مطالعات حقوق بشر

04 November 2026 06:52

🗓روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات جرایم علیه روزنامه‌نگاران

در سال ۲۰۱۳، مجمع عمومی سازمان ملل متحد با تصویب قطعنامه ۶۸/۱۶۳، روز دوم نوامبر را «روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات جرایم علیه روزنامه‌نگاران» نام‌گذاری کرد.

این تاریخ به یاد دو خبرنگار فرانسوی انتخاب شد که در ۲ نوامبر ۲۰۱۳ در کشور مالی به قتل رسیدند.

هدف از نام‌گذاری این روز، مقابله با وضعیتی است که در آن عاملان قتل، تهدید و خشونت علیه خبرنگاران از پاسخگویی قضایی می‌گریزند. سازمان ملل از دولت‌ها می‌خواهد با پیشگیری از حملات، تحقیق درباره جرایم، محاکمه عاملان و حمایت از قربانیان، محیطی امن برای فعالیت مستقل خبرنگاران فراهم کنند.

اهمیت این موضوع فراتر از امنیت خبرنگاران است؛ زیرا وقتی حملات علیه آنان بی‌مجازات می‌ماند، افشای فساد، نقض حقوق بشر و سایر جرایم نیز دشوارتر می‌شود و حق جامعه برای آگاهی زیر پا گذاشته می شود.

📣 پیام آنتونیو گوترش به مناسبت این روز در سال ۲۰۲۶

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیام امسال خود هشدار داد که خبرنگاران در سراسر جهان همچنان برای بیان حقیقت بهایی سنگین می‌پردازند؛ از آزار و تهدید، نظارت و پیگرد قضایی گرفته تا حمله فیزیکی، زندان، شکنجه و حتی قتل.

به گفته او، در یک سال گذشته دست‌کم ۳۴ خبرنگار جان خود را از دست داده‌اند و حدود شش مورد از هر هفت قتل خبرنگاران بدون مجازات باقی می‌ماند. این میزان در مناطق درگیر جنگ به نزدیک صد درصد می‌رسد.

گوترش با تأکید بر اینکه این وضعیت باید پایان یابد، خواستار بررسی همه پرونده‌ها، محاکمه عاملان و توقف حملات آنلاین علیه خبرنگاران شد.

او همچنین یادآور شد که از زمان آغاز برنامه اقدام سازمان ملل برای امنیت خبرنگاران در سال ۲۰۱۲، نرخ مصونیت از مجازات در کشورهای فاقد درگیری مسلحانه از ۹۴ به ۷۷ درصد کاهش یافته است؛ پیشرفتی که نشان می‌دهد تحقق عدالت ممکن است، اما اقدامات بیشتری لازم است.

دبیرکل سازمان ملل پیام خود را با این هشدار به پایان رساند:

«وقتی خبرنگاران هدف قرار می‌گیرند و گزارشگری آن‌ها خاموش می‌شود، همه ما قربانی می‌شویم.»

#روزجهانی
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

01 November 2026 08:04

🔴 فقر؛ انکار حقوق بشر و تعرض به کرامت انسانی

▪️ ۱۷ اکتبر، روز جهانی ریشه‌کنی فقر، امسال با محور «خانه‌های امن برای همه» گرامی داشته شد؛ مناسبتی که سازمان ملل متحد در آن تأکید می‌کند ریشه‌کنی فقر، جدایی‌ناپذیر از حمایت از حقوق بشر و کرامت انسانی است.

▪️ آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیام ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶ تصریح کرد: «فقر، تعرض به کرامت انسانی و انکار حقوق بشر است.» وی هشدار داد که هزینه‌های غیرقابل‌پرداخت مسکن، ناامنی حق تصرف و بی‌خانمانی، افراد را بیش‌ازپیش در چرخه فقر گرفتار می‌کند؛ چرخه‌ای که پیامدهای آن می‌تواند نسل‌ها ادامه یابد و به تشدید نابرابری، تضعیف سلامت، اختلال در آموزش و محدودشدن فرصت‌های شغلی بینجامد.

📊 آمارهای سازمان ملل از ابعاد جهانی فقر:
🔹 در سال ۲۰۲۶، حدود ۸۲۶ میلیون نفر، معادل ۱۰ درصد جمعیت جهان، در فقر شدید زندگی می‌کنند؛ به این معنا که درآمد یا مصرف روزانه آنان کمتر از ۳ دلار بر اساس برابری قدرت خرید سال ۲۰۲۱ است.

🔹 بیش از ۲٫۸ میلیارد نفر در سراسر جهان با نوعی نامناسب از شرایط مسکن مواجه‌اند.

🔹 بر اساس داده‌های سال ۲۰۲۳، حدود ۳٫۸ میلیارد نفر از هرگونه پوشش حمایت اجتماعی محروم بوده‌اند.

🔹 در سال ۲۰۲۵، حدود ۲۸۴ میلیون شاغل، معادل ۷٫۹ درصد جمعیت شاغل جهان، با وجود اشتغال همچنان در فقر شدید زندگی می‌کردند.

⚖️ از منظر حقوق بین‌الملل بشر، فقر صرفاً مسئله‌ای اقتصادی یا ناشی از کمبود درآمد نیست؛ بلکه پدیده‌ای چندبعدی است که با محرومیت از حقوق بنیادین، از جمله حق بر مسکن مناسب، غذا، آب سالم، سلامت و آموزش پیوند دارد. بند ۱ ماده ۱۱ میثاق بین‌المللی حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی، حق برخورداری از سطح زندگی مناسب، از جمله مسکن کافی، را به رسمیت شناخته و بند ۱ ماده ۲ نیز دولت‌های عضو را به اتخاذ اقدامات لازم در جهت تحقق تدریجی حقوق مندرج در میثاق، با بهره‌گیری از حداکثر منابع در دسترس و از طریق اقدامات ملی و همکاری‌های بین‌المللی، متعهد می‌سازد.

▪️ دبیرکل سازمان ملل در پیام خود بر ضرورت تأمین مسکن مقرون‌به‌صرفه، خدمات اساسی، اشتغال شایسته و حمایت اجتماعی همگانی تأکید کرد و خواستار اصلاح ساختار مالی بین‌المللی به‌منظور پاسخ‌گویی مؤثرتر به نیازهای کشورهای درحال‌توسعه شد.

#روزجهانی
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

28 October 2026 08:16

در سال‌های اخیر، به‌ویژه بعد از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، گزارش‌های متعددی توسط نهادهای بین‌المللی از نقض حقوق بشر و حقوق بشردوستانه از سوی اسراییل ، آن‌هم به دستور و هدایت مقامات ارشد سیاسی و نظامی این رژیم منتشر شده است.
برخی از عبارات بکار رفته در این گزارش‌ها و اسناد، صراحتا گویای سطح بالای این جنایات و تعبیر مستقیم از آن‌ها با عناوین جنایت علیه بشریت و جنایت جنگی هستند.

عکس‌نوشته‌های پیوست،‌با هدف یادآوری این گزارش‌های بین‌المللی و استفاده از آن‌ها در فضاها و موقعیت‌های ممکن توسط سازمان‌های فعال در حوزه مطالعات فلسطین، کارشناسان و پژوهشگران مربوطه، رسانه‌ها و هرگونه مرجعی که بتواند کمکی به انتشار بهتر این حجم از جنایت توسط مقامات اسرائیل کند، تهیه شده است.

امید که به نوبه خود، در حق‌ستانی مردم مظلوم فلسطین و همچنین شهروندان ایرانی و لبنانی و سایر افرادی که از سیاست‌ها و جنایات این رژیم صدمه خورده‌اند موثر باشد.

#وضعیت_حقوق‌بشر_کشورها
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

25 October 2026 08:22

🔴 ۲۴ اکتبر؛ روز سازمان ملل متحد

▪️۲۴ اکتبر، روز سازمان ملل متحد (United Nations Day)، سالروز لازم‌الاجرا شدن منشور این سازمان در سال ۱۹۴۵ و تأسیس رسمی سازمان ملل متحد است. مجمع عمومی سازمان ملل نیز در ۳۱ اکتبر ۱۹۴۷، با تصویب قطعنامه ۱۶۸ (II)، این تاریخ را «روز سازمان ملل متحد» نام‌گذاری کرد تا فرصتی برای معرفی اهداف و دستاوردهای سازمان و جلب حمایت جهانی از فعالیت‌های آن باشد.

▪️ آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل متحد، در پیام خود به مناسبت هشتاد و یکمین سالگرد تأسیس این سازمان در ۲۴ اکتبر ۲۰۲۶ تأکید کرد که این روز، صرفاً بزرگداشت یک سازمان بین‌المللی نیست، بلکه یادآور این اندیشه‌ای بنیادین است که آینده بشریت به توانایی کشورها برای همکاری در مسیر تحقق صلح، توسعه و حقوق بشر وابسته است.

▪️ گوترش با اشاره به نقش سازمان ملل در ۸۱ سال گذشته، حل‌وفصل اختلافات از طریق دیپلماسی و قانون به‌جای توسل به سلاح، تلاش برای ریشه‌کنی فقر و گرسنگی، ارتقای حقوق بشر، ارائه کمک‌های نجات‌بخش به افراد مواجه با جنگ، بلایا و آوارگی، حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست و پیشبرد برابری جنسیتی را از جمله عرصه‌های مهم فعالیت این سازمان برشمرد.

▪️ دبیرکل همچنین نسبت به چالش‌های کنونی جامعه جهانی هشدار داد و به جهانی متأثر از مخاصمات، بحران اقلیمی، افزایش نابرابری‌ها و پیشرفت شتابان فناوری‌ها اشاره کرد. وی تأکید کرد که در چنین شرایطی، جهان بیش از هر زمان دیگری به سازمان ملل متحد نیاز دارد.

▪️ گوترش در بخش محوری پیام خود، بر ضرورت تجدید پایبندی به ارزش‌های بنیادین سازمان ملل تأکید کرد و خواستار گفت‌وگو به‌جای تفرقه، همکاری به‌جای تقابل و همبستگی به‌جای ترس شد. او از تمامی کشورها خواست تعهد خود را به این ارزش‌های مشترک و تعهدات زیربنایی آن‌ها تجدید کنند و با پاسداری از منشور ملل متحد و حقوق بین‌الملل، برای تقویت سازمان ملل و افزایش توانایی آن در پاسخ‌گویی به نیازهای مردم و چالش‌های جهانی بکوشند.

⚖️ روز سازمان ملل متحد، فراتر از بزرگداشت تأسیس یک نهاد بین‌المللی، یادآور تعهد مشترک دولت‌ها به حفظ صلح و امنیت بین‌المللی، احترام به حقوق بشر و حل‌وفصل مسالمت‌آمیز اختلافات است؛ تعهداتی که تحقق عملی آن‌ها، معیار مهمی برای سنجش جایگاه و کارآمدی سازمان ملل در جهان امروز به شمار می‌رود.

#روزجهانی
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

19 October 2026 10:21

🔴 اعتراض برای حق آموزش؛ انتقاد نهادهای حقوق بشری از خشونت پلیس در فرانسه

▪️ اعتراضات دانش‌آموزی در فرانسه که از ۲۱ سپتامبر ۲۰۲۶ در واکنش به کمبود معلمان، تراکم کلاس‌ها و وضعیت نامناسب مراکز آموزشی آغاز و سپس به درگیری‌های گسترده‌تر انجامیده، با گزارش‌های نگران‌کننده‌ای از استفاده نامتناسب پلیس از زور همراه شده است.

▪️ سازمان دیده‌بان حقوق بشر در مطلب منتشرشده در ۱۴ اکتبر ۲۰۲۶، با اشاره به استفاده نیروهای پلیس از گاز اشک‌آور، نارنجک‌های صوتی، باتوم و گلوله‌های لاستیکی علیه دانش‌آموزان، مواردی از جراحات شدید نوجوانان و بازداشت شمار زیادی از افراد زیر ۱۸ سال را گزارش کرده است.

▪️ عفو بین‌الملل نیز در بیانیه ۵ اکتبر، خواستار توقف استفاده نامتناسب از زور و تضمین حق تجمع مسالمت‌آمیز دانش‌آموزان شد. این سازمان در بیانیه دیگری در ۷ اکتبر، با استقبال از تعلیق موقت استفاده از نارنجک‌های صوتی در اعتراضات دانش‌آموزی، خواستار ممنوعیت دائمی کاربرد این تسلیحات در کنترل تجمعات شد.

⚖️ این تحولات از منظر حقوق بین‌الملل بشر چه اهمیتی دارند؟
مطابق ماده ۲۱ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و ماده ۱۵ کنوانسیون حقوق کودک، حق تجمع مسالمت‌آمیز شامل کودکان و نوجوانان نیز می‌شود. همچنین، بر اساس ماده ۳ کنوانسیون حقوق کودک، منافع عالیه کودک باید در اقدامات مربوط به کودکان از ملاحظات اساسی باشد. ازاین‌رو، مداخله نیروهای انتظامی در اعتراضات دانش‌آموزی باید با رعایت اصول قانونی بودن، ضرورت و تناسب و با توجه ویژه به آسیب‌پذیری کودکان صورت گیرد.

🔹 نکته قابل توجه آن است که کمیته حقوق بشر سازمان ملل پیش‌تر در سال ۲۰۲۴، در بندهای ۴۶ و ۴۷ ملاحظات پایانی خود درباره فرانسه، نسبت به گزارش‌های استفاده بیش از حد از زور در اعتراضات و آسیب‌های ناشی از تسلیحات کنترل جمعیت ابراز نگرانی کرده و خواستار بازنگری در مجاز بودن کاربرد برخی از این تسلیحات، تحقیقات مؤثر و تضمین پاسخ‌گویی و جبران خسارت قربانیان شده بود.

📌 مطابق بند ۵۳ همان سند، فرانسه باید تا ۸ نوامبر ۲۰۲۷ درباره اجرای توصیه‌های مرتبط با حق تجمع مسالمت‌آمیز و استفاده از زور به کمیته حقوق بشر گزارش دهد.

نکته قابل تامل آن‌که امانوئل مکرون روز یکشنبه ۱۸ اکتبر در یک سخنرانی تلویزیونی گفت باید میان معترضان دارای مطالبات مشروع و کسانی که دست به تخریب، شکستن اموال و غارت زده‌اند، تفاوت قائل شد.

#وضعیت_حقوق‌بشر_کشورها
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

17 October 2026 07:04

🔻 ۵. پیامدهای حقوقی و ضرورت پاسخ‌گویی
گزارش تأکید می‌کند که خبرنگاران در حقوق بشردوستانه بین‌المللی از حمایت غیرنظامیان برخوردارند و صرف انتشار مطالب انتقادی یا تبلیغاتی، آنان را به هدف نظامی مشروع تبدیل نمی‌کند.
آلبانیز هدف قرار دادن عمدی خبرنگاران و زیرساخت‌های غیرنظامی رسانه‌ای را در چارچوب جنایات جنگی و، در صورت تحقق عناصر لازم، جنایات علیه بشریت بررسی کرده و حذف نظام‌مند شاهدان و مدارک را نیز قرینه‌ای مرتبط با احراز قصد نسل‌کشی می‌داند.
او در پایان خواستار تشکیل سازوکاری مستقل برای حفظ ادله جنایات علیه خبرنگاران، تحقیق و تعقیب مرتکبان، دسترسی رسانه‌های بین‌المللی به غزه و بررسی تحریک مستقیم و علنی به نسل‌کشی توسط دادستان دیوان بین‌المللی کیفری شده است.

📌 مهم‌ترین پیام گزارش
به تعبیر آلبانیز، «رسانه‌کشی» حاصل سه فرایند به‌هم‌پیوسته است: حذف خبرنگاران فلسطینی و ابزارهای مستندسازی آنان؛ ترویج و عادی‌سازی تحریک به نسل‌کشی و انکار آن؛ و بازتولید روایت‌های توجیه‌کننده جنایات از سوی رسانه‌های بانفوذ غربی و سکوهای دیجیتال.
اهمیت بنیادین این گزارش در آن است که حفاظت از حقیقت و اسناد را از یک ضرورت صرفاً رسانه‌ای فراتر می‌برد و آن را به مسئله‌ای اساسی در پیشگیری از جنایات بین‌المللی و تحقق عدالت تبدیل می‌کند. زیرا هنگامی که شاهدان خاموش شوند، اسناد از میان بروند و روایت عاملان خشونت جایگزین واقعیت شود، نه‌تنها ارتکاب جنایات آسان‌تر می‌شود، بلکه امکان اثبات آن‌ها و پاسخ‌گوکردن مرتکبان نیز به خطر می‌افتد.

#از_حقوق‌بشر_بیشتر_بدانیم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

13 October 2026 06:55

⛔️ هشدار گزارشگر ویژه سازمان ملل نسبت به تشدید محدودیت‌های رفت‌وآمد فلسطینیان در کرانه باختری

فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در سرزمین فلسطینی اشغالی از سال ۱۹۶۷، نسبت به گسترش ایست‌های بازرسی، دروازه‌های جاده‌ای و دیگر محدودیت‌های رفت‌وآمد در کرانه باختری اشغالی هشدار داد و اعلام کرد این نظام، قلمرو فلسطینی را بیش از پیش قطعه‌قطعه کرده و بر ابعاد مختلف زندگی روزمره فلسطینیان اثر گذاشته است.

🔷 بر اساس داده‌های دفتر هماهنگی امور بشردوستانه سازمان ملل متحد (OCHA)، تا دسامبر ۲۰۲۵ در مجموع ۹۲۵ مانع حرکتی در سراسر کرانه باختری، از جمله قدس شرقی، ثبت شده بود که به‌طور دائم یا متناوب رفت‌وآمد حدود ۳.۴ میلیون فلسطینی را محدود می‌کرد. این بالاترین تعداد ثبت‌شده در ۲۰ سال گذشته و ۴۳ درصد بیشتر از میانگین سالانه ۶۴۷ مانع طی دو دهه پیش از آن است.

🔷 آلبانیز تأکید کرد که پیامدهای این محدودیت‌ها به تأخیر در رفت‌وآمد محدود نمی‌شود و بر اشتغال، آموزش، زندگی خانوادگی و دسترسی به مراقبت‌های حیاتی پزشکی تأثیر می‌گذارد. به گفته او، برای میلیون‌ها فلسطینی، رسیدن به محل کار، مدرسه، دانشگاه، بیمارستان یا دیدار اعضای خانواده ممکن است ساعت‌ها طول بکشد، بدون اطلاع قبلی با تغییر مسیر مواجه شود یا اساساً غیرممکن گردد.

🔷 طبق داده‌های سازمان جهانی بهداشت که OCHA نیز به آن استناد کرده است، در سال ۲۰۲۵ ، ۲۳۳ حمله به خدمات سلامت در کرانه باختری ثبت شد که ۲۵ مرکز درمانی و ۱۶۵ آمبولانس را تحت تأثیر قرار داد. در ۱۹۶ مورد، معادل ۸۴ درصد این حملات، ارائه خدمات درمانی با مانع مواجه شد؛ از جمله تأخیر در ایست‌های بازرسی، بازرسی و ایجاد محدودیت برای کارکنان پزشکی و محدودیت در حرکت آمبولانس‌ها.

🔷 آلبانیز همچنین گسترش ایست‌های بازرسی را در ارتباط با آنچه خشونت شهرک‌نشینان، توسعه شتاب‌گرفته شهرک‌ها، تخریب‌ها، جابه‌جایی اجباری و تخریب عامدانه زندگی کشاورزی فلسطینیان توصیف کرد، مورد توجه قرار داد و گفت جوامع فلسطینی به‌طور فزاینده در حال تبدیل‌شدن به مناطق جدا افتاده هستند.

🔷 وی همچنین به نظر مشورتی دیوان بین‌المللی دادگستری در ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۴ اشاره کرد. دیوان در آن نظر اعلام کرده بود که سیاست‌ها و اقدامات اسرائیل به قطعه‌قطعه‌شدن کرانه باختری، جدایی قدس شرقی و محصور شدن جوامع فلسطینی در مناطق جدا افتاده انجامیده و اعمال حق تعیین سرنوشت مردم فلسطین را با مانع مواجه کرده است.

🔻 آلبانیز در پایان تأکید کرد: «این نظام تجزیه و کنترل باید پایان یابد.» وی گفت فلسطینیان باید بتوانند آزادانه در سرزمین خود رفت‌وآمد کنند، در کنار یکدیگر به‌عنوان یک ملت زندگی کنند و حق تعیین سرنوشت خود را اعمال نمایند.

#وضعیت_حقوق‌بشر_کشورها
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

10 October 2026 08:27

📕 رویدادها و تحولات حقوق بشری

میزگرد علمی: بایسته‌های جهانی در حمایت و صیانت از حقوق کودکان؛ از تعهد تا اقدام

💠سخنرانان:
دکتر عسکر جلالیان
موضوع: بایسته‌های کنوانسیون ۱۹۸۹ حقوق کودک و  پروتکل‌های الحاقی آن در حمایت از حقوق کودکان

دکتر محمود عباسی
موضوع:
حمایت از حقوق کودک در آئینه اسناد بین‌المللی

دکتر ابراهیم وثیقی اسدی
موضوع: عدالت کودک‌مدار؛ از استانداردهای جهانی تا دادگاه‌های ایران

دکتر آناهیتا سیفی
موضوع: رويه ديوان بين‌المللی كيفری در  جرايم عليه كودكان

دکتر آرین پتفت
موضوع: بهداشت روان کودک در فضای مجازی در پرتو حق کودک بر پرورش مطلوب

🎓دبیر نشست:
👤محمد روشنی


⌛️زمان برگزاری: دوشنبه ۲۰ مهر ماه، ساعت ۲۰
به صورت مجازی در بستر اسکای‌روم

🔗لینک ثبت‌نام
حضور در جلسه برای تمامی علاقمندان، آزاد و‌ رایگان است.

@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

04 October 2026 08:35

نگاهی حقوقی به نتیجه‌گیری گزارش هیئت حقیقت‌یاب در مورد ایران درخصوص ارتکاب جنایت جنگی توسط آمریکا

💠 در تاریخ ۲۸ سپتامبر مقاله‌ای از گابور رونا (استاد دانشکده حقوق کاردوزو / نیویورک) با عنوان «تحلیل گزارش مأموریت حقیقت‌یاب سازمان ملل دربارهٔ حملات آمریکا به ایران» در سایت Lawfare منتشر شد که به بررسی حقوقی گزارش اخیر هیئت حقیقت‌یاب مستقل سازمان ملل در مورد ایران می‌پردازد. این هیئت در گزارش ۱۷ سپتامبر خود به شورای حقوق بشر نتیجه گرفته بود که عملیات هوایی آمریکا در روز اول خصومت‌ها (۲۸ فوریه) علیه ایران، منجر به ارتکاب جنایات جنگی شده است.

🛑 مقاله معتقد است گزارش هیئت بدلیل محدودیت‌های خود امکان بیان دلایل حقوقی این نتیجه‌گیری را نداشته و به همین خاطر نیاز است این موضوع از نگاه قوانین حقوق بشردوستانه باز شود. بر همین مبنا محورهای اصلی مقاله به شرح زیر جهت استفاده پژوهشگران و کارشناسان حقوق بشر و بشردوستانه کشور آورده می‌شود:

۱. حمله به مدرسهٔ ابتدایی شجرهٔ طیبه در میناب
رونا بعد ذکر این حقیقت تلخ که در این حمله ۱۷۸ نفر (عمدتاً کودک) کشته شدند، با استناد به یافته‌های گزارش هیئت حقیقت‌یاب می‌نویسد که آمریکا با اطلاعات قدیمی و تأییدنشده این مکان را پایگاه دریایی سپاه دانسته و بدون بررسی منابع باز در دسترس (که نشان می‌داد از سال ۲۰۱۵ مدرسه فعال بوده) حمله کرده است. رونا این حمله را «بدون تمایز» و ناشی از کوتاهی بی‌پروایانه در اقدامات احتیاطی می‌داند و آن را تحت حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حتی قانون جنایات جنگی خود آمریکا آمریکا قابل پیگرد می‌شمارد.

۲. جنایت جنگی از منظر حقوق داخلی آمریکا
نویسنده معتقد است از نظر حقوق داخلی آمریکا نیز این حمله می‌تواند تحت قانون جنایات جنگی ایالات متحده (۱۸ U.S.C. § 2441) جنایت جنگی محسوب شود. این قانون مقررات ضمیمهٔ کنوانسیون لاهه چهارم ۱۹۰۷ را در حقوق فدرال آمریکا جرم‌انگاری کرده است. مادهٔ ۲۵ این کنوانسیون، حمله یا بمباران شهرها، روستاها، منازل یا ساختمان‌های دفاع‌نشده را ممنوع می‌کند. مدرسهٔ میناب یک سازهٔ غیرنظامی دفاع‌نشده و فاقد کارکرد نظامی فعال بود. همچنین مادهٔ ۲۷ کنوانسیون، حفاظت از ساختمان‌های اختصاص‌یافته به علم، مذهب و اهداف خیریه را الزامی می‌داند و مدارس را مشمول این حمایت می‌شمارد. کوتاهی آگاهانه در تأیید کاربری فعلی با وجود اطلاعات در دسترس، نقض این مقررات و در نتیجه نقض § 2441 است.

۳. حمله به مجموعهٔ ورزشی لامرد
مقاله می‌نویسد این حمله با موشک Precision Strike Missile مجهز به کلاهک جایگزین انجام شد که حدود ۱۸۰ هزار قطعهٔ تنگستن را در مساحتی معادل ۱۸ زمین فوتبال پخش می‌کند. به دلیل شعاع اثر گسترده در منطقهٔ پرجمعیت، این حمله مصداق حملهٔ نامتناسب تحت مادهٔ ۵۱(۵)(ب) پروتکل الحاقی اول شناخته شده است.

۴. نقش هوش مصنوعی و فشار عملیاتی روز اول جنگ
نویسنده تاکید دارد سرعت بالای تولید هدف توسط الگوریتم‌ها و اضافه بار شناختی اپراتورها، نظارت انسانی را عملاً به تأیید صوری تقلیل داده و اصل «انسان در حلقه» را بی‌اثر کرده است.

۶. تغییرات سیاستی داخلی آمریکا
نویسنده با اشاره به رفتار و گفتار وزیر جنگ آمریکا نتیجه می‌گیرد اولویت‌بخشی به «حداکثر کشندگی» در برابر رعایت استانداردهای حقوقی و کنار گذاشتن افسران حقوقی نظامی (JAG) از فرآیند تأیید حمله، آستانهٔ احتیاط را پایین آورده است.

جمع‌بندی مقاله
گزارش هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل به‌طور معتبر استدلال می‌کند که این حملات نه تنها نقض حقوق بشردوستانه بین‌المللی، بلکه جنایات جنگی هستند. اگر تحلیل حقوقی گزارش مفصل‌تر بود، می‌توانست پاسخ محکم‌تری به تلاش‌های برخی دولت‌ها برای تضعیف استانداردها و رویه‌های حفاظت از غیرنظامیان در جنگ فراهم آورد.

برای مطالعه متن کامل مقاله به این آدرس مراجعه نمایید:

https://www.lawfaremedia.org/article/parsing-the-un-fact-finding-mission-s-report-on-u.s.-strikes-in-iran

مطالعات حقوق بشر

30 September 2026 09:04

روایت ویدئویی دانشجویان در سراسر جهان از آثار منفی انسانی تحریم‌ها
 
💠 در روزهای پایانی مأموریت النا دوهان، گزارشگر ویژه شورای حقوق بشر درباره آثار منفی اقدامات قهری یک‌جانبه بر بهره‌مندی از حقوق بشر، ابتکاری با عنوان «اقدامات قهری یک‌جانبه در معرض دید: چالش جهانی ویدیویی دانشجویان درباره آثار انسانی تحریم‌ها» شکل گرفت؛ مسابقه‌ای جهانی که دانشجویان دانشگاه‌های سراسر جهان را به ساخت ویدئوهایی درباره آثار انسانی تحریم‌ها و اقدامات قهری یک‌جانبه دعوت می‌کرد. گفتنی است دوره مأموریت دوهان در ۳۱ مارس ۲۰۲۶ به پایان رسید.

♻️ این ابتکار صرفاً یک مسابقه ویدیویی نبود، بلکه بخشی از راهبرد گسترده‌تر این مأموریت برای افزایش آگاهی درباره آثار بشردوستانه اقدامات قهری یک‌جانبه، معرفی فعالیت‌های گزارشگر ویژه و فراهم کردن امکان مشارکت نسل جوان در گفتمان جهانی حقوق بشر بود.
در توضیحات این ابتکار، بر نقش جوانان به‌عنوان عاملان تغییر و بر اهمیت مشارکت آنان در موضوعاتی همچون حاکمیت قانون، جوامع فراگیر و صلح‌سازی تأکید شده است.

💠 فراخوان در ۱ اکتبر ۲۰۲۵ آغاز شد و دانشجویان مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد از رشته‌های مختلف می‌توانستند به‌صورت فردی یا در گروه‌های حداکثر سه‌نفره، ویدئوهایی ۲ تا ۴ دقیقه‌ای تهیه کنند. موضوعات مسابقه طیف گسترده‌ای داشت؛ از تعریف اقدامات قهری یک‌جانبه و نقش بیش‌ازحد تبعیت کردن گرفته تا آثار این اقدامات بر حق سلامت، غذا، آموزش، مسکن، کودکان، جوانان، کشور محل زندگی و آینده و توسعه.

♻️ در ابتدا قرار بود برای هر یک از ۱۰ موضوع یک برنده انتخاب شود و در مجموع ۱۰ برگزیده معرفی شوند. اما کمیته انتخاب اعلام کرد که کیفیت آثار به حدی بالا بوده که تصمیم گرفته است تعداد برگزیدگان را به ۱۶ اثر افزایش دهد.

💠 در فهرست نهایی، چین با ۵ اثر بیشترین تعداد برگزیده را داشت. پس از آن، روسیه و ایران هر کدام با ۴ اثر قرار گرفتند و بلاروس، پرتغال و ونزوئلا نیز هر کدام یک اثر در میان ۱۶ برگزیده داشتند.
در رتبه‌بندی اصلی مسابقه، جایگاه نخست به ونزوئلا با موضوع «اقدامات قهری یک‌جانبه در ونزوئلا» رسید. رتبه دوم به دو دانشجوی دانشگاه دولتی بلاروس، اختصاص یافت. ایران نیز در رتبه سوم قرار گرفت.

♻️ اثر میلاد قادر و محمد مهدی شعبانی شادیانی از دانشگاه امام صادق، با موضوع «اقدامات قهری یک‌جانبه در ایران»، یکی از سه اثر مشترک در جایگاه سوم بود. دو اثر دیگر این جایگاه به گروه‌هایی از پرتغال و چین تعلق گرفتند.

💠 علاوه بر این اثر، سه اثر دیگر از ایران نیز در میان ۱۶ برگزیده نهایی قرار گرفتند. آثار حسین کیانی بجستان از دانشگاه تهران، با موضوع «پژوهش و علم»، و زهرا علی اصغرپور و امیرحسین عباسیان از دانشگاه آزاد اسلامی واحد بابل با موضوع «سلامت».
به این ترتیب، ایران نه‌تنها چهار اثر در فهرست ۱۶ برگزیده نهایی داشت، بلکه یکی از سه اثر مشترک رتبه سوم مسابقه نیز به یک تیم ایرانی اختصاص یافت.

♻️ در توضیحات رسمی مسابقه همچنین تأکید شده بود که آثار برگزیده می‌توانند در پلتفرم‌های رسمی دفتر کمیساریای عالی و مأموریت گزارشگر ویژه، رویدادهای بین‌المللی و فعالیت‌های آگاهی‌رسانی مورد استفاده قرار گیرند.
نفر اول و برگزیدگان رتبه‌های دوم و سوم نیز برای حضور در کنفرانس «اقدام بشردوستانه، جبران مؤثر و مسئولیت‌پذیری در محیط تحریم‌های یک‌جانبه» در ژنو دعوت شدند؛ مراسم اهدای جوایز این مسابقه در ۹ آوریل ۲۰۲۶ برگزار شد.
 
❇️ برای مشاهده همه ویدئوهای برگزیده، به آدرس زیر مراجعه فرمایید:
https://www.ohchr.org/en/special-procedures/sr-unilateral-coercive-measures/ucms-uncovered-global-student-video-challenge-humanitarian-impact-sanctions


#تحریم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

26 September 2026 12:34

نگاهی به مهم‌ترین موضوعات و مطالبات حقوق بشری در هنگام سخنان رهبران کشورها در مجمع عمومی
 
دیده‌بان حقوق بشر به بهانه سخنرانی‌های هیئت‌های عالی‌رتبه کشورها در مجمع عمومی سازمان ملل، از رهبران جهان خواسته است از حضور در نیویورک برای دفاع از حقوق بشر، مقابله با تضعیف نهادهای بین‌المللی و تأکید بر پاسخ‌گویی در قبال جنایات جدی استفاده کنند؛ آن هم در شرایطی که سازوکارهای حقوق بشری و نهادهای بین‌المللی با فشارهای سیاسی و مالی فزاینده روبه‌رو هستند.

مهم‌ترین موضوعات و مطالبات پیشنهادی برای تاکید در سخنرانی‌ها:
🔺 دفاع از نظام بین‌المللی حقوق بشر، سازمان ملل، حقوق بین‌الملل و نهادهای پاسخ‌گویی؛
🔺 پاسخ‌گویی در قبال جنایات بین‌المللی و نقض‌های شدید حقوق بشر و مقابله با مصونیت از مجازات؛
🔺  پیامدهای جهانی جنگ آمریکا و رژیم اسرائیل با ایران؛
🔺 نقض حقوق فلسطینیان در غزه و حمایت ارتش اسرائیل از خشونت شهرک‌نشینان در کرانه باختری؛
🔺 نقض قوانین جنگ از سوی روسیه در اوکراین و ضرورت پاسخ‌گویی؛
🔺 بحران‌های حقوق بشری و مسئله پاسخ‌گویی در سودان، کنگو، میانمار، هائیتی و افغانستان؛
🔺 حمایت از استقلال دیوان کیفری بین‌المللی و دسترسی قربانیان به عدالت؛
🔺 مقابله با تحریم‌ها و فشارهای آمریکا علیه مقامات و قضات دیوان، گروه‌های حقوق بشری فلسطینی و دیگر افراد و نهادهای مرتبط با سازوکارهای پاسخ‌گویی؛
🔺 حفاظت از حقوق پناهندگان و مهاجران، زنان و دختران و افراد دگرباش جنسی و دفاع از برابری و منع تبعیض؛
🔺 مقابله با عقب‌گرد در هنجارهای بین‌المللی برابری جنسیتی در مأموریت‌ها و تصمیم‌های سازمان ملل؛
🔺 تأمین منابع مالی و نیروی انسانی لازم برای سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل در شرایط بحران نقدینگی؛
🔺 حفظ اعتبار رژیم‌های تحریمی، هیئت‌های نظارت و تحریم‌های تسلیحاتی سازمان ملل؛
🔺 قرار گرفتن حقوق بشر و حمایت از غیرنظامیان در اولویت‌های دبیرکل آینده و تقویت نقش عملیات حفظ صلح؛
🔺 حمایت از تدوین معاهده بین‌المللی پیشگیری و مجازات جنایت علیه بشریت، از جمله قتل، شکنجه، تجاوز و خشونت جنسی، آزار، ناپدیدسازی اجباری، نابودسازی، بردگی و آپارتاید؛
🔺توجه به مخاطرات حقوق بشری ناشی از هوش مصنوعی و تغییرات اقلیمی در کنار بحران‌های جنگ، امنیت و توسعه.

🟢 گفتنی است هشتاد و یکمین دوره مجمع عمومی سازمان ملل از ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شده و سخنرانی‌های هیئت‌های عالی‌رتبه در روزهای ۲۲ تا ۲۶ و ۲۸ سپتامبر در نیویورک برگزار می‌شود. این دوره به ریاست خلیل‌الرحمن، وزیر امور خارجه بنگلادش و با شعار «بازگرداندن اعتماد، مدیریت تحول؛ سازمان مللی که برای همه نتیجه‌بخش باشد» برگزار می‌شود .

#از_حقوق‌بشر_بیشتر_بدانیم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

21 September 2026 08:13

اعتراض به سیاست تحریمی آمریکا؛ پژوهش «لنست» تحریم‌های یک‌جانبه را با بیش از ۵۶۴ هزار مرگ سالانه مرتبط می‌داند.

🔸هم‌زمان با حضور اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، در کمیته خدمات مالی مجلس نمایندگان، در تاریخ ۱۵ سپتامبر ۲۰۲۶، شماری از فعالان در اعتراض به سیاست تحریمی واشنگتن علیه کشورهایی از جمله ایران و کوبا، سخنان او را مختل کردند و خواستار پاسخ‌گویی درباره پیامدهای انسانی این سیاست‌ها شدند.

🔸یکی از استنادات معترضان، پژوهشی است که در ماه ژوئن درخصوص اثرات منفی تحریم در نشریه معتبر لنست منتشر شده است.
نکات مهم این پژوهش به شرح زیر است:

۱. افزایش مرگ‌ومیر پس از اعمال تحریم‌ها
یافته اصلی پژوهش این است که پس از بررسی داده‌های ۱۵۲ کشور در فاصله ۱۹۷۱ تا ۲۰۲۱ یک رابطه علی میان اعمال تحریم‌های بین‌المللی و افزایش مرگ‌ومیر در کشورهای هدف، پیدا شده است. به گفته نویسندگان، اثر تحریم‌ها در گروه‌های سنی مختلف مشاهده شده، اما شدت آن یکسان نیست. بیشترین اثر در کودکان زیر پنج سال دیده شده است: برآورد پژوهش برای این گروه ۸٫۴ واحد لگاریتمی افزایش مرگ‌ومیر است، در حالی که برای افراد ۶۰ تا ۸۰ سال این رقم ۲٫۴ واحد لگاریتمی برآورد شده است. فاصله اطمینان ۹۵ درصدی نیز برای هر دو برآورد گزارش شده است.

۲. تحریم‌های یک‌جانبه بیشترین اثر را نشان می‌دهند
پژوهشگران می‌گویند قوی‌ترین آثار بر مرگ‌ومیر مربوط به تحریم‌های یک‌جانبه، تحریم‌های اقتصادی و تحریم‌های ایالات متحده بوده است. در مقابل، برای تحریم‌های سازمان ملل متحد در مدل‌های مورد استفاده، شواهد آماری معناداری از افزایش مرگ‌ومیر پیدا نکردند. بنابراین مقاله تحریم‌ها را یک پدیده یکپارچه تلقی نمی‌کند، بلکه میان رژیم‌های مختلف تحریمی تفاوت قابل توجهی قائل می‌شود.

۳. برآورد حدود ۵۶۴ هزار مرگ اضافی در سال
مهم‌ترین برآورد کمی مقاله این است که تحریم‌های یک‌جانبه با ۵۶۴٬۲۵۸ مرگ اضافی در سال ارتباط داشته‌اند. نویسندگان این رقم را با بار مرگ‌ومیر جهانی ناشی از مخاصمات مسلحانه مقایسه می‌کنند و می‌گویند در همان مرتبه بزرگی قرار می‌گیرد.

۴. کودکان سهم بسیار بزرگی از بار مرگ‌ومیر را متحمل می‌شوند
یافته مربوط به کودکان از نظر سیاست سلامت عمومی اهمیت ویژه‌ای دارد. اثر بزرگ‌تر در کودکان زیر پنج سال با این سازوکار قابل توضیح است که تحریم‌ها می‌توانند هم‌زمان چند عامل تعیین‌کننده سلامت را تحت تأثیر قرار دهند: کاهش منابع اقتصادی دولت، دشوارتر شدن واردات دارو و مواد غذایی، اختلال در تأمین تجهیزات و نهاده‌های پزشکی و تضعیف ظرفیت ارائه خدمات عمومی. مقاله در مقدمه خود به همین زنجیره اشاره می‌کند و توضیح می‌دهد که محدودیت دسترسی به ارز خارجی می‌تواند واردات کالاهای ضروری را مختل کند.

۵. اثر تحریم‌ها الزاماً به «کالای تحریم‌شده» محدود نمی‌ماند
یکی از نکات مهم در استدلال مقاله این است که پیامدهای تحریم صرفاً از ممنوعیت مستقیم ورود یک دارو یا کالای خاص ناشی نمی‌شود. کاهش درآمدهای دولت و ارزآوری، اختلال در تجارت و نظام مالی، دشوار شدن تأمین قطعات و نهاده‌های ضروری و حتی موانعی که سازمان‌های بشردوستانه در عمل با آنها مواجه می‌شوند، می‌توانند به کاهش ظرفیت کلی نظام سلامت منجر شوند. بنابراین حتی در شرایطی که روی کاغذ برای دارو یا اقلام بشردوستانه «معافیت» وجود داشته باشد، محدودیت‌های مالی و بانکی می‌توانند دسترسی واقعی به آنها را دشوار کنند. این موضوع در مقاله به‌عنوان یکی از مسیرهای بالقوه اثرگذاری تحریم‌ها مطرح شده است.

۶. نتیجه سیاستی مقاله: بازنگری در استفاده از تحریم‌ها
در نهایت، نویسندگان استدلال می‌کنند که یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد آثار سلامت عمومی تحریم‌ها باید در ارزیابی این ابزار سیاست خارجی جدی‌تر مورد توجه قرار گیرد. از دید آنان، حجم برآوردشده مرگ‌ومیر نشان می‌دهد که تحریم‌ها نمی‌توانند صرفاً به‌عنوان ابزاری اقتصادی یا دیپلماتیک ارزیابی شوند، بلکه باید هزینه‌های انسانی و بهداشت عمومی آنها نیز در طراحی و اجرای رژیم‌های تحریمی لحاظ شود. مقاله در نتیجه‌گیری بر خویشتن‌داری بیشتر در استفاده از تحریم‌ها و بررسی اصلاح نحوه طراحی آنها تأکید می‌کند.

برای دیدن متن کامل مقاله به آدرس زیر مراجعه شود:
https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S2214109X25001895?utm_source

#تحریم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

16 September 2026 13:04

از محکومیت سیاسی تا محدودیت تجاری؛ فشار بر اقتصاد شهرک‌های اسرائیلی

🔶 در ۸ سپتامبر ۲۰۲۶، وزرای خارجه ۱۲ کشور شامل بریتانیا، فرانسه، کانادا، اسپانیا، ایرلند، نروژ، دانمارک، فنلاند، ایسلند، لهستان، پرتغال و سوئد در بیانیه‌ای مشترک اعلام کردند که قصد دارند، مطابق رویه‌های داخلی خود، محدودیت‌هایی در سطح ملی بر تجارت کالا با شهرک‌های اسرائیلی وضع کنند، از محدودیت‌های مشابه در سطح اروپا حمایت کنند یا اتخاذ این اقدامات و تدابیر دیگر را فعالانه مورد بررسی قرار دهند. دیده‌بان حقوق بشر و همچنین عفو بین‌الملل هر دو از این تصمیم اسقبال نمودند.

♻️ در این راستا توجه به نظر مشورتی ۱۹ ژوئیه ۲۰۲۴ دیوان بین‌المللی دادگستری مهم است. دیوان در این نظر، حضور مستمر اسرائیل در سرزمین فلسطینی اشغالی را غیرقانونی دانست و تصریح کرد که همه دولت‌ها موظف‌اند وضعیت ناشی از این حضور غیرقانونی را به‌عنوان وضعیت قانونی به رسمیت نشناسند و برای حفظ آن کمک یا مساعدت ارائه نکنند.

🔶 مهم‌تر آنکه دیوان مستقیماً به روابط اقتصادی و تجاری دولت‌های ثالث پرداخت. مطابق بند ۲۷۸ نظر مشورتی، دولت‌ها باید در مناسبات خود با اسرائیل میان قلمرو دولت اسرائیل و سرزمین فلسطینی اشغالی از سال ۱۹۶۷ تمایز قائل شوند؛ از ورود به روابط اقتصادی یا تجاری مرتبط با سرزمین اشغالی که ممکن است حضور غیرقانونی را تثبیت کند خودداری کنند و برای جلوگیری از روابط تجاری یا سرمایه‌گذاری‌ای که به حفظ وضعیت غیرقانونی کمک می‌کند، اقدام نمایند.

♻️ بنابراین، مسئله تجارت با شهرک‌ها دیگر صرفاً در سطح موضع‌گیری سیاسی درباره شهرک‌سازی مطرح نیست؛ پس از نظر مشورتی ۲۰۲۴ دیوان، چگونگی تنظیم روابط اقتصادی و تجاری با سرزمین اشغالی مستقیماً با تعهدات دولت‌های ثالث در زمینه عدم شناسایی، عدم کمک یا مساعدت و تفکیک میان قلمرو اسرائیل و سرزمین فلسطینی اشغالی پیوند خورده است.

🔶 مجمع عمومی سازمان ملل نیز در قطعنامه ES-10/24 مورخ ۱۸ سپتامبر ۲۰۲۴ این چارچوب را بازتاب داد. مجمع از دولت‌ها خواست از روابط اقتصادی یا تجاری مرتبط با سرزمین فلسطینی اشغالی که می‌تواند حضور غیرقانونی را تثبیت کند خودداری کنند و برای جلوگیری از روابط تجاری یا سرمایه‌گذاری‌ای که به حفظ این وضعیت کمک می‌کند، از جمله در ارتباط با شهرک‌ها و نظام مرتبط با آنها، اقدام کنند. این قطعنامه همچنین از دولت‌ها خواست در جهت توقف واردات محصولات منشأگرفته از شهرک‌های اسرائیلی گام بردارند.

♻️ از همین منظر است که تصمیم‌های اخیر اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند. پرسش دیگر فقط این نیست که یک دولت شهرک‌سازی را غیرقانونی می‌داند یا آن را در بیانیه‌های سیاسی محکوم می‌کند؛ مسئله این است که این ارزیابی حقوقی چه اثری باید بر رفتار اقتصادی، تجاری و سرمایه‌گذاری آن دولت داشته باشد.
با این حال، هنوز نمی‌توان از شکل‌گیری یک سیاست واحد و جامع در سطح اتحادیه اروپا سخن گفت. اقدام دولت‌ها یکسان نیست و ممنوعیت فراگیر تجارت اتحادیه اروپا با شهرک‌ها همچنان به تصویب نرسیده است. دیده‌بان حقوق بشر نیز در گزارش ۸ سپتامبر تصریح کرد که چنین ممنوعیتی در سطح اتحادیه هنوز از سوی کمیسیون اروپا پیشنهاد نشده است.
در ۱۵ سپتامبر نیز عفو بین‌الملل و دیده‌بان حقوق بشر در یادداشتی مشترک از اورسولا فون‌درلاین، رئیس کمیسیون اروپا، خواستند پیشنهاد رسمی برای ممنوعیت تجارت اتحادیه اروپا با شهرک‌های اسرائیلی ارائه کند. به گفته این دو سازمان، افزایش شمار دولت‌هایی که به سمت محدود کردن تجارت با شهرک‌ها رفته‌اند، فاصله میان مواضع اعلامی اتحادیه اروپا و اقدامات عملی آن را برجسته‌تر کرده است.

🔶 عفو بین‌الملل نیز در واکنش ۹ سپتامبر تأکید کرده بود که اقدامات اعلام‌شده، هرچند مهم، از نظر این سازمان هنوز برای اجرای کامل الزامات ناشی از نظر مشورتی دیوان کافی نیست و باید با تدابیر بیشتری همراه شود.

#از_حقوق‌بشر_بیشتر_بدانیم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

14 September 2026 11:11

هشدار کارشناسان سازمان ملل درباره پیامدهای ۲۵ سال مبارزه جهانی با تروریسم
 
به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر، بیش از ۴۰ گزارشگر، کارشناس مستقل و اعضای گروه‌های کاری شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای مشترک، ضمن ادای احترام به قربانیان تروریسم، کارنامه یک‌ربع قرن سیاست‌های جهانی مبارزه با تروریسم را از منظر حقوق بشر و حقوق بین‌الملل مورد انتقاد قرار داده‌اند. این کارشناسان، علاوه بر قربانیان حملات تروریستی، بر میلیون‌ها قربانی واکنش‌های افراطی ضدتروریستی و مخاصمات شکل‌گرفته به نام مقابله با تروریسم نیز تأکید کرده‌اند.
 
 محورهای اصلی بیانیه عبارتند از:

💢 اشاره به پاسخ‌های غیرضروری و نامتناسب دولت‌ها و تضعیف حقوق بشر، جامعه مدنی، فضای مدنی، دموکراسی و حاکمیت قانون؛

💢 تاکید بر جنگ‌های تجاوزکارانه، اشغال‌های غیرقانونی، شمار گسترده جنایات جنگی و جنایت علیه بشریت و ادعاهای قابل اعتنا درباره ارتکاب نسل‌کشی؛

💢 اشاره به ترورها در پوشش «قتل‌های هدفمند» و شکنجه در پوشش «بازجویی»؛

💢 اشاره به ربایش‌های فرامرزی، انتقال‌های فوق‌العاده و سرکوب فراملی؛

💢 بیان وجود بازداشت‌های مخفی، ناپدیدسازی‌های قهری و محرومیت از تضمین‌های اساسی دادرسی؛

💢 انتقاد از محاکمات نظامی ناعادلانه و دادگاه‌های ویژه، از جمله سازوکارهای مستقر در گوانتانامو؛

💢 توضیح آسیب‌های جدی به سلامت انسان ناشی از بقایای سمی و پیامدهای محیط‌زیستی مخاصمات؛

💢 تاکید بر فشار بی‌سابقه «جنگ‌های علیه ترور» بر قواعد بنیادین حقوق بین‌الملل و تضعیف نظم حقوقی بین‌المللی؛

💢 اشاره به تشدید معکوس تروریسم و تثبیت چرخه‌های خشونت در نتیجه برخی سیاست‌های ضدتروریستی؛

💢 ضرورت بازنگری قوانین و رویه‌های مبارزه با تروریسم بر پایه حقوق بین‌الملل بشر، حقوق بشردوستانه بین‌المللی و حقوق بین‌الملل پناهندگان.


💠 گفتنی است، مأموریت «گزارشگر ویژه ارتقا و حمایت از حقوق بشر و آزادی‌های بنیادین در مبارزه با تروریسم» از سال ۲۰۰۵ و با هدف نظارت بر رعایت حقوق بشر در اقدامات ضدتروریستی آغاز شد. اکنون، پس از دو دهه، گزارشگر ویژه هشدار می‌دهد که تعاریف مبهم و موسع از تروریسم به «نقض‌های بی‌شمار حقوق بشر» و استفاده از قوانین ضدتروریسم برای سرکوب منتقدان انجامیده است.
برآورد مستقل پروژه Costs of War  دانشگاه براون نیز نشان می‌دهد جنگ‌های پس از ۱۱ سپتامبر که به نام «مبارزه با تروریسم» انجام شده‌اند، بیش از ۹۴۰ هزار مرگ مستقیم و با احتساب پیامدهای غیرمستقیم، دست‌کم ۴.۵ تا ۴.۷ میلیون مرگ بر جای گذاشته‌اند.

#شوراوکمیساریا
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

12 September 2026 13:04

واکنش برخی کشورهای اسلامی به طرح بن‌گویر برای خروج گسترده فلسطینیان از غزه

بن‌گویر (وزیر امنیت ملی رژیم اسرائیل) در ۳ سپتامبر ۲۰۲۶ طرحی را تحت عنوان «مهاجرت داوطلبانه» فلسطینیان از غزه ارائه نمود. بر اساس این طرح، خروج حدود ۲۵۰ هزار نفر در سال نخست، ۱.۱۱ میلیون نفر طی سه سال و در مجموع حدود ۱.۸۶ میلیون فلسطینی طی هفت سال پیش‌بینی شده است. ایجاد یک وزارتخانه ویژه برای این موضوع، توافق با کشورهای پذیرنده و ارائه حمایت‌های مالی به افراد خارج‌شده (اخراج‌شده) نیز از اجزای این طرح است.

یک روز پیش از آن، یسرائیل کاتس، وزیر دفاع رژیم اسرائیل، نیز گفته بود که «راه‌حل واقعی» برای غزه بدون این مهاجرت وجود ندارد و اسرائیل در صورت فراهم شدن امکان آن، برای خارج کردن فلسطینیان «از راه دریا، هوا و هر راه ممکن» آماده است.

در واکنش، وزرای خارجه عربستان سعودی، مصر، اردن، امارات متحده عربی، قطر، ترکیه، پاکستان و اندونزی در ۶ سپتامبر با صدور بیانیه‌ای مشترک، اظهارات بن‌گویر و کاتس و پیشنهادهایی را که به خارج کردن اجباری فلسطینیان از سرزمینشان منتهی می‌شود، به‌شدت محکوم کردند.

این هشت کشور اعلام کردند چنین اظهارات و پیشنهادهایی ناقض اصول حقوق بین‌الملل، از جمله حقوق بین‌الملل بشردوستانه، و تهدیدی مستقیم علیه حقوق مشروع و غیرقابل‌سلب مردم فلسطین است. آنان همچنین هرگونه تلاش برای جابه‌جایی فلسطینیان، چه در داخل و چه به خارج از سرزمین اشغالی، تحت هر عنوان یا توجیهی را رد کردند.

وزرای خارجه این کشورها نسبت به تبدیل فراخوان‌های مربوط به جابه‌جایی اجباری به سیاست یا اقدامات عملی برای ریشه‌کن کردن فلسطینیان از سرزمین خود هشدار دادند و از جامعه بین‌المللی، به‌ویژه شورای امنیت سازمان ملل، خواستند با هرگونه تلاش برای تحمیل واقعیت جمعیتی یا جغرافیایی جدید در سرزمین اشغالی فلسطین مقابله کند.
کویت نیز در موضعی جداگانه، اظهارات بن‌گویر و کاتس را محکوم و آن را تعرضی آشکار به حقوق غیرقابل‌سلب مردم فلسطین و نقض حقوق بین‌الملل و حقوق بین‌الملل بشردوستانه توصیف کرد.

نکته مهم آن است که عادی‌سازی این ادبیات، در عمل به معنای عادی‌سازی اخراج یک جمعیت تحت اشغال و تبدیل یک نقض قاعده آمره، به گزینه‌ای قابل طرح و اجرا است. اگر جامعه بین‌المللی، در برابر این روند صرفاً به محکومیت لفظی بسنده کند عملاً زمینه را برای تبدیل جابه‌جایی اجباری به یک سیاست رسمی و دائمی فراهم خواهد کرد.

#وضعیت_حقوق‌بشر_کشورها
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

01 November 2026 08:30

📡 رویدادها و تحولات حقوق بشری

♻️ سازمان دفاع از قربانیان خشونت برگزار می‌‌کند:

وبینار تخصصی :
اعتراضات در فرانسه: علل اجتماعی، واکنش دولت و حقوق بشر

سخنرانان:
۱. پروفسور الکساندر آزادگان
کارشناس روابط بین‌الملل و مشاور ارشد ژئوپلیتیک مرکز مطالعات ژئواستراتژیک در اروپا
موضوع سخنرانی: ریشه‌های شورش‌های اکتبر ۲۰۲۶ فرانسه چیست؟ نابرابری ساختاری، بیگانگی سیاسی و بحران روابط دولت و جامعه

۲. دکتر توماس گنوله
دکترای علوم سیاسی از ساینس‌پو پاریس، از حاضران ناوگان غزه در سال ۲۰۲۵؛
موضوع سخنرانی: تحلیل انتقادی وضعیت فعلی حقوق بشر در فرانسه

زمان برگزاری:
سه‌شنبه ۳ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۲ آبان‌ماه)
ساعت ۱۰:۰۰ تا ۱۲:۰۰ صبح (به وقت تهران)


لینک شرکت در نشست:
https://meet.google.com/pab-tdwm-scc

مطالعات حقوق بشر

31 October 2026 06:22

مروری بر تحولات حقوق بشر در سرزمین‌های اشغالی فلسطین در مهر ۱۴۰۵
 
بررسی گزارش‌های نهادهای بین‌المللی و غیردولتی، سه روند اصلی را در وضعیت حقوق بشر در سرزمین‌های اشغالی فلسطین نشان می‌دهد: استمرار بحران انسانی غزه، تداوم خشونت و آوارگی در کرانه باختری و افزایش تلاش‌ها برای پیگیری پاسخ‌گویی حقوقی بین‌المللی.

۱. تداوم نقض حقوق غیرنظامیان در غزه
- اشاره دیده‌بان حقوق بشر به استمرار حملات، کشتار غیرنظامیان و محدودیت دسترسی به غذا، آب و کمک‌های بشردوستانه در نوار غزه، با وجود توافق آتش‌بس؛
- کشته‌شدن دست‌کم ۱۴۰۰ فلسطینی پس از برقراری آتش‌بس، بر اساس آمار وزارت بهداشت غزه؛
- محرومیت ۹۴ درصد جمعیت غزه از سرپناه مناسب و تخریب یا آسیب‌دیدگی ۹۳ درصد مدارس؛ تداوم تهدید علیه حقوق بنیادین از جمله حق حیات، مسکن، سلامت و آموزش؛

۲. استمرار خشونت شهرک‌نشینان و آوارگی اجباری در کرانه باختری
- هشدار عفو بین‌الملل در خصوص آوارگی ۲۵۰ نفر از ساکنان روستای زنوتا و حملات شهرک‌نشینان به کشاورزان فلسطینی در فصل برداشت زیتون و درخواست اقدام دولت‌ها برای جلوگیری از تداوم آن؛

۳. برجسته‌شدن سازوکارهای پاسخ‌گویی بین‌المللی
- طرح شکایت قضایی از سوی دیده‌بان حقوق بشر و سه سازمان دیگر علیه تحریم‌های آمریکا بر دیوان کیفری بین‌المللی، درخواست صدور دستور موقت برای توقف تحریم‌ها و ارائه هشت لایحه حقوقی از سوی کارشناسان و نهادهای حقوقی در حمایت از این شکایت؛
- اعطای جایزه صلح نوبل ۲۰۲۶ به ناوی پیلای، رئیس سابق کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق سازمان ملل درباره سرزمین‌های اشغالی فلسطین و اسرائیل، به پاس تلاش‌های وی در پیشبرد صلح و حقوق بین‌الملل؛
- استقبال عفو بین‌الملل از پایان فروش اوراق قرضه اسرائیل در اروپا به دنبال اتمام مجوز انتشار آن، و تأکید بر نقش اعتراضات فعالان مدنی و فشار کارشناسان حقوقی در تحقق این اقدام و ضرورت خودداری دولت‌ها از مشارکت در نقض حقوق فلسطینیان از سوی اسرائیل؛
 
🛑 مجموع این تحولات، از یک‌سو استمرار آسیب به حقوق بنیادین فلسطینیان، به‌ویژه حق حیات، مسکن، آموزش و برخورداری از امنیت را نشان می‌دهد و از سوی دیگر، بیانگر افزایش مطالبه برای مستندسازی نقض حقوق بشر و پیگیری مسئولیت‌پذیری در سازوکارهای بین‌المللی است. بااین‌حال، میان مواضع و مطالبات حقوق بشری با اقدامات اجرایی دولت‌ها همچنان فاصله وجود دارد.

#وضعیت_حقوق‌بشر_کشورها
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

25 October 2026 14:10

📰 بازتاب رسانه‌ای | نشست علمی «بایسته‌های جهانی در حمایت و صیانت از حقوق کودکان؛ از تعهد تا اقدام»

📌نشست علمی‌ـ‌تخصصی «بایسته‌های جهانی در حمایت و صیانت از حقوق کودکان؛ از تعهد تا اقدام» به همت انجمن علمی حقوق بین‌الملل شبکه نخبگان ایران و مشارکت وزارت دادگستری و مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک، با حضور جمعی از استادان دانشگاه، پژوهشگران و متخصصان حوزه حقوق کودک و حقوق بین‌الملل و نمایندگان متناظر استانی این مرجع از ۳۱ استان کشور برگزار شد.

🔹 محور نخست | بررسی چالش‌های حمایت از حقوق کودکان در سطح ملی و بین‌المللی
در این نشست، سخنرانان با بررسی ابعاد حقوقی، قضایی و اجتماعی حمایت از کودکان، بر ضرورت تبدیل تعهدات بین‌المللی به اقدامات عملی، تقویت سازوکارهای اجرایی و ارتقای نظام حمایت از حقوق کودک تأکید کردند.

🎙در ابتدای جلسه محمد روشنی، دبیر انجمن علمی حقوق بین‌الملل شبکه نخبگان ایران، ضمن خیرمقدم به استادان، پژوهشگران و شرکت‌کنندگان، با اشاره به اهمیت صیانت از حقوق کودکان به‌عنوان یکی از اساسی‌ترین مؤلفه‌های تحقق کرامت انسانی و عدالت اجتماعی، اظهار داشت: حمایت مؤثر از کودکان مستلزم فراتر رفتن از تعهدات قانونی و بین‌المللی و حرکت به سوی اقدامات عملی، تقویت سازوکارهای اجرایی و ارتقای آگاهی عمومی است.

⚖️ دکتر عسکر جلالیان، معاون حقوق بشر و امور بین‌الملل وزارت دادگستری و دبیر مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک، ضمن تشکر و قدردانی از عوامل اجرایی رویداد، با تشریح الزامات کنوانسیون حقوق کودک و پروتکل‌های الحاقی آن، بر ضرورت شناسایی کودک به‌عنوان صاحب حق و تقویت حمایت‌های حقوقی از کودکان، به‌ویژه در شرایط مخاصمات مسلحانه، تأکید کرد.

📚 دکتر محمود عباسی، رئیس اندیشکده بین‌المللی کرامت انسانی و نایب‌رئیس انجمن علمی حقوق کودک، با بررسی سیر تحول اسناد بین‌المللی حقوق کودک، چهار اصل بنیادین منع تبعیض، رعایت مصالح عالیه کودک، حق حیات و رشد و حق شنیده‌شدن دیدگاه‌های کودک را تشریح کرد.

🏛 دکتر ابراهیم وثیقی اسدی، معاون قضایی مجتمع شهید فهمیده و قاضی ویژه اطفال و نوجوانان، به بررسی استانداردهای عدالت کودک‌مدار و چالش‌های اجرایی نظام قضایی در رسیدگی به پرونده‌های کودکان و نوجوانان پرداخت و بر ضرورت توسعه سازوکارهای تخصصی و ترمیمی تأکید کرد.

🌐 دکتر آناهیتا سیفی، عضو هیئت علمی دانشگاه علامه طباطبایی و مشاور حقوقی خانواده قوه قضائیه، رویه دیوان بین‌المللی کیفری در رسیدگی به جرایم علیه کودکان، از جمله سربازگیری کودکان، حمله به مراکز آموزشی و قاچاق کودکان را بررسی کرد.

🧠 دکتر آرین پتفت، عضو هیئت علمی دانشگاه خوارزمی و متخصص حقوق و علوم اعصاب، با تمرکز بر سلامت روان کودکان در فضای مجازی، بر ضرورت ایجاد تعادل میان بهره‌مندی از فناوری، تعاملات انسانی، بازی و فعالیت‌های آموزشی و مهارتی تأکید کرد.

🔹 محور دوم | تشریح اقدامات اجرایی مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک
📑 در بخش پایانی نشست، آقای مهدی خداوردیان، مدیرکل دبیرخانه مرجع ملی کنوانسیون حقوق کودک، گزارشی از اقدامات این مرجع در زمینه استقرار سامانه جامع ملی حقوق کودک، برگزاری دوره‌های آموزشی تخصصی، پیگیری شیوه‌نامه حمایت از کودکان بی‌سرپرست و بدسرپرست و تهیه گزارش‌های ادواری ارائه کرد.

🔸 این نشست با طرح پرسش‌ها و تبادل نظر میان شرکت‌کنندگان و تأکید بر ضرورت هم‌افزایی نهادهای حاکمیتی، دانشگاهی و مدنی برای حمایت مؤثر از حقوق کودکان به کار خود پایان داد.


@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

21 October 2026 08:40

🔴 تحریم‌ها و حقوق زنان و دختران؛ نگاهی به فراخوان جدید گزارشگر ویژه سازمان ملل
 
گزارشگر ویژه منع خشونت علیه زنان و دختران با انتشار فراخوانی، خواستار دریافت اطلاعات، شواهد و دیدگاه‌ها درباره پیامدهای اقدامات قهری یک‌جانبه بر حقوق زنان و دختران شده است. وی تاکید نموده نتایج این فراخوان در تدوین گزارش تکمیلی برای ارائه به شصت‌وپنجمین نشست شورای حقوق بشر مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
 
در فراخوان، گزارشگر مهم‌ترین پیامدهای تحریم‌ها بر زنان و دختران را در حوزه‌های ذیل فهرست‌بندی کرده است:
🔸تشدید نابرابری‌های جنسیتی و تبعیض‌های متقاطع، به‌ویژه علیه زنان آسیب‌پذیر؛
🔸محدودیت دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی، به‌ویژه مراقبت‌های بارداری و زایمان، و افزایش مرگ‌ومیر مادران؛
🔸کاهش دسترسی به غذا، آب، برق، سوخت، حمل‌ونقل و سایر خدمات ضروری؛
🔸کاهش فرصت‌های شغلی، درآمد و امنیت اقتصادی زنان، به‌ویژه زنان سرپرست خانوار؛
🔸محرومیت دختران از آموزش در نتیجه کاهش درآمد خانوارها؛
🔸افزایش خطر استثمار جنسی، تن‌فروشی، ازدواج کودکان، ازدواج اجباری و قاچاق انسان؛
🔸تضعیف منابع مالی سازمان‌های حقوق زنان، پناهگاه‌ها و مراکز حمایتی قربانیان خشونت
 
گزارشگر عنوان نموده که ارزیابی پیامدهای اجرای تحریم‌ها و تبعیت بیش‌ازحد (Over-compliance) مؤسسات مالی و شرکت‌ها از محدودیت‌های تحریمی، حتی در فعالیت‌های قانوناً مجاز؛ بررسی اثربخشی معافیت‌های بشردوستانه در تأمین نیازهای اساسی زنان و دختران؛ و در نهایت، شناسایی خلأهای اطلاعاتی، موانع پاسخ‌گویی و جبران خسارت و ارائه توصیه‌های مبتنی بر حقوق بین‌الملل بشر از اهداف اصلی وی در تدوین این گزارش است.
 
گفتنی است مهم‌ترین پرسش‌های مطرح‌شده در فراخوان به شرح زیر می‌باشد:
🔹تحریم‌ها چه تأثیری بر سلامت، معیشت، اشتغال، آموزش و امنیت زنان و دختران، به‌ویژه گروه‌های آسیب‌پذیر، دارند؟
🔹 معافیت‌های بشردوستانه تا چه اندازه مؤثرند و چه موانعی در انتقال کالاها، خدمات و منابع مالی ضروری وجود دارد؟
🔹 محدودیت‌های مالی و بانکی چگونه بر فعالیت سازمان‌های حمایت از زنان و ارائه خدمات به قربانیان خشونت تأثیر می‌گذارند؟
🔹 تحریم‌ها چه موانعی برای دسترسی زنان به دادگاه‌ها، وکلا و سازوکارهای دادخواهی ایجاد می‌کنند؟
🔹چه سازوکارهایی برای گردآوری داده‌ها و پایش پیامدهای تحریم‌ها بر زنان و دختران وجود دارد؟
🔹دولت‌ها چه تعهداتی برای پیشگیری از نقض قابل پیش‌بینی حقوق بشر ناشی از تحریم‌ها دارند و چه راهکارهای جایگزینی برای کاهش آسیب‌ها وجود دارد؟
 
گزارشگر ویژه از دولت‌ها، سازمان‌های جامعه مدنی، سازمان‌های حمایت از کودکان، دانشگاهیان، متخصصان حقوقی، سیاست‌گذاری و سلامت و همچنین نهادهای ملی درخواست کرده که در این فراخوان شرکت نمایند. ارائه پاسخ‌های مشترک از سوی ائتلاف‌های جامعه مدنی نیز تشویق شده است.
مهلت ارسال اطلاعات و پاسخ‌ها ۱۲ فوریه ۲۰۲۷ (۲۳ بهمن ۱۴۰۵) تعیین شده است.
 
♻️ این فراخوان، فرصت مناسبی برای جامعه مدنی ایرانی و همچنین کارشناسان و اساتید برای ارسال محتوا و اثرگذاری بر ادبیات در حال شکل‌گیری درخصوص ارتباط نقض حقوق زنان و دختران با بحث تحریم‌های غیرقانونی یکجانبه است.
 
برای مطالعه و شرکت در فراخوان به آدرس زیر مراجعه فرمایید:
https://www.ohchr.org/en/calls-for-input/2027/call-input-addendum-report-special-rapporteur-violence-against-women-and-girls

#تحریم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

18 October 2026 09:48

♻️ تحریم خطوط هوایی ایران؛ مسئولیت حقوقی دولت‌های ثالث چیست؟

دکتر پوریا عسکری و دکتر کتایون حسین‌نژاد در یادداشتی به تاریخ ۱۶ اکتبر ۲۰۲۶ در وب‌سایت «اوپینیو ژوریس»، تحریم‌های تازه آمریکا علیه هواپیمایی غیرنظامی ایران را مد نظر قرار داده و این موضوع را بررسی کرده‌اند که «آیا همراهی دولت‌های دیگر با تحریم‌های ثانویه، در شرایط مخاصمه مسلحانه، با تعهد آن‌ها به «تضمین احترام» به کنوانسیون‌های ژنو تعارض پیدا می‌کند؟»
به همین منظور مقاله ابتدا با اشاره به این‌که آمریکا ۲۷ شرکت هواپیمایی ایرانی را هدف گرفته و ارائه‌دهندگان خارجی خدمات سوخت‌رسانی، فرودگاهی و فروش بلیت را به محرومیت از نظام دلاری تهدید کرده، عنوان می‌کند که این توسعه فرامرزی تحریم‌ها، می‌تواند عملاً پروازهای غیرنظامی را متوقف کند.
سپس نویسندگان به بررسی این وضعیت از نگاه حقوق بین‌الملل پرداخته و آن‌را نقد می‌کنند. محورهای این بخش به‌شرح زیر است:

۱. اهمیت وضعیت مخاصمه: نویسندگان بر مبنای وجود مخاصمه مسلحانه بین‌المللی میان ایران و آمریکا استدلال می‌کنند که ارزیابی تحریم‌ها به حقوق تجارت یا حقوق بشر محدود نیست و قواعد حقوق بشردوستانه نیز باید اعمال شود.

۲. حمایت از غیرنظامیان: قطع پروازها می‌تواند دسترسی به درمان، دارو، سفر ضروری و پیوندهای خانوادگی را مختل کند. از این منظر، آثار انسانی تحریم صرفاً پیامد اقتصادی نیست و در ارزیابی حقوقی اهمیت دارد.

۳. ماده ۳۳ کنوانسیون چهارم ژنو: مجازات جمعی اشخاص حمایت‌شده ممنوع است. بر اساس تفسیر کمیته بین‌المللی صلیب سرخ، «مجازات» می‌تواند محدودیت‌های اداری و اقتصادی را نیز شامل شود؛ عنصر تعیین‌کننده، هدف تنبیهی اقدام است، نه لزوماً شدت خسارت.

۴. اهمیت اثبات قصد تنبیهی: اظهارات رسمی مقام‌های آمریکایی درباره تنبیه و انزوای ایران، به نظر نویسندگان، می‌تواند قرینه‌ای برای این قصد باشد. مجازات جمعی همچنین در حقوق عرفی جنایت جنگی محسوب می‌شود؛ اما انطباق آن بر این تحریم‌ها نیازمند احراز شرایط حقوقی است.

۵. تعهد مثبت دولت‌های ثالث: ماده یک مشترک کنوانسیون‌های ژنو، دولت‌ها را به «احترام و تضمین احترام» ملزم می‌کند؛ یعنی باید در حدود توان خود برای جلوگیری از نقض‌ها اقدام کنند و از تشویق، کمک یا تسهیل آن‌ها بپرهیزند.

۶. مسئولیت در قبال اشخاص خصوصی: حتی اگر فرودگاه یا خدمات زمینی در اختیار شرکت خصوصی باشد، دولت ثالث لزوماً از تکلیف خود معاف نیست. تعهد ماده یک، مستقل از قواعد انتساب رفتار به دولت است و استفاده از ابزارهای نظارتی و نفوذ قانونی را اقتضا می‌کند.

در مجموع مقاله نتیجه می‌گیرد که دولت ثالث نمی‌تواند صرفاً به فشار تحریم‌های آمریکا استناد کند؛ و باید پیامدهای انسانی، احتمال مجازات جمعی و تکالیف خود طبق ماده یک مشترک کنوانسیون‌های ژنو را «مستقل و مستند» بررسی کند.

برای مطالعه متن کامل به آدرس زیر مراجعه نمایید:
https://opiniojuris.org/2026/10/16/when-sanctions-affect-ihl-third-states-obligations-to-ensure-respect-for-the-geneva-conventions-in-the-context-of-u-s-sanctions-against-iranian-airlines/

مطالعات حقوق بشر

17 October 2026 07:04

«رسانه‌کشی» در فلسطین؛ گزارش تکان‌دهنده فرانچسکا آلبانیز از نقش رسانه‌ها در تسهیل نسل‌کشی و پنهان‌سازی جنایات

🔹 فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه سازمان ملل متحد در خصوص وضعیت حقوق بشر در سرزمین‌های اشغالی فلسطین، در گزارش جدید خود با عنوان «حقیقت زیر آوار: رسانه‌ها در دوران نسل‌کشی» (A/81/249)، که برای ارائه به مجمع عمومی ۸۱ تنظیم شده، به بررسی نقش رسانه‌ها در مستندسازی، پنهان‌سازی و مشروعیت‌بخشی به جنایات ارتکابی علیه مردم فلسطین پرداخته است.

این گزارش، با طرح مفهوم «رسانه‌کشی» (Mediacide)، استدلال می‌کند که نابودی حقیقت صرفاً پیامد جانبی خشونت نیست، بلکه بخشی از سازوکار تسهیل نسل‌کشی و جلوگیری از پاسخ‌گویی عاملان آن است.

🔻 ۱. حذف شاهدان؛ هدف قرار دادن خبرنگاران فلسطینی
بر اساس گزارش، از اکتبر ۲۰۲۳ تا زمان تهیه آن، نزدیک به ۳۰۰ خبرنگار کشته و بیش از ۴۰۰ نفر مجروح شده‌اند. به ارزیابی گزارشگر ویژه، حدود ۷۰ نفر از خبرنگاران کشته‌شده مشخصاً به دلیل فعالیت حرفه‌ای و پوشش خبری خود هدف حمله قرار گرفته‌اند؛ به این معنا که کشته‌شدن آنان صرفاً نتیجه حملات گسترده به مناطق غیرنظامی نبوده، بلکه با هدف قرار دادن عامدانه خبرنگاران به دلیل فعالیت رسانه‌ای آنان مرتبط بوده است.

آلبانیز توضیح می‌دهد که حملات به خبرنگاران، تهدید خانواده‌های آنان، بازداشت و شکنجه، تخریب دفاتر رسانه‌ای و معرفی نظام‌مند خبرنگاران به‌عنوان «تروریست»، در کنار یکدیگر به حذف شاهدان اصلی جنایات انجامیده‌اند.

همچنین، تا اکتبر ۲۰۲۵، حدود ۱۵۰ دفتر و مؤسسه رسانه‌ای نابود شده و بنا بر داده‌های مورد استناد گزارش، ۸۱ درصد زیرساخت‌های ارتباطات و فناوری اطلاعات غزه به‌طور کامل تخریب شده‌اند. هدف از این اقدامات، به ارزیابی گزارشگر ویژه، نه‌فقط خاموش‌کردن صدای خبرنگاران، بلکه از میان بردن امکان ثبت، اثبات و پیگیری قضایی جنایات است.

🔻 ۲. رسانه‌های اسرائیلی؛ از نفرت‌پراکنی تا تحریک به نسل‌کشی
گزارش به نقش بخش‌هایی از رسانه‌های اسرائیلی در عادی‌سازی خشونت و انسانیت‌زدایی از فلسطینیان می‌پردازد.
در نمونه‌هایی که آلبانیز مستند کرده است، برخی چهره‌های رسانه‌ای اسرائیل آشکارا خواستار نابودی غزه شده یا وجود غیرنظامیان بی‌گناه در آن را انکار کرده‌اند.
او تأکید می‌کند که تحریک مستقیم و علنی به ارتکاب نسل‌کشی، مطابق کنوانسیون منع نسل‌کشی، خود جرمی مستقل است و مسئولیت کیفری آن می‌تواند متوجه مقامات دولتی، مجریان و دیگر فعالان رسانه‌ای نیز باشد.

گزارش همچنین قصور اسرائیل در جلوگیری از این تحریکات و مجازات مرتکبان را مغایر با تعهدات بین‌المللی این کشور و دستور الزام‌آور دیوان بین‌المللی دادگستری ارزیابی می‌کند.

🔻 ۳. رسانه‌های غربی؛ هنگامی که روایت خبری به ابزار مشروعیت‌بخشی تبدیل می‌شود.
یکی از مهم‌ترین بخش‌های گزارش به عملکرد رسانه‌های بانفوذ غربی، از جمله BBC، CNN و نیویورک‌تایمز اختصاص دارد.
به ارزیابی آلبانیز، بازنشر ادعاهای تأییدنشده مقامات اسرائیلی، حذف زمینه تاریخی اشغال، استفاده گزینشی از اصطلاحات حقوقی و کم‌رنگ‌کردن مسئولیت عاملان حملات، در موارد متعددی به تحریف واقعیت و مشروع جلوه‌دادن خشونت کمک کرده است.
گزارش با استناد به تحلیل‌های محتوایی نشان می‌دهد که در نمونه‌های بررسی‌شده، مسئولیت اسرائیل در ۸۳ درصد تیترهای مرتبط BBC و ۶۵ درصد تیترهای نیویورک‌تایمز حذف یا کم‌رنگ شده است.
از منظر گزارشگر ویژه، چنین شیوه‌هایی صرفاً مسئله‌ای مربوط به اخلاق رسانه‌ای نیستند؛ بلکه می‌توانند پرسش‌هایی جدی درباره مسئولیت رسانه‌ها در قبال حقوق بشر و نقش احتمالی آن‌ها در تسهیل جنایات بین‌المللی ایجاد کنند.

🔻 ۴. نقش شرکت‌های فناوری در سانسور و انکار جنایات
آلبانیز همچنین عملکرد شرکت‌هایی مانند Meta، Google و X را بررسی کرده است.
بر اساس داده‌های افشاشده از شرکت متا که گزارشگر ویژه به آن‌ها استناد کرده است، از اواخر سال ۲۰۲۳ حدود ۳۸٫۸ میلیون پست در فیس‌بوک و اینستاگرام حذف، مسدود یا با محدودیت مواجه شده‌اند.
در مقابل، بنا بر گزارش، دولت اسرائیل قراردادهای تبلیغاتی به ارزش تقریبی ۵۰ میلیون دلار، از جمله با گوگل و ایکس، منعقد کرده تا پیام‌هایی در انکار قحطی غزه منتشر کند.

آلبانیز معتقد است که کسب درآمد از انتشار تبلیغات انکارکننده جنایات، در کنار سانسور مستندات نقض حقوق بشر، می‌تواند مسئولیت شرکت‌ها را بر اساس اصول راهنمای سازمان ملل درباره تجارت و حقوق بشر مطرح کند و در شرایط خاص، پرسش‌هایی درباره مشارکت در جنایات بین‌المللی به وجود آورد.

مطالعات حقوق بشر

10 October 2026 12:33

نگاهی به پیشینه اجرایی و علمی خانم ناوانتم پیلای، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۶

🌍🏅 ناوی پیلای، حقوق‌دان برجسته آفریقای جنوبی و رئیس پیشین کمیسیون تحقیق سازمان ملل درباره فلسطین و اسرائیل، برنده جایزه صلح نوبل ۲۰۲۶ شد.
🔳 کمیته نوبل نروژ روز جمعه، ۹ اکتبر ۲۰۲۶، اعلام کرد که جایزه صلح امسال به ناوانتم پیلای به پاس تلاش‌های چند دهه‌ای او در پیشبرد صلح، تقویت حقوق بین‌الملل و گسترش پاسخ‌گویی در برابر جنایات بین‌المللی تعلق گرفته است.

🟨 ناوی پیلای کیست؟
🔳 پیلای در ۲۳ سپتامبر ۱۹۴۱ در دوربان آفریقای جنوبی و در خانواده‌ای هندی‌تبار متولد شد. او در دوران حاکمیت نظام تبعیض نژادی آپارتاید به تحصیل حقوق پرداخت و پس از فارغ‌التحصیلی از دانشگاه ناتال، تحصیلات تکمیلی خود را در دانشگاه هاروارد آمریکا ادامه داد.
🔳 او در سال ۱۹۶۷ به نخستین زنی تبدیل شد که در استان ناتال دفتر وکالت تأسیس کرد. پیلای در دوران آپارتاید، از فعالان مبارزه با تبعیض نژادی دفاع می‌کرد و در پیگیری و حمایت از حقوق زندانیان سیاسی، از جمله نلسون ماندلا، نقش داشت.
🔳 یکی از مهم‌ترین فعالیت‌های قضایی او حضور در دادگاه کیفری بین‌المللی ویژه رواندا و ریاست آن از سال ۱۹۹۹ تا ۲۰۰۳ بود. پیلای از قضات رسیدگی‌کننده به پرونده تاریخی «آکایسو» در سال ۱۹۹۸ بود؛ پرونده‌ای که در آن دادگاه برای نخستین بار در حقوق کیفری بین‌المللی تصریح کرد تجاوز جنسی و سایر اشکال خشونت جنسی، در صورت وجود قصد خاص نابودی یک گروه حمایت‌شده، می‌توانند از مصادیق نسل‌کشی باشند.
🔳 او از سال ۲۰۰۳ تا ۲۰۰۸ قاضی دیوان کیفری بین‌المللی و از سال ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۴ کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد بود. پیلای همچنین از سال ۲۰۱۹ به‌عنوان قاضی اختصاصی دیوان بین‌المللی دادگستری، به انتخاب گامبیا، در پرونده شکایت این کشور علیه میانمار درباره نسل‌کشی روهینگیا حضور دارد.

🟨 فعالیت‌های پیلای در رابطه با فلسطین
🔳 انتقادهای پیلای از اقدامات اسرائیل به دوران ریاست او بر کمیسیون تحقیق محدود نمی‌شود. او در سال ۲۰۱۴، در مقام کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل، حملات اسرائیل به مناطق غیرنظامی غزه، از جمله مدارس سازمان ملل، بیمارستان‌ها و نیروگاه برق غزه را به‌شدت محکوم کرد و هشدار داد که برخی از این حملات ممکن است مصداق جنایت جنگی باشند.
🔳 در ژوئیه ۲۰۲۱، پیلای به ریاست کمیسیون مستقل بین‌المللی تحقیق سازمان ملل درباره سرزمین‌های اشغالی فلسطین منصوب شد. این کمیسیون مأمور بررسی نقض حقوق بشر و حقوق بشردوستانه بین‌المللی و عوامل ریشه‌ای تداوم منازعه بود.
🔳 کمیسیون تحت ریاست او در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد که دلایل معقولی برای غیرقانونی دانستن تداوم اشغال سرزمین‌های فلسطینی، به دلیل ماهیت دائمی‌شونده اشغال و سیاست‌های الحاق اسرائیل، وجود دارد. این کمیسیون در سال ۲۰۲۴ نیز نتیجه گرفت که مقامات اسرائیلی مسئول ارتکاب جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت بوده‌اند. کمیسیون همین جرم را به حماس و دیگر گروه‌های مسلح فلسطینی منتسب نمود.
🔳 یکی از مهم‌ترین اقدامات کمیسیون در دوران ریاست پیلای، انتشار گزارش ۱۶ سپتامبر ۲۰۲۵ بود که در آن نتیجه گرفته شد اسرائیل در نوار غزه مرتکب نسل‌کشی شده است. کمیسیون اعلام کرد که مقامات و نیروهای امنیتی اسرائیل چهار مورد از پنج رفتار تشکیل‌دهنده نسل‌کشی مندرج در کنوانسیون ۱۹۴۸ را با قصد خاص نابودی تمام یا بخشی از فلسطینیان غزه مرتکب شده‌اند.
🔳 پیلای با دفاع از یافته‌های این گزارش، مسئولیت جنایات مزبور را متوجه عالی‌ترین سطوح مقامات اسرائیلی دانست. دولت اسرائیل این یافته‌ها را رد کرد و گزارش کمیسیون را جانبدارانه خواند.
🔳 گفتنی است پیلای در نامه‌ای به تاریخ ۸ ژوئیه ۲۰۲۵ اعلام کرد که به دلیل افزایش سن، مشکلات پزشکی و تعدد تعهدات دیگر از عضویت در کمیسیون کناره‌گیری می‌کند. استعفای او از ۳ نوامبر ۲۰۲۵ اجرایی شد. دو عضو دیگر کمیسیون نیز تقریباً هم‌زمان استعفا دادند.

#از_حقوق‌بشر_بیشتر_بدانیم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

06 October 2026 08:38

🌎 هشدار کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل درباره هوش مصنوعی: زمان برای قانون‌گذاری رو به پایان است.


ولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، در تاریخ ۵ اکتبر ۲۰۲۶ در «اجلاس هوش مصنوعی و حقوق بشر» که در آکسفورد برگزار شد، هشدار داد که رقابت میان دولت‌ها و شرکت‌ها در حوزه هوش مصنوعی، بدون نظارت و تضمین‌های کافی، می‌تواند پیامدهای جدی برای حقوق بشر، امنیت انسان و حتی آینده بشریت داشته باشد.

🔷 به گفته او، هوش مصنوعی در کنار ظرفیت گسترده برای تحول در حوزه‌هایی مانند علم، سلامت، آموزش و خدمات عمومی، می‌تواند بر برابری، آزادی، حریم خصوصی و تعامل عمومی نیز آثار منفی برجای بگذارد.

🔷 تورک هشدار داد که در آینده ممکن است جمعیت‌های گسترده‌ای تنها «با فشردن یک دکمه» از خدماتی مانند ارتباطات، آب سالم، گرمایش و خدمات مالی محروم شوند.

🔷 وی همچنین خواستار ممنوعیت فوری واگذاری تصمیم درباره مرگ و زندگی انسان‌ها به ماشین‌ها شد و تأکید کرد که هوش مصنوعی هم‌اکنون در حال تغییر چهره جنگ است.

🔷 کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل بر ضرورت ایجاد تضمین‌های الزامی حقوق بشری، ارزیابی مستمر خطرات، نظارت مستقل بر صنعت هوش مصنوعی و مسئولیت‌پذیری شرکت‌ها و دولت‌ها تأکید کرد.

🔷 او همچنین تصریح کرد که قوانین موجود در همه موارد کافی نیستند و در برخی حوزه‌ها به رویکردهای حقوقی جدید نیاز است؛ با این حال، اصلاح قواعد مربوط به مسئولیت، امنیت سایبری و حفاظت از داده‌ها می‌تواند بخشی از خلأ موجود را جبران کند.

🔷 تورک در پایان هشدار داد:
«دیگر نمی‌توانیم منتظر بمانیم یا صرفاً به حسن نیت تکیه کنیم. اگر به‌سرعت اقدام نکنیم، با پیامدهایی غیرقابل پیش‌بینی برای خود و نسل‌های آینده روبه‌رو خواهیم شد.»

#از_حقوق‌بشر_بیشتر_بدانیم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

03 October 2026 08:44

۲۵ سال پس از دوربان؛ فراخوان گوترش برای پایان دادن به نژادپرستی
 
به مناسبت بیست‌وپنجمین سالگرد تصویب اعلامیه و برنامه اقدام دوربان، یک نشست مقامات عالی‌رتبه در ۲۸ سپتامبر (۶ مهر ۱۴۰۵) در نیویورک برگزار شد. در این نشست، آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، با تأکید بر ضرورت اقدام عملی برای مقابله با نژادپرستی و تحقق عدالت ترمیمی، دیدگاه‌های خود را درباره تداوم تبعیض نژادی و پیامدهای آن بیان کرد.

گفتنی است این اعلامیه و برنامه اقدام در سال ۲۰۰۱ در چارچوب کنفرانس جهانی مبارزه با نژادپرستی، تبعیض نژادی، بیگانه‌هراسی و عدم‌تحمل مرتبط با آن در دوربان آفریقای جنوبی به تصویب رسید. این سند، چارچوبی جهانی برای مقابله با نژادپرستی و تبعیض نژادی و نیز رسیدگی به پیامدهای تاریخی برده‌داری، استعمار و سایر اشکال تبعیض ارائه می‌کند و بر کرامت انسانی، برابری و حقوق بشر تأکید دارد.

محورهای مهم نشست و سخنان دبیرکل

🔹ضرورت مبارزه با نژادپرستی، تبعیض نژادی، بیگانه‌هراسی و عدم‌تحمل مرتبط با آن؛

🔹تاکید بر تحقق کرامت، حقوق بشر و برابری برای تمامی افراد و جوامع متأثر از نژادپرستی و تبعیض؛

🔹انتقاد از تداوم میراث استعمار، برده‌داری و سرکوب و تأثیر آن بر نابرابری‌های معاصر؛

🔹اشاره به قوانین، سیاست‌ها و نهادهای تبعیض‌آمیز بر اساس نژاد، مذهب، رنگ، تبار و منشأ ملی یا قومی؛

🔹لزوم مبارزه با انکار روزمره کرامت، حقوق، امنیت و فرصت‌های برابر برای افراد آفریقایی‌تبار، مردمان بومی، مهاجران، پناهندگان و اقلیت‌ها؛

🔹اشاره به نقش ابزارها و فناوری‌های دیجیتال در گسترش سخنان نفرت‌پراکنانه و اطلاعات نادرست؛

🔹تاکید بر تقویت قوانین و سازوکارهای مقابله با تبعیض و تضمین اجرای مؤثر آنها؛

🔹درخواست مقابله با تبعیض نظام‌مند و سرمایه‌گذاری در جوامع فراگیر و برابر؛

🔹ضرورت شناسایی، کاهش و رفع سوگیری در سامانه‌های هوش مصنوعی و تضمین نقش فناوری‌های دیجیتال در پیشبرد برابری و عدالت دیجیتال؛

🔹اشاره به نقش نسل جوان در پیشبرد کرامت، عدالت و برابری؛

🔹 رسیدگی به پیامدهای پایدار برده‌داری، استعمار و تبعیض نژادی و تحقق عدالت ترمیمی مبتنی بر حقوق بین‌الملل بشر؛

🔹 درخواست تصویب جهانی و اجرای کامل کنوانسیون بین‌المللی رفع همه اشکال تبعیض نژادی.


در پایان، دبیرکل بر ضرورت اقدام جمعی برای مقابله با بی‌عدالتی و ایجاد جوامعی مبتنی بر کرامت، حقوق، برابری و تعلق تأکید کرد؛ جوامعی که در آنها نژادپرستی و تبعیض جایی نداشته باشد.

 #از_حقوق‌بشر_بیشتر_بدانیم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

28 September 2026 13:06

🔹 صد سال پس از کنوانسیون برده‌داری؛ میلیون‌ها نفر همچنان در انتظار آزادی

در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۶، هم‌زمان با صدمین سالگرد تصویب کنوانسیون برده‌داری ۱۹۲۶، جمع گسترده‌ای از کارشناسان و سازوکارهای حقوق بشری سازمان ملل هشدار دادند که با وجود یک قرن توسعه حقوق بین‌الملل، برده‌داری هنوز از میان نرفته و در اشکال جدید و پنهان ادامه دارد.

قابل ذکر است کنوانسیون ۱۹۲۶ یکی از نخستین اسناد مهم همکاری بین‌المللی برای حمایت از کرامت انسانی بود و این اصل را تثبیت کرد که هیچ انسانی نباید همانند کالا با او رفتار شود. این سند بعدها در شکل‌گیری مجموعه‌ای از استانداردهای حقوق بشری، از اعلامیه جهانی حقوق بشر و میثاق‌های بین‌المللی گرفته تا مقررات مربوط به کار اجباری، قاچاق انسان، استثمار کودکان و اشکال معاصر برده‌داری، تأثیرگذار بود.

با این حال، کارشناسان سازمان ملل تأکید کرده‌اند که تعهد دولت‌ها به لغو کامل برده‌داری در تمامی اشکال آن هنوز به‌طور کامل محقق نشده است. اشکال معاصر برده‌داری همچنان میلیون‌ها نفر را در چرخه‌های استثمار، سوءاستفاده و محرومیت از آزادی و کرامت گرفتار می‌کند و در برخی مناطق، حتی اشکال سنتی از جمله برده‌داری موروثی که وضعیت بردگی را از نسلی به نسل دیگر منتقل می‌کند نیز همچنان وجود دارد.

بر اساس این بیانیه، فقر، تبعیض، مخاصمات مسلحانه، تغییرات اقلیمی، آوارگی، مهاجرت و حاشیه‌نشینی از مهم‌ترین عواملی هستند که آسیب‌پذیری افراد در برابر اشکال معاصر برده‌داری را افزایش می‌دهند. همچنین در برخی شرایط، اقدامات قهری یک‌جانبه و آثار نامطلوب بشردوستانه آن‌ها می‌تواند به مهاجرت اجباری و افزایش آسیب‌پذیری در برابر قاچاق انسان و سایر اشکال استثمار کمک کند. کارشناسان همچنین بر نقش مصونیت از مجازات در تداوم این نقض‌ها و محروم ماندن قربانیان از عدالت و جبران مؤثر تأکید کردند.

در این بیانیه از دولت‌ها، سازمان‌های بین‌المللی، جامعه مدنی، شرکت‌ها و جوامع محلی خواسته شده است برای مقابله با میراث تاریخی برده‌داری، حذف اشکال معاصر آن، تضمین پاسخ‌گویی و فراهم کردن حمایت و دسترسی قربانیان به عدالت اقدامات مؤثرتری انجام دهند. همچنین از دولت‌هایی که هنوز به کنوانسیون برده‌داری ۱۹۲۶ و کنوانسیون تکمیلی ۱۹۵۶ درباره الغای برده‌داری، تجارت برده و نهادها و رویه‌های مشابه برده‌داری نپیوسته‌اند، خواسته شده است این اسناد را تصویب کنند.

🔻 این بیانیه با مشارکت شماری از گزارشگران ویژه و کارشناسان مستقل سازمان ملل در حوزه‌های اشکال معاصر برده‌داری و قاچاق انسان، اعدام‌های فراقضایی، نژادپرستی و تبعیض نژادی، مهاجرت، خشونت علیه زنان و دختران، حق بر غذا، حق بر سلامت، فقر شدید، آثار اقدامات قهری یک‌جانبه بر حقوق بشر و گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران صادر شده است.

#شوراوکمیساریا
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

22 September 2026 12:49

کشف صدها پیکر از زیر آوار غزه؛ سازمان ملل نسبت به احتمال ارتکاب جنایات جنگی هشدار داد

♻️ فولکر تورک، کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل متحد، اعلام کرد کشف صدها جسد و بقایای انسانی از زیر آوار ساختمان‌های ویران‌شده در غزه، بار دیگر نگرانی‌های جدی درباره رعایت حقوق بین‌الملل و احتمال ارتکاب جنایات جنگی را مطرح کرده است.
بر اساس گزارش دفاع مدنی فلسطین، از نوامبر ۲۰۲۵ تا سپتامبر ۲۰۲۶ بیش از ۶۳۰ جسد و بقایای انسانی از زیر ساختمان‌های تخریب‌شده در سراسر غزه بیرون آورده شده و برآورد می‌شود بیش از ۸ هزار نفر همچنان زیر آوار باشند.

⭕️ به گفته تورک، در برخی محل‌های تخریب‌شده بقایای افرادی کشف شده که ظاهراً اعضای کامل یک خانواده بوده‌اند و شمار قابل توجهی از قربانیان را زنان و کودکان تشکیل می‌دهند. تنها در فاصله ۲۷ ژوئن تا ۲۷ اوت، از میان ۲۳۳ جسد بازیابی‌شده از زیر آوار ۲۰ ساختمان، ۷۴ کودک و ۱۰۶ زن شناسایی شده‌اند. همچنین در منطقه الزیتون در جنوب‌شرقی شهر غزه، ۹۶ جسد و بقایای انسانی کشف شده که ۵۸ مورد متعلق به کودکان و ۲۳ مورد متعلق به زنان بوده است.

⭕️ کمیسر عالی حقوق بشر هشدار داده آنچه تاکنون کشف شده ممکن است تنها بخش کوچکی از ابعاد واقعی فاجعه باشد. طبق گزارش سازمان ملل، جنگ حدود ۶۱ میلیون تن آوار و نخاله در غزه بر جای گذاشته است.

⭕️ دفتر حقوق بشر سازمان ملل همچنین اعلام کرده محدودیت‌های اسرائیل بر ورود تجهیزاتی مانند دستگاه‌های حفاری و کیت‌های آزمایش دی‌ان‌ای، عملیات جست‌وجو، بازیابی و شناسایی اجساد را دشوار کرده است؛ تا جایی که برخی تیم‌های فلسطینی ناچار شده‌اند با دست خالی آوارها را کنار بزنند.

⭕️ تورک با اشاره به گزارش سال ۲۰۲۴ سازمان ملل درباره حملات به ساختمان‌های مسکونی و دیگر اماکن غیرنظامی، تأکید کرد استفاده گسترده از سلاح‌های انفجاری با آثار وسیع در مناطق پرجمعیت، نگرانی‌های جدی درباره رعایت اصول تفکیک، تناسب و اقدامات احتیاطی در حمله ایجاد می‌کند.
وی خواستار حفظ شواهد، شناسایی قربانیان و دسترسی بازرسان بین‌المللی به همه مناطق غزه شد و تأکید کرد که دفن قربانیان جایگزین روشن‌شدن شرایط مرگ آنان نیست. به گفته او، حملاتی که به کشته‌شدن شمار زیادی از اعضای خانواده‌ها، از جمله زنان، کودکان و افراد دارای معلولیت انجامیده، باید به‌طور مؤثر بررسی شود و در صورت احراز نقض، عاملان آن پاسخگو شناخته شوند.

♻️گفتنی است فرانچسکا آلبانیز، گزارشگر ویژه سازمان ملل درباره وضعیت حقوق بشر در سرزمین‌های فلسطینی اشغالی، نیز در تاریخ ۷ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۶ شهریور ۱۴۰۵) با صدور بیانیه‌ای هشدار داد که برداشت، خردکردن و جابه‌جایی گسترده آوار در مناطقی از غزه که تحت کنترل نظامی رژیم اسرائیل قرار دارند، می‌تواند به نابودی شواهد مربوط به جنایات بین‌المللی ادعایی، از جمله نسل‌کشی، و نیز از بین رفتن امکان بازیابی و شناسایی اجساد منجر شود.
وی خواستار نظارت بازرسان بین‌المللی کیفری بر این فرایند شد و هشدار داد دولت‌ها و شرکت‌هایی که با اقدامات خود به نابودی شواهد جنایات بین‌المللی کمک کنند، ممکن است با مسئولیت کیفری بین‌المللی مواجه شوند. او همچنین تأکید کرد که هرگونه آواربرداری و بازسازی غزه باید در چارچوب طرحی طراحی‌شده از سوی فلسطینیان و با مشارکت نهادهای مورد اعتماد آنان انجام شود و بازسازی نباید به ابزاری برای محو گذشته و شواهد مورد نیاز برای تحقق عدالت تبدیل شود.

#وضعیت_حقوق‌بشر_کشورها
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

19 September 2026 07:09

خروج مجدد آمریکا از شورای حقوق بشر هم‌زمان با انتشار گزارش هیئت حقیقت‌یاب ایران

آمریکا در سپتامبر ۲۰۲۶ بار دیگر خروج خود از شورای حقوق بشر سازمان ملل را رسماً مورد تأکید قرار داد؛ تصمیمی که تداوم اجرای فرمان اجرایی ترامپ در ۴ فوریه ۲۰۲۵ می‌باشد.
با این‌حال اعلام رسمی این خروج هم‌زمان با انتشار گزارش هیئت حقیقت‌یاب ایران در مورد ناآرامی‌های دی‌ماه ۱۴۰۴ که در آن هیئت عنوان کرده: « دلایل معقولی برای باور این مسئله وجود دارد که نیروهای نظامی ایالات متحده ممکن است طی حملات ۲۸ فوریه ۲۰۲۶ به یک مدرسه ابتدایی در میناب و یک مجتمع ورزشی در لامرد، مرتکب جنایات جنگی شده باشند»َ این موضوع را بیش از قبل در کانون توجه قرار داده است.

سابقه
🔹سیاست آمریکا در قبال شورای حقوق بشر با افت‌و‌خیزهای متعددی مواجه بوده است. شورای حقوق بشر در سال ۲۰۰۶ با تصویب قطعنامه ۶۰/۲۵۱ مجمع عمومی تأسیس شد و جایگزین کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل شد. آمریکا در ابتدا و در زمان جرج بوش، با تأسیس شورا مخالفت کرد، اما دولت باراک اوباما عنوان نمود به جای ماندن در بیرون، از داخل برای اصلاح آن تلاش می‌کند و به‌همین خاطر در سال‌های ۲۰۰۹، ۲۰۱۲ و ۲۰۱۶ به عضویت شورا درآمد.

🔹در ژوئن ۲۰۱۸، دولت نخست ترامپ آمریکا را از شورا خارج کرد و «تمرکز نامتناسب بر اسرائیل»، نگرانی درباره حاکمیت آمریکا و حضور کشورهایی با سوابق ضعیف حقوق بشری را از دلایل این تصمیم اعلام کرد.

🔹در مقابل، دولت جو بایدن در سال ۲۰۲۱ سیاست قبلی را تغییر داد و مشارکت آمریکا در شورا را از سر گرفت. واشنگتن استدلال می‌کرد که حضور فعال در شورا برای دفاع از حقوق بشر و اصلاح کاستی‌های آن مؤثرتر از خروج است؛ با این حال، دولت بایدن نیز انتقاد آمریکا از آنچه «تمرکز نامتناسب بر اسرائیل» می‌دانست را حفظ کرد.

🔹ترامپ پس از بازگشت به ریاست‌جمهوری، در فوریه ۲۰۲۵ بار دیگر مشارکت آمریکا در شورا را پایان داد. کاخ سفید شورا را متهم کرد که به دولت‌های ناقض حقوق بشر اجازه می‌دهد از عضویت خود برای در امان ماندن از نظارت استفاده کنند و همچنین از آنچه «ضدآمریکایی»، «ضداسرائیلی» و «ضدیهودی» توصیف کرد، انتقاد کرد. آمریکا علاوه بر خروج، اعلام کرد مبتنی بر فرمان اجرایی ۱۴۱۹۹ رییس جمهور، دیگر برای شورا نامزد نخواهد شد و سهم خود از بودجه آن را نیز پرداخت نخواهد کرد.

تداوم سیاست‌های ضد چندجانبه‌گرایی ترامپ
🔸گفتنی است این تصمیم بخشی از سیاست گسترده‌تر دولت ترامپ برای کاهش مشارکت آمریکا در نهادهای بین‌المللی است. در سال ۲۰۲۵ آمریکا روند خروج از سازمان جهانی بهداشت و توافق اقلیمی پاریس را آغاز کرد و در ژانویه ۲۰۲۶ نیز دولت ترامپ دستور خروج از حدود ۶۶ سازمان و نهاد بین‌دولتی و سازمان ملل را صادر کرد.

🔸جالب آنجاست که آمریکا برای این‌که از حق رای خود در مجمع عمومی سازمان ملل محروم نشود، در اواسط سپتامبر ۲۰۲۶، حدود ۷۲۵ میلیون دلار بابت بودجه عادی پرداخت کرد. بااین‌حال بنا بر گفته فرحان حق، سخنگوی سازمان ملل، امریکا هنوز ۱.۳ میلیارد دلار بدهی به بودجه عادی این سازمان دارد.

🔸در مجموع، اعلام رسمی خروج آمریکا از شورای حقوق بشر در حال حاضر با واکنش خاصی از سوی سایر دولت‌ها روبرو نشده است. تنها موضع‌گیری تاکنون از سوی ایران بوده که در آن آقای غریب‌آبادی معاون حقوقی و بین‌المللی وزارت امورخارجه در توییتی عنوان نموده که: «آمریکا نمی‌تواند با خروج از شورای حقوق بشر، از زیر بار مسئولیت جنایات جنگی خود علیه غیرنظامیان شانه خالی کند».

#شوراوکمیساریا
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

15 September 2026 12:15

بیانیه هیئت حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره حملات هوایی آمریکا به غیرنظامیان در جنوب ایران

🔰 هیئت بین‌المللی مستقل حقیقت‌یاب سازمان ملل درباره ایران، روز ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶ (۲۳ شهریورماه) بیانیه‌ای منتشر کرد و با اشاره به مجموعه‌ای از حملات هوایی آمریکا در جنوب ایران که یک مراسم عروسی و یک خانه مسکونی را هدف قرار داده و به کشته و زخمی شدن اعضای خانواده‌های غیرنظامی، از جمله زنان و کودکان، منجر شده است، از همه طرف‌های درگیر خواست به‌طور کامل به حقوق بین‌الملل پایبند باشند و مخاصمات را متوقف کنند.

🔸 سارا حسین، رئیس هیئت حقیقت‌یاب، این حملات را «یادآوری ویرانگر دیگری از هزینه انسانی درگیری میان آمریکا و اسرائیل با ایران» توصیف کرده و تأکید کرده است که غیرنظامیان باید در همه حال مورد حمایت قرار گیرند و در جریان مخاصمات، همواره باید مراقبت لازم برای مصون ماندن غیرنظامیان و اموال غیرنظامی از آثار درگیری صورت گیرد.

🔸 همچنین در بیانیه آمده است که کوهستک عمدتاً محل سکونت بلوچ‌ها و قشم دارای جمعیت عمدتاً اهل سنت است و عنوان شده این دو جامعه در گذشته با تبعیض ساختاری و به‌حاشیه‌راندگی مواجه بوده‌اند.

🔸 مکس دو پلسی، عضو هیئت حقیقت‌یاب، در واکنش به این حملات گفته است که تکرار حملات هوایی منجر به تلفات غیرنظامی، این پرسش جدی را مطرح می‌کند که آیا همه اقدامات ضروری برای رعایت تعهدات دولت‌ها بر اساس حقوق بین‌الملل، از جمله اتخاذ تدابیر احتیاطی برای جلوگیری از مرگ غیرنظامیان، انجام شده است یا خیر. هیئت در ادامه تأکید کرده است که همه طرف‌های درگیر موظف به رعایت حقوق بین‌الملل بشردوستانه، از جمله اصول تفکیک، تناسب و احتیاط هستند و رعایت نکردن این تعهدات می‌تواند موجب مسئولیت بین‌المللی، از جمله در ارتباط با جنایات جنگی شود.

🔸 ویویانا کرستیچویچ، دیگر عضو هیئت، نیز تأکید کرده است که حملات علیه غیرنظامیان باید به بررسی عمیق رویدادها، شیوه‌های مورد استفاده و پیامدهای آنها منجر شود تا از تلفات بیشتر جلوگیری شده و زمینه دستیابی قربانیان به حقیقت، عدالت و جبران خسارت فراهم شود.

🔸 هیئت حقیقت‌یاب در بخش دیگری از بیانیه، بر ضرورت دسترسی کامل و بدون مانع ناظران مستقل حقوق بشر، خبرنگاران و بازرسان تأکید کرده و آن را برای حفظ و جمع‌آوری شواهد لازم در مسیر پاسخگویی ضروری دانسته است.

🔸 در پایان، هیئت بار دیگر از کشورهای عضو سازمان ملل خواسته است برای توقف درگیری نظامی، کاهش تنش‌ها و از سرگیری گفت‌وگویی معتبر و با حسن نیت درباره صلح، حقوق بشر، عدالت و مشارکت برابر در امور سیاسی و عمومی، به‌سرعت اقدام دیپلماتیک انجام دهند. هیئت همچنین تأکید کرده است که چنین گفت‌وگویی باید فراگیر باشد و مشارکت معنادار زنان، کودکان، جوانان و اقلیت‌ها در ایران را تضمین کند و همه طرف‌هایی که از توان اثرگذاری برخوردارند باید برای پایان دادن به درگیری و جلوگیری از رنج بیشتر غیرنظامیان اقدام فوری انجام دهند.
 
#شوراوکمیساریا
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

13 September 2026 08:45

نگاهی به اولین گزارش گزارشگر جدید اقدامات قهری یک‌جانبه در اجلاس ۶۳ شورای حقوق بشر

زینا جلاد، گزارشگر ویژه آثار منفی اقدامات قهری یک‌جانبه بر بهره‌مندی از حقوق بشر، در اولین گزارش خود به شورای حقوق بشر (A/HRC/63/29 ) در سپتامبر ۲۰۲۶، بر جمع‌بندی یازده سال فعالیت این مأموریت و ترسیم چارچوب کاری دوره جدید آن تمرکز کرده است.
 
مهم‌ترین محورهای گزارش:

💠 اشاره به گسترش بی‌سابقه اقدامات قهری یک‌جانبه در شش دهه گذشته؛ افزایش سهم اقتصاد جهانی تحت تأثیر تحریم‌های یک‌جانبه از حدود ۵.۴ درصد در دهه ۱۹۶۰ به ۲۴.۷ درصد در دوره ۲۰۱۰ تا ۲۰۲۲؛

💠 تاکید بر تحمیل هزینه اختلافات سیاسی بر جمعیت‌های فاقد نقش در آن اختلافات؛ و همچنین اعمال بیشترین فشار بر گروه‌های آسیب‌پذیر؛

💠 اشاره بر ارتباط آماری تحریم‌های اقتصادی یک‌جانبه با بیش از نیم‌میلیون مرگ در سال؛ رقمی در مقیاسی قابل مقایسه با تلفات جهانی ناشی از مخاصمات مسلحانه.

💠 تاکید بر افزایش شاخص‌های مرگ‌ومیر در نتیجه تحریم‌های مرتبط با کمک‌های خارجی؛ افزایش سالانه حدود ۳.۱ درصدی مرگ‌ومیر نوزادان، ۳.۶ درصدی مرگ کودکان زیر پنج سال و ۶.۴ درصدی مرگ‌ومیر مادران در کشورهای متأثر؛

💠 اشاره به نقش محوری «بیش‌اجرایی تحریم‌ها» و سیاست‌های کاهش ریسک؛

💠 اشاره به آسیب مستقیم تحریم‌ها بر برخورداری از حقوق غذا، سلامت، آموزش و توسعه؛

💠 اذعان به ناکارآمدی معافیت‌های بشردوستانه در عمل؛

💠 تاکید بر فقدان راه‌های مؤثر جبران و اعاده حقوق قربانیان؛

💠 تاکید بر پیوند اقدامات قهری یک‌جانبه با حق تعیین سرنوشت ملت‌ها؛

💠 اشاره به تاثیر تحریم‌ها بر محدودیت دسترسی به فناوری‌های پیشرفته به‌عنوان حوزه نوظهور حقوق بشری؛

💠 اذعان به تضعیف چندجانبه‌گرایی و حاکمیت حقوق بین‌الملل.
 
در مجموع به نظر می‌رسد گزارش خانم جلاد، با ارائه یک ارزیابی جامع از یازده سال کار پیشین در حوزه تأثیرات منفی اقدامات قهری یک‌جانبه بر حقوق بشر، تصویری روشن از هزینه‌های انسانی این اقدامات، از جمله افزایش مرگ‌ومیر، اختلال در دسترسی به خدمات حیاتی و پدیده بیش‌انطباق ارائه می‌دهد. این سند با تأکید بر رویکرد مشارکتی و مبتنی بر حقوق بشر، ضرورت تقویت ارزیابی‌های شواهدمحور، کارآمدسازی معافیت‌های بشردوستانه و گشودن مسیرهای مؤثر برای جبران خسارت را برجسته می‌سازد.
بااین‌حال باید منتظر ماند و دید رویکرد ایشان به موضوع تحریم‌ها تاچه‌اندازه عملگرا و مبتنی بر واقعیت‌های میدانی خواهد بود.

#تحریم
@ngoodvv

مطالعات حقوق بشر

09 September 2026 12:23

گزارش تازه عفو بین‌الملل درباره حملات آمریکا و رژیم اسرائیل به مناطق مسکونی تهران

عفو بین‌الملل در ۸ سپتامبر (۱۷ شهریور ۱۴۰۵) گزارشی با عنوان «حملات مرگبار آمریکا و اسرائیل به محله‌های پرجمعیت تهران باید به‌طور مستقل بررسی شوند» منتشر کرد؛ گزارشی درباره سه حمله به سه منطقه مسکونی تهران در دو هفته اول جنگ و پیامدهای آن برای غیرنظامیان.

برخی از محورها، یافته‌ها و ارزیابی‌های مطرح‌شده در گزارش عفو بین‌الملل عبارتند از:

• بررسی سه حمله در مناطق مسکونی نیلوفر، رسالت و جوادیه تهران؛

• کشته‌شدن دست‌کم ۴۱ غیرنظامی در سه حمله مورد بررسی؛

• اشاره به استفاده از تسلیحات انفجاری با آثار گسترده در مناطق پرجمعیت شهری؛

• حمله به خیابان نیلوفر در ساعت ۹ شب و هنگام فعالیت رستوران‌ها، کافه‌ها و مراکز تجاری؛

• آسیب به حدود 400 واحدمسکونی در منطقه رسالت بدون گزارش رسمی درباره کشته‌شدن اعضای بسیج یا نیروهای امنیتی؛

• حمله جوادیه و تخریب بخش‌هایی از کلانتری ۱۱۷ و ساختمان‌های اطراف؛

• شناسایی قطعات منطبق با سامانه هدایت مهمات ساخت آمریکا و استفاده توسط رژیم اسرائیل در محل حمله جوادیه؛

♻️ در ادامه نشر این گزارش، اگنس کالامار، دبیرکل عفو بین‌الملل، درباره پیامدهای «ویرانگر و کاملاً قابل پیش‌بینی» استفاده از تسلیحات انفجاری با آثار گسترده در مناطق شهری هشدار داد.

📕 نکته مهم این گزارش، ارزیابی عفو بین‌الملل درباره احتمال حملات بدون تفکیک و لذا رخ‌دادن «جنایت جنگی» در آن است. عفو بین‌الملل در این گزارش همچنین بر لزوم برقراری آتش‌بس پایدار، بررسی مستقل نقض‌های احتمالی حقوق بشردوستانه بین‌المللی و استفاده از سازوکارهای بین‌المللی حقیقت‌یابی تأکید کرده است.