Sitpor.org سیتپـــــور

06 February 2026 11:01

متجاوزان معرفتی

به افرادی که در زمینه‌ای خارج از تخصص اصلیشون اظهار نظر غلط می‌کنند اصطلاحا متجاوزان معرفتی می‌گن؛ Epistemic trespassers

این نوشته در مورد این افراد و مسائل مربوط به این مدل تجاوزه!
🔗 sitpor.org/2021/09/epistemic-trespassing

----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

21 December 2025 16:45

یلدایتان شاد باد!

امروز خورشید کوتاه‌ترین مسیرش را در آسمان طی کرد و این یعنی امشب طولانی‌ترین شب سال یا همان شب یلدا است؛ شبی که هرچند فقط حدود ١ دقیقه طولانی‌تر از شب پیش است، اما نویدبخش روشنایی بیشتر در روزهای پیش‌رو و بهانه‌ای برای دور هم جمع شدن و لذت بردن از هم‌صحبتی با عزیزانمان شده.

از نظر منجم‌ها، شب چله مقارن با «انقلاب زمستانی» است؛ جایی که خورشید در مسیر ظاهری سالیانۀ خودش روی دایرة‌البروج، به بیشترین فاصله از استوای سماوی بعد از نقطۀ اعتدال پاییزی می‌رسد.

از اینجا به بعد با گذر از زمستان، به‌سوی اعتدال بیشتر حرکت خواهیم کرد تا این واپسین ماه‌های سال را ختم به بهار کنیم.

در نوشتۀ پیش‌رو با جزئیات بیشتری درمورد وضعیت سالیانۀ زمین و خورشید نسبت به هم و علت به وجود آمدن شب یلدا صحبت کرده‌ایم. شاید خواندن این نوشته موضوعی برای صحبت در جمع یلداییتان باشد.

🔗 https://sitpor.org/2018/12/yalda

----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

01 December 2025 14:38

منظور از پدیدارگی در سیستم‌های پیچیده چیست؟
عباس ریزی

معروف است که سیستم‌های پیچیده در مقیاس ریز، اجزایشان برهم‌کنش‌های موضعی دارند ولی در مقیاس درشت، رفتارهای «پدیداره» از خود نشان می‌دهند که شبیه به رفتار اجزا در مقیاس ریز نیستند. اما به راستی این پدیدارگی چیست؟ آیا درک ویژگی‌ها یا رفتارهای پدیداره نیاز به چیزهای دیگری دارد؟ در این سخنرانی که بر اساس مقاله مروری زیر است، به این مسئله می‌پردازیم.

What is emergence, after all?
🎞 ویدیو در یوتیوب
🔗 اسلایدها
🎧 فایل صوتی
----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media
#سیتپـــــور به خاطر روایتگری در علم

Sitpor.org سیتپـــــور

17 November 2025 21:21

پیچیدگی چیست؟
عباس ریزی - سمینارهای هفتگی دانشکده‌ی فیزیک دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدّین طوسی

🎞 ویدیو در یوتیوب
🔗 اسلایدها
🎧 فایل صوتی
----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media
#سیتپـــــور به خاطر روایتگری در علم

Sitpor.org سیتپـــــور

16 August 2025 16:56

انتخاب رشته، بازار و محیط کار حرفه‌ای در فیزیک

چه طور باید انتخاب رشته کنم؟
لیسانس فیزیک چه‌طوریه؟
فیزیک برای من رشته سختیه؟!
میشه بدون ریاضی، فیزیک یادگرفت؟! بی برنامه‌نویسی چی؟!
بین فیزیک و مهندسی کدوم رو انتخاب کنم؟
چه طور میشه فهمید چقدر علاقه ما به فیزیک واقعیه؟
بازار کار فیزیک خوبه؟ چه شغل‌هایی با فیزیک خوندن میشه داشت؟!
آینده فیزیک خوندن تو ایران یا خارج چیه؟
من عاشق نجومم، آیا باید فیزیک بخونم تو دانشگاه؟
من دوست دارم برم ناسا یا سرن، باید لیسانس فیزیک بگیریم؟
من عاشق فیزیک هسته‌ای هستم. کدوم دانشگاه برای من خوبه؟ کلا دانشگاه خوب چه جور جاییه؟!

📎 sitpor.org/2022/08/physicist-careers

----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media
#سیتپـــــور به خاطر روایتگری در علم

Sitpor.org سیتپـــــور

23 July 2025 14:29

AI & Public Health: Between Hype and Hope — with Samir Bahtt

In this episode, we sit down with Samir Bhatt, Professor of Machine Learning & Public Health at the University of Copenhagen and Professor of Statistics & Public Health at Imperial College London. Sam works at the intersection of artificial intelligence and public health, leveraging AI to enhance our understanding and management of infectious diseases.

From outbreak forecasting to shaping public policy, AI promises transformative impacts—but what are its true capabilities and limitations? Samir navigates us through the nuanced realities of AI applications in epidemiology, exploring the gap between hype and practical outcomes, critical technical challenges, and the exciting frontiers ahead for AI-driven public health initiatives.

🎞 Video 🎧 Audio File

----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

08 July 2025 15:55

پدیدارگی (برآمدگی یا ظهوریافتگی) واژه‌ای است که این روزها به شدت در گفتمان‌های مربوط به سیستم‌های پیچیده، هوش مصنوعی و علوم اعصاب به کار برده می‌شود. اما این واژه به چه معناست؟ آیا صرفا یک کلمه زیبا برای توصیف برخی چیزها است یا این که حساب و کتابی دارد؟ در این مقاله به این پرسش پاسخ می‌دهیم.

What is emergence, after all?

The term emergence is increasingly used across scientific disciplines to describe phenomena that arise from interactions among a system's components but cannot be readily inferred by examining those components in isolation. While often invoked to explain higher-level behaviors, such as flocking, synchronization, or collective intelligence, the term is frequently used without precision, sometimes giving rise to ambiguity or even mystique. In this perspective paper, we clarify the scientific meaning of emergence as a measurable, physically grounded phenomenon. Through concrete examples, such as temperature, magnetism, and herd immunity in social networks, we review how collective behavior can arise from local interactions that are constrained by global boundaries. By disentangling emergence from vague overuse, we emphasize its role as a rigorous tool for understanding complex systems. Our goal is to show that emergence, when properly framed, offers not mysticism but insight.

🔗 https://arxiv.org/abs/2507.04951

----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

26 May 2025 23:34

ﺣﺬﻑ ﻧﺎﻣﻤﮑﻦ ﻫﺎ: ﺍز قصه ﺗﺎ ﻭﺍﻗﻌﯿﺖ
کیوان سامانی

شرلوک هولمز در کتاب نشانهٔ چهار روشی را برای کشف حقیقت به‌کار می‌برد که می‌توان اسمش را گذاشت روش حذف ناممکن‌ها: وقتی همهٔ حالت‌های ناممکن را کنار گذاشته باشی، آنچه باقی می‌ماند، هرچه‌قدر هم نامحتمل، باید حقیقت باشد. این روش، مثل بسیاری از روش‌های دیگری که هولمز به کار می‌گیرد، جذاب و هیجان‌انگیز است ولی آیا در عمل و در شرایط واقعی هم می‌توان چنین روش‌هایی را به‌همان سادگی به‌کار برد؟

https://www.sitpor.org/2025/05/elimination_sherlock_holmes/

----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

23 April 2025 14:04

مهاجرت بین دو زبان: دوره ساخت‌گرایانه بیان در انگلیسی

فارسی‌زبان‌هایی که به قصد کار یا ادامه تحصیل مهاجرت می‌کنند، به خاطر تجربه و تمرین کم، درست‌ آن‌طور که باید از پس بیان نظراتش بر نمی‌آیند. پاسخ دادن به سوالات افراد پس از یک ارائه، با وجود زمان محدود و فشار روانی زیاد، کاری است که برای تازه‌واردها به یک شرکت یا دوره دکتری آسان نیست. همین طور باز کردن صحبت با کسی که هیچ آشنایی با او نداری ولی یا به قصد نتورکینگ یا دوست‌ شدن می‌خواهی ارتباط موثری برقرار کنی.

قصد ما در این دوره برگزاری چندین جلسه کلاس در جهت شبیه‌سازی موقعیت‌هایی است که یک ایرانی در خارج از کشور تجربه می‌کند. این جلسات به شکلی ترکیبی از دوره‌های بحث آزاد و تفکر منتقادانه هستند. بار عمده این دوره به دوش شرکت کنندگان است و این جلسات، به معنی متداول، مربی یا آموزگاری ندارد. چون هدف، یادگیری از طریق تجربه کردن است.

گرداننده این دوره آنلاین دکتر عباس کریمی است. هر هفته یک جلسه یک ساعته در محیط گوگل میت برگزار می‌شود و زمان دقیق آن متناسب با شرکت‌کنندگان خواهد بود.

برای ثبت نام و دریافت اطلاعات بیشتر:
https://forms.gle/ayGNQPAgaYVp65Kj6

Sitpor.org سیتپـــــور

13 April 2025 23:36

به‌کارگیری ریاضیات برای بررسی تاثیر انسان‌ها بر عقاید یکدیگر

مهدیه ابراهیمی

انسان‌ها گاهی عقاید خود را در حین بحث با یکدیگر تغییر می‌دهند. محققان می‌توانند با استفاده از ریاضیات این تغییر نظرات را در رویدادهای ساده شده زندگی روزمره بررسی کنند. این سناریوهای ساده شده که در واقع مدل‌های ریاضی هستند به دانشمندان کمک می‌کنند تا تاثیر انسان‌ها بر یکدیگر را از طریق ارتباطات اجتماعی بررسی کنند. در دنیای دیجیتال امروز این مدل‌ها می‌توانند به ما کمک کنند تا یاد بگیریم چگونه اطلاعات درست را ترویج و پخش کنیم و جلوی پخش اطلاعات نادرست را بگیریم. در این مقاله ما یک مدل ساده ریاضی برای تغییرات ایده‌ها، که برخاسته از بر همکنش‌های اجتماعی است را بررسی می‌کنیم. ما به طور خلاصه شرح می‌دهیم که مدل‌های تغییر نظرات چه به ما می‌گویند و چگونه دانشمندان سعی می‌کنند آن‌ها را واقعی‌تر کنند.

🔗 https://sitpor.org/2025/04/how-people-influence-each-other

---------------------------------------
@sitpor | sitpor.org

Sitpor.org سیتپـــــور

19 March 2025 21:08

نوروز با پیروزی روشنایی بر تاریکی آغاز می‌شود. زین سبب، نوروز میعادگاه علم و اسطوره است.

بهوش باش که خونریزیِ خزان کوشد
که روحِ باغ فرامُش کند بهاران را...

هر روزتان نوروز، نوروزتان پیروز 🪻
----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

24 February 2025 15:28

Charting the Uncharted: Interview with Sune Lehmann

🎞 https://youtu.be/hbbjq54nQO8

🎧 Audio File

With Sune Lehmann, we explore his unconventional journey from traditional physics to the wild world of social data science and interdisciplinary research. We discuss the challenges of stepping into new fields, the process of unlearning and relearning, and the art of developing an instinct for meaningful research questions. Sune shares his thoughts on blending theory with real-world application, the evolving nature of the scientific inquiry, and what it takes to stay innovative in a rapidly changing landscape.

Sune is a Professor of Networks and Complexity Science at the Technical University of Denmark and a Professor of Social Data Science at the Center for Social Data Science (SODAS) at the University of Copenhagen. In this conversation, he reflects on the balance between deep analytical work and the hands-on excitement of experiments, all while mentoring the next generation of researchers.

Whether you're an early-career scientist or simply curious about how data shapes our understanding of human behavior, this discussion offers valuable insights and thought-provoking perspectives.

----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

15 February 2025 12:23

مهدی موسوی، منجم و روایتگر علم در برنامه ۱۰۰۱

🎞 دیدن ویدیو

instagram.com/vegastromahdi

----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

24 December 2024 19:56

آیا می‌دونستین سنت هدیه دادن و جشن گرفتن اواخر دسامبر به قبل از مسیحیت بر می‌گرده؟ یعنی قبل از کریسمس هم مردم به همدیگه کادو می‌دادن همین موقع‌ها!

🎞 ویدیو در یوتیوب

این رو کارلو روولی به همراه مطالب جالب دیگه‌ای در این کتاب به ما میگه. عنوان کتاب به فارسی «جاهایی در جهان که مهربانی مهم تر از قانون است» از نشر چترنگ.

In ancient Rome it was customary to light candles and to exchange presents towards the end of December, long before the birth of Christ. The pagan tribes of the north celebrated the winter solstice long before the Christian message reached them. The force that compels our behavior towards the end of the year is more ancient than Christianity.

There Are Places in the World Where Rules Are Less Important Than Kindness: And Other Thoughts on Physics, Philosophy and the World, Carlo Rovelli
----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

24 November 2024 09:55

پیشنهادهایی برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی
به‌ویژه برای سیستم‌های پیچیده و علم شبکه

تجربه من از دوران کارشناسی ارشد سیستم‌های پیچیده در دانشگاه شهید بهشتی و دکتری علوم کامپیوتر در دانشگاه آلتو چیزهای مختلفی بهم یاد داد. شاید بعضی از این تجربه‌ها به کار شما هم بیاد اگر که به تازگی دوران کارشناسی ارشد یا دکتری خودتون رو در زمینه سیستم‌های پیچیده شروع کرده باشید.

🔗 sitpor.org/2019/09/complex-gradschool

----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media
#سیتپـــــور به خاطر روایتگری در علم

Sitpor.org سیتپـــــور

07 January 2026 21:11

یادی از آینشتین در میان مشکلات زندگی این‌ روزها

آلبرت آینشتین یک غول است! یک روایتگر بی‌رقیب از علم! بدون تعارف او برای همیشه نماد فیزیک معاصر خواهد ماند. آینشتین قهرمان دنیای نوجوانی بسیاری از کسانی است که امروز فیزیکدان شده‌اند یا قرار است فردا فیزیکدان شوند...

به خواندن ادامه دهید

(سال ۴۰۱ دکتر وحید کریمی‌پور در توصیه به دانشجویان در شرایط آن روزها این را نوشت.)
----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

15 December 2025 18:38

What if birds of a feather flock together but only at specific group sizes?

کبوتر با کبوتر، باز با باز؟
هم‌جوری در و میان گروه‌ها، مقاله جدید ما

Homophily within and across groups.
K. Rizi, et al. Nature Communications (2025)

🎞 ویدیو در یوتیوب
🔗 اسلایدها
----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media
#سیتپـــــور به خاطر روایتگری در علم

Sitpor.org سیتپـــــور

26 November 2025 20:30

🔷 جلسات سمینار هفتگی فیزیک اماری و سامانه های پیچیده

📜 موضوع ارائه: پدیدارگی در سیستم های پیچیده چیست؟

👨🏻‍💻 ارائه دهنده: عباس کریمی ریزی

🕒 زمان: دوشنبه ۱۰ آذر، ساعت ۱۵

📍مکان: سالن سمینار، طبقه سوم دانشکده فیزیک

💻 لینک گوگل میت:

https://meet.google.com/wgd-aesr-yuk
-------------------------------------

🌐http://ccnsd.ir
🌐 https://complexity.sbu.ac.ir/

🆔 @Complexity_SBU

Sitpor.org سیتپـــــور

11 November 2025 11:05

سمینارهای هفتگی دانشکده‌ی فیزیک دانشگاه صنعتی خواجه نصیرالدّین طوسی:

پیچیدگی چیست؟
عباس ریزی

دوشنبه ۲۶ آبان‌ماه، ساعت ۱۲:۱۵ تا ۱۳:۳۰
سالن سفیر، پردیس شهید رضایی‌نژاد

https://meet.google.com/aec-wjdx-pqi
----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media
#سیتپـــــور به خاطر روایتگری در علم

Sitpor.org سیتپـــــور

14 August 2025 13:50

منظور ما از پدیدارگی یا emergence در سیستم‌های پیچیده چیه؟!

انگاره پیچیدگی عینک جدیدی برای مطالعه طبیعت به ما می‌دهد. سیستم‌های پیچیده از تعداد زیادی اجزا تشکیل شده‌اند که در مقیاس ریز، اجزایشان برهم‌کنش‌های موضعی دارند و در مقیاس درشت، رفتارهای «پدیداره» از خود نشان می‌دهند که شبیه به رفتار اجزای آن‌ها در مقیاس ریز نیست. پدیدارگی در مورد این جور پدیده‌هاست.

این ویدیو دعوتی است برای خواندن این مقاله مروری کوتاه:

What is emergence, after all?
🔗 https://arxiv.org/abs/2507.04951
🎞 https://youtu.be/fMyuRjgFu-I
🎧 Audio File
----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

13 July 2025 01:55

فرایند مکانیکی خلق یک اثر هنری

بارها اندیشیده‌ام که اگر نویسنده‌ای فرایندی را که یکی از آثارش گام‌به‌گام تا نقطهٔ نهاییِ اتمام پیموده است شرح دهد، چه مقالهٔ خواندنی‌ای برای یک مجله رقم خواهد خورد. نمی‌دانم چرا تاکنون چنین نوشته‌ای به جهان عرضه نشده است؛ بیشتر نویسندگان—به‌ویژه شاعران—مایل‌اند چنین پنداشته شود که آفریده‌هایشان محصول نوعی شورِ ظریف یا شهودِ وجدآور است، و حقیقتاً از آن می‌هراسند که به خوانندگان اجازه دهند پشت صحنه را ببینند؛ […] در سراسر شعر کلاغ، حتی یک نقطه را نمی‌توان به تصادف یا شهود نسبت داد؛ این اثر گام‌به‌گام، تا رسیدن به کمال، با دقت و ضرورتِ سختگیرانهٔ مسئله‌ای ریاضی پیش رفته است.

آن‌چه خواندید بخشی از مقاله «فلسفه ترکیب» از ادگار آلن پو بود. پو معتقد است خلق یک داستان یا شعر، محصول یک فرایند مشخص است نه یک الهام یا نبوغ لحظه‌ای و در این جستار به چگونگی سرایش شعر کلاغ می‌پردازد. برای دیدن ترجمه شعر و فلسفه ترکیب به نشانی زیر سر بزنید:

🔗 sitpor.org/2025/07/philosophy-of-composition

----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

25 June 2025 23:12

پاره شدن نخ‌های واسطه بین چند جرم آویزان

اگر چند جسم که با نخ‌های نازکی به هم وصل شده باشند را از سقف آویزان کنیم و نخ آخر را بکشیم، کدام طناب اول پاره می‌شود؟

sitpor.org/2025/06/which-string-breaks

----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

29 April 2025 14:33

ممنون از همه دوستانی که امسال هم از ما حمایت مالی کردند. هزینه‌ میزبانی و دامنه سایت پرداخت شد.

سیتپـــــور
به‌خاطر روایتگری در علم!
----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

17 April 2025 01:02

فیزیک و گربه‌ها

در سال ۱۹۷۵، جک هدرینگتون، مقاله‌ای نوشت و در سراسر آن از ضمیر «ما» استفاده کرد. وقتی سردبیر مجله اعلام کرد که باید نویسندهٔ دوم نیز وجود داشته باشد، هدرینگتون برای آن‌که مجبور به تایپ دوبارهٔ مقاله نشود، اسم گربه‌اش «چستر» را به‌عنوان همکار نویسنده درج کرد. اکنون این گربه یک پروفایل رسمی با اسم اِف. دی. سی. ویلارد در گوگل اسکالر دارد که نشان می‌دهد مقالاتش تا امروز ۱۱۳ بار مورد استناد پژوهشگران دیگر قرار گرفته است!

گربه‌ها موجودات عجیبی هستند. از هر جایی و هر طوری که رهایشان کنی، دست آخر روی پنجه‌ فرود می‌آیند. بدن گربه نه یک استوانهٔ صُلب، بلکه مجموعه‌ای انعطاف‌پذیر از دو بخشِ جداگانه است که می‌تواند در جهات مخالف یکدیگر خم شود و بچرخد. چگونگی انجام این کار، اولین بار در سال ۱۹۶۹ توسط یک مدل ریاضی توضیح داده شد. انعطاف‌پذیری زیاد گربه‌ها و این‌که در هر ظرفی جا می‌شوند و شکل آن را به خود می‌گیرند هم سبب شده تا مردم به شوخی بگویند گربه مایع است. ارک-آنتوان فاردین، در مقاله‌ای با عنوانِ «گربه‌های مایع»، از آن‌ها برای توضیح چند مفهوم پایه‌ای در رئولوژی (مطالعه جریان و تغییر شکل مواد) استفاده کرده. این پژوهش شوخ‌طبعانه باعث شد فاردین در سال ۲۰۱۷ جایزهٔ ایگ نوبل فیزیک را دریافت کند.

اما در دنیای فیزیک، مشهورترین گربه، «گربهٔ شرودینگر» است. این آزمایش فکری را اروین شرودینگر، ابتدا برای انتقاد از «تفسیر کپنهاگی مکانیک کوانتومی» مطرح کرد. هدف او تأکید بر تناقضی بود که در قلب نظریهٔ کوانتوم وجود داشت: گربه‌ای که هم‌زمان هم زنده و هم مرده است. شرودینگر شاید صرفاً به دنبال تأکید بر یک نکتهٔ عجیب و غیرمعمول بود؛ اما برهم‌نهیِ کوانتومی که گربهٔ فرضی‌اش توصیف می‌کند کاملاً واقعی است.

در فیزیکِ نور می‌توان دو حالت نوری را که فازهای متفاوت و متضادی دارند با هم ترکیب کرد و وضعیتی به نام «حالت گربه‌ای» ساخت. اگر شدت نور در چنین حالتی اندک باشد، به آن «حالت بچه‌گربه‌ای» می‌گویند. این «حالت‌های گربه‌ای» صرفاً کنجکاوی نظری نیستند؛ آنها کاربردهایی جدی در حوزهٔ اطلاعات کوانتومی دارند. برای نمونه، «کدهای گربه‌ای» یکی از روش‌های معروف برای تصحیح خطا در رایانش کوانتومی هستند.

در داستان آلیس در سرزمین عجایب، «گربهٔ چشایر» می‌تواند به‌تدریج ناپدید شود و تنها لبخندش را در هوا باقی بگذارد. اخیراً دانشمندان حالتی کوانتومی به نام «گربهٔ چشایرِ کوانتومی» را شناسایی کرده‌اند که در آن ویژگی‌های یک ذره (مانند تکانهٔ مغناطیسی) می‌تواند از خودِ ذره جدا شده و در مسیر متفاوتی حرکت کند. این گربه‌های عجیب حتی می‌توانند ویژگی‌هایشان (مانند همان لبخند معروف) را با هم مبادله کنند!

🔗 nature.com/articles/s42254-025-00824-6
----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org 🐈
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

27 March 2025 22:48

یازده فیلم زندگی‌نامه‌ای در مورد اهل علم
پنج‌تای اول مورد علاقه من هستند.

1. Oppenheimer (8.4/10 IMDb)
2. A Beautiful Mind (8.2)
3. The Imitation Game (8.0)
4. The Man Who Knew Infinity (7.2)
5. The Challenger Disaster (7.2)
6. Adventures of a Mathematician (5.7)
7. The Hidden Figures (7.8)
8. Einstein and Eddington (7.2)
9. The Theory Of Everything (7.7)
10. Gorillas in the Mist (7.0)
11. Radioactive (6.3)

غیر از این‌ها نشنال جئوگرافیک یک سریال قابل قبول از آینشتین ساخته به اسم:
Genius, TV series (8.2)

غیر از این‌ها، فیلم Agora رو خیلی دوست دارم. این فیلم روایتیه از زندگی هیپاتیا فیلسوف و ریاضیدون زن قرن چهار میلادی در اسکندریه. شاید براتون جالب باشه که همایون ارشادی نقش آسپاسیوس، پیشکار هیپاتیا در تبیین نظریات ستاره‌شناسی رو در این فیلم بازی کرده‌.

----------------------------------------------
@sitpor  |  sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

28 February 2025 17:21

چالش هلال ماه رمضان از نظر نجوم

چرا هنوز هم با وجود پیشرفت‌های بسیار درزمینۀ نجوم، تعیین اول ماه رمضان یک مسئله و چالش است؟ دلیل اختلاف‌نظر بین کشورهای اسلامی در اعلام روز اول ماه رمضان چیست؟

ویدیو
فایل صوتی
----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

17 February 2025 11:37

سیستم‌های پیچیده: «ماهیت و ویژگی‌»

گاهی گفته می‌شود که ایده پیچیدگی، بخشی از چهارچوب اتحاد بخشی برای علم و انقلابی در فهم ما از سیستم‌هایی مانند مغز انسان یا اقتصاد جهانی است که رفتار آن‌ها به‌سختی قابل پیش‌بینی و کنترل است. به همین خاطر، سوالی مطرح می‌شود؛ آیا چیزی به عنوان «علم پیچیدگی» وجود دارد یا اینکه پیچیدگی متناظر با هر شاخه‌ای از علم، دارای شیوه خاص خود است و مردم در رشته‌های مختلف مشغول سر و کله زدن با سیستم‌های پیچیده زمینه کاری خود هستند؟! به عبارت دیگر، آیا یک پدیده طبیعی مجرد به اسم پیچیدگی، به عنوان بخشی از یک نظریه خاص علمی در سیستم‌های متنوع فیزیکی (شامل موجودات زنده) وجود دارد یا اینکه ممکن است سیستم‌های پیچده گوناگونی بدون هیچ وجه مشترک وجود داشته باشند؟! بنابراین، مهم‌ترین سوالی که در زمینه پیچیدگی می‌توانیم بپرسیم این است که، به‌ راستی پیچیدگی چیست؟ و در صورت وجود پاسخ مناسب به این پرسش، به دنبال این باشیم که آیا برای تمام علوم یک نوع پیچیدگی وجود دارد یا اینکه پیچیدگی وابسته به حوزه مورد مطالعه است!

https://www.sitpor.org/2017/01/complexsys1/

----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

01 February 2025 22:05

در طول قرون وسطی عقاید مسخره‌ای وجود داشت. مثلا می‌گفتند شاخ کرگدن توانایی جنسی را افزایش می‌دهد. سپس روشی برای تجزیه این عقاید یافتند. فلان عقیده را آزمایش می‌کردند و اگر صحت نداشت آن را باطل اعلام می‌نمودند. این روش به عرصه علم هم رسوخ کرد و به خوبی توسعه یافت تا بدان‌جا که ما اکنون در عرصه علم هستیم و در سایه عصر علم است که نمی‌توانیم بپذیریم اصولا چگونه پزشکان جادوگری وجود داشته‌اند در حالی که داروهای تجویزی آن ها یا اصلا کارگر نبوده یا بسیار کم اثر می‌کرده است. ولی حتی امروزه هم با مردم بسیاری رو به رو می‌شوم که دیر یا زود مرا به بحث‌هایی نظیر طالع بینی، بشقاب پرنده، عرفان، ذهن گسترش یافته و انواع جدیدی از آگاهی، حس ششم و غیره می‌کشانند. و من به این نتیجه رسیده‌ام که دنیای آن‌ها دنیای علمی‌ نیست. بسیاری از مردم به باورهای عجیبی اعتقاد دارند که من تصمیم گرفته‌ام علت این باورها را بیابم.

متن کامل سخنرانی ریچارد فاینمن در مراسم فارغ‌التحصیلی کلتک ۱۹۷۴ با عنوان علم بارپرست‌گونه (خیالی)

🔗 https://www.sitpor.org/2016/04/cargo-cult-science/

---------------------------------------
@sitpor | sitpor.org

Sitpor.org سیتپـــــور

18 December 2024 14:32

هم‌جوری در شبکه‌های اجتماعی در حضور گروه‌ها

🎞 ویدیو در یوتیوب
🎧 فایل صوتی

در شبکه‌های اجتماعی ارتباطات افراد متاثر از اشتراکات و شباهت‌های بین اوناست. آدم‌ها معمولا با کسانی در ارتباطن که احساس نزدیکی بیشتری باهاشون می‌کنن. از قدیم هم گفتن: کبوتر با کبوتر، باز با باز. به این اصل هم‌جوری یا هوموفیلی میگن. مثلا مشاهده شده که آدم‌هایی که واکسن می‌زنن دوستاشون هم واکسن می‌زنن و آدمایی که دوست ندارن واکسن بزنن معمولا دوستاشون هم از واکسن زدن طفره می‌رن. این‌که هم‌جوری بین افراد در مسئله واکسن زدن چقدر شدید باشه، یعنی چند نفر از دوستان و آشنایان هر نفر مثل اون فکر یا عمل کنه، می‌تونه روی اثربخشی واکسن‌ها در سطح جامعه یا چیزی که بهش میگن ایمنی جمعی اثر بذاره. به این مقاله نگاه کنید.

از طرف دیگه هم‌جوری در گروه‌های مختلف متفاوته. یعنی ممکنه توی یه مهمونی بزرگ، یه خانم و یه آقا زیاد ببینیم که با هم حرف می‌زنن دوتایی ولی وقتی گروه سه نفری تشکیل میشه، خانم‌ها بیشتر گروه‌هایی تشکیل میدن که هر سه نفرشون خانمه. پس بسته به اندازه گروه، میزان هموفویلی یا هم‌جوری می‌تونه متفاوت باشه.

مقاله جدید ما یک مدل ریاضی معرفی می‌کنه که به کمکش میشه شبکه‌هایی ساخت که توی گروه‌ها بسته به اندازه‌شون بشه هم‌جوری‌های متفاوتی رو لحاظ کرد. برای دیدن جزئیات فنی به این مقاله نگاه کنید.

Homophily Within and Across Groups

----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media

Sitpor.org سیتپـــــور

05 November 2024 18:28

وقتی تو حل تحلیلی به بن‌بست می‌خوری، وقتی تقریب خوبی برای حل مسئله‌ت پیدا نمی‌کنی، وقتی نتیجه شبیه‌سازی با داده نمی‌خونه، وقتی داده‌ها ناقص و غیرقابل اعتمادند، وقتی که استاد راهنمای خوب نداری، وقتی که مقاله‌ت بر خلاف همه نوآوری‌هایی که به نظرت داشته رد میشه، وقتی که نمی‌تونی شغل پیدا کنی، وقتی که چند هفته با تمرکز و تلاش بی‌وقفه پژوهانه می‌نویسی و با دو خط ایمیل رد میشه، وقتی که یک سال تمام کار طاقت‌فرسا نتیجه نمیده... وقتی که آه از نهادت بلند میشه معلوم میشه که چقدر علم رو دوست داری!

در غیر این صورت، قمار کم‌برنده‌ایه، قمار علم و پژوهش. شاید اگه کسی این مقدار علاقه‌مند نیست بهتره یه بار دیگه خوب فکر کنه که آیا فیزیک رشته مناسبی براش هست یا نه. و گر نه که همه بعد دیدن مستندهای کارل سیگن یا خوندن کتابای هاوکینگ یا یه شب کویر یا رصدخونه زعفرانیه رفتن می‌خوان فیزیکدون بشن!

🔗 در تحول امور، از اول کارشناسی تا آخر دکتری
🔗 چه‌ طور بفهمیم فیزیک رشته مناسبیه برامون؟!

----------------------------------------------
@sitpor | sitpor.org
instagram.com/sitpor_media
#سیتپـــــور به خاطر روایتگری در علم