1360
#مددکاری_اجتماعی_ایرانیان، پایگاه جامع مددکاری اجتماعی، اطلاعات اجتماعی، پروندههای ویژه تاب آوری و مددکاری اجتماعی iraniansocialworkers.ir https://maps.app.goo.gl/NYCxF9Zk3dHj4Cda7
نظریهها و رویکردهای مددکاری اجتماعی
تبیین جامع نظریهها و رویکردهای مددکاری اجتماعی: از مبانی کلاسیک تا پارادایمهای نوین انتقادی
نظریه در مددکاری اجتماعی صرفاً یک انتزاع ذهنی یا مجموعهای از واژگان پیچیده نیست، بلکه به مثابه قطبنمایی عمل میکند که مددکاران اجتماعی را در تحلیل پیچیدگیهای رفتار انسانی و طراحی مداخلات راهبردی هدایت مینماید. این دانش تخصصی که بر پایه دههها تحقیق، مشاهده و شواهد علمی استوار است، چارچوبی منسجم برای درک انگیزهها، تکانههای روانی، شخصیت و نیروهای اجتماعی فراهم میسازد که بر کیفیت زندگی افراد و جوامع اثرگذار هستند.
ضرورت وجود نظریه در این حرفه از آنجا ناشی میشود که هر مراجع، واجد شرایط، انگیزهها و مشکلات منحصربهفردی است و هیچ روش واحدی نمیتواند برای تمامی موقعیتها کارساز باشد. از این رو، مددکاران اجتماعی باید به طیف گستردهای از نظریهها مجهز باشند تا بتوانند با ارزیابی دقیق نیازهای مراجع، اثربخشترین رویکرد را برگزینند.
مشروح مقاله مددکاری اجتماعی ایرانیان
https://iraniansocialworkers.ir/?p=23774
تابآوری: دنیای مدرن در برابر جهان در حال گذار
واکاوی تطبیقی پارادایم تابآوری: گسستهای ساختاری میان جهان مدرن و جوامع در حال گذار
مفهوم تابآوری در دهههای اخیر از یک واژه تخصصی در حوزههای مهندسی و اکولوژی به یک دال مرکزی در ادبیات توسعه، سیاستگذاری عمومی و روانشناسی اجتماعی تبدیل شده است. با این حال، تحلیلهای عمیق نشان میدهد که این مفهوم در برخورد با واقعیتهای متکثر جهانی، دچار نوعی دوپارگی ساختاری شده است.
در حالی که در جهان توسعهیافته و مدرن، تابآوری عمدتاً به عنوان توانایی سیستمهای پیچیده برای بازگشت به بهرهوری یا “بازآفرینی” در مواجهه با استرسهای ناشی از تکنولوژی و نوسانات بازار تعریف میشود، در جهان توسعهنیافته یا در حال گذار، این واژه با مفاهیم بنیادین بقا، خروج از تلههای فقر مزمن و حفظ حقوق اساسی انسانی گره خورده است.
این گزارش به بررسی ابعاد مختلف این تفاوتها پرداخته و نشان میدهد که چگونه پیشفرضهای هستیشناختی، ظرفیتهای اقتصادی و ساختارهای اجتماعی، تجربه تابآوری را در این دو ساحت متفاوت بازتعریف میکنند.
تبیین مفهومی و واگرایی نظری در تعریف تابآوری
ریشههای نظری تابآوری در غرب از “تابآوری مهندسی” که بر ثبات و سرعت بازگشت به تعادل اولیه (Single Equilibrium) تأکید داشت، به سمت “تابآوری اجتماعی-اکولوژیکی” حرکت کرده است که بر پذیرش تغییر و توانایی سیستم برای سازماندهی مجدد (Self-organization) متمرکز است.
در جوامع مدرن، سیستمها به گونهای طراحی میشوند که حتی در صورت وقوع خطاهای بزرگ در بازخورد، رفتار مطلوب خود را حفظ کنند. این در حالی است که در کشورهای در حال توسعه، تابآوری اغلب در چارچوب “تابآوری توسعه” (Development Resilience) فهمیده میشود. در این رویکرد، تمرکز بر پویاییهای تصادفی رفاه انسانی و توانایی افراد یا جوامع برای اجتناب از سقوط به استانداردهای غیرقابل قبول زندگی است.
تفاوت بنیادین در اینجاست که در جوامع توسعهیافته، پایداری کل سیستم (Population Resilience) بر بقای تکتک اعضا اولویت دارد، اما در ادبیات توسعه، تابآوری مستقیماً با عاملیت فردی و “قابلیتهای” (Capabilities) آمارتیا سن پیوند دارد. این قابلیتها شامل دسترسی به بهداشت، آموزش، اشتغال و امنیت است که فقدان آنها منجر به محرومیت مزمن میشود. در این چارچوب، تابآوری را میتوان با مدلهای ریاضی سیستمهای پویا توصیف کرد که در آن متغیر وضعیت رفاه (W) تحت تأثیر شوکهای تصادفی (ϵ) قرار دارد:
مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102114
مددکاری اجتماعی در کشورهای در حال توسعه و جوامع در حال گذار
چشمانداز تحول و چالشهای ساختاری مددکاری اجتماعی در کشورهای در حال توسعه و جوامع در حال گذار: از میراث استعمار تا انقلاب دیجیتال
مددکاری اجتماعی به عنوان یک حرفه مبتنی بر عمل و یک رشته دانشگاهی، نقشی بنیادین در ارتقای تغییرات اجتماعی، توسعه، انسجام اجتماعی و توانمندسازی افراد و جوامع ایفا میکند.
این حرفه که بر اصول عدالت اجتماعی، حقوق بشر، مسئولیت جمعی و احترام به تفاوتها استوار است، در کشورهای توسعهنیافته یا در حال گذار با پیچیدگیهای منحصربهفردی روبروست که ریشه در ساختارهای تاریخی، اقتصادی و فرهنگی این جوامع دارد.
مشروح مقاله پژوهشی در مددکاری اجتماعی ایرانیان
https://iraniansocialworkers.ir/?p=23725
محله؛ سنگر اول تابآوری
راهنمای جامع ارتقای پایداری اجتماعی در جوامع محلی
مقدمه: چرا محله؟
در جهان معاصر که با چالشهای فزایندهای نظیر تغییرات اقلیمی، بحرانهای اقتصادی و گسستهای اجتماعی روبهروست، مفهوم «تابآوری» (Resilience) از یک واژه تخصصی به یک ضرورت زیستی تبدیل شده است.
تابآوری اجتماعی به معنای توانایی یک جامعه برای جذب شوکها، انطباق با تغییرات و بازگشت به وضعیت کارکردی (و حتی بهتر از پیش) پس از وقوع بحران است.
اما چرا محله؟ تجربیات جهانی نشان میدهد که در لحظات اولیه وقوع یک بحران (خواه زلزله باشد یا یک اپیدمی مانند کووید-۱۹)، دولتها و نهادهای مرکزی به دلیل بروکراسی و فاصله جغرافیایی، قادر به مداخله فوری نیستند.
در این “زمان طلایی”، این همسایگان و شبکههای محلی هستند که اولین پاسخ را میدهند. بنابراین، تابآوری ملی از کوچهها و محلهها آغاز میشود.
مشروح مطلب در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102104
پارادایمهای نوین در مددکاری اجتماعی قرن ۲۱
تحولات راهبردی، چالشهای اخلاقی و استانداردهای ۲۰۲۵-۲۰۲۶
حرفه مددکاری اجتماعی در سال ۲۰۲۵ از یک رویکرد صرفاً خدماتمحور به سمت یک الگوی «تحولآفرین زیستمحیطی-اجتماعی» (Eco-Social Transformation) حرکت کرده است.
این مقاله به بررسی سه رکن اساسی میپردازد: عدالت اقلیمی، حکمرانی دیجیتال و همبستگی بیننسلی.
تئوریهای نوظهور: از فردگرایی به بومشناسی اجتماعی
در دسامبر ۲۰۲۵، فدراسیون جهانی مددکاران اجتماعی (IFSW) بر لزوم عبور از مدلهای سنتی تأکید کرد.
نظریه «مددکاری اجتماعی سبز» (Green Social Work) اکنون دیگر یک شاخه فرعی نیست، بلکه قلب تپنده حرفه است.
مفهوم کلیدی: مددکاران اجتماعی نه تنها به آسیبهای فردی، بلکه به “نابرابریهای محیطی” میپردازند. برای مثال، در مناطق آسیبدیده از تغییرات اقلیمی، مددکار به عنوان تسهیلگر تابآوری جامعه (Community Resilience) عمل میکند.
رویکرد بومی (Indigenous Perspective): استفاده از دانش محلی برای حل بحرانهای اجتماعی، یکی از الزامات آموزشی ابلاغ شده توسط IASSW برای سال ۲۰۲۶ است.
تکنولوژی و هوش مصنوعی؛ تیغ دو لبه
یکی از داغترین مباحث آموزشی در سمینارهای دسامبر ۲۰۲۵، مدیریت «دوقلوی دیجیتال» مراجعین بود.
مددکاری اجتماعی الگوریتمیک: استفاده از AI برای پیشبینی بحرانهایی مانند بیخانمانی یا کودکآزاری.
آموزش اخلاقی: در مقالات اخیر Social Work Today، تأکید شده است که مددکاران باید “سواد دادهای” (Data Literacy) داشته باشند تا بتوانند سوگیریهای نژادی و طبقاتیِ نهفته در هوش مصنوعی را تشخیص دهند.
امنیت دادهها: با افزایش حملات سایبری به زیرساختهای رفاهی در اواخر ۲۰۲۵، پروتکلهای جدیدی برای حفظ محرمانگی دیجیتال تدوین شده است.
مشروح مطلب در پایگاه خبری مددکار نیوز
https://www.madadkarnews.ir/?p=26666
پارادوکس امنیت و استقلال: تحلیل روانشناختی وابستگی به نهادهای قدرت
در دنیای امروز، پیوند میان فرد و سازمانها امری اجتنابناپذیر به نظر میرسد. اما تفاوت بنیادینی میان کسی که از سازمان به عنوان یک «ابزار» برای پیشبرد اهدافش استفاده میکند، با کسی که سازمان را «ریشه و اعتبار» خود میداند وجود دارد.
افرادی که از سلامت روان و عزتنفس (Self-esteem) بالایی برخوردارند، هستهی مرکزی هویت خود را بر توانمندیهای درونی بنا میکنند، در حالی که افراد وابسته، هویت خود را به ساختارهای بیرونی وام میدهند.
ریشههای روانی: چرا فرد خود را ضعیف میپندارد؟
ریشهی این تفکر که «من به تنهایی قادر به تأمین منابع نیستم»، معمولاً در چند لایهی روانی نهفته است:
-عجز آموختهشده (Learned Helplessness): طبق نظریه مارتین سلیگمن، وقتی فرد در تجربیات گذشته (کودکی یا محیط آموزشی) به این نتیجه رسیده باشد که تلاشهای مستقل او به نتیجه نمیرسد، یاد میگیرد که همیشه باید به یک «منبع قدرت» تکیه کند.
-عزتنفس مشروط (Conditional Self-Esteem): این افراد ارزش خود را نه در «بودن»، بلکه در «تعلق داشتن» میبینند. برای آنها، داشتن برچسب یک دانشگاه بزرگ یا یک نهاد دولتی، خلأ درونیِ «ناارزنده بودن» را پر میکند.
-اضطراب وجودی و ترس از مسئولیت: استقلال عمل به معنای پذیرش تمام عیار مسئولیت شکستهاست. وابستگی به نهادها، نوعی «پناهگاه روانی» ایجاد میکند تا فرد در صورت شکست، آن را به گردن سیستم بیندازد و از رویارویی با ضعفهای خود بگریزد.
استقلال عمل در میانهی سختیها: نشانه سلامت روان
فردی که دارای سلامت روان متعادل است، واقعیتهای سخت اقتصادی و اجتماعی را میپذیرد اما «عاملیت» (Agency) خود را از دست نمیدهد. او میداند که شرایط بیرونی سخت است، اما باور دارد که مرکز کنترل (Locus of Control) او درونی است.
در روانشناسی، افرادی که مرکز کنترل درونی دارند، معتقدند نتایج زندگیشان حاصل عملکرد خودشان است. این افراد حتی اگر با سازمانی همکاری کنند، به جای «حل شدن» در آن، «تعامل» میکنند. آنها از سازمان به عنوان پله استفاده میکنند، نه به عنوان عصا.
فرجام وابستگی به قدرتهای ناپایدار
بزرگترین چالش زمانی رخ میدهد که نهاد یا فردِ مورد اتکا، قدرت یا اعتبار خود را از دست بدهد.
از آنجایی که فردِ وابسته، زیرساختهای مهارت شخصی و برند فردی خود را توسعه نداده است، با فروپاشی آن نهاد، دچار «فروپاشی هویتی» میشود.
الف) سناریوی اول: چرخه وابستگی متوالی
در این حالت، فرد به محض احساس خطر یا تضعیف نهاد فعلی، به دنبال «ارباب» یا «ساختار» قدرتمند دیگری میگردد. این رفتار نشاندهنده یک الگوی شخصیت وابسته (Dependent Personality) است. این افراد در طول زمان به «مزدوران آکادمیک یا اجرایی» تبدیل میشوند که تخصصشان نه در حوزهی علمیشان، بلکه در «یافتن کانونهای قدرت» است.
ب) سناریوی دوم: درجا زدن و زوال تدریجی
اگر فرد نتواند جایگزینی پیدا کند، به دلیل عدم تمرین برای «زیست مستقل»، دچار انفعال میشود. او مانند گیاهی است که در گلخانه رشد کرده و توان مقابله با باد و باران فضای آزاد را ندارد. اینجاست که فرد به لحاظ حرفهای «درجا میزند»؛ زیرا خلاقیت و نوآوری مستلزم شجاعتِ تنها ماندن و اشتباه کردن است، چیزی که فرد وابسته هرگز آن را تجربه نکرده است.
تحلیل پیامدهای بلندمدت: «تصلب روانی»
افرادی که خود را ضعیف میپندارند و همواره به دنبال چتر حمایتی هستند، در بلندمدت دچار تصلب روانی میشوند. آنها:
مهارتهای حل مسئله خود را از دست میدهند.
شبکهسازی واقعی (بر پایه احترام متقابل) را فدای رانتجویی (بر پایه تملق) میکنند.
در نگاه جامعه و همصنفان، به عنوان افرادی «بیاصالت» شناخته میشوند که اعتبارشان عاریهای است.
مشروح مطلب در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102098
شبکه ویدئویی مددکاری اجتماعی ایرانیان: دریچهای به سوی آگاهی و تابآوری
در دنیای امروز که رسانههای دیجیتال نقش بیبدیلی در آموزش و اطلاعرسانی ایفا میکنند، مجموعه رسانههای مددکاری اجتماعی ایرانیان با درک این اهمیت، شبکه ویدئویی گستردهای را برای ارتقای دانش تخصصی جامعه و حرفهمندان ایجاد کرده است.
این شبکه که در پلتفرمهای معتبر داخلی مستقر است، به عنوان بازوی تصویری این مجموعه بزرگ فعالیت میکند.
ارکان اصلی شبکه ویدئویی
این شبکه شامل سه پایگاه رسمی و استراتژیک است که محتوای غنی و تخصصی را در حوزههای مددکاری و تابآوری منتشر میکنند:
-کانال رسمی مددکار نیوز در آپارات: تمرکز بر تازهترین اخبار، تحلیلهای تخصصی و رویدادهای حوزه مددکاری اجتماعی.
-کانال رسمی رسانه تابآوری ایران در آپارات: مرجعی برای آموزش مهارتهای تابآوری و مستندهای مرتبط با ارتقای سلامت روان جامعه.
-کانال رسمی رسانه تابآوری ایران در نماشا: پایگاهی مکمل برای دسترسی آسانتر مخاطبان به محتوای بصری حوزه تابآوری.
مشروح مطلب در مددکاری اجتماعی ایرانیان
https://iraniansocialworkers.ir/?p=23689
کالبدشکافی بیتفاوتی اجتماعی و زوال تابآوری: از نظریه تا بحران
مقدمه
تابآوری اجتماعی (Social Resilience) به ظرفیت یک نظام اجتماعی برای جذب شوکها، یادگیری از بحرانها و دگرگونی جهت بقا اطلاق میشود. در مقابل، بیتفاوتی اجتماعی (Social Apathy) وضعیتی است که در آن اعضای جامعه نسبت به امور عمومی، سیاسی و رنجهای متقابل دچار بیحسی و فقدان انگیزه برای کنشگری میشوند.
این نوشتار تبیین میکند که چگونه بیتفاوتی، نه تنها یک پیامد، بلکه به عنوان یک متغیر مخرب، قلب تابآوری جامعه را هدف قرار میدهد.
مشروح مطلب در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102081
تابآوری؛ از «نمایش» تا «دانش»
ضرورت گذار از روایتهای غیرواقعی به آموزشهای مبتنی بر شواهد
آموزش علمی تابآوری: در سالهای اخیر، مفهوم «تابآوری» (Resilience) به یکی از واژگان پرکاربرد در سمینارها، دورههای آموزشی و محافل سازمانی ایران تبدیل شده است. اما همزمان با این استقبال، آفتی جدی تحت عنوان «تابآوری نمایشی» فضای آموزشی کشور را تهدید میکند.
برخی مدرسین، به جای تکیه بر متون علمی و یافتههای جدید روانشناسی اجتماعی و عصبی، آموزش تابآوری را به عرصهای برای قصهگوییهای اغراقآمیز، روایتهای عجیب و غریب و حواشی زرد تبدیل کردهاند.
این مقاله به واکاوی این موضوع میپردازد که چرا آموزش تابآوری باید بر پایه «علم» استوار باشد و چرا رویکردهای نمایشی، نه تنها سودی ندارند، بلکه برای مدرسین جوان و بدنه دانشبنیان این حوزه، نگرانکننده هستند.
تفاوت ماهوی «تابآوری علمی» و «تابآوری داستانی»
تابآوری یک دانش چندبعدی است که از تقاطع روانشناسی، جامعهشناسی، مدیریت و حتی علوم زیستی حاصل میشود.
-در رویکرد علمی: مدرس بر متغیرهایی نظیر «خودنظمدهی»، «انعطافپذیری شناختی»، «حمایت اجتماعی ساختارمند» و «پروتکلهای حل مسئله» تمرکز میکند.
-در رویکرد نمایشی: مدرس با استفاده از داستانهای غیرواقعی از قهرمانان خیالی یا روایتهای «شبهمعجزهآسا»، سعی در تحریک احساسات آنی مخاطب دارد. در این رویکرد، به جای یاد دادن «چگونه تاب آوردن»، صرفاً بر «چه چیزهایی تابآوری هست و نیست» تأکید میشود؛ آن هم در سطحیترین لایه ممکن.
مشروح مطلب در وبسایت رسمی رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102048
رسانههای تابآور، ستون پایداری جامعه در عصر بحرانها https://www.namasha.com/v/vkpVhokk
Читать полностью…
نقش کلیدی سازمان بهزیستی در کنترل و کاهش خودکشی در ایران
سازمان بهزیستی با اتخاذ یک رویکرد چندوجهی و جامعنگر، از پیشگیری تا درمان و حمایت، نقشی کلیدی در کاهش نرخ خودکشی در جامعه ایران ایفا میکند.
https://www.salamatnews.com/news/389985/
تبیین جامع و چندبعدی تابآوری
از ریشههای تاریخی تا پارادایمهای سیستمی ۲۰۲۵
مفهوم تابآوری در دهههای اخیر از یک واژه ساده در فیزیک و مکانیک به یکی از پیچیدهترین و کلیدیترین سازهها در علوم انسانی، مهندسی، اکولوژی و مدیریت بحران تبدیل شده است.
این مفهوم که در ابتداییترین تعاریف خود به توانایی بازگشت به حالت اولیه پس از تغییر شکل اشاره داشت، اکنون به عنوان یک فرآیند پویا و چندسطحی شناخته میشود که بقا و شکوفایی سیستمهای پیچیده (از سلولهای عصبی انسان تا کلانشهرهای هوشمند) را در مواجهه با عدم قطعیتهای فزاینده قرن بیست و یکم تضمین میکند.
تبارشناسی و تکامل تاریخی مفهوم تابآوری
ریشههای واژه تابآوری به اوایل قرن نوزدهم بازمیگردد. در سال ۱۸۰۷، یانگ تابآوری را به عنوان “عملی که در برابر تکانه مقاومت میکند” تعریف کرد، مفهومی که در آن زمان به طور مشترک با قدرت و سختی مواد تناسب داشت.
این نگاه فیزیکی تا اواسط قرن بیستم غالب بود، اما با ظهور مطالعات روانشناختی در دهه ۱۹۷۰، تغییری بنیادین در کاربرد این واژه رخ داد.
پژوهشگرانی نظیر نورمن گارمزی و امی ورنر شروع به بررسی این پرسش کردند که چرا برخی کودکان علیرغم قرارگیری در معرض فقر شدید، تروما یا بیماریهای روانی والدین، نه تنها دچار فروپاشی نمیشوند بلکه به رشد سالم خود ادامه میدهند.
این تحقیقات اولیه، تابآوری را به عنوان مجموعهای از ویژگیهای شخصیتی یا “عوامل محافظتی” در نظر میگرفتند که فرد را در برابر ناملایمات واکسینه میکند.
با این حال، در طول ۵۰ سال گذشته، این نگاه “صفتمحور” جای خود را به نگاهی “فرآیندمحور” داده است.
امروزه تابآوری نه به عنوان یک دارایی ثابت، بلکه به عنوان یک فرآیند تعاملی میان فرد و محیط تعریف میشود که در طول زمان و در بسترهای مختلف تغییر میکند.
تحلیل تعاریف تابآوری در مراجع معتبر جهانی
سازمانها و نهادهای بینالمللی بر اساس ماموریتهای تخصصی خود، تعاریف متفاوتی از تابآوری ارائه دادهاند که هر یک بخشی از ابعاد این سازه را برجسته میکند. در جدول زیر، مقایسهای میان این تعاریف بر اساس مراجع جهانی ارائه شده است:
مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102018
آموزش تابآوری از طریق نظام تعلیم و تربیت
چارچوبهای نوین و راهبردهای تلفیقی
چکیده
تابآوری (Resilience)، به عنوان ظرفیت پویای فرد در سازگاری مثبت با شرایط نامساعد یا رویدادهای مخاطرهآمیز، دیگر یک ویژگی اختیاری نیست، بلکه یک ضرورت حیاتی برای نسلهای آینده محسوب میشود.
این پژوهش، با تأکید بر نقش بیبدیل نظام آموزش و پرورش، به تدوین یک چارچوب جامع و عملیاتی برای نهادینهسازی تابآوری در برنامه درسی و محیط آموزشی میپردازد.
مدل پیشنهادی بر مبنای “سهگانهٔ توانمندسازی تابآور” (۳C Framework) شامل بازسازی شناختی (Cognitive Restructuring)، تقویت ارتباطات حمایتی (Connection Enhancement)، و تحمل پیچیدگی (Complexity Tolerance) استوار است.
همچنین، راهبردهای نوآورانهای چون «آزمایشگاه شکست امن» و «داربستبندی فراشناختی» معرفی میشوند که آموزش تابآوری را از یک واحد درسی صرف، به یک رویکرد تلفیقی و زیستمحیطی تبدیل میکنند.
نتایج این رویکرد، نه تنها ارتقای سلامت روان دانشآموزان را در پی دارد، بلکه توانمندی آنان را در مواجهه با عدم قطعیتهای قرن بیستویکم تضمین میکند.
مقدمه: ضرورت بازتعریف رسالت آموزشی در عصر عدم قطعیت
جهان امروز، مشخصهٔ پدیدههایی چون نوسانات اقتصادی، بحرانهای زیستمحیطی، تغییرات سریع فناوری، و چالشهای پیچیدهٔ اجتماعی-سیاسی است.
در چنین بستری، توانایی صرف در کسب دانش و مهارتهای فنی، برای دستیابی به رفاه و موفقیت پایدار کافی نیست.
نسل دانشآموزان کنونی نیازمند مجموعهای از قابلیتهای درونی هستند که به آنها اجازه دهد در برابر ضربات روانی، شکستهای تحصیلی، و استرسهای محیطی، نه تنها فرو نریزند، بلکه قویتر شوند و مسیر رشد خود را ادامه دهند.
نظام آموزش و پرورش، به عنوان تنها نهاد اجتماعی مسئول ساماندهی هدفمند رشد فکری، عاطفی، و اجتماعی کودکان و نوجوانان، مسئولیتی فراتر از انتقال محتوای درسی دارد.
رسالت نوین آموزش، پرورش فرد تابآور است؛ فردی که شکست را پایان راه نمیداند، بلکه آن را نقطهی عطف بازنگری، یادگیری، و تلاش مجدد قلمداد میکند.
این مقاله، با بررسی مبانی نظری تابآوری، به ارائه یک نقشه راه عملی و نوآورانه برای تلفیق این مفهوم در هستهٔ اصلی برنامه درسی و فرهنگ مدرسه میپردازد.
مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102009
روز جهانی مددکاری اجتماعی ۲۰۲۶
همسازی امید و هارمونی: تحلیل پژوهشی روز جهانی مددکاری اجتماعی ۲۰۲۶ در واکنش به شکافهای جهانی و ظهور پارادایمهای اکو-اجتماعی و فناوری
روز جهانی مددکاری اجتماعی ۲۰۲۶، با الهام از روح «Harambee»، بیش از یک مناسبت برای جشن است؛ این یک استراتژی بقا و توسعه در مواجهه با عمیقترین شکافها و بحرانهای تاریخ معاصر است.
این حرفه با تکیه بر دستور کار جهانی خود (۲۰۲۰-۲۰۳۰)، متعهد به ایجاد جهانی اکو-اجتماعی است که در آن اصول کرامت، مشارکت، پایداری و صلح اساس آینده مشترک ما را تشکیل میدهند.
مددکاران اجتماعی، بهعنوان تسهیلگران و مدافعان، آمادهاند تا در کنار همه کسانی که به دنبال عدالت و پایداری هستند، برای تحقق تغییرات تحولآفرین اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی در مقیاس جهانی همکاری کنند و اطمینان حاصل نمایند که هیچ رؤیایی از عدالت، صلح و کرامت خارج از دسترس نیست.
مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=101981
خشونت علیه مددکاران اجتماعی: بحران پنهان در خط مقدم خدمات اجتماعی
تحلیلی بر مخاطرات شغلی، دلایل ریشهای و ضرورت حمایت همهجانبه
حادثه اخیر قتل فجیع یک مددکار اجتماعی حین خدمت در یک بیمارستان در بریتانیا، بار دیگر پرده از واقعیت تلخ و پنهان یکی از حیاتیترین حرفههای جامعه برداشته است:
خشونت علیه مددکاران اجتماعی. این حوادث نه تنها جان افراد را میگیرد، بلکه زنگ خطر را برای تمام سیستمهای خدمات اجتماعی به صدا در میآورد و نیاز به بازنگری فوری در تدابیر امنیتی و حمایتهای شغلی و روانی از این قشر را برجسته میکند.
مددکاران اجتماعی، که اغلب در خط مقدم مواجهه با بحرانیترین و آسیبپذیرترین اقشار جامعه قرار دارند، با تهدیدها و آسیبهای فیزیکی و روانی غیرقابل قبولی روبرو هستند که سلامت حرفهای و توانایی آنها برای ارائه خدمات مؤثر را به شدت تحتالشعاع قرار میدهد.
ابعاد تکاندهندهٔ واقعیت: آماری فراتر از حوادث رسانهای
بر اساس آمارهای جهانی، مددکاران اجتماعی و کارکنان حوزه سلامت و خدمات اجتماعی، به مراتب بیشتر از کارکنان سایر بخشها در معرض خطر خشونت در محل کار قرار دارند. برخی گزارشها نشان میدهند که احتمال تجربه خشونت جدی در این مشاغل تا پنج برابر بیشتر از میانگین شغلی است.
انواع خشونت:
-خشونت کلامی و روانی (شایعترین): تهدید، ارعاب، توهین، و قلدری که درصد بسیار بالایی از مددکاران (در برخی مطالعات بیش از ۸۰٪) در طول دوره کاری خود آن را تجربه میکنند. تهدیدها اغلب شامل پیگیری و آزار در شبکههای اجتماعی نیز میشود.
-خشونت فیزیکی: اگرچه کمتر از خشونت کلامی است، اما شامل هل دادن، کتک زدن، پرتاب اشیا و در موارد غمانگیزتر، منجر به آسیبهای جدی و حتی مرگ میشود.
-عوامل داخلی: در محیطهایی مانند ایران، مطالعات نشان داده است که حدود ۶۷٪ از مددکاران اجتماعی حداقل یک نوع خشونت را در یک بازه زمانی معین تجربه کردهاند که بیشتر آن از سوی مراجعین بوده است.
این آمارها نشان میدهند که مسئله خشونت صرفاً یک خطر نادر نیست، بلکه بخشی روزمره و سیستمیک از تجربه کاری این متخصصان است.
مشروح مطلب در پایگاه خبری مددکار نیوز
https://www.madadkarnews.ir/?p=26601
جایگاه تابآوری در مددکاری اجتماعی نوین و رویکردهای راهبردی سازمانهای جهانی (۲۰۲۰-۲۰۳۰)
مفهوم تابآوری در مددکاری اجتماعی مدرن از یک ویژگی شخصیتی ساده یا توانایی فردی برای “بازگشت به عقب” پس از بحران، به یک فرآیند پویا، چندوجهی و سیستمیک تغییر ماهیت داده است. در چشمانداز کنونی، تابآوری به عنوان ظرفیت افراد، خانوادهها، سازمانها و جوامع برای انطباق مثبت با ناملایمات، تروما یا استرسزاهای مهم تعریف میشود.
این تغییر پارادایم، نشاندهنده گذار از مدلهای مبتنی بر نقص که بر آسیبشناسی تمرکز دارند، به سمت رویکردهای مبتنی بر نقاط قوت است که منابع و ظرفیتهای ذاتی سیستمها را شناسایی و به کار میگیرند.
با تشدید عدم قطعیتهای جهانی از جمله ناپایداری اقلیمی، درگیریهای ژئوپلیتیک و گسستهای دیجیتال، نقش سازمانهای بینالمللی مددکاری اجتماعی مانند فدراسیون بینالمللی مددکاران اجتماعی (IFSW) و انجمن بینالمللی مدارس مددکاری اجتماعی (IASSW) در تعریف و نهادینهسازی استانداردهای جدید تابآوری حیاتی شده است.
تحول مفهومی تابآوری در مددکاری اجتماعی: از فرد به سیستم
جنس اولیه مددکاری اجتماعی در اواخر قرن نوزدهم، واکنشی به مشکلات انطباق فردی در تلاطم انقلاب صنعتی و شهرنشینی بود.
بر این اساس، تعاریف اولیه تابآوری اغلب بر “ویژگیهای شخصیتی” یا توانایی یک فرد برای مقابله با سختیها از طریق سرسختی درونی متمرکز بود. با این حال، بلوغ آکادمیک مدرن باعث شده است که این حرفه دیدگاههای دوگانه “فرد در برابر محیط” را رد کند. امروزه تابآوری به عنوان یک حالت عاطفی سازگار پنداشته میشود که به شدت توسط محیط شکل میگیرد و نه یک صفت ثابت درونی.
پژوهشهای معاصر تأکید میکنند که تابآوری چیزی نیست که یک فرد “دارد”، بلکه فرآیندی است که او در چارچوب بافت اکولوژیکی-اجتماعی خود در آن “مشارکت” میکند.
این فرآیند تحت تأثیر عوامل میانجی مانند عاملیت، مهارتهای مقابلهای و حمایتهای بیرونی از سوی خانواده، مدارس و سیستمهای اجتماعی است.
این انتقال تئوریک با این شناخت مشخص میشود که هجوم مداوم ناملایمات محیطی میتواند حتی قویترین افراد را ناتوان کند؛ امری که نشاندهنده غفلت طبقهبندیشده در توصیف تابآوری صرفاً به عنوان یک ویژگی شخصی، بدون در نظر گرفتن تأثیر نابرابری اجتماعی و ظلم است.
مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102118
واکاوی جامعهشناختی و ساختاری پدیده خودکشی در ایران
واکاوی جامعهشناختی و ساختاری پدیده خودکشی در ایران با تأکید بر متغیرهای معیشتی و کارکردهای صیانتی نهاد خانواده
پدیده خودکشی در جوامع مدرن و در حال گذار، فراتر از یک بنبست روانی فردی، به مثابه یک «واقعیت اجتماعی» تبیین میشود که ریشه در گسیختگی پیوندهای ساختاری و اختلال در کارکردهای صیانتی نهادهای کلان دارد.
در جامعه ایران، بررسی روند تحولات این پدیده طی دو دهه اخیر نشاندهنده یک سیر صعودی نگرانکننده است که با نوسانات متغیرهای کلان اقتصادی و معیشت خانوار پیوندی ناگسستنی یافته است.
خودکشی به عنوان تجلی فیزیکی «مرگ روانی»، زمانی رخ میدهد که فرد میان آرزوهای فرهنگی و ابزارهای مشروع برای نیل به آنها شکافی عمیق مشاهده کرده و محیط پیرامونی را فاقد منابع حمایتی برای عبور از بحران ارزیابی میکند.
این گزارش با رویکردی جامعشناختی و با تمرکز بر مؤلفههای مددکاری اجتماعی نوین، به تحلیل دینامیکهای تأثیرگذار بر نرخ خودکشی در ایران میپردازد تا راهکارهای عبور از این بحران خاموش را در سطوح خرد، میانی و کلان ترسیم نماید.
https://iraniansocialworkers.ir/?p=23728
پارادایم نوین تابآوری رسانهای
واکاوی جامعترین پروتکلهای سازمانهای خبری جهان در سال ۲۰۲۵
در سال ۲۰۲۵، سازمانهای خبری جهان با مثلثی از چالشهای بیسابقه روبرو هستند: پیشرفت انفجاری هوش مصنوعی مولد، اختلال در مدلهای درآمدی سنتی و بحران فرسودگی شغلی خبرنگاران.
برای مقابله با این فشارها، نهادهای معتبری مانند یونسکو (UNESCO)، موسسه رویترز (Reuters Institute) و انجمن جهانی ناشران خبر (WAN-IFRA) پروتکلهای جدیدی را تحت عنوان «تابآوری رسانهای» (Media Resilience) تدوین کردهاند.
در این مقاله، به بررسی جامعترین استراتژیها و پروتکلهای عملیاتی برای تابآورسازی رسانهها در سال ۲۰۲۵ میپردازیم.
تابآوری الگوریتمی: فراتر از امنیت سایبری
در عصر «اطلاعات متخاصم»، تابآوری دیگر صرفاً داشتن سرور پشتیبان نیست.
طبق گزارشهای ۲۰۲۵، سازمانهای پیشرو پروتکل تابآوری الگوریتمی (Algorithmic Resilience) را جایگزین امنیت کلاسیک کردهاند.
تشخیص و احراز اصالت: پروتکلهای جدید بر استفاده از «امضای دیجیتال» برای محتوای تولیدی تاکید دارند تا در برابر دیپفیکها (Deepfakes) محافظت شوند.
پروتکل ضد شوک پلتفرمی: با توجه به تغییرات مداوم الگوریتمهای گوگل و شبکههای اجتماعی، رسانهها موظف به اجرای استراتژی «ارتباط مستقیم» (Direct-to-Consumer) شدهاند. این یعنی تمرکز بر خبرنامههای ایمیلی و اپلیکیشنهای اختصاصی برای کاهش وابستگی به پلتفرمهای بیگتک.
مدلهای اقتصادی چندوجهی (Sustainability)
گزارش ۲۰۲۵ موسسه رویترز نشان میدهد که رسانههای تابآور دیگر به یک یا دو منبع درآمدی متکی نیستند. پروتکلهای جدید پایداری مالی بر ۵ ستون استوار است:
حق اشتراک دیجیتال (Subscriptions): مدلهای منعطف و شخصیسازی شده با هوش مصنوعی.
تجارت الکترونیک محتوا-محور: فروش مستقیم محصولات مرتبط با حوزه تخصصی رسانه.
رویدادهای تعاملی: برگزاری وبینارها و کنفرانسهای تخصصی.
کمکهای مالی و عضویت (Membership): ایجاد حس اجتماع (Community) به جای صرفاً خواننده.
سرمایهگذاری بر داراییهای فکری: فروش حق استفاده از دادهها به مدلهای زبانی بزرگ (LLM) با رعایت پروتکلهای کپیرایت.
پروتکل یونسکو: آمادگی در برابر بلایا و بحرانها
یونسکو در دسامبر ۲۰۲۵، “طرح مدل آمادگی برای بلایا در موسسات رسانهای” را منتشر کرد. این پروتکل بر انتقال از وضعیت «واکنشی» به «پیشگیرانه» تاکید دارد:
روزنامهنگاری مبتنی بر ریسک: آموزش خبرنگاران برای گزارشدهی ایمن در شرایط بحرانهای اقلیمی و جنگی.
ساختار مدیریت بحران: تعریف دقیق زنجیره فرماندهی در تحریریه هنگام وقوع حملات سایبری گسترده یا قطع زیرساختهای ملی.
تابآوری انسانی: مقابله با اپیدمی فرسودگی (Burnout)
تحقیقات جدید نشان میدهد که بیش از ۵۹٪ از خبرنگاران در سال ۲۰۲۵ با استرس شدید شغلی دست و پنجه نرم میکنند. پروتکلهای نوین مدیریت تحریریه شامل موارد زیر است:
سواد سلامت روان: آموزش سردبیران برای شناسایی نشانههای اولیه تروما در تیمهای خبری.
پروتکل «کار منعطف»: ایجاد توازن میان سرعت انتشار خبر و سلامت روانی نیروها.
حمایت حقوقی و امنیتی: ایجاد چتر حمایتی برای خبرنگارانی که هدف حملات سازمانیافته در فضای مجازی (Trolling) قرار میگیرند.
جدول مقایسهای: تحول در پروتکلهای رسانهای (۲۰۲۰ در مقابل ۲۰۲۵)
مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102109
توانمندسازی واقعی از دل محلات آغاز میشود
تقویت حس تعلق اجتماعی؛ محور اصلی طرح توانمندسازی محلات کمبرخوردار است
مریم خاکرنگین، مدیرکل دفتر خانواده و بانوان معاونت سلامت اجتماعی سازمان بهزیستی کشور در گردهمایی ستاد توانمندسازی و تحول اجتماعمحور استان مازندران با اشاره به ضرورت ارائه خدمات موثر به آحاد جامعه، اظهار کرد: برای ارائه خدمات واقعی باید وارد محلات شد و از ظرفیت و توان خود افراد محله بهره گرفت.
وی افزود: هویت اجتماعی در بسیاری از محلات کمبرخوردار تحت تاثیر فقر، مشکلات خانوادگی و بیاعتمادی مخدوش شده است و وقتی افراد اعتمادبهنفس ندارند از فرصتهای زندگی نیز بهرهمند نخواهند شد.
مدیرکل دفتر خانواده و بانوان سازمان بهزیستی کشور با تاکید بر اهمیت حس تعلق اجتماعی، گفت: افراد باید احساس کنند عضو جامعه هستند، صدایی برای گفتن دارند و میتوانند برای محله و اجتماع خود مطالبهگری کنند این حس تعلق و ارزشمندی، پایه توانمندسازی واقعی است.
خاکرنگین ادامه داد: برنامههای جامعهمحور هر کجا بهدرستی اجرا شدند موجب تقویت احساس تعلق اجتماعی شده است بهویژه در جوامعی که به دلیل کمبود زیرساختهای اجتماعی دچار انزوا شدهاند و خود را با مناطق برخوردار مقایسه میکنند.
وی تصریح کرد: در طرحهای اجتماعمحور این امکان فراهم میشود که افراد محله با مسئولان بالادستی گفتگو کنند در مسابقات استانی و کشوری حضور یابند و هویت اجتماعی خود را بازیابی کنند هویتی که به آنها یادآوری میکند مسئول زندگی، محله و آینده خود هستند و میتوانند به عضویت در محله خود افتخار کنند.
https://behzisti.ir/x3pvr
گزارش جامع تحولات جهانی مددکاری اجتماعی (دسامبر ۲۰۲۵)
حرفه مددکاری اجتماعی در پایان سال ۲۰۲۵، با عبور از چالشهای پسا-پاندمی، اکنون در خط مقدم مقابله با بحرانهای اقلیمی، اخلاق دیجیتال و همبستگی بیننسلی قرار گرفته است. مراجع اصلی این گزارش شامل فدراسیون جهانی مددکاران اجتماعی (IFSW)، سازمان ملل متحد (UN) و انجمن بینالمللی مدارس مددکاری اجتماعی (IASSW) است.
تم محوری سال ۲۰۲۵: همبستگی بیننسلی
شعار سال ۲۰۲۵، «تقویت همبستگی بیننسلی برای رفاه پایدار»، محور اصلی فعالیتهای حرفهای بوده است. این رویکرد فراتر از مراقبت از سالمندان است و بر مفاهیم زیر تأکید دارد:
انتقال دانش بومی: استفاده از خرد پیشینیان برای حل بحرانهای مدرن.
مسئولیت مشترک: مراقبت به عنوان وظیفهای همگانی (نه فقط وظیفه زنان یا نهادهای خاص).
عدالت توزیعی: اطمینان از اینکه سیاستهای فعلی، منابع نسلهای آینده را به خطر نمیاندازد.
مددکاری اجتماعی سبز و عدالت اقلیمی
دسامبر ۲۰۲۵ شاهد مداخلات گسترده مددکاران در جنوب شرق آسیا (اندونزی و سریلانکا) به دلیل سیلهای ویرانگر بود.
-تغییر نقش: مددکاران از “مداخلهگر بالینی” به “مدافع حقوق اقلیمی” تبدیل شدهاند.
-تابآوری جامعهمحور: تمرکز بر بازسازی شبکههای اجتماعی پس از بلایای طبیعی، به جای تمرکز صرف بر کمکهای فیزیکی.
پارادوکس هوش مصنوعی (AI) در خدمات اجتماعی
بر اساس گزارشهای دسامبر ۲۰۲۵، استفاده از هوش مصنوعی در مانیتورینگ رسانهها و تحلیل دادههای مددکاری به ۶۵٪ رسیده است.
-مزایا: کاهش زمان گزارشنویسی اداری و شناسایی سریع الگوهای آسیبزا (مثل ریسک خودکشی یا خشونت خانگی).
-چالشهای اخلاقی: بیانیه اخیر Journal of Social Work Values and Ethics هشدار میدهد که الگوریتمها ممکن است سوگیریهای نژادی یا طبقاتی را بازتولید کنند و “پیوند انسانی” که هسته اصلی مددکاری است را تضعیف نمایند.
مشروح خبر در پایگاه خبری مددکار نیوز
https://www.madadkarnews.ir/?p=26659
تغییر راهبردی در مددکاری اجتماعی: از پارادایم حمایتگری به تابآوری جهانی
مقدمه
مددکاری اجتماعی (Social Work) به عنوان حرفهای که ریشه در عدالت اجتماعی و حقوق بشر دارد، در دهههای اخیر دستخوش تحولات بنیادین شده است. در گذشته، تمرکز اصلی این رشته بر “حل بحران” و “ارائه خدمات جبرانی” به افراد آسیبدیده بود. اما امروز، جهان با چالشهای نوظهوری مانند تغییرات اقلیمی، مهاجرتهای انبوه، نابرابریهای دیجیتال و پاندمیهای جهانی روبروست که مدلهای قدیمی را ناکارآمد ساخته است.
تغییر راهبردی فعلی در دنیا، حرکت از نگاه “مشکلمحور” به سمت نگاه “توانمندیمحور” و تقویت “تابآوری” (Resilience) است.
مشروح مطلب در پایگاه مددکاری اجتماعی ایرانیان
https://iraniansocialworkers.ir/?p=23676
ضرورت بهروزرسانی دانش مددکاران اجتماعی در مواجهه با نسل جدید
ضرورت بازآفرینی حرفهای: بهروزرسانی دانش مددکاران اجتماعی در مواجهه با تحولات عصر دیجیتال و شکاف نسلی
مددکاری اجتماعی، حرفهای است که ریشه در تغییر و پویایی دارد. جامعه امروز ایران، تحت تأثیر شتابان رسانههای نوین و پلتفرمهای مجازی، شاهد دگردیسیهای عمیق فرهنگی و رفتاری است. در این میان، نسلهای دهه هشتاد و نود (نسل Z و Alpha) با جهانبینی، زبان و ارزشهایی متفاوت ظاهر شدهاند.
اگر مددکاران اجتماعی و روانشناسان در کلینیکها، دانش و نگرش خود را با این تغییرات همگام نکنند، نه تنها اثربخشی مداخله کاهش مییابد، بلکه «اصل پذیرش بیقید و شرط» که ستون فقرات این حرفه است، به مخاطره میافتد.
تأثیر پلتفرمهای مجازی بر زیستجهان مراجعان
فضای مجازی دیگر صرفاً یک ابزار نیست، بلکه به بخشی از هویت و محیط زندگی مراجعان تبدیل شده است.
تغییر در الگوهای ارتباطی: بسیاری از آسیبها و تعارضات امروزی ریشه در تعاملات مجازی (سایبر بولینگ، اعتیاد اینترنتی، شکاف واقعیت و بازنمایی) دارد.
زبان مشترک: مددکاری که با اصطلاحات، ترندها و کدهای رفتاری در پلتفرمهایی مثل اینستاگرام، تیکتاک و دیسکورد آشنا نباشد، در برقراری “رابطه حرفهای” با نوجوان امروز شکست خواهد خورد.
مشروح مطلب در پایگاه خبری مددکار نیوز
https://www.madadkarnews.ir/?p=26652
رسانههای تابآور: ستون پایداری جامعه در عصر بحرانها
در نظامهای اجتماعی نوین، تابآوری تنها به معنای «تحمل سختی» نیست، بلکه به معنای توانایی بازگشت به شرایط عادی و حتی رشد کردن پس از یک شوک ناگهانی است.
رسانه تابآور، رسانهای است که نه تنها خود در برابر بحرانها (سانسور، مشکلات اقتصادی، حملات سایبری) استوار میماند، بلکه به جامعه نیز میآموزد که چگونه در برابر ناملایمات قد علم کند.
طبق گزارشهای منتشر شده در وبسایت رسمی رسانه تابآوری ایران، تابآوری رسانهای پلی است میان «فاجعه» و «بازسازی هویت جمعی»
ویژگیهای بنیادین رسانههای تابآور
یک رسانه برای اینکه در تراز «تابآوری» قرار گیرد، باید ویژگیهای ساختاری و محتوایی مشخصی داشته باشد. بر اساس الگوهای بومیسازی شده در رسانه تابآوری ایران، این ویژگیها شامل موارد زیر است:
استقلال ساختاری و تنوع منابع مالی
رسانهای که تنها به یک منبع درآمدی یا حمایت دولتی وابسته باشد، با اولین تکانه اقتصادی یا سیاسی فرو میپاشد.
رسانههای تابآور با ایجاد مدلهای درآمدی متنوع (اشتراک مردمی، تبلیغات اخلاقمدار، حمایتهای نهادهای مدنی) بقای خود را تضمین میکنند.
انعطافپذیری تکنولوژیک و امنیت سایبری
در عصر جنگهای نرم، توانایی فنی برای مقابله با حملات و ظرفیت استفاده از پلتفرمهای جایگزین برای رساندن پیام به مخاطب، از ارکان اصلی تابآوری است. این رسانهها همواره یک “پلان B” برای انتشار محتوا دارند.
مرجعیت اخلاقی و اعتماد مخاطب (سرمایه اجتماعی)
بزرگترین دارایی یک رسانه تابآور، اعتماد است. در زمان بحران که بازار شایعات داغ است، رسانهای که به اصول اخلاقی و صحتسنجی (Fact-checking) پایبند باشد، به عنوان قطبنما عمل میکند.
رسانه تابآوری ایران همواره بر این نکته تأکید دارد که محتوای علمی و مستند، زیربنای اعتماد عمومی است.
مشروح مطلب در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102044
مطالعه موردی همافزایی سازمانی (سازمان بهزیستی و نهاد کتابخانههای عمومی کشور)
تحلیل راهبردهای رسمی دولت در تقویت تابآوری اجتماعی و توانمندسازی محلات
تحلیل اسناد و برنامههای رسمی نهادهای دولتی (بهزیستی، نهاد کتابخانههای عمومی، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) نشان میدهد که سیاستهای اجتماعی دولت در مسیر همگرایی و همافزایی بینبخشی برای تقویت تابآوری اجتماعی و توانمندسازی محلات قرار گرفتهاند.
https://www.salamatnews.com/news/392441
تاب آوری رسانه ای چیست؟ https://www.namasha.com/v/KP8b4wBB
Читать полностью…
واکاوی جامع و تخصصی مددکاری اجتماعی
از تبارشناسی تاریخی تا پارادایمهای نوین جهانی
درک ماهیت مددکاری اجتماعی مستلزم نگاهی چندبعدی به حرفهای است که همزمان به عنوان یک دیسیپلین آکادمیک و یک فعالیت عملی، در پیچیدهترین نقاط تلاقی انسان و محیط مداخله میکند.
این حرفه، برخلاف بسیاری از علوم انسانی دیگر، صرفاً به مطالعه پدیدهها بسنده نکرده و تغییر را به عنوان هسته مرکزی مأموریت خود برگزیده است.
مددکاری اجتماعی در دنیای معاصر، فراتر از یک فعالیت حمایتی ساده، به ابزاری برای تحقق عدالت اجتماعی، پاسداری از حقوق بشر و توانمندسازی جوامع به حاشیه رانده شده تبدیل شده است.
تحلیل حاضر با تکیه بر اسناد بینالمللی و متون تخصصی، سیر تحول این حرفه را از ریشههای خیریهای تا رسیدن به تعریف جهانی سال ۲۰۱۴ واکاوی میکند.
مشروح مقاله در مددکاری اجتماعی ایرانیان
https://iraniansocialworkers.ir/?p=23609
واکاوی راهبردی الگوهای نوین آموزش تابآوری رسانهمحور
تحلیل تطبیقی تجارب پیشرو، سیاستگذاریهای بینالمللی و فناوریهای نوظهور
در دنیای معاصر که با پدیدههایی همچون تغییرات اقلیمی، بحرانهای ژئوپلیتیک و تحولات شتابان در فضای دیجیتال شناخته میشود، مفهوم تابآوری از یک رویکرد واکنشی صرف به یک ضرورت راهبردی برای بقا و پیشرفت جوامع تغییر ماهیت داده است.
تابآوری، که به معنای ظرفیت سیستمها برای جذب شوکها، انطباق با تغییرات و بازگشت به وضعیت کارکردی است، اکنون به طور فزایندهای از طریق بسترهای رسانهای و فناوریهای اطلاعاتی آموزش داده میشود.
رسانهها در این چارچوب تنها ابزاری برای اطلاعرسانی در زمان بحران نیستند، بلکه زیرساختی بنیادین برای توانمندسازی شناختی، روانی و فیزیکی شهروندان در برابر تهدیدات متنوع — از بلایای طبیعی گرفته تا کارزارهای نفوذ اطلاعاتی — محسوب میشوند.
تحلیل الگوهای جهانی نشان میدهد که کشورهای پیشرو با اتخاذ رویکردهای کلنگر و جامعهمحور، آموزش تابآوری را در تار و پود سیاستهای سواد رسانهای و برنامههای درسی ملی خود تنیدهاند تا از این طریق، آمادگی غیرنظامی و ثبات اجتماعی خود را در برابر عدم قطعیتهای آینده تضمین کنند.
پارادایمهای بینالمللی و چارچوبهای سیاستی در ترویج تابآوری رسانهای
سازمانهای بینالمللی نظیر یونسکو، سازمان بهداشت جهانی و اوئیسیدی، نقش محوری در تدوین استانداردهایی ایفا کردهاند که تابآوری را به آموزشهای دیجیتال و سواد اطلاعاتی پیوند میدهد.
یونسکو از طریق ابتکاراتی همچون “هفته جهانی سواد رسانهای و اطلاعاتی” (MIL)، تلاش میکند تا شهروندان را به مهارتهای تفکر انتقادی مجهز کند که برای پیمایش در محیطهای اطلاعاتی آلوده به اخبار جعلی و سخنان نفرتانگیز ضروری است.
این سازمان بر این باور است که سواد رسانهای فراتر از مهارتهای فنی صرف، مجموعهای از شایستگیهای مدنی است که به افراد اجازه میدهد به صورت اخلاقی و انتقادی با اطلاعات تعامل داشته باشند.
تحقیقات نشان میدهد که شکاف دیجیتال همچنان یک مانع بزرگ در مسیر تحقق تابآوری جهانی است؛ به طوری که حدود ۴۳ درصد از یادگیرندگان در سراسر جهان به اینترنت خانگی دسترسی ندارند و ۵۶ درصد از معلمان در مناطقی مانند آفریقای زیرصحرا حداقل آموزشهای لازم را دریافت نکردهاند.
با این حال، تحول دیجیتال پتانسیل بالایی برای تسریع پیشرفت به سمت هدف چهارم توسعه پایدار (SDG 4) و بهبود حکمرانی آموزشی در زمان بحران دارد.
در سالهای اخیر، تمرکز از آموزشهای سنتی به سمت یادگیری مبتنی بر فناوری تغییر یافته است که شامل استفاده از هوش مصنوعی، منابع آموزشی باز (OER) و پلتفرمهای یادگیری از راه دور برای کاهش گسیختگیهای آموزشی در زمان تعطیلی مدارس است.
مشروح مقاله در رسانه تاب آوری ایران
https://www.resiliencemedia.ir/?p=102014
مددکاری اجتماعی سبز: پیشگامی در مسیر عدالت اقلیمی و پایداری اجتماعی
چرا اقلیم به مددکاری مربوط است؟
تغییرات اقلیمی صرفاً یک پدیده فیزیکی یا جوی نیست؛ بلکه یک بحران اجتماعی است. سیلها، خشکسالیها و طوفانها بیش از همه بر گروههای آسیبپذیر (فقرا، زنان، کودکان و پناهندگان) تأثیر میگذارند. «مددکاری اجتماعی سبز» (Green Social Work) پاسخی اخلاقی و حرفهای به این نابرابری است که توسط نظریهپردازانی چون “لنا دومینلی” تبیین شده است.
مفهوم عدالت اقلیمی (Climate Justice)
عدالت اقلیمی بر این باور است که کسانی که کمترین نقش را در تولید گازهای گلخانهای و تخریب محیطزیست داشتهاند (مانند کشورهای در حال توسعه یا دهکهای پایین جامعه)، بیشترین آسیب را از پیامدهای آن میبینند.
وظیفه مددکار: توزیع عادلانه منابع حمایتی و توانمندسازی این گروهها برای مقابله با بحرانهای زیستمحیطی.
نقشهای کلیدی مددکاران در حوزه اقلیم
مددکاران اجتماعی در سه سطح مختلف وارد عمل میشوند:
سطح خرد (Micro): حمایت روانی-اجتماعی از افرادی که دچار «اضطراب اقلیمی» (Eco-anxiety) شدهاند یا خانمان خود را در اثر بلایای طبیعی از دست دادهاند.
سطح میانی (Mezzo): سازماندهی جوامع محلی برای ایجاد زیرساختهای مقاوم (مانند مدیریت منابع آب در روستاها یا ایجاد شبکههای همیاری در محلات آسیبپذیر).
سطح کلان (Macro): مطالبهگری از سیاستمداران برای تصویب قوانینی که از حقوق «آوارگان اقلیمی» حمایت کند و مبارزه با نژادپرستی محیطزیستی (انباشت زبالهها یا صنایع آلاینده در مناطق فقیرنشین).
چالشهای نوین: آوارگان اقلیمی
یکی از بزرگترین اخبار سال ۲۰۲۵، افزایش آمار مهاجران اقلیمی است. افرادی که نه به دلیل جنگ، بلکه به دلیل غیرقابل سکونت شدن سرزمینشان (بر اثر خشکسالی یا بالا آمدن سطح دریا) مجبور به کوچ شدهاند.
مددکاری اجتماعی بینالمللی اکنون بر تدوین پروتکلهایی تمرکز دارد که این افراد را به رسمیت شناخته و ادغام اجتماعی آنها در جوامع میزبان را تسهیل کند.
مداخله در بحران و تابآوری (Resilience)
در رویکرد جدید، هدف مددکار فقط کمک پس از وقوع سیل یا زلزله نیست، بلکه آمادهسازی جامعه قبل از وقوع است. این کار از طریق:
آموزش مهارتهای بقا به خانوادهها.
شناسایی افراد دارای محدودیت حرکتی برای تخلیه اضطراری.
تقویت سرمایه اجتماعی برای افزایش تابآوری جمعی.
مشروح مطلب در پایگاه خبری مددکار نیوز
https://www.madadkarnews.ir/?p=26607
ارجاع پرونده مالکیت معنوی «خانه تاب آوری» به سازمان بازرسی و حراست دانشگاه حکیم سبزواری
تشدید پیگیریهای حقوقی در پرونده مناقشه «خانه تاب آوری»
در پی مناقشه اخیر پیرامون ثبت مالکیت معنوی کلیدواژه «خانه تاب آوری»، تیم حقوقی وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان با اتخاذ رویکرد جدید، مسیر پیگیریهای حقوقی و اداری خود را به سطوح بالاتر سازمانی ارتقا داده است.
بر اساس آخرین هماندیشیها، مقرر گردیده است که پرونده این اختلاف ابتدا به سازمان بازرسی ارجاع شود و پس از آن، از طریق سازمان مذکور، موضوع به حراست دانشگاه حکیم سبزواری که ریشه نهاد درگیر در این ثبت بوده، محول گردد تا به صورت دقیقتر مورد رسیدگی قرار گیرد.
طرح اتهام استفاده از بنیاد غیرانتفاعی به عنوان واسطه
تمرکز اصلی تیم حقوقی وبسایت مددکاری اجتماعی ایرانیان بر نحوه اقدام به ثبت مالکیت معنوی است. بر اساس مستندات ارائه شده، فرد مورد نظر که مدیر یک وبسایت حوزه تاب آوری است، به جای اقدام مستقیم، از مجوز یک بنیاد غیرانتفاعی وابسته به دانشگاه حکیم سبزواری – بنیاد زنده یاد دکتر علوی مقدم – استفاده کرده است. این اقدام با این استدلال صورت گرفته که این بنیاد فاقد کاربری مرتبط با حوزه تاب آوری بوده و صرفاً با هدف پوششی جهت ثبت مالکیت معنوی «خانه تاب آوری» به اداره مالکیت معنوی معرفی شده است.
به زعم منتقدین، این روش به ظاهر با هدف ابراز ارادت به اندیشمند فقید و دانشگاه سبزوار انجام شده، اما در عمل، نشاندهنده عدم تمایل فرد به رویارویی مستقیم با مجموعه رسانههای مددکاری اجتماعی ایرانیان و قرار دادن یک نهاد با ریشه دانشگاهی در مقابل ایشان بوده است.
آگاهی مراجع ذیربط و خنثیسازی تقابل با سازمانهای دولتی
در جریان پیگیریهای صورت گرفته، توضیحات دکتر جواد طلسچی یکتا، از فعالان اصلی این حوزه، در مراجع ذیربط شنیده شده و این مراجع اذعان داشتهاند که از مراودات چند سال اخیر دانشگاه در حیطه تابآوری مطلع بودهاند. این امر، شرایط را برای رسیدگی از طریق حراست دانشگاه فراهم کرده است.
همچنین، بر اساس تحلیلهای اخیر از اعضاء هیأت مدیره بنیاد دکتر علوی مقدم، مشخص شده است که اقدام به ثبت مالکیت معنوی نه تنها در صدد تقابل قرار دادن مجموعه مددکاری اجتماعی ایرانیان با یک بنیاد دانشگاهی بوده، بلکه هدف فراتر آن، قرار دادن این مجموعه رسانهای در مقابل سازمان بهزیستی نیز بوده است. بنا بر اعلام تیم پیگیر، کلیه تفکرات فرد خاطی از طریق بهرهمندی از ارتباطات رسانهای خنثی شده است.
https://www.madadkarnews.ir/?p=26596