Telegram-канал mousavi2025 - ژانوس ِ سیاست Janus of politics: Unsorted

ژانوس ِ سیاست Janus of politics

18 September 2026 17:16

عربستان؛ قربانی توهم و توسعه نامتوازن

عربستان امروز کشوری مدرن و ثروتمند به نظر می‌رسد؛ اما این وضعیت حاصل یک روند متعارف، تدریجی و سلسله‌مند توسعه نیست.

در عربستان، به موازات نفت و فناوری، بسیاری از دیگر ساحت‌های سپهر سیاسی، نه‌تنها توسعه نیافته‌اند، بلکه حتی از منظر رشد نیز با همان شتاب حرکت نکرده‌اند.

توسعه نامتوازن، شاید چشم اسفندیار هر نظام سیاسی باشد. تمام اجزای یک نظم سیاسی در برابر رقیبی سمج و هوویی لجوج قرار دارند: اگر توسعه اقتصادی، اجتماعی و تکنولوژیک با توسعه سیاسی و الزامات حکمرانی متناسب نشود، حاصل سازه‌ای است که همه ارکانش تنومند و فلزی‌اند، اما ستون فقراتش چوبی است. و میزان تاب‌آوری فلز و چوب در یک سازه، دیر یا زود خود را نشان خواهد داد.

این البته فقط از منظر سیاست داخلی یک جغرافیای سیاسی قابل فهم نیست. غور کوتاهی در سیاست معاصر نشان می‌دهد که رقبای منطقه‌ای و حتی حامیان جهانی کشورها، معمولاً برای رشد و قدرت‌یابی دیگران نیز آستانه‌هایی در ذهن دارند.

برنامه‌های بلندپروازانه محمد بن‌سلمان، از این منظر، مرا به یاد دهه پایانی حکومت محمدرضا پهلوی می‌اندازد؛ زمانی که شاه، به‌ویژه در سال‌های پایانی، با غربی‌ها از موضعی آمرانه سخن می‌گفت و گاه از سر دلسوزی آنان را نصیحت می‌کرد.

سودای امپراتوری نفتی و استقلال هسته‌ای، نه لزوماً به معنای پذیرش نظریه توطئه، اما بی‌تردید بخشی از معادله پیچیده‌ای بودند که در نهایت به سقوط او انجامیدند.

امروز نیز حوثی‌ها به یکی از پاشنه‌های آشیل پروژه‌های بلندپروازانه ولیعهد تبدیل شده‌اند. اسرائیل در دل این پروژه بشکن می‌زند و حتی حامی دیرینه عربستان مطابق خواسته‌های ریاض عمل نمی‌کند. رقبای منطقه‌ای عربستان نیز، از جمله جمهوری اسلامی ایران، طبیعتاً از گشوده شدن جبهه‌ای تازه علیه ریاض می‌توانند برای خود فرصت تنفس یا بازتنظیم موازنه ایجاد کنند.

در چنین شرایطی، ترکیب رؤیای بزرگ، پیچیدگی سیاست داخلی و محدودیت‌های محیط خارجی، کار را برای تبدیل عربستان به «آرمان‌شهر» مورد تصور ولیعهد دشوار می‌کند.

دل بستن به «ناتوی مکه» و دخیل بستن به این و آن نیز لزوماً راهگشا نخواهد بود. هنر محمد بن‌سلمان، شاید نه در بزرگ‌تر کردن آرزوها، بلکه در توانایی تعدیل آنها با مقتضیات سیاست باشد.

سیاست، هنر ممکنات است؛ حتی برای ثروتمندترین و بلندپروازترین کشورها.

بعد از عراق، سوریه، حملات به ایران، و این همه هزینه، دیگران نمی گذارند به سادگی، عربستان؛ هژمون منطقه شود. اسرائیل اگر نیاز باشد به حوثی ها کمک خواهد کرد و شاید کارهای دیگر تا عربستان و ترکیه به اندازه ی کافی تضعیف شوند.

🆔 @mousavi2025