आकांत - हंबरडा, आक्रोश, रुदन
आनंद - उल्हास, हर्ष, संतोष, मोद
आशय - भावार्थ, अर्थ, तात्पर्य
आशा - आस, इच्छा, अपेक्षा, वासना, आकांक्षा
इंद्र - वज्रपाणी, शक्र, वासव, देवेंद्र, सहस्त्राक्ष
इष्ट - आवडते, प्रिय मानलेले
*इब्लिस - बदमाश, खोडकर, विचित्र
उकल - उलगडा, सुटका, मोकळे
उधळणे - फेकणे, पसरणे, फाजील खर्च करणे, स्वैर धावणे
उपाय - तजवीज, इलाज, उपचार
उमाळा - तरंग, लोट, उकळी
ऊब - आधार, सुख, उष्णता, वाफ
उत्कर्ष - प्रगती, संपन्नता, भरभराट, चलती एक
🔹समानार्थी शब्द:
अलक्ष - परमेश्वर, ईश्वर, देव, अलख, ईश, भगवान
अमृत - सुधा, पीयूष, संजीवनी
अरण्य - वन, जंगल, रान, विपिन
अग्नी - विस्तव्य, पावक, निखारा, हुताशन, अनल
अश्व - तुरंग, घोडा, वारू, वाजी
अर्जुन - पार्थ, फाल्गुन, धनंजय, भारत
अमर्याद - असंख्य, अगणित, अमित
अंबर - गगन, नभ, अंतरिक्ष, आकाश, आभाळ
अपयश - पराभव, हार, अपमान, अयश
अवधी - समय, वेळ, काळ, अवकाश
आई - जननी, माऊली, माय, माता, जन्मदात्री
आठवण - ध्यान, स्मरण, संस्मरण, स्मृती
आकांत - हंबरडा, आक्रोश, रुदन
आनंद - उल्हास, हर्ष, संतोष, मोद
आशय - भावार्थ, अर्थ, तात्पर्य
आशा - आस, इच्छा, अपेक्षा, वासना, आकांक्षा
इंद्र - वज्रपाणी, शक्र, वासव, देवेंद्र, सहस्त्राक्ष
इष्ट - आवडते, प्रिय मानलेले
इब्लिस - बदमाश, खोडकर, विचित्र
उकल - उलगडा, सुटका, मोकळे
उधळणे - फेकणे, पसरणे, फाजील खर्च करणे, स्वैर धावणे
उपाय - तजवीज, इलाज, उपचार
उमाळा - तरंग, लोट, उकळी
ऊब - आधार, सुख, उष्णता, वाफ
उत्कर्ष - प्रगती, संपन्नता, भरभराट, चलती एक
🔹सराव प्रश्न :
१) 'भाववाचक नाम' ओळखा
१) उंची ✅✅
२) शरद
३) पुस्तक
४) झाडे
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
२) खालील वाक्यातील सकर्मक क्रियापद ओळखा
१) ती हळू चालते
२) रघु खूप झोपला
३) रमेश दुध पितो ✅✅
४) तो मूर्ख आहे
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
३) कंसातील शब्दांचे सामान्यरूप निवडा .
माझ्या ( अंगण ) एक वडाचे झाड आहे
१) अंगणाला
२) अंगणाशी
३) अंगणाचे
४) अंगणा ✅✅
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
४) 'परंतु' हा शब्द कोणत्या अव्ययाचा सूचक आहे ?
१) उभयान्वयी अव्यय ✅✅
२) शब्दयोगी अव्यय
३) क्रियाविशेषण अव्यय
४) केवलप्रायोगी अव्यय
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
५) कर्ता - कर्म - क्रियापद यांच्या परस्पर संबंधाना ..........म्हणतात
१) वाक्य
२) शब्दसमूह
३) कर्तरी प्रयोग
४) प्रयोग ✅✅
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
६) ' पुस्तक ' हा शब्द मराठी व्याकरणात कोणत्या लिंगप्रकारात येतो ?
१) नपुसंकलिंग ✅✅
२) पुल्लिंग
३) स्त्रीलिंग
४) यापैकी नाही
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
७) ' मी निबंध लिहिते असे ' या वाक्यातील काळ ओळखा
१) रीती भूतकाळ ✅✅
२) रीती वर्तमानकाळ
३) रीती भविष्यकाळ
४) अपूर्ण भूतकाळ
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
८) ' आणि ' हे कोणते उभयान्वयी अव्यय आहे ?
१) विकल्पबोधक
२) परिणामबोधक
३) संकेतबोधक
४) समुच्चयबोधक ✅✅
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
९) अरेरे ! गंगारामचं अजून लग्न झालेलं नाही या वाक्यामध्ये 'अरेरे 'हा कोणता अव्यय आहे ?
१) उभयान्वयी
२)क्रियाविशेषण
३)केवलप्रयोगी ✅✅
४)शब्द योगी
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
१०) खालीलपैकी समुच्चयबोधक उभयान्वयी अव्ययाचे उदाहरण कोणते ?
१) तुला पुस्तक हवे की पेन्सिल हवी ?
२)पाऊस आला आणि हवेत गारवा झाला.✅✅
३) मला थोडे बरे नाही बाकी सर्व ठीक.
४)खुप अभ्यास केला म्हणून पास झालो.
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
११)'बाभळी मुद्रा व देवळी निद्रा 'या म्हणीचा अर्थ पुढीलप्रमाणे आहे.
१) दिसण्यास बावळट व व्यवहार चतुर माणुस✅✅
२)अत्यंत बावळट माणुस
३)बाभळीखाली असणा-या देवळात झोपणारा
४)खूपच आळशी माणुस
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
१२) गडद निळे गडद निळे जलद भरून आले,
शितलतनु चपलचरण अनिलगण निघाले |
हे कोणत्या अलंकाराचे उदाहरण आहे ?
१) यमक
२)पुष्यमक
३)अनुप्रास✅✅
४) श्लेष
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
Telegram.me/Marathi
🔹 स्वरांच्या र्हस्व व दीर्घ उच्चारानुसार शब्दांचे वेगळे अर्थ होऊ शकतात.
(१) पाणि --हात पाणी --जल
(२) दिन --दिवस दीन --गरीब
(३) शिर --डोके शीर --रक्त वाहिनी
(४) पिक --कोकीळ पीक --धान्य
(५) सुत -- मुलगा सूत --धागा
(६) सुर --देव सूर --आवाज
(७) सलिल -पाणी सलील -लीलेने
(८)चाटु - संतोष देणारे चाटू -लाकडी पळी
(९) मिलन --भेट मीलन --मिटणे
जॉईन करा आमचे चॅनेल @Marathi
🔹अलंकार
〰〰〰〰〰〰〰
✔५) पर्यायोक्ती:- एखादी गोष्ट आडवळणाने सांगणे.त्याचे वडील 'सरकारी पाहुणचार' घेत आहेत. ( तुरुंगात आहेत)
〰〰〰〰〰〰〰
✔६) विरोधाभास:- एखाद्या विधानात वरवर विरोध दिसतो पण वास्तवात तसा नसतो.
〰〰〰〰〰〰〰〰
🔺उदा:-
1. जरी आंधळी मी तुला पाहते
2. सर्वच बोलू लागले की कोणी ऐकत नाही
〰〰〰〰〰〰〰〰
✔७) व्यतिरेक:- (विशेष स्वरूपाचा अतिरेक) व्यतिरेक हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार
आहे.
1. "जेव्हा कोणत्याही काव्यात वा वाक्यात उपमेय हे उपमानापेक्षा श्रेष्ठ दाखविले जाते तेव्हा 'व्यतिरेक' अलंकार होतो."
〰〰〰〰〰〰〰〰〰
🔺उदा.-
'अमृताहुनि गोड नाम तुझे देवा'
🔺स्पष्टीकरण- प्रस्तुत उदाहरणात परमेश्वराचे नाव हे
उपमेय गोडीच्या बाबतीत अमृत
या उपमानापेक्षाही वरचढ आहे (श्रेष्ठ आहे ) असे
वर्णन केलेले असल्यामुळे इथे 'व्यतिरेक' अलंकार झालेला आहे.
🔺अन्य उदाहरणे-
1. कामधेनुच्या दुग्धाहुनही ओज हिचे बलवान
2. तू माउलीहून मयाळ | चंद्राहूनि शीतळ |
पाणियाहुनि पातळ | कल्लोळ प्रेमाचा ||
3. सावळा ग रामचंद्र
रत्नमंचकी झोपतो
त्याला पाहून लाजून
चंद्र आभाळी लोपतो
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
✔८) रूपक:- रुपक हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
1. उपमेय आणि उपमान यांत एकरूपता आहे असे वर्णन असते तेथे रूपक अलंकार होतो.
🔺उदा:
बाई काय सांगो
स्वामीची ती दृष्टी
अमृताची वृष्टी
मज होय
ऊठ पुरुषोत्तमा
वाट पाहे रमा
दावि मुखचंद्रमा
सकळिकांसी
〰〰〰〰〰〰〰〰〰
✔९) अतिशयोक्ती:- अतिशयोक्ती हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
1. अलंकारात प्रत्यक्षात असणारी कल्पना ही फारच फुगवून सांगितलेली असते तेव्हा अतिशयोक्ती अलंकार होतो.
2. उपमा, उत्प्रेक्षा, रुपक, व्यतिरेक ह्या अलंकारात अतिशयोक्ती असतेच पण कोणतीही कल्पना आहे त्यापेक्षा फुगवून सांगताना त्यातील असंभाव्यता अधिक स्पष्ट करुन सांगितलेली असते तेव्हा हा अलंकार होतो.
🔺उदा:
जो अंबरी उफळता खुर लागलाहे
तो चंद्रमा निज तनूवरि डाग लाहे
काव्य अगोदर झाले नंतर जग झाले सुंदर
〰〰〰〰〰〰〰〰〰
✔१०) अनन्वय:- अनन्वय हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
1. उपमेयाला उपमेयाचीच उपमा दिली जाते.
🔺उदा:
आहे ताजमहाल एक जगती तो तोच
त्याच्यापरी या दानासी या दानाहुन अन्य नसे उपमान
➖➖➖➖➖➖➖➖
क्रमशः
🔹क्रियापद
🏀 वाक्याच्या अर्थ पूर्ण करणार्या क्रियावाचक शब्दालाच 'क्रियापद' असे म्हणतात.
उदा....
1) गाय दूध देते.
2)आम्ही परमेश्र्वराची प्रार्थना करतो.
3)मुलांनी खरे बोलावे.
4)आमच्या संघाचे ढाल जिंकली.
🏀 *धातु*---- :
*क्रियापदातील प्रत्यय रहित मूल शब्दाला 'धातु' असे म्हणतात*
उदा. दे, कर, बोल, जिंग, ये, जा, उठ, बस, खा, पी, इत्यादी.
🏀 *धातुसाधीते/ कृदंते*
धातुला विविध प्रत्यय लागून क्रिया अपुरी दाखविणार्या शब्दांना 'धातुसाधीत' किंवा 'कृंदते' असे म्हणतात.
उदा....
🏀ह्या मुली पुर्वी चांगल्या गात.
🏀त्या आता गात नाहीत.
वरीला वाक्यात 'गा' या धातूला त
हा प्रत्यय लागून गात अशी क्रियावाचक रुपे आली आहेत.
पहील्या वाक्यात गात हे वाक्याचा अर्थ पूर्ण करते.म्हणून ते क्रियापद
आहे.
दुसऱ्या वाक्यात गात हे केवळ धातूसाधित आहे.
🏀 *धातुसाधीते वाक्याचा शेवटी कधीच येत नाही ते वाक्याच्या सुरूवातीला किंवा वाक्याच्या मध्ये येतात*
🏀 *फक्त संयुक्त क्रियापदातच धातुसाधीते क्रियापदाचे काम करते*
उदा.
क्रियापदे- केले, करतो, बसला, लिहितो, खातो.
धातुसाधिते- करून, बसता, लिहून, खतांना, खाणारी, लिहितांना, बोलतांना.
धावणे आरोग्यासाठी चांगले असते. (धावणे-धातुसाधीत, असते-क्रियापद)
🏀त्यांच्या घरात खाणारी माणसे पुष्कळ आहेत. (खाणारी-विशेषण, खाणारी-धातुसाधीत, आहेत-क्रियापद)
🏀जहाज समुद्रात बुडतांना मी पाहिले. (बुडतांना- क्रियाविशेषण, बुडतांना-धातुसाधीते, पाहिले–क्रियापद)
क्यात क्रिया करणारा एक व ती.
उदा.
गाय दूध देते.
पक्षी मासा पकडतो.
गवळी धार काढतो.
राम आंबा खातो.
अनुराग निबंध लिहितो.
आरोही लाडू खाते.
🏀वाक्यात क्रिया ज्याच्यामार्फत होते त्याला कर्ता म्हणतात.
उदा......
गुरुजीनी फळ्यावर लिहिले.
यात कर्ता गुरुजी.
🏀वाक्यात क्रिया ज्याच्यावर घडली त्याला कर्म म्हणातात.
उदा....
राम चित्र काढतो इथे कर्म चित्र होते.
आज सायंकाळी ठीक 6 वाजता प्रीमियर होईल...
लिंक वर क्लिक करून नोटीफिकेशन ऑन करा...
https://youtu.be/IBpsjK98C6g?si=RirGV3-6v36OGywg
🔹नाम
🎾 व्यक्ती वस्तू स्थळाच्या नावाला नाम म्हणतात.
🎾 *प्रत्यक्ष दिसणाऱ्या व कल्पनेने जाणलेल्या कोणत्याही वस्तू व्यक्ती स्थळाच्या नावाला नाम म्हणतात*.
🏀कल्पनेने जाणलेल्या म्हणजे स्वर्ग
नरक अशा बाबी.
🏀उदा....
पाटी , वही , पेन ,
*खालील सर्व शब्दांना व्याकरणात नाम असे म्हणातात*
*जगातील कोणत्याही दिसणाऱ्या किंवा न दिसणाऱ्या वस्तूला जे नाव ठेवलेले असते, त्याला नाम म्हणतात*
🏀 *मुलांची नवे*------- : राजेश दिनेश
रमेश जयेश
🏀 *मुलींची नावे* : संगीता
शीतल कुसुम
🏀 *पक्ष्यांची नावे*: मोर
🏀प्राण्यांची नावे : हत्ती
चिमणी पोपट
🏀 *फुलांची नावे* : झेंडू
मोगरा , गुलाब
🏀 *फळांची नावे*: पपई
पेरू , आंबा
🏀 *भाज्यांची नावे*: भोपळा , भेंडी , कोबी
🏀 *वस्तूंची नावे*: फळा , खुर्ची , टेबल
🏀 *पदार्थांची नावे* : चकली ,चिवडा ,लाडू
🏀 *नद्यांची नावे*: गोदावरी , यमुना , गंगा
🏀 *पर्वतांची नावे* सातपुडा सह्याद्री हिमालय
🏀 *अवयवांची नावे*-- नाक , कान , डोळा
🏀 *नात्यांची नावे* आई बहीण भाऊ
🏀 *काल्पनिक नावे*: परी , राक्षस , देवदूत
🏀गुणांची नावे : महानता नम्रता ,शौर्य
🏀 *मनःस्थितीची नावे*: उदास दुःख , आनंद
🏀 *माणसे, वस्तू, पदार्थ, प्राणी, पक्षी, त्यांचे गुण, काल्पनिक वस्तू यांना जी नावे ठेवली आहेत, त्यांना नाम म्हणतात*
आज सायंकाळी ठीक 6 वाजता प्रीमियर होईल...
लिंक वर क्लिक करून नोटीफिकेशन ऑन करा...
https://youtu.be/Xt7XQL9dBvk?si=EXVBfzZBt-mdWfgt
🔹वाक्य पृथक्करण
🔸पृथक म्हणजे वेगळे किंवा सुटे करणे असा होतो आणि वाक्यापृथक्करण म्हणजे वाक्यातील भाग वेगळा करून दाखविणे.
🔷वाक्य:⤵
उद्देश विभाग(उद्देशांग)↔विधेय विभाग
(विधेयांग)
1)उद्देश (कर्ता) ↔1) कर्म व कर्म विस्तार
2)उद्देश विस्तार ↔2) विधानपूरक
↔3) विधेय विस्तार
↔4) विधेय (क्रियापद)
💠उद्देश विभाग/उद्देशांग:💠
💠1)उद्देश (कर्ता)
🔸वाक्य ज्याच्या विषयी माहिती सांगते तो वाक्याचा कर्ता असतो.
🔸क्रियापदातील धातुला णारा, णारे, णारी, हे प्रत्यय जोडून कोण / काय ने प्रश्न विचारल्यास उत्तर कर्ता येते.
🔶उदा.🔸
🔹रामुचा शर्ट फाटला.
➡(फाटणारे काय/कोण?)
🔹रामरावांचा कुत्रा मेला.
➡(मरणारे कोण/काय?)
🔹मोगल साम्राज्याचा अंत झाला.
➡(होणारे-कोण/काय?)
🔹रामुच्या घराचा दरवाजा उघडला.
➡(उघडणारे कोण/काय?)
👉वरील वाक्यात शर्ट, कुत्रा, अंत, दरवाजा हे उद्देश (कर्ता) आहेत.
💠2) उद्देश विस्तार
🔸कर्त्याविषयी माहिती सांगणारे शब्द जर कर्त्यापूर्वी असतील. तर अशा शब्दांना उद्देश विस्तारात लिहावे.
🔶उदा.🔸
🔸शेजारचा रामु धपकन पडला.नियमित अभ्यास करणारे विधार्थी पास होतात.
🔶विधेय विभाग/विधेयांग.
🔸वाक्यात ज्यांच्यावर क्रिया घडते ते कर्म असते म्हणजेच क्रिया सोसणारे कर्म असते.
🔶उदा.🔸
🔹रामने झडाचा पेरु तोडला.
➡(या वाक्यात तोडण्याची क्रिया पेरु वर झाली म्हणून ते कर्म.)
🔹गवळ्याने म्हशीची धार काढली.
➡(या वाक्यात काढण्याची क्रिया धारेवर झाली म्हणून ते कर्म)
💠1) कर्म विस्तार
🔷कर्मापूर्वी कर्माविषयी माहिती सांगणारा शब्द म्हणजे कर्म विस्तार होय.
🔶उदा.🔸
🔸रामने झाडाचा पेरु तोडला.गवळ्याने काळ्या म्हशीची धार काढली.
💠2) विधान पूरक
🔷कर्त्याविषयी माहिती सांगणारा शब्द जर कर्त्यांनंतर आला तर ते विधानपूरक असते.
🔶उदा.🔸
🔸राम राजा झाला.संदीप शिक्षक आहे.शरदाच्या चांदण्यात गुलमोहर मोहक दिसतो. वरील वाक्यावरुन राजा, शिक्षक, मोहक ही शब्द कर्त्याविषयी अधिक महितीसांगत आहेत म्हणून त्यांना विधानपूरक असे म्हणतात.
💠3) विधेय विस्तार
🔷क्रियापदास विधेय असे म्हणतात.
🔸वाक्यात क्रियापदाविषयी माहिती सांगणार्या शब्दांचा यात समावेश होतो. क्रियापदाला केव्हा/ कोठे/ कसे ने प्रश्न विचारल्यास विधेय विस्तार उत्तर येते. ही सर्व क्रियाविशेषणे असतात.
🔶उदा.🔸
🔸कुटुंबातील सर्व व्यक्ती रविवारी वनभोजनास गेले.शरदाच्या चांदण्यात गुलमोहर मोहक दिसतो.माझा जिवलग मित्र मनीष माझे पत्र पाहताच त्वरित आला.
💠4) विधेय/क्रियापद
🔷वाक्यातील क्रियापदाला विधेय असे म्हणतात.
🔶उदा.🔸
🔸रमेश खेळतो.
🔸रमेश अभ्यास करतो.
🔸रमेश चित्र काढतो.
आमचे चॅनेल जॉईन करण्यासाठी @marathi येथे क्लिक करा व चॅनेल ओपन झाले की join ऑप्शन वर क्लिक करा.
🔹शुद्ध शब्द
अशुद्ध शब्द - शुद्ध शब्द
1) चाह - चहा
2) छपर - छप्पर
3) जागार - जागर
4) जागर्त - जागृत
5) ज्यादुगार - जादूगार
6) जीज्ञासू - जिज्ञासू
7) ज्योस्त्ना - ज्योत्स्ना
8) तिर्थरूप - तीर्थरूप
9) त्रीभूवन - त्रिभुवन
10) ततसम - तत्सम
11) जागतीक - जागतिक
12) हूंकार - हुंकार
13) हिंदू - हिंदु
14) हारजित - हारजीत
जॉईन करा : @marathi
समानार्थी शब्द :
निकड - गरज, जरूरी, लकडा
निका - चांगला, पवित्र, योग्य, शुद्ध
निमंत्रण - अवतण, आमंत्रण, बोलावण
पंगत - भोजन, रांग, ओळ
पत्नी - भार्या, बायको, अर्धांगी, अस्तुरी
पान - पर्ण, पत्र, दल
परंपरा - प्रथा, पद्धत, चाल, रीत
प्रभात - उषा, पहाट, प्रात:काल
पाठ - नियम, धडा, पुन्हा-पुन्हा म्हणने, पार्श्वभाग
पार्वती - उमा, दुर्गा, गौरी, भवानी
पुष्प - कुसुम, सुमन, फूल
पिता - जनक, तीर्थरुप, बाप, वडील
प्रताप - शौर्य, बहादुरी, पराक्रम, सामर्थ्य
पुरुष - मर्द, नर, मनुष्य
पाखरू - पक्षी, खग, द्विज, विहंग
पुरातन - जुनाट, प्राचीन, पूर्वीचा
प्रख्यात - ख्यातनाम, प्रसिद्ध, नामांकित
पाय - चरण, पाऊल, पद
पोपट - शुक, रावा, राघू, कीर
प्रौढ - प्रगल्भ, घीट, शहाणा
प्रवाह - पाझर, धार, प्रस्त्रव
फाकडा - माणीदार, हुशार, ऐटबाज, रुबाबदार
फट - चीर, खाच, भेग
फोड - सूज, फुगलेला भाग, फुगारा
फरक - अंतर, भेद
@marathi
समानार्थी शब्द :
चढण - चढ, चढाव, चढाई
चातुर्य - हुशारी, कुशलता, चतुराई
चवड - ढीग, रास, चळत
चव - रुचि, शशांक, सोम, सुधाकर, इंदु, रंजनीकांत, कुमुदनाथ
चंद्रिका - कौमुदी, चांदणे, ज्योत्स्ना
चक्रपाणी - विष्णु, रमापती, नारायण केशव, कृष्ण, वासुदेव, शेषशायी
चतुर - धूर्त, हुशार, चाणाक्ष
चाल - चढाई, रीत, हला, चालण्याची रीत
छाया - सावली, प्रतिबिंब, छटा, शैली
छाप - ठसा, छापा, अचानक हल्ला
छळ - लुबाडनुक, गांजवणूक, ठकवणे, जाच
छिद्र - छेद, दोष, भोक, कपट
छडा - तपास, शोध, माग
जतावणी - सूचना, इशारा, ताकीद
जन्म - उत्पति, जनन, आयुष्य
जप - ध्यास, ध्यान, देवाचेनाव मंत्राची पुन्हा पुन्हा आवृति
जबडा - तोंड, दाढ
जुलूम - जबरदस्ती, जबरी, बळजोरी, अन्याय
जरब - दहशत, दरारा, धास्ती, वचक
जल - जीवन, तोय, उदक, पाणी, नीर
झाड - वृक्ष, पादप, दुम, तरु
झुंज - टक्कर, संघर्ष, लढा
झुणका - बेसन, पिठले, अळण
झटका - झोक, डौल, शरीराचा तोल, कल
जॉईन करा @marathi
समानार्थी शब्द :
झोपाळा - झुला, हिंदोळा, टाळाटाळ
झरा - निर्झर, ओहळ, ओढा
झगडा - कलह, भांडण, तंटा
टका - पैसा, पैका, जमीन मोजण्याचे माप
टणक - निबर, कठिण, धट्टाकट्टा
टिळा - तिलक, टिळक, ठिपका
टूक - कुशलता, युक्ती, टक
टाळाटाळ - र्हयगय, दिरंगाई, टगळमंगळ
ठराव - नियम, सिद्धांत, निकाल
ठळक - स्पष्ट, मोठे, जाड
ठाम - पक्का, कायम, दृढ
ठिकाण - पत्ता, स्थान, खूण
डोके - माथा, मस्तक, शिर
डोळा - नेत्र, लोचन, अक्ष, चक्षू
डगर - उतरण, टेकडी, ढळ
डौल - रुबाब, दिमाख, ऐट
ढग - घन, जलद, मेघ, नीरद
ढाळणे - गाळणे, आतणे, अभिषेक करणे
ढेकूळ - ढेप, पेंड, भेली
ढिलाई - चालढकल, दुर्लक्ष, दिरंगाई, हयगय
ढोंगी - लबाड, भोंदू, दांभिक, फसवा
ढोल - नगारा, डंका, पडघम
तक्रार - वाद, भांडण, हरकत
तट - काठ, किनारा, बाजू, भांडण
तत्व - सत्य, तात्पर्य, अंश
आमच्या चॅनेल वर जॉईन होण्यासाठी @marathi यथे क्लीक करा , चॅनेल ओपन होईल , त्यानंतर चॅनेल च्या तळाशी असणाऱ्या JOIN ऑप्शन वर क्लिक करा.
🔹समानार्थी शब्द
एकता - ऐक्य, एकी, एकजूट, एकमेळ
ऐश्वर्य - सता, संपत्ती, वैभव, सामर्थ्य
ओज - तेज, पाणी, बळ
ओढ - कल, ताण, आकर्षण
ओवळा - अपवित्र, अमंगल, अशुद्ध
ओळख - माहिती, जामीन, परिचय
कच्छ - कासव, कूर्म, कमट, कच्छप
कळकळ - चिंता, काळजी, फिकीर, आस्था
श्रीकृष्ण - वासुदेव, कन्हैया, केशव, माधव
कपाळ - ललाट, भाल, निढळ
कमळ - पदम, अंबुज, पंकज, सरोज, नीरज
कृपण - चिकू, कंजूष, खंक, हिमटा, अनुदार
काक - कावळा, वायस, एकाक्ष
किरण - रश्मी, कर, अंशू
काळोख - तिमिर, अंधार, तम
कलंक - बट्टा, दोष, डाग, काळिमा
करुणा - दया, माया, कणव, कृपा कसब - कौशल्य, प्राविण्य, नैपुण्य, खुबी
कर्तबगार - कार्यक्षम, दक्ष, कुशल, निपुण
कुरूप - विद्रूप, बेढब, विरूप
कोमल - मृदु, हळवा, मऊ, नाजुक
खग - शकुंत, पक्षी, व्दिज, अंडज, पाखरू
खजिना - द्रव्य, कोष, भांडार, तिजोरी
खच - गर्दी, दाटी, रास खट्याळ - खोडकर, व्दाड, खट
काही संधी :
१ मद् + अंध = मतांध प्रथम व्यंजन संधी
२ कृपा + ओघ = कृपौघ
( स्वरसंधी : आ+औ = औ जस कि गंगा + ओघ = गंगौघ )
३ नदी + उद् गम = नद्युद्गम
( स्वरसंधी : ई + उ = य + उ = यु जस कि अति + उत्तम = अत्युत्तम )
🔹प्रश्नसंच
1. 'अडकित्ता' हा शब्द कोणत्या भाषेतून आला आहे?
हिंदीफारसीकानडी गुजराती
उत्तर : कानडी
2. 'पेशवा' हा शब्द कोणत्या भाषेतून आला आहे?
कानडीगुजरातीफारसी हिंदी
उत्तर : फारसी
3. 'लंबोदर व पीतांबर' ही खालीलपैकी कोणत्या समासाची उदाहरणे आहेत?
बहुव्रीहि समास तत्पुरुष समासद्वंद्वं समासयापैकी नाही
उत्तर : बहुव्रीहि समास
4. खालीलपैकी कोणता पर्यायाला 'अव्ययीभाव' समासाचे उदाहरण होईल?
बटाटेवडापंचवटीबेमालूम तोंडपाठ
उत्तर : बेमालूम
5. 'शिक्षकांनी विद्यार्थ्याला शिकवावे' - या वाक्यातील प्रयोग ओळखा.
कर्तरी प्रयोगभावे प्रयोग कर्मणी प्रयोगयापैकी नाही
उत्तर : भावे प्रयोग
6. 'भरत म्हणून एक राजा होऊन गेला' - या वाक्यातील अधोरेखित शब्दाचा प्रकार कोणता?
कारणबोधक उभयान्वयी अव्ययस्वरूपबोधक उभयान्वयी अव्यय उपदेशबोधक उभयान्वयी अव्ययपरिणामबोधक उभयान्वयी अव्यय
उत्तर : स्वरूपबोधक उभयान्वयी अव्यय
7. 'मला फक्त शंभर रुपये हवेत' - या वाक्यातील फक्त या शब्दाचा प्रकार ओळखा.
सार्वनामिक विशेषणसाधित क्रिया विशेषणकेवलप्रयोगी अव्ययसंग्रहवाचक शब्दयोगी अव्यय
उत्तर : संग्रहवाचक शब्दयोगी अव्यय
8. 'अमका' हे कोणत्या प्रकारचे विशेषण आहे?
सर्वनामिक विशेषण नामसाधित विशेषणअव्ययसाधित विशेषण धातुसाधित विशेषण
उत्तर : सर्वनामिक विशेषण
9. पुढील वाक्यातील अधोरेखित शब्दांची जात सांगा.
आमच्या गावात बरेच पाटील आहेत.
भाववाचक नामसामान्य नामविशेषणविशेषनाम
उत्तर : सामान्य नाम
10. 'अनिल' च्या समानार्थी शब्द -
मत्स्यमंडूकरुणसमीरण
उत्तर : समीरण
------------------------------------
जॉईन करा @Marathi
https://youtu.be/xjGJZMcwMEs?si=tQzNOJv8_KNght7A
Читать полностью…
🔹प्रश्नमंजुषा
1⃣ किती खराब आहे हे धान्य ! वरील वाक्याचा रचना प्रकार कोणता?
1⃣होकारार्थी✔
2⃣नकारार्थी
3⃣संकेतार्थी
4⃣विध्यर्थधा
2⃣वडिलांनी मुलाला शाळेत घातलेया वाक्याचा प्रयोग कोणता?
1⃣ अकर्तृक -भावे प्रयोग
2⃣ कर्तृ - कर्म संकर प्रयोग
3⃣कर्म - भाव संकर प्रयोग✔
4⃣कर्तृ - भाव संकर प्रयोग
3⃣दंत्य वर्ण कोणते ते सांगा
1⃣क् ख् ग्
2⃣च् छ् ज्
3⃣ट् ठ् ड्
4⃣त् थ् द् ✔
4⃣पुढील पैकी लिंगानुसार बदलणारी सर्वनामे कोणती
1⃣मी तू स्वता
2⃣तू हा कोण
3⃣जो तो काय
4⃣तो हा जो
वरीलपैकी अचूक पर्याय कोणते
1⃣1आणि4 फक्त
2⃣3 आणि 4 फक्त
3⃣2 फक्त
4⃣4 फक्त ✔
5⃣खालील वाक्य कोणत्या प्रकारचे आहे
मला ताप आल्यामुळे मि शाळेस जाणार नाही
1⃣मिश्र वाक्य
2⃣गौण वाक्य
3⃣संयुक्त वाक्य
4⃣केवल वाक्य✔
6⃣अलंकारओळखा
अमृताहुनी गोड नाम तुझे देवा
1⃣अपन्हती
2⃣व्यतिरेक✔
3⃣चेतन गुणोक्ती
4⃣यापैकी नाही
7⃣समास ओळखा
पुरुषोत्तम
1⃣अव्ययी भाव समास
2⃣कर्मधारय समास✔
3⃣द्विगू समास
4⃣यापैकी नाही
8⃣औषध नलगे मजला, परिसू निमाता बरे म्हणुनि डोले
अलंकार ओळखा
1⃣अनुप्रास
2⃣यमक
3⃣श्लेष✔
4⃣उपमा
9⃣उंदीर या नामाचे अनेकवचन कोणते
1⃣उंदरे
2⃣उंदराना
3⃣उंदीर
4⃣अनेकवचन होत नाही✔
1⃣0⃣बहुव्रीही समासओळखा
1⃣रामलक्ष्मण
2⃣धर्माधर्म
3⃣चक्रपाणी✔
4⃣घननील
🔹मराठी व्याकरण प्रश्नमंजुषा
〰〰〰〰〰〰〰〰〰〰
*प्रश्न: १)* मी दोन शब्द किंवा दोन वाक्ये यांना जोडतो. मी कोण?
*१) विशेषण*
*२) केवलप्रयोगी*
*३) शब्दयोगी*
*४) उभयान्वयी*
4⃣✔
*प्रश्न: २)* मी क्रियापदाबद्दल अधिक माहिती सांगतो... मी कोण?
*१) विशेषण*
*२) क्रियाविशेषण*
*३) केवलप्रयोगी*
*४) शब्दयोगी*
2⃣✔
*प्रश्न: ३)* शब्दांच्या जाती म्हणजे शब्दांचे......
*१) खेळ*
*२) प्रकार*
*३) अर्थ*
*४) वैशिष्ट्य*
2⃣✔
*प्रश्न: ४)* वाक्य हे ....... चे बनलेले असते.
*१) क्रियापदांचे*
*२) शब्दांचे किंवा पदांचे*
*३) नामाचे*
*४) विशेषणाचे*
2⃣✔
*प्रश्न: ५)* ध्वनींच्या चिन्हांना..... म्हणतात.
*१) अक्षरे*
*२) चिन्हे*
*३) वर्ण*
*४) वाक्य*
1⃣✔
*प्रश्न: ६)* विकारी व अविकारी यांना अनुक्रमे ...... म्हणतात.
*१) सव्यय व अव्यय*
*२) नाम व सर्वनाम*
*३) विशेषण व क्रियाविशेषण*
*४) शब्दयोगी व उभयान्वयी*
1⃣✔
*प्रश्न: ७)* जे शब्द क्रिया दाखवून वाक्याचा अर्थ पूर्ण करतात त्यांना.... म्हणतात.
*१) क्रियाविशेषण*
*२) क्रियापदे*
*३) विशेषणे*
*४) उभयान्वयी*
2⃣✔
*प्रश्न: ८)* जे शब्द नामाबद्दल अधिक माहिती सांगतात व त्यांचे क्षेत्र मर्यादित करतात त्यांना ...... म्हणतात.
*१) क्रियाविशेषणे*
*२) केवलप्रयोगी*
*३) विशेषणे*
*४) शब्दयोगी*
3⃣✔
*प्रश्न: ९)* सावळाच रंग तुझा पावसाळा नभापरि ||
या पद्यपंक्तीतील अलंकार ओळखा.
*१) उपमा*
*२) रूपक*
*३) श्लेष*
*४) अपन्हुती*
1⃣✔
*प्रश्न: १०)* 'अकलेचा खंदक' या वाक्प्रचाराचा अर्थ-
*१) जबाबदारी टाळणे*
*२) लठ्ठ होणे*
*३) मूर्ख मनुष्य*
*४) शेवट करणे*
3⃣✔
=======================
जॉईन करा आमचे चॅनेल @marathi
आज सायंकाळी ठीक 6 वाजता प्रीमियर होईल...
लिंक वर क्लिक करून नोटीफिकेशन ऑन करा...
https://youtu.be/hixil3vjKTk?si=9gDrtubCv20hey1M
आज सायंकाळी ठीक 6 वाजता प्रीमियर होईल...
लिंक वर क्लिक करून नोटीफिकेशन ऑन करा...
https://youtu.be/IBpsjK98C6g?si=RirGV3-6v36OGywg
🔹विशेषण
खालील शब्दसमुह पहा....
चांगली मुले
काळा कुत्रा
पाच टोप्या
निळे आकाश
वरील शब्दसमुहात चांगली , काळा
पाच निळे हे शब्द त्या त्या नामाबद्दल विशेष माहिती सांगतात .
🏀 *नामाबद्दल विशेष माहिती सांगणाऱ्या शब्दाला विशेषण म्हणतात*.
🎾विशेषण नामाबद्दल विशेष माहिती सांगून नामाची व्याप्ती मर्यादित करते.
🏀साधारणपणे विशेषण नामाच्या पुर्वी येते.
🏀ज्या नामाबद्दल विशेषण माहिती सांगते त्या नामाला विशेष्य असे म्हणतात.
उदा.....
वर चांगली मुले यामध्ये चांगली हे विशेष पण मुले हे विशेष्य होय.
काळा कुत्रा यामध्ये काळा हे विशेषण पण कुत्रा हे विशेष्य होय.
निळे आकाश यामध्ये निळे हे विशेषणा पण आकाश हे विशेष्य होय.
🏀 *प्राथमिक स्तरावर विशेषणाचे प्रकार*-----
🎾 *गुणविशेषण*
🎾 *संख्याविशेषण*
🎾 *सार्वनामिक विशेषण*
खालील शब्दसमुह पहा....
शुर सरदार
ताजी भाजी
🏀 *नामाचा गुण किंवा विशेष दाखवला जातो त्यास गुणविशेषण म्हणतात.
शुर हा सरदाराचा गुण दाखवला.
ताजी हे भाजीबद्दल विशेष बाब दाखवते .
🏀 *संख्याविशेषण*----
आठ दिवस
थोडी साखर
ज्या विशेषणामुळे नामांची संख्या दाखवली जाते त्यास संख्याविशेषण म्हणतात.
बारा महिने, तिसरा भाग आर्धा हिस्सा.
🏀 *सार्वनामिक विशेषण*--
हा कुत्रा
ती बाग
तुझा सदरा
कोणता चित्रपट.
वरील शब्दसमुहात ,हा , ती , तुझा
ही सर्व नामे आहेत.
सर्वनामापासून बनलेल्या विशेषणाना सार्वनामिक विशेषण म्हणतात
🔴आज झालेले संयुक्त गट क पूर्व परीक्षा पेपर
जॉइन करा @eMPSCkatta
🔹अलंकार
〰〰〰〰〰〰〰
🔶व्याख्या:- कोणतेहि गद्य वा काव्य श्रवणीय वा रसपूर्ण करण्यासाठी वापरला जाणारा (काव्यात्मक) साचा म्हणजे अलंकार .
〰〰〰〰〰〰〰
🔶अलंकारांचे प्रकार:-
✔ १) उपमा:- उपमा हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
〰〰 〰〰〰〰〰
1. "दोन वस्तूंतील साम्य एका विशिष्ट रीतीने वर्णन केलेले असते तेथे उपमा अलंकार होतो."
2. या अलंकारात दोन भिन्न गोष्टीत साम्य पाहिले जाते. 'एक वस्तु दुसर्या वस्तूसारखी आहे' असे वर्णन असते. दोन वस्तूतील साम्य चमत्कृतिपूर्ण रीतीने जेथे वर्णन केलेले असते तेथे उपमा हा अलंकार होतो.
🔺उदा:
सावळाच रंग तुझा पावसाळी नभापरी आभाळा गत माया तुझी आम्हांवरी राहू दे
〰〰〰〰〰〰〰
✔२) उत्प्रेक्षा:- उत्प्रेक्षा हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
〰〰〰〰〰〰〰
1. उपमेय हे जणू उपमान आहे असे वर्णन असते तेथे उत्प्रेक्षा अलंकार होतो. (जणू,गमे,वाटे,भासे,की)
🔺उदा:
ती गुलाबी उषा म्हणजे परमेश्वराचे प्रेमच जणू.
सोने-चांदी-रत्नमाणकांचे दुकानच हे जणू.
अत्रीच्या आश्रमी नेले मज वाटे
माहेरची वाटे खरेखुर
〰〰〰〰〰〰〰
✔३) अपन्हुती:- (अपन्हुती म्हणजे लपविणे/ झाकणे) अपन्हुती हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
〰〰〰〰〰〰〰
1. "उपमेयाचा निषेध करून ते उपमानच आहे असे जेव्हा सांगितले जाते तेव्हा 'अपन्हुती' हा अलंकार होतो."
🔺उदा.-
न हे नयन, पाकळ्या उमलल्या सरोजातिल |
न हे वदन, चंद्रमा शरदिचा गमे केवळ ||
🔺स्पष्टीकरण- प्रस्तुत उदाहरणात 'कमळातल्या पाकळ्या' आणि 'शरदिचा चंद्रमा' या उपमानांनी अनुक्रमे 'नयन' आणि 'वदन' या उपमेयांना नाकारल्यामुळे इथे 'अपन्हुती' अलंकार झालेला आहे.
🔺अन्य उदाहरणे-
1. हे हृदय नसे परी स्थंडिल धगधगलेले |
2. ओठ कशाचे देठची फुलल्या पारिजातकाचे |
3. आई म्हणोनि कोणी आईस हाक मारी , ती हाक येई कानी मज होय शोक भारी , नोहेच हाक माते मारी , कुणी कुठारी
〰〰〰〰〰〰〰
✔४) अन्योक्ती:- अन्योक्ती हा मराठी भाषेच्या अर्थालंकाराचा एक उपप्रकार आहे.
〰〰〰〰〰〰〰
1. दुसर्यास उद्देशून केलेली उक्ती.
2. ज्याच्याबद्दल बोलायचे त्याच्याबद्दल काहीच न बोलता दुसर्याबद्दल बोलून आपले मनोगत व्यक्त करण्याची जी पद्धत तिलाच अन्योक्ती असे म्हणतात.
🔺उदा:-
येथे समस्त बहिरे बसतात लोक का भाषणे मधुर तू
करिशी अनेक हे मूर्ख यांस किमपीहि नसे
विवेक कोकिल वर्ण बघुनि म्हणतील काक
➖➖➖➖➖➖➖