የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

16 May 2026 17:24

> " (ኡድሂያ) ማቅረብ የፈለገ ሰው የዙልሒጃ ወር ጨረቃ ከታየች ጀምሮ መሥዋዕቱን እስኪያርድ ድረስ ከፀጉሩ፣ ከጥፍሩም ሆነ ከቆዳው ምንም ነገር ላለመውሰድ (ላይቆርጥ) ይደነገግለታል። ይህ የሆነው ቡኻሪን ሳይጨምር ሌሎች የሐዲስ ሊቃውንት (ጀማዓህ) ከአሥማእ ቢንት አቢ በክር — አላህ መልካም ሥራቸውን ይውደድላቸውና — ባስተላለፉት ሐዲስ የአላህ መልክተኛ (ሰለላሁ ዓለይሂ ወሰለም) እንዲህ ስላሉ ነው፦ «የዙልሒጃን ጨረቃ ካያችሁና ከእናንተ መካከል አንዱ መሥዋዕት ማረድ ከፈለገ ከፀጉሩና ከጥፍሩ (መቁረጥ) ይቆጠብ።»
> በአቡ ዳውድ፣ በሙስሊምና በነሳኢይ ዘገባ ደግሞ ቃሉ እንዲህ ይላል፦ «የሚያርደው መሥዋዕት ያለው ሰው የዙልሒጃ ጨረቃ ከታየች መሥዋዕቱን እስኪያርድ ድረስ ከፀጉሩም ሆነ ከጥፍሩ ምንም ነገር አያስወግድ።»
> ይህም (ከመቁረጥ የመቆጠብ ግዴታ) መሥዋዕቱን ራሱ በገዛ እጁ አረደውም ወይም ሌላ ሰውን እንዲያርድለት ቢወክልም ለሁለቱም እኩል ይሠራል፤ ነገር ግን መሥዋዕት የሚታረድለት (በቤተሰብ ውስጥ አባወራው ሲያርድለት አብሮ የሚካተተው) ሰው ይህንን ማድረግ አይደነገግለትም፤ ምክንያቱም በዚህ ዙሪያ የመጣ ምንም ማስረጃ የለምና። ይህ (ከፀጉርና ጥፍር መቆጠብ) ‘ኢሕራም’ (ለሐጅ ወይም ለዑምራ የሚደረግ ዕገዳ) ተብሎ አይጠራም። ‘ሙሕሪም’ (ኢሕራም ላይ ያለ ሰው) የሚባለውማ ለሐጅ፣ ለዑምራ ወይም ለሁለቱም ኢሕራም ያደረገው ሰው ብቻ ነው።"
> — *“ፈታዋ አል-ለጅናህ አድ-ዳኢማህ”* (ቅጽ 11፣ ገጽ 397-398) የተወሰደ።
>

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

16 May 2026 08:59

## 📌 የኢማም ኢብኑ ማጃህ የህይወት ታሪክ (ክፍል 1)
በሸይኽ ዶ/ር ዐዚዝ ኢብኑ ፈርሃን ከተላለፈው ትምህርት የተወሰደ
### 1. ውልደት እና አስተዳደግ (ስለ ኢማሙ ማስተዋወቂያ)
* ሙሉ ስማቸው፡ ታላቁ የሐዲስ አዋቂ አቡ አብዲላህ ሙሐመድ ኢብኑ የዚድ ኢብኑ ማጃህ አል-ቀዝዊኒ ይባላሉ።
* "ማጃህ" (ماجه) ማለት፡ የአባታቸው ወይም የአያታቸው ቅጽል ስም ሲሆን፥ የአረብኛ ቃል አይደለም።
* ውልደት፡ በ209 ሂጅሪያ "ቂዝዊን" በተባለች ከተማ ተወለዱ (ይህች ከተማ በዑስማን ኢብኑ ዓፋን ዘመን የተከፈተች ናት)።
* የእውቀት አካባቢ፡ ኢማሙ ያደጉት የሐዲስ እውቀት በጣም በተስፋፋበት ማህበረሰብ ውስጥ ሲሆን፥ ቁርአንንም በለጋ እድሜያቸው ሀፍዘዋል።
### 2. እውቀትን ፍለጋ ያደረጉት ጉዞ (አል-ሪህላህ)
* የጉዞው አስፈላጊነት፡ የኡለማዎችን ፈለግ በመከተል እውቀትን ፍለጋ ከሀገር ሀገር ተጉዘዋል። ይህም ከተለያዩ መሻይኾች ለመማር፣ ስነ-ምግባርንና የእውቀት አቀባበልን ለመቅሰም ረድቷቸዋል።
* የተጓዙባቸው ሀገራት፡ ኢማም ኢብኑ ማጃህ እውቀትን በመፈለግ ከ15 ዓመታት በላይ አሳልፈዋል። በዚህም ኹራሳን፣ በስራህ፣ ኩፋ፣ ባግዳድ፣ ደማስቆ፣ ግብፅ እና የሂጃዝ አካባቢዎችን (መካና መዲናን) ጎብኝተዋል።
### 3. መሻይኾቻቸው እና ተማሪዎቻቸው
* ታዋቂ መሻይኾች ፦ ዓሊ ቢን ሙሀመድ አጥ-ጠናፊሲ፣ ሙሀመድ ቢን አል-ሙሰና፣ አቡ በክር ኢብኑ አቢ ሸይባህ እና ኢብራሂም ቢን አል-ሙንዚር ይገኙበታል።
* ተማሪዎቻቸው፡ ከረጅም ጉዞ በኋላ ወደ ቀዝዊን ሲመለሱ፥ እውቀትን ፍለጋ ተማሪዎች ከየአቅጣጫው ወደሳቸው ይመጡ ነበር። ከነዚህም መካከል ዓሊ ቢን ሰዒድ አል-ገዳኒ እና አህመድ ቢን ኢብራሂም አል-ቀዝዊኒ ይጠቀሳሉ።
### 4. ከፍተኛ ሰነድ (አል-ኢስናድ አል-ዓሊ) ላይ የነበራቸው ጉጉት
* ከፍተኛ ሰነድ ማለት፡ በሐዲስ ዘጋቢው እና በነብዩ (ﷺ) መካከል ያሉትን ዘጋቢዎች ቁጥር ማሳነስ ማለት ነው።
* ሱናን ኢብኑ ማጃህ፡ ኢማሙ 5 ባለ ሶስት ደረጃ (ሱላሲያት) የሆኑ ከፍተኛ ሰነዶችን አግኝተው ነበር። ነገር ግን በእነዚህ ሰነዶች ውስጥ የነበሩት ሸይኻቸው "ጁባራህ ኢብኑ አል-ሙገሊስ" በሐዲስ ምሁራን ዘንድ ደካማ (ዶዒፍ) በመባላቸው የሰነዱ ጥንካሬ ላይ ተጽዕኖ አሳድሯል። ይሁን እንጂ የሐዲሶቹ ጥቅስ (መትን) በትክክል ሰሒህ ሲሆን በሌላ ሰነድ ተዘግቧል።
* የኢብኑ ማጃህ መምህር የሆኑት ሂሻም ቢን ዓማር መዲና ወደሚገኘው የኢማም ማሊክ መጅሊስ በመሄድ፥ በኢማም ማሊክ ዘንድ የተለመደውን "አንብብልኝ" የሚለውን አካሄድ በመጣስ "ሀዲስ ንገረኝ" ብለው አጥብቀው ለመኑ።
​5. አስተማሪ ታሪክ፡ የሂሻም ቢን ዓማር እና የኢማም ማሊክ ታሪክ

* ኢማም ማሊክም በሂሻም መውተፍተፍ ተቆጥተው አገልጋያቸውን 15 ጅራፍ እንዲገርፈው አዘዙ። ነገር ግን የሂሻምን እውነተኛ ፍላጎትና እውቀትን ለማግኘት ያደረገውን መስዋዕትነት (አባቱ እሱን ለማስተማር ቤቱን እንደሸጠ) ሲረዱ፥ ኢማም ማሊክ ለግርፋቱ ማካካሻ ይሆን ዘንድ 15 ሐዲሶችን በቀጥታ ነገሩት። ሂሻምም በደስታ "እባክዎን ጨምረው ይግረፉኝና ሐዲስ ይጨምሩልኝ" ማለቱንና ኢማም ማሊክም መሳቃቸውን የሚገልጽ ድንቅ ታሪክ ነው።
*ይህ የኢማሙ ታሪክ የመጀመሪያው ክፍል ሲሆን፥ በሚቀጥለው ክፍል ስለ እውቀት ቅርሶቻቸውና ስላጋጠሟቸው ክስተቶች ይቀጥላል።*

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

15 May 2026 07:56

ሰለፎች (ቀደምት ደጋግ አባቶች) የቢድዓ ባለቤቶችን ከመከራከር (ከሙናዘራ) የከለከሉት፤ አብዛኛው ተራ ሰውና ዝም ብሎ የሚነዳው
ህዝብ አብዛኛውን ጊዜ በዕውቀት ላይ ለተመሰረተ ማስረጃ እንደማይገዛ ስለሚያውቁ ነው። ይልቁንም ሰዎች የሚታለሉት ድምፁን ከፍ አድርጎ በሚጮኸውና ሁካታ በሚያበዛው አካል ነው፤ የዕውቀት ደረጃው በጣም ዝቅተኛ (ተራ) ቢሆንም እንኳ!! ከርሱ ጋር መከራከር ተከልክሏል።
ስለሆነም በዚህ በማህበራዊ ሚዲያ ላይ ውጥረት ባየለበት ዘመን
ከስሜታዊ ክርክሮች ራስን አርቆ እውነተኛ እውቀትን በመፈለግ ላይ ትኩረት ልናደርግ ይገባል።

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

14 May 2026 13:35

የዙል ሂጃ የመጀመሪያዎቹ 10 ቀናት**
**ሸይኽ ሙሐመድ ኢብኑ ሳሊህ አል-ዑሰይሚን*ረሂመሁላህ* እንዲህ ይላሉ፦
** አንድ ሰው በረመዳን የመጨረሻ አስር ቀናት ውስጥ ሁለት ረከዓ ቢሰግድ እና ሌላ ሰው ደግሞ በዙል ሂጃ የመጀመሪያ አስር ቀናት ውስጥ ሁለት ረከዓ ቢሰግድ፣ የትኛው ይበልጣል? …፦
* በዙል ሂጃ የመጀመሪያ አስር ቀናት የተሰራው ስራ ይበልጣል።
* ይህ እውነታ ለብዙ ተራ ሰዎች (ዐዋም) ግልጽ ባይሆንም፣ በዕውቀት ባለቤቶች ዘንድ ግን የታወቀ ነው። ምክንያቱም በዙል ሂጃ የመጀመሪያዎቹ አስር ቀናት ውስጥ የሚሰሩ መልካም ስራዎች በአላህ ዘንድ ከየትኛውም ጊዜ በላይ ተወዳጅ ናቸው።
** የዕውቀት ባለቤቶች (ኡለማዎች) ይህንን የዙል ሂጃ ቀናት ታላቅነት ለህዝቡ ሊያስረዱና ሊያስታውሱ ይገባል። ምክንያቱም ብዙ ሰዎች ስለዚህ ጉዳይ ያላቸው ግንዛቤ አነስተኛ በመሆኑና ብዙም ስለማይዘከር (ስለማይነገር) ነው።"

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

13 May 2026 15:11

## የታላቁ ዓሊም የኢማሙ ነሳኢ የሕይወት ታሪክ (ክፍል 1)
ኢማሙ ነሳኢ ከስድስቱ የሐዲስ መጽሐፍት (ኩቱቡ ሲታህ) የአንዱ ባለቤትና በሐዲስ ጥበብ ውስጥ ግንባር ቀደም ከሆኑት ሊቃውንት መካከል አንዱ ናቸው።
### 1. ማንነትና አስተዳደግ
* ሙሉ ስም፦ አቡ ዐብዲራህማን አሕመድ ኢብኑ ሹዓይብ ኢብኑ አሊ አን-ነሳኢ ይባላሉ።
* ውልደት፦ በ215 ዓ.ሂ "ነሳ" በተባለች የኹራሳን ግዛት ውስጥ ተወለዱ።
* ትውልድ ቦታ፦ "ነሳ" የተባለችው ከተማ ስሟን ያገኘችው ሙስሊሞች አካባቢውን ለመክፈት ሲመጡ ወንዶቹ ሸሽተው ሴቶች ብቻ በመገኘታቸው "የሴቶች ከተማ" (ነሳ) ተብላ በመጠራቷ ነው የሚል ዘገባ አለ።
### 2. የዕውቀት ጉዞ
* ኢማሙ ነሳኢ ዕውቀትን ፍለጋ ከወጣትነታቸው ጀምሮ ኹራሳን፣ ሒጃዝ (መካና መዲና)፣ ኢራቅ፣ ሶርያ፣ ግብፅ እና ሌሎችም የእስልምና የዕውቀት ማዕከላትን አዳርሰዋል።
* በመጨረሻም ግብፅ ውስጥ በመርጋት የሐዲስ ዕውቀታቸውን ለዓለም አዳርሰዋል።
### 3. ልዩ ባሕርያትና አምልኮ
* አምልኮ፦ በዱንያ የማይታለሉ፣ ሌሊቱን በሶላትና በቀን ደግሞ በጾም የሚያሳልፉ (የዳውድን ጾም የሚጾሙ) ታላቅ አቢድ ነበሩ።
* ውበትና ንጽሕና፦ ፊታቸው በጣም ያበራና የጠራ ነበር፤ በአለባበሳቸውም እጅግ በጣም ንጹሕና ጽዱ ነበሩ።
* ጽናት፦ በትምህርት ላይ እጅግ ታጋሽ ነበሩ። ለዚህም ማሳያ የሚሆነው መምህራቸው ሐሪስ ኢብኑ ሚስኪን እንዲማር ባልፈቀደላቸው ጊዜ፣ ደጃፍ ላይ ተደብቀው በመቀመጥ ድምፅ እየሰሙ ሐዲሶችን መዝግበዋል።
### 4. የሐዲስ ሊቃውንት ስለሳቸው ምን ይላሉ?
* ኢማሙ አዝ–ዘሀቢ፦ "ኢማሙ ነሳኢ ከኢማሙ ሙስሊም የበለጠ የሐዲስ ጥበቃ (ሒፍዝ) ችሎታ አላቸው" በማለት መስክረውላቸዋል።
* ጥብቅ መመሪያ፦ ሐዲሶችን በመቀበልና ሰዎችን በመመዘን (ጀርህ ወተዕዲል) ላይ ከሁሉም የበለጠ ጥብቅ ነበሩ። የእሳቸው መስፈርት ከኢማሙ ቡኻሪና ሙስሊም መስፈርት የበለጠ ጠንካራ እንደነበር ይነገራል።
### 5. ዝነኛ ሥራዎቻቸው
* አል-ሙጅተባ (ሱነን አል-ነሳኢ)፦ ከስድስቱ ታላላቅ የሐዲስ መጽሐፍት አንዱ ሲሆን፣ ከሁለቱ ሶሒሆች (ቡካሪና ሙስሊም) ቀጥሎ ሰሒሕ ፣ደካማ ሐዲሶች በትንሹ የሚገኙበት ጥራት ያለው ኪታብ ነው።
* ሌሎችም እንደ "አስ-ሱነን አል-ኩብራ"፣ "ተፍሲር" እና "ፈዳኢሉ ሰሐባ" ያሉ ከ40 የሚልቁ ጠቃሚ ኪታቦችን አበርክተዋል።
በቀጣይ ክፍል 2፦ ስለ ኢማሙ ነሳኢ የሕይወት ፈተናዎችና ስለ አሟሟታቸው የሚቀርበውን ይጠብቁ።

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

12 May 2026 08:37

​ነገ በአላህ ፊት ስቆም ከሚጠብቀኝ ወቀሳ የተነሳ እፍረቴ ምንኛ የበረታ ነው!
​"አንተ ሰው! ትእዛዜን ለምን ጣስክ?" ቢለኝ ምን እመልሳለሁ?
​"እነዚያ የዳኑት ሰዎች የሚያውቁትንና ወደ እኔ የሚያደርሳቸውን መንገድ አውቀህ ነበር፤ ነገር ግን እነርሱ እንደሰሩት አልሰራህም" ቢለኝስ?
​ጌታዬ ሆይ! በቸርነትህ ወንጀሎቼን በሙሉ ማርልኝ፤ ዛሬ ከእነርሱ (ከወንጀሎቼ) የተነሳ ፍርሃትና ጭንቀት ወርሶኛልና።

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

11 May 2026 08:16

የኢማሙ አቡ ዳውድ የሕይወት ታሪክ
📜 **የታላላቅ ሰዎች ታሪክ፡
ኢማሙ አቢ ዳውድ (ክፍል 1)**
ታዋቂው የሐዲስ ምሁርና የ"ሱነን አቢ ዳውድ" ባለቤት የሆኑት የኢማሙ አቢ ዳውድ የሕይወት ታሪክ ዋና ዋና ነጥቦች፦
🔹 ማንነታቸውና አወላለዳቸው
* ስማቸው ሱለይማን ኢብኑ አል-አሽዓሥ ሲሆን፣ የሚጠሩት ግን በኩንያቸው "አቡ ዳውድ" በሚለው ስም ነው።
* በ202 ዓ.ሂ (ከዛሬ 1,200 ዓመታት በፊት) በአሁኑ አፍጋኒስታን ግዛት ውስጥ በሚገኘው "ሲጂስታን" በተባለ ስፍራ ተወለዱ።
🔹 ለዕውቀት የነበራቸው ጉጉት
* ገና በለጋ ዕድሜያቸው (ከ18 ዓመት በፊት) ዕውቀትን ፍለጋ ተጉዘዋል።
* ኢራቅ፣ ግብፅ፣ ሻም (ሶርያ)፣ ሒጃዝ እና ኩራሳን ድረስ በመጓዝ ከታላላቅ ዑለማዎች ሐዲስን ሰብስበዋል።
* የሐዲስ ዕውቀት በናኘበት የወርቅ ዘመን ላይ በመኖራቸው እንደ ኢማሙ አሕመድ፣ ቡኻሪና ሙስሊም ካሉ ሊቃውንት ጋር የመገናኘትና የመቅሰም ዕድል አግኝተዋል።
🔹 ከኢማሙ አሕመድ ጋር የነበራቸው ግንኙነት
* ከታላቁ ኢማም አሕመድ ኢብኑ ሐንበል ጋር የጠበቀ ቁርኝት ነበራቸው። በባህሪያቸው፣ በአካሄዳቸውና በዕውቀት አያያዛቸው ኢማሙ አሕመድን ይመስሉ እንደነበር ይነገራል።
* "መሳኢል ኢማም አሕመድ" የተባለውን መጽሐፍ የጻፉትም እሳቸው ናቸው።
🔹 ተማሪዎቻቸውና ዝናቸው
* ታላላቅ ዑለማዎች የእሳቸው ተማሪዎች ነበሩ። ከነዚህም መካከል ቲርሚዚና ነሳኢ ይገኙበታል።
* የሚገርመው ግን ታላቁ ሸይኻቸው ኢማሙ አሕመድ እንኳን ከአቡ ዳውድ አንድን ሐዲስ ዘግበዋል። ይህም ለአቡ ዳውድ ትልቅ ክብር ነበር።
🔹 "ሱነኑ አቢዳውድ"
* ከስድስቱ የታወቁ የሐዲስ መጽሐፍት (ኩቱቡ አስ–ሲታህ) አንዱ ሲሆን፣ ከቡኻሪና ሙስሊም ቀጥሎ ትልቅ ደረጃ የሚሰጠው መጽሐፍ ነው።
* መጽሐፉን ለዘመኑ ሊቃውንት አቅርበውት ሁሉም መስክረውለታል።
🔹 ባህሪያቸውና ስነ-ምግባራቸው
* እጅግ ዛሂድ (ዱንያን የማይሹ) እና አላህን ፈሪ ነበሩ።
* ልብሳቸው አንዱ እጅጌው ሰፊ ሌላኛው ጠባብ ነበር። "ለምን እንዲህ ሆነ?" ሲባሉ "ሰፊው ኪታብ ለመያዝ ነው፣ ጠባቡ ግን ለሌላ ስለማይፈለግ ነው" ብለው የጊዜና የቁሳቁስ ቆጣቢነታቸውን አሳይተዋል።
📌 *በቀጣይ ክፍል ስለ ኪታባቸው "ሱነን አቡ ዳውድ" ይዘትና ስለ ህልፈታቸው ሁኔታ በሰፊው ይቀርባል።* ኢንሻአላህ!

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

10 May 2026 05:37

### 📚 የኢማሞች ታሪክ፡ ኢማሙ ቲርሚዚ (ረሂመሁላህ)
*"ጃሚዕ" የተሰኘው ታላቅ ኪታብ ባለቤትና የሐዲስ ሊቅ ስለሆኑት ስለ ኢማሙ ቲርሚዚ የቀረበ አጭር የህይወት ታሪክ።*
#### 🔹 1. ማንነትና አስተዳደግ
* ስም፦ ሙሐመድ ኢብኑ ዒሳ ኢብኑ ሰውራህ አት-ቲርሚዚ ይባላሉ።
* ውልደት፦ በ209 ዓ.ሂ በቱርሚዝ ከተማ (በአሁኑ ኡዝቤኪስታን) "ቡግ" በተባለች መንደር ተወለዱ።
* ቅጽል ስም፦ "አድ-ዶሪር" (ዓይነ ስውር) ይባላሉ። ይህ ስም የተሰጣቸው በሕይወታቸው መጨረሻ አካባቢ ከአላህ ፍርሃት የተነሳ ብዙ በማልቀሳቸው ወይም በንባብና በጽሑፍ ብዛት ዓይናቸው በመጥፋቱ ነው እንጂ ሲወለዱ ዓይነ ስውር አልነበሩም።
#### 🔹 2. የዕውቀት ጉዞ
* ሐዲስ ፍለጋ ብዙ አገሮችን አዳርሰዋል፤ ወደ ኹራሳን፣ ኢራቅና ሂጃዝ ተጉዘዋል።
* ታዋቂ መሻይኾቻቸው፦ በታላቁ ዓሊም ኢማሙ ቡኻሪ በእጅጉ ተጽዕኖ አርፎባቸዋል፤ እንዲሁም ከኢማሙ ሙስሊም፣ ቁተይባህ ኢብኑ ሰዒድና ኢስሐቅ ኢብኑ ራሁዌይህ ዕውቀትን ቀስመዋል።
#### 🔹 3. የዑለማዎች ምስክርነት
* በቃላቸው የመያዝ (ሒፍዝ) ብቃታቸው፣ በጥንቃቄያቸውና በአላህ ፍርሃታቸው ተምሳሌት ነበሩ።
* ኢብኑ ሒባን ስለሳቸው ሲናገሩ፡ "እሳቸው ዕውቀትን የሰበሰቡ፣ መጽሐፍ የጻፉ፣ በቃላቸው የያዙና ያስተማሩ ነበሩ" ብለዋል።
#### 🔹 4. ዋና ዋና ድርሰቶቻቸው
1. ጃሚዕ አል-ከቢር (ሱነን አት-ቲርሚዚ)፦ ከኩቱቡ አስ–ሲት–ታህ" ዝነኛ የሐዲስ መድብሎች አንዱ ሲሆን፣ የሐዲሶችን ደረጃ (ሶሒሕ፣ ሐሰን፣ ደዒፍ) በመግለጽ ይታወቃል።
2. አሽ-ሸማኢል አል-ሙሐመዲያህ፦ የነቢዩን ﷺ ባህሪና አካላዊ ገጽታ የሚዘረዝር ድንቅ ኪታብ ነው።
3. ኪታብ አል-ዒለል፦ እጅግ ረቂቅና ጥልቅ የሆነውን የሐዲስ ግድፈቶች መመርመሪያ ጥበብ የያዘ ነው።
#### 🔹 5. የኢማሙ ቲርሚዚ የጥናት ፈርጅ
* በዘመናዊ አጠራር "ንጽጽራዊ ፊቅህ" (Comparative Fiqh) የጀመሩ የመጀመሪያው ሊቅ ተደርገው ይቆጠራሉ፤ ምክንያቱም ከሐዲሱ በኋላ የሊቃውንትን የሐሳብ ልዩነትና መረጃዎቻቸውን ይጠቅሱ ነበር።
* የሐዲሶችን ደረጃ በመለየትና የሐዲስ ሳይንስ ደንቦችን በማውጣት ረገድ ልዩ ብቃት ነበራቸው።
#### 🔹 6. ህልፈት
* በ279 ዓ.ሂ በትውልድ መንደራቸው "ቡግ"፣ የነቢዩን ﷺ ሱና በማገልገል የተሞላ ሕይወትን አሳልፈው ወደ አኺራ ሄዱ።
🔗 የቪዲዮው ሊንክ፦ https://youtu.be/Tskcd1ekfMY

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

09 May 2026 14:19

### 📌 ወርቃማ መርሆ፦ "ሱኒይ ቢሳሳትም ሱኒይ ነው!"
በሸይኽ ሷሊህ አስ– ሲንዲ (ሐፊዘሁላህ)
#### 💎 ዋናው መርህ (القاعدة)
* ሱኒይ የሆነ ሰው (በትክክለኛው የሱና መንገድ ላይ ያለ) ስህተት ቢሰራ እንኳ ከሱና መንገድ አይወጣም።
* ቢድዓ አራማጅ ደግሞ በሆነ ነገር ላይ እውነት ቢናገር እንኳ በዚያ ብቻ ሱኒይ ሊባል አይችልም።
#### ⚖️ ሚዛናዊነት (የእውቀት ሰዎች መንገድ)
* አንድ ሱኒይ በሰራው በማንኛውም ስህተት ሁሉ "ሙብተዲዕ" (ቢድዓ አራማጅ) ተብሎ ስሙ አይጠፋም።
* አንድን ሰው የምንመዝነው በአጠቃላይ በሚከተለው አቋምና መንገዱ (መንሐጁ) እንጂ በአጋጣሚ በሚሰሩ ስህተቶች አይደለም።
#### 📚 የታላላቅ ዑለማዎች ምስክርነት
ሸይኹ ለዚህ ንግግራቸው ማጠናከሪያ የታላቁን የሐዲስ ሊቅ ኢብኑ ኹዘይማህን ታሪክ በመጥቀስ እንዲህ ይላሉ፦
> "ኢብኑ ኹዘይማህ 'ሐዲሰ አስ-ሱራህ' በተባለው ሐዲስ ትርጓሜ ላይ ተሳስተዋል። ነገር ግን በዚህ ስህተታቸው ምክንያት ክብራቸው አይነካም፣ ስማቸውም አይጠፋም። ይልቁንም 'በዚህ ነጥብ ላይ ተሳስተዋልና ስህተታቸው አይወሰድም' ይባላል እንጂ ከሱና መንገድ ወጡ አይባሉም።"
>
#### 💡 ማጠቃለያ
ይህ አቋም እጅግ ሚዛናዊ፣ መካከለኛ እና በእውቀት ላይ የተመሰረተ አቋም ነው። የሰዎችን ማንነት ለመወሰን አንዲት ስህተትን ብቻ መፈለግ ሳይሆን፣ አጠቃላይ የዲን አቋማቸውን ማየት ተገቢ መሆኑን ያስተምረናል።
ምንጭ፦ ከሸይኽ ሷሊህ ሰንዲ የትምህርት ማስታወሻ የተወሰደ።
#መንሐጅ #ሱና #እውቀት #ኢስላማዊ_ትምህርት #ሚዛናዊነት

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

09 May 2026 05:54

## የኢማም ሙስሊም የህይወት ታሪክ እና የሥራ ውጤቶች
ይህ ትምህርት በታዋቂው የሐዲስ ሊቅ ኢማም ሙስሊም ኢብኑ አል-ሐጃጅ (የ"ሶሒህ ሙስሊም" ባለቤት) ዙሪያ የሚያጠነጥን ሲሆን፣በሚከተሉትን ዋና ዋና ነጥቦች ታሪካቸውን በጥቂቱ እንዲህ ይቀርባል፡-
### 1. ማንነት እና አስተዳደግ
* ስምና ዝርያ፦ ሙስሊም ኢብኑ አል-ሐጃጅ አል-ቁሸይሪ ይባላሉ። ትውልዳቸው "ቁሸይር" ከሚባለው ታዋቂ የዐረብ ጎሳ ጋር ይመዘዛል።
* ውልደትና እድገት፦ በነይሳቡር (ኹራሳን) በ204 ወይም በ206 ዓ.ሂ ተወለዱ። ያደጉት ለዕውቀትና ለኡለማእ ትልቅ ክብር ባለበት ቤተሰብ ውስጥ ነው።
* ጠባያቸው፦ መልከ መልካም፣ ንፁህና የሚያምር አለባበስ ያላቸው፣ እንዲሁም በጨርቃ ጨርቅ ንግድ የሚተዳደሩ ባለሀብት ነበሩ። ይህም ለዕውቀት ፍለጋ በራሳቸው ወጪ እንዲጓዙና ለተማሪዎችም እርዳታ እንዲያደርጉ ረድቷቸዋል።
### 2. የዕውቀት ጉዞ እና መምህራኖቻቸው
* ዕውቀትን መፈለግ የጀመሩት ገና በልጅነታቸው (ከ12 ዓመት በፊት) ነበር።
* ታዋቂ መሻይኾቻቸው፦ ከ200 በላይ መሻይኽ ነበሯቸው። ከነዚህም መካከል ኢማም አሕመድ ኢብኑ ሐንበል፣ ያህያ ኢብኑ ያሕያ፣ ኢስሐቅ ኢብኑ ራሁወይህ እና ኢማም አል-ቡኻሪ ይገኙበታል። (ኢማም አል-ቡኻሪን በጣም ይወዱና ያከብሩ ነበር)።
* ተማሪዎቻቸው፦ እንደ ኢማም ቲርሚዚ፣ ኢብኑ ኹዘይማህ እና አቡ ዓዋናህ ያሉ ታላላቅ ሊቃውንት የእሳቸው ተማሪዎች ነበሩ።
### 3. "ሶሒህ ሙስሊም" (ታላቁ የሐዲስ መጽሐፍ)
* የመጽሐፉ ሙሉ ስም፦ "አል-ሙስነድ አስ-ሶሒህ አል-ሙኽተሰር" ይባላል።
* የዝግጅት ጊዜ፦ ካሏቸው 300 ሺህ ሐዲሶች መካከል መርጠው ይህን መጽሐፍ ለማዘጋጀት 15 ዓመታት ፈጅቶባቸዋል።
* የተዘጋጀበት ምክንያት፦ ተማሪዎቻቸው በጠየቋቸው መሰረት እና በዚያን ጊዜ በሰዎች መካከል የሚሰራጩ ደካማ (ዳዒፍ) ሐዲሶችን ከትክክለኛዎቹ ለመለየትና ሱናን ለማጥራት ነው።
* ልዩ ባህሪው፦ ኪታቡ በምዕራፎች አደራጃጀቱ እጅግ በጣም የተዋበና ለአንባቢ ምቹ ነው። ሐዲሶችን ሳይቆራርጡ በአንድ ቦታ ላይ ሰብስበው የማቅረብ ልዩ ጥበብ አላቸው።
### 4. የዑለማዎች ምስክርነት
* ዓሊሞች በሙሉ በእሳቸው ታላቅነት፣ በሐዲስ ጥበብ ያላቸውን ጥልቅ እውቀትና ለዲኑ ያላቸውን ተቆርቋሪነት መስክረዋል።
* "ሶሒህ ሙስሊም" ከቁርኣን በመቀጠል ከ"ሶሒህ አል-ቡኻሪ" ጋር በጋራ እጅግ ትክክለኛ ኪታብ ተብሎ ይታወቃል።
### 5. አሟሟታቸው (አስገራሚው ታሪክ)
* በ261 ዓ.ሂ በነይሳቡር ከተማ ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ።
* የሞታቸው ምክንያት፦ አንድ ያላወቁትን ሐዲስ ፍለጋ ሌሊቱን ሙሉ ኩቱብ ሲያገላብጡ አደሩ። በዚያው ሰዓት በስጦታ የመጣላቸውን አንድ ቅርጫት ተምር ሳያውቁት ሲመገቡ አድረው ተምሩም አለቀ ሐዲሱንም አገኙት። ነገር ግን በዚያው ምክንያት ታመው ለህልፈት መዳረጋቸው ይነገራል።
ይህ ቪዲዮ የኢማሙን የትዕግስት፣ የፅናት እና ለነቢዩ (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) ንግግሮች የነበራቸውን ጥልቅ ፍቅር በዝርዝር ያሳያል።

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

08 May 2026 05:48

🏋️‍♂️ ስፖርት በእስልምና እይታ 🌙
ስፖርት ለሰው ልጅ አካላዊና መንፈሳዊ ጥንካሬ ያለውን ፋይዳ ያውቃሉ? እስልምና ለስፖርት ትልቅ ቦታ ይሰጣል!
✅ የስፖርት ጥቅሞች፡
🔹 ንቁና ቀልጣፋ ያደርጋል፤ ሰውነትን ይገነባል።
🔹 ከበሽታዎች ይከላከላል።
🔹 ለጭንቀትና ለውጥረት ፍቱን መፍትሄ ነው።
🔹 ትብብርንና መከባበርን ያስተምራል።
⚖️ ስፖርት ሲሰሩ ሊጠበቁ የሚገቡ መመሪያዎች፡
1️⃣ ኒያ ፦ ስፖርት የምንሰራው ለአላህ ትዕዛዝ(ዒባዳ ላይ) እንድንበረታና ጠንካራ አማኝ ለመሆን ሊሆን ይገባል።
2️⃣ አውራን መሸፈን፦ በስፖርት ወቅት ሀፍረተ-ገላን መጠበቅ ግዴታ ነው። እንዲሁም (አጅነቢይ) ከሂኑ ወንድና ሴት ቅልቅል(ኢኽቲላጥ) የጠራ መሆን አለበት።
3️⃣ ከአደጋ መራቅ፦ ለሞት ወይም ለከባድ አካል ጉዳት የሚዳርጉ ስፖርቶችን እስልምና አይፈቅድም።
4️⃣ ወቅትን መጠበቅ፦ ስፖርት ከሶላትና ከሌሎች ሃይማኖታዊ ግዴታዎች ሊያደናቅፍ አይገባም።
5️⃣ ከሱሶችና ቁማር መራቅ፦ ስፖርቱ ከውርርድ የጸዳ ሊሆን ይገባል።
**✨ የአላህ መልክተኛ(ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም)እንዲህ ብለዋል፦
*"ጠንካራ አማኝ ከአላህ ዘንድ ከደካማ አማኝ ይበልጥ ተወዳጅና በላጭ ነው፤ በሁለቱም ግን መልካምነት አለ።"*
💪 ጤናዎን ይጠብቁ፣ ጥንካሬዎን ያሳድጉ!
## #ስፖርት #ጤና #እስልምና #አካላዊ_ጥንካሬ

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

07 May 2026 07:41

## 🌟 የኢማም አል-ቡኻሪ የሕይወት ታሪክ (ክፍል 2 - ማጠቃለያ)
የሐዲስ ዓለም የንጋት ኮከብ የሆኑት የኢማም አል-ቡኻሪ የሕይወት ፍጻሜና ያበረከቱት ታላቅ ውርስ በሚከተለው መልኩ ቀርቧል፦
### 📖 የ"ሶሒሕ አል-ቡኻሪ" አጻጻፍ ታሪክ
* የቆይታ ጊዜ፦ ኢማም አል-ቡኻሪ ይህንን ድንቅ መጽሐፍ ለማጠናቀቅ 16 ዓመታትን ፈጅቶባቸዋል።
* ጥንቃቄ፦ እያንዳንዱን ሐዲስ በመጽሐፋቸው ውስጥ ከመመዝገባቸው በፊት ገላቸውን ታጥበውና ሁለት ረከዓ ሰግደው ከአላህ ዘንድ በረከትንና መመሪያን ይለምኑ ነበር።
* ሐዲስ ለመሰብሰብ የመነሳሳት መንስኤ፦ ሸይኻቸው ኢስሐቅ ቢን ራሁወይህ "ሶሒሕ የሆኑ የነቢዩን (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) ሐዲሶች ብቻ የያዘ አጠር ያለ ኪታብ ብታዘጋጁ" በማለት የሰጡት አስተያየት በልባቸው ውስጥ ትልቅ ቦታ አገኘ።
* ልዩ መመዘኛ፦ ሐዲሶችን ለመቀበል የሐዲሱ ዘጋቢዎች በተመሳሳይ ዘመን መኖራቸውን (ሙዓሰራ) ብቻ ሳይሆን፣ እርስ በርስ መገናኘታቸውን (ሊቃእ) ማረጋገጥን እንደ ግዴታ መስፈርት አስቀምጠዋል።
### 📚 ሌሎች የሥራ ውጤቶች
ከታዋቂው የሶሒሕ መጽሐፋቸው በተጨማሪ እንደ "አል-አደብ አል-ሙፍረድ"፣ "ታሪኽ አል-ከቢር" እና "ታሪኽ አስ-ሰጊር" ያሉ ከ20 በላይ ጠቃሚ ኪታቦችን ለኡማው አበርክተዋል።
### 🔥 የመከራና የፈተና ጊዜያት (ሚሕና)
* የቀናተኞች ሴራ፦ ኢማም አል-ቡኻሪ ወደ ነይሳቡር ሲመለሱ ሕዝቡ ያደረገላቸው ደማቅ አቀባበል በወቅቱ በነበሩ አንዳንድ ኡለማዎች ዘንድ ቅናትን ቀሰቀሰ።
* የ"ለፍዝ" ፈተና፦ በሐሰት "ቁርኣንን ስንቀራ ያለው ድምፃችን (ለፍዝ) ፍጡር ነው ይላሉ" የሚል ወሬ ተሰራጭቶባቸው ከባድ እንግልትና ከአገር የመሰደድ መከራ ደረሰባቸው።
* ጽናት፦ የቡኻራ ገዥ የነበረው ኻሊድ አዝ-ዙህሊ "ልጆቼን ቤቴ መጥተህ አስተምር" ሲላቸው፣ "እውቀትን አላስንቅም" በማለት እምቢ ማለታቸው ለስደትና ለተጨማሪ ፈተና ዳረጋቸው።
### 🌙 የሕይወት ፍጻሜ
* ዱዓ፦ ፈተናው ሲበረታባቸውና ምድር ስትጠበባቸው "አላህ ሆይ! ምድር ጠባብኛለኝና ወደ አንተ ውሰደኝ" በማለት ዱዓ አደረጉ።
* ከዚህ ዓለም በሞት መለየት፦ በ256 ዓ.ሂ የረመዳን ወር አልቆ የዒድ አል-ፊጥር ሌሊት (የሸዋል ጨረቃ በወጣችበት ምሽት) በ62 ዓመታቸው በሰመርቃንድ አቅራቢያ በምትገኝ "ኸርተንክ" የተባለች መንደር ወደ አኺራ ሄዱ።
ኢማም አል-ቡኻሪ ከሞቱ በኋላም ሥራዎቻቸው እስከ ዛሬ ድረስ ከቁርኣን ቀጥሎ እጅግ አስተማማኝ የእውቀት ምንጭ ሆነው እያገለገሉ ይገኛሉ። አላህ ስራቸውን ይውደድላቸው።
✅ የቀድሞውን ክፍል (1) ን ለማግኘት ወደ ላይ ትንሽ ስክሮል ያድርጉ!
*(ጠቃሚ መረጃዎችን ለሌሎችም በማጋራት የአጅሩ ተካፋይ ይሁኑ!)*

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

06 May 2026 05:39

​🌅 የማለዳ ዚክር (አዝካሩ አስ-ሰባሕ)
🎙 በሚሻሪ ራሺድ አል-ዓፋሲ ድምፅ
​አላህ ከክፉ ነገር እንዲጠብቅዎትና የቀንዎን ስራ እንዲያገራልዎት በጥዋት እነዚህን ዚክሮች ማዳመጥና አብሮ ማለት አይዘንጉ።
​ተቀላቀሉን፦
👉 @sultan_54

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

06 May 2026 05:25

☀️ የማለዳ ዚክሮች (በአማርኛ ንባብ) ☀️
1. አስበሕና ወአስበሐል ሙልኩ ሊላህ፣ ወልሐምዱ ሊላህ፣ ላ ኢላሃ ኢለላሁ ወሕደሁ ላ ሸሪከ ለህ፣ ለሁል ሙልኩ ወለሁል ሐምዱ ወሁወ ዐላ ኩሊ ሸይኢን ቀዲር። ረቢ አስአሉከ ኸይረ ማ ፊ ሃዘል የውም ወኸይረ ማ በዕደሁ፣ ወአዑዙ ቢከ ሚን ሸሪ ማ ፊ ሀዘል የውም ወሸሪ ማ በዕደሁ። ረቢ አዑዙ ቢከ ሚነል ከሰሊ ወሱኢል ኪበር። ረቢ አዑዙ ቢከ ሚን ዐዛቢን ፊ ናሪ ወዐዛቢን ፊል ቀብር። (1 ጊዜ)
2. አላሁመ አንተ ረቢ ላ ኢላሃ ኢላ አንተ፣ ኸለቅተኒ ወአና ዐብዱከ፣ ወአና ዐላ ዐህዲከ ወወዕዲከ ማስ ተጠዕቱ፣ አዑዙ ቢከ ሚን ሸሪ ማ ሶነዕቱ፣ አቡኡ ለከ ቢኒዕመቲከ ዐለየ ወአቡኡ ቢዘንቢ ፈግፊርሊ ፈኢነሁ ላ የግፊሩዝ ዙኑበ ኢላ አንተ። (1 ጊዜ)
3. ረዲቱ ቢላሂ ረበን፣ ወቢል ኢስላሚ ዲነን፣ ወቢሙሐመዲን ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለመ ነቢየን። (3 ጊዜ)
4. ቢስሚላሂል ለዚ ላ የዱሩ መዐስሚሂ ሸይኡን ፊል አርዲ ወላ ፊሰማኢ ወሁወ ሰሚዑል ዐሊም (3 ጊዜ)
5. ያ ሐዩ ያ ቀዩም ቢራሕመቲከ አስተጊስ አስሊሕ ሊ ሸእኒ ኩለሁ ወላ ተኪልኒ ኢላ ነፍሲ ጠርፈተ ዐይን (3 ጊዜ)
6. አስበሕና ዐላ ፊጥረቲል ኢስላም፣ ወዐላ ከሊመቲል ኢኽላስ፣ ወዐላ ዲኒ ነቢዪና ሙሐመዲን ሶለላሁ ዐለይሂ ወሰለም፣ ወዐላ ሚለቲ ኣቢና ኢብራሂመ ሐኒፈን ሙስሊመን ወማ ካነ ሚነል ሙሽሪኪን። (1 ጊዜ)
7. አላሁመ ቢከ አስበሕና ወቢከ አምሰይና ወቢከ ነሕያ ወቢከ ነሙቱ ወኢለይከን ኑሹር። (1 ጊዜ)
8. አስበሕና ወአስበሐል ሙልኩ ሊላሂ ረቢል ዓለሚን፣ አላሁመ ኢኒ አስአሉከ ኸይረ ሃዘል የውም፡ ፈትሐሁ፣ ወነስረሁ፣ ወኑረሁ፣ ወበረከተሁ፣ ወሁዳሁ፣ ወአዑዙ ቢከ ሚን ሸሪ ማ ፊሂ ወሸሪ ማ በዕደሁ። (1 ጊዜ)
9. ሐስቢየላሁ ላ ኢላሃ ኢላ ሁወ ዐለይሂ ተወከልቱ ወሁወ ረቡል ዐርሺል ዐዚም (7 ጊዜ)
10. አላሁመ ኢኒ አስበሕቱ ኡሽሂዱከ፣ ወኡሽሂዱ ሐመለተ ዐርሺከ፣ ወመላኢከቲከ፣ ወጀሚዐ ኸልቂከ፣ አነከ አንተላሁ ላ ኢላሃ ኢላ አንተ ወሕደከ ላ ሸሪከ ለከ፣ ወአነ ሙሐመደን ዐብዱከ ወረሱሉከ። (4 ጊዜ)
11. አላሁመ ዓሊመል ገይቢ ወሸሃዳህ ፋጢረ ሰማዋቲ ወልአርድ፣ ረበ ኩሊ ሸይኢን ወመሊከህ፣ አሽሀዱ አን ላ ኢላሃ ኢላ አንተ፣ አዑዙ ቢከ ሚን ሸሪ ነፍሲ ወሚን ሸሪ ሸይጣኒ ወሸርኪህ፣ ወአን አቅተሪፈ ዐላ ነፍሲ ሱአን አው አጁረሁ ኢላ ሙስሊም (1 ጊዜ)
12. አላሁመ ኢኒ አዑዙ ቢከ ሚነል ሀሚ ወልሐዘን ወልዐጅዚ ወልከሰል ወልቡኽሊ ወልጁብኒ ወዶለዒ ድ– ደይኒ ወገለበቲ አ–ር ሪጃል (3 ጊዜ)
13. ላ ኢላሃ ኢለላሁ ወሕደሁ ላ ሸሪከ ለህ፣ ለሁል ሙልኩ ወለሁል ሐምዱ፣ ወሁወ ዐላ ኩሊ ሸይኢን ቀዲር (3 ጊዜ)
14. አላሁመ ሶሊ ወሰሊም ዐላ ነቢዪና ሙሐመድ (10 ጊዜ)
15. አላሁመ ኢኒ አስአሉከ አል-ዐፍወ ወል-ዓፊያህ ፊዱንያ ወል-አኺራህ፣ አላሁመ ኢኒ አስአሉከ አል-ዐፍወ ወል-ዓፊያህ፡ ፊ ዲኒ ወዱንያየ ወአህሊ ወማሊ፣ አላሁመ ስቱር ዐውራቲ ወአሚን ረውዓቲ፣ አላሁመ ኢሕፈዝኒ ሚን በይኒ የደየ፣ ወሚን ኸልፊ፣ ወዐን የሚኒ፣ ወዐን ሺማሊ፣ ወሚን ፈውቂ፣ ወአዑዙ ቢዐዘመቲከ አን ኡግታለ ሚን ተሕቲ። (1 ጊዜ)
* አስተግፊሩላህ ወአቱቡ ኢለይህ (100 ጊዜ)
* ሱብሐነላህ ወቢሐምዲሂ (100 ጊዜ)

​አላህ ቀናችንን የተባረከ ያድርግልን! 🤲🌸

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

04 May 2026 05:43

የ ኢማሙ አሕመድ ኢብኑ ሐንበል (ኢማሙ አህሊ ሱነቲ ወልጀመዓ ) የህይወት ታሪክ ባጭር። ክፍል(1)
ዋና ዋና ነጥቦቹም የሚከተሉት ናቸው፦
1. ማንነት፣ ትውልድና እድገት
* ስምና ዘር፡ አሕመድ ኢቢኑ ሙሐመድ ኢቢኑ ሐንበል ይባላሉ። ዝርያቸውም ከታዋቂው የዓረብ ጎሳ "ሸይባን" ይመዘዛል።
* ውልደትና የቲምነት፡ በ164 ዓ.ሂ በባግዳድ ተወለዱ። አባታቸው በለጋ እድሜያቸው ስለሞቱ በናታቸው "ሶፍያ ቢንቱ መይሙና" እጅ በችግር ግን ደግሞ በጥሩ ስነ-ምግባር ታንጸው አደጉ።
* የ"ኢብኑ ሐንበል" ስያሜ፡ "ሐንበል" የአባታቸው ስም ሳይሆን የአያታቸው ስም ነው። አያታቸው ታዋቂ መሪ ስለነበሩ በእሳቸው ስም ተጠሩ።
2. የዕውቀት ጉዞና መሻይኾቻቸው
የጥናት መጀመሪያ፡** በ16 ዓመታቸው የሐዲስ ጥናት ጀመሩ። እናታቸው ለጉዞ የሚያስፈልጋቸውን ስንቅ አዘጋጅታ "አላህ ዘንድ አደራ ሰጥቼሃለሁ" በማለት መረቀቻቸው።
* የተጓዙባቸው ቦታዎች፡ ኩፋ፣ በስራ፣ መካ፣ መዲና፣ የመን እና ሻም (ሶርያ) በመሄድ ዕውቀት ቀስመዋል።
* ዋና ዋና መሻይኾቻቸው፡ ከታላላቅ ዑለማዎች መካከል እንደ ኢማሙ አሽ– ሻፊዒይ፣ ወኪዕ ኢብኑ አል-ጀራሕ እና ዐብዱረዛቅ አስ-ሰንዓኒ ዘንድ ተምረዋል።
### 3. ተማሪዎቻቸውና የዕውቀት ደረጃቸው
* ታዋቂ ተማሪዎች፡ ኢማም ቡኻሪ፣ ኢማም ሙስሊም፣ አቡ ዳውድ እና ልጆቻቸው (ሷሊሕና ዐብዱላህ) የእሳቸው ተማሪዎች ነበሩ።
* የሐዲስ እውቀት፡ አንድ ሚሊዮን (1,000,000) የሚጠጉ ሐዲሶችን በቃላቸው ያውቁ ነበር ተብሏል።
* ፈቂህና ሙሐዲስ፡ ኢማም አሕመድ የሐዲስ ሊቅ ብቻ ሳይሆኑ ጥልቅ የፊቅህ እውቀት የነበራቸው ታላቅ ምሁር ነበሩ።
4. ስነ-ምግባርና አምልኮ
* አርአያነት፡ ዓለማዊ ድሎትን የማይመኙ (ዙህድ ያለቸው) እና ከጥራጣሬ ነገሮች የራቁ ነበሩ። የሰዎችን እርዳታና ስጦታ አይቀበሉም ነበር።
* ሱናን መከተል፡ ማንኛውንም ሐዲስ ሲሰሙ በተግባር ላይ ያውሉት ነበር። ነቢዩ (ﷺ) ዋግምት ተደርገው (ሒጃማ) ለባለሙያው(አቡ ጠይባህ) ዲናር እንደከፈሉ ሲሰሙ፣ እሳቸውም በተመሳሳይ መልኩ አድርገዋል።
* ትሕትና፡ በጣም ትሁትና ንጽህናቸውን የሚጠብቁ ነበሩ፤ የቤታቸውን ስራ ራሳቸው ይሰሩ ነበር።
5. "ሙስነድ (የሐዲስ መድብል)" እና የጥናት ስልት
* መረጃዎቻቸው፡ ቁርአንን፣ ሐዲስንና የሶሐባዎችን ንግግር መሰረት ያደረጉ ነበሩ።
* አል-ሙስነድ፡ ይህ መጽሐፍ በዓለም ትልቁ የሐዲስ ስብስብ ሲሆን፣ በሺዎች የሚቆጠሩ ሐዲሶችን ይዟል። መጽሐፉን የጀመሩት በ200 ዓ.ሂ አካባቢ ነው።
ክፍል አንድ እዚህ ጋ አብቃ።
በሚቀጥለው ክፍል(2) ስለ ኢማም አሕመድ ትልቁ ፈተና (ቁርአን ፍጡር ነው የሚለው የሙእተዚላ ፈተና/ፊትነተል ኸልቀል ቁርአን) ይቀጥላል። ኢንሻ አላህ!

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

16 May 2026 17:19

🔴ወሳኝ_ማስታወሻ!
እሑድ🌙
✍ዙልቂዕዳ 29/1444 አ/ሂ
ኡድሒያ ለማረድ ኒያ ያለው ሰው ፀጉር ለማሳጠር እና ጥፍር ለመቁረጥ የመጨረሻው ቀን ዛሬ ቅዳሜ/እሁድ( ጨረቃ ካልታየች) መግሪብ ከመድረሱ በፊት ነው።
ኒያ ያላቸውን ለማስታወስ ሼር ያድርጉ!


/channel/sultan_54

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

15 May 2026 08:12

فضيلة الشيخ صالح سندي
(ሸይኽ ሳሊህ አስ–ሲንዲ)  በዲን ጉዳይ ላይ(በተለይም በአላህ መገለጫ ባህሪያት) ግራ ለተጋባ ሰው መፍትሄ እንዲህ ሲሉ ይመክራሉ፦
"የአህለ ሱና ወልጀመዓ ሰዎች እንዲህ ይላሉ፦ 'የመገለጫ ባህሪያት (የሲፋት) ኑሱሶች በአንድ በኩል የታወቁ ሲሆኑ በሌላ በኩል ደግሞ የማይታወቁ ናቸው።' ይህ ንግግር ትርጉሙን ለመረዳት ለተቸገረና ግራ ለተጋባ ሰው እንደ መፍትሄ ሊቀርብ ይችላል። እንዲህ ያለ ሰው ዝም ሊል፣ ከዕውቀት ውጭ ከመናገር ሊቆጠብና ዕውቀቱን ወደ ባለቤቱ (ወደ አላህ) ሊመልስ ይገባዋል።
በሙስነድ ኢማም አህመድና በሌሎችም ዘንድ በሶሂህ ሰነድ እንደመጣው ነብዩ (ﷺ) እንዲህ ብለዋል፦
إنَّ القرآنَ لم ينزلْ لتَضرِبوا بعضَه ببعضٍ ، ولكن يُصدِّقُ بعضُه بعضًا ، فما عرفتُم منه فاعمَلوا به ، وما تشابه عليكم فآمِنوا به

'የአላህ ኪታብ (ቁርአን) የወረደው አንዱ ሌላውን የሚያረጋግጥ ሆኖ ነው፤ ስለዚህ አንዱን ክፍል በሌላው አታስተባብሉ። ከእርሱ ያወቃችሁትን ተግብሩት፤ ያላወቃችሁትን (ያልተገለፀላችሁን) ግን ዕውቀቱን ወደ ባለቤቱ(ወደ አላህ) መልሱ።'
ኢማም አል-ቡኻሪም ይህንን ሐዲስ 'ኸልቁ አፍዓሊል ዒባድ' በተሰኘው መጽሐፋቸው ላይ ከዘገቡት በኋላ እንዲህ ብለዋል፦ 'ማንኛውም ነገር ያለተገለፀለት (አሻሚ የሆኑበት) ሰው ዕውቀቱን ወደ ባለቤቱ (ወደ አላህ) ቢመልስ የተሻለ ነው።'
ስለዚህ አንድ ነገር ግራ ካጋባህ በጠቅላላው አምነህ ተቀበል፤ ዕውቀቱን ግን ሁሉንም ለሚያውቀው ጌታ ተው። 'አላህ በዚህ የፈለገውን እርሱ ያውቃል' በል።"
ስለዚህም በዲን ውስጥ ያልገባንን ወይም ግራ የተጋባንበትን ነገር በግምት ከመተርጎም ይልቅ፤ "አላህ ያውቃል" ብሎ ማለፍ የሠለፎች መንገድ ነው።

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

14 May 2026 15:51

​ጥያቄ፦ "ክቡር ዶክተር፣ አላህ መልካም ይዋልልዎትና፤ በሀዲሰል ቁድሲ ላይ እንደመጣው 'ሀርወላ' (ፈጣን እርምጃ/ሩጫ) የሚለውን ባህሪ ለአላህ እናጸድቃለን?"
​የሸይኽ ሳሊህ አል-ፈውዛን መልስ፦
"ወንድሞቼ ሆይ! ከእያንዳንዱ ቃል ተነስተን ለአላህ ባህሪ አንስጥ። ሀዲሶች አንዱ ሌላውን ይተረጉማሉ፣ አንዱ ሌላውን ያብራራሉ። በሀዲሱ ላይ የመጣው፦ '(ባሪያዬ) ወደ እኔ እየተራመደ ከመጣ፣ እኔ ወደ እርሱ እየሮጥኩ እመጣለሁ' የሚለው ቃል ትርጉሙ፤ አንተ ወደ አላህ የምትሄደው በእግርህ ነው ወይስ በስራህ? ወደ አላህ የምትሄደው በመልካም ስራህ ነው። ስለዚህ 'እየተራመደ ከመጣ' ማለት በመልካም ስራ ወደ እኔ ከተቃረበ ማለት ሲሆን፣ 'እየሮጥኩ እመጣለሁ' ማለት ደግሞ እኔ እሱን ለመርዳትና ምንዳውን ለመስጠት እፈጥናለሁ ማለት ነው።"
​ምንጭ፦ የዶክተር ሳሊህ አል-ፈውዛን ቻናል
​ርዕስ፦ ስለ 'ሀርወላ' ባህሪ ማብራሪያ
​ሊንክ፦ በዩቲዩብ ለመመልከት

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

14 May 2026 06:25

​የታላቁ ዓሊም የኢማሙ ነሳኢይ የሕይወት ታሪክ (ክፍል 2)
​በዚህ ክፍል የኢማሙ ነሳኢይ የሐዲስ ሥራዎች፣ ኪታባቸው ያላቸው ተቀባይነትና በሕይወታቸው መጨረሻ ያጋጠማቸውን ፈተና በዝርዝር እንመለከታለን።
​1. የኢማሙ ነሳኢይ የሐዲስ መመዘኛ ጥብቅነት
​ኢማሙ ነሳኢይ ሐዲሶችን በመቀበል ረገድ እጅግ በጣም ጥብቅ ነበሩ።
​ሊቃውንት እንደሚናገሩት የሳቸው መመዘኛ (መስፈርት) ከኢማሙ ቡኻሪና ከኢማሙ ሙስሊም የበለጠ ጠንካራ ነበር። በዚህም ምክንያት በሳቸው ኪታብ ውስጥ የሚገኙ ደካማ ሐዲሶች በጣም ጥቂት ናቸው።
​2. የ"ሱነን አን-ነሳኢ" (አል-ሙጅተባ) ልዩ መገለጫዎች
​የዕውቀት ስብስብ፦ መጽሐፋቸው የሐዲስ ዘገባን (ኢስናድ) እና (ፊቅህ) በአንድ ላይ አጣምሮ የያዘ ድንቅ ሥራ ነው።
​ርዕሶች፦ ለሐዲሶቹ የሰጧቸው ርዕሶች የሳቸውን ጥልቅ የፊቅህ ዕውቀት የሚያሳዩና እጅግ ረቂቅ ናቸው።
​3. የኪታቡ አስ–ሱነን አን–ነሳኢይ ማብራሪያዎች (ሹሩሐት)
​መጽሐፋቸውን ካብራሩ ታላላቅ ኡለሞች መካከል፦
​ኢማሙ አስ-ሱዩጢ፦ "ዘህሩ አር-ሩባ" የተባለ ማብራሪያ ጽፈዋል።
​ሸይኽ ሙሐመድ አሊ አደም አል-ኢትዮጲ(ኢትዮጲያዊው ሸይኽ)፦ "ዘኺረቱል ዑቅባ" የተባለ በ28 ቅጾች የተዘጋጀ እጅግ ሰፊና ዘመናዊ ማብራሪያ የጻፉ ኢትዮጵያዊ ዓሊም ናቸው። ይህ ሥራ የኢማሙ ነሳኢን መጽሐፍ በማብራራት ረገድ የመጨረሻውና የተሟላው ሥራ ተደርጎ ይወሰዳል።
​4. የኢማሙ ነሳኢ የሕይወት ፈተና (ሚሕና)
​እንደማንኛውም ታላቅ ዓሊም ኢማሙ ነሳኢም በሕይወታቸው መጨረሻ ከባድ ፈተና አጋጥሟቸዋል።
​ምክንያቱ፦ ደማስቆ በገቡ ጊዜ ሰዎች ስለ ዐሊይ ቢን አቢ ጣሊብ (ረዲየሏሁ ዐንሁ) ያላቸው አመለካከት በመዛባቱ፣ እውነታውን ለማስተማር "አል-ኸሷኢስ" የተባለ መጽሐፍ ጻፉ። በዚህም ምክንያት መሃይማንና ስሜታቸውን ተከታዮች ጥቃት ሰነዘሩባቸው።
​ስለ ሶሐቦች ያላቸው አቋም፦ "እስልምና ቤት ቢሆን ሶሐቦች በሩ ናቸው፤ በሩን ያንኳኳ (ሶሐቦችን የነካ) ቤቱን ለመጉዳት የፈለገ ነው" በማለት ለሁሉም ነቢዩ ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም ባልደረቦች ያላቸውን ክብር ገልጸዋል።
​5. የኢማሙ ህልፈት
​በደረሰባቸው ድብደባና እንግልት ምክንያት በ303 ዓ.ም ወደ መካ ሲጓዙ በመንገድ ላይ (በፍልስጤም አካባቢ) ሕይወታቸው አልፏል። በዚህም የሰማዕትነት (ሸሂድ) ደረጃን አግኝተዋል ተብሎ ይታሰባል።
​ማጠቃለያ፦ ኢማሙ ነሳኢ ቢሞቱም፣ ስማቸውና ዕውቀታቸው ዛሬም ድረስ በመስጂዶች፣ በዩኒቨርሲቲዎችና በዓለም ዙሪያ ባሉ የዕውቀት መድረኮች ላይ እንደኖረ አለ።

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

12 May 2026 08:38

​ነገ በአላህ ፊት ስቆም ከሚጠብቀኝ ወቀሳ የተነሳ እፍረቴ ምንኛ የበረታ ነው!
​"አንተ ሰው! ትእዛዜን ለምን ጣስክ?" ቢለኝ ምን እመልሳለሁ?
​"እነዚያ የዳኑት ሰዎች የሚያውቁትንና ወደ እኔ የሚያደርሳቸውን መንገድ አውቀህ ነበር፤ ነገር ግን እነርሱ እንደሰሩት አልሰራህም" ቢለኝስ?
​ጌታዬ ሆይ! በቸርነትህ ወንጀሎቼን በሙሉ ማርልኝ፤ ዛሬ ከእነርሱ (ከወንጀሎቼ) የተነሳ ፍርሃትና ጭንቀት ወርሶኛልና።

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

12 May 2026 06:15

​1️⃣ የኢማሙ አቢ ዳውድ የህይወት ታሪክ (ክፍል 2)
የዒልም ደረጃ፡
​ከታላላቅ የኢስላም የሀዲስ ሊቃውንት (ሑፋዝ) አንዱ ሲሆኑ፣ በሐዲስ ምርምርና በሰንሰለቱ (ሰነድ) ውስጥ ያሉ ጉድለቶችን (ኢለል) በመለየት ረገድ ወደር የማይገኝላቸው ነበሩ።
​እንደ ቡኻሪና ሙስሊም ያሉ ታላላቅ ሊቃውንት አወድሰዋቸዋል። እንዲያውም ሸይኻቸው ኢማሙ አሕመድ ኢብኑ ሐንበል ከሳቸው ሐዲስ በመዘገባቸው ይኮሩ ነበር።
​ስለሳቸው ሲነገር፡ "ለነቢዩ ዳውድ (ዐለይሂ ሰላም) ብረት እንደተገራላቸው ሁሉ ለአቡ ዳውድም ሐዲስ ተገርቶላቸዋል" ይባላል።
​2️⃣ በዒልም ፍለጋ ላይ የነበራቸው ትጋት፡
​የነቢዩን (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) ሱና ለመሰብሰብ የተለያዩ የኢስላም ሀገራትን (ግብፅ፣ ሒጃዝ፣ ሶርያ፣ ኢራቅ፣ ኹራሳን) አዳርሰዋል።
​በጣም የላቀ ጥንቃቄና መንፈሳዊ ጥንካሬ (ወረዕ) የነበራቸው ሲሆን፣ "በዚህ ዓለም ለሐዲስ የተፈጠሩ፣ በአኼራ ደግሞ ለጀነት… ተብለው ተመስክሮላቸዋል።
​ሐዲስን በመዘገብ (ሪዋያህ) እና በሐዲሱ ፍሬ ነገር ላይ ጥልቅ ግንዛቤ በመያዝ (ዲራያህ) የታወቁ ነበሩ።
​3️⃣ "ሱነን አቡ ዳውድ" የተሰኘው ታላቅ ኪታባቸው፡
​ከሁለቱ ሰሒሆች (ቡኻሪና ሙስሊም) ቀጥሎ በተለይ  (አህካም ነክ) ሐዲሶችን በመሰብሰብ ረገድ ትልቁን ድርሻ ይይዛል።
​ኪታቡ ለተለያዩ የመዝሀብ ሊቃውንት (የኢራቅ፣ የግብፅና የሞሮኮ) ዋና መተማመኛ ምንጭ ሆኗል።
​እንደ "መዓሊሙ-ሱነን" (ለኸጣቢ) እና "ዐውኑል መዕቡድ" ያሉ በርካታ ማብራሪያዎች (ሹሩሃት) ተጽፈውለታል።
​4️⃣ ሌሎች ሥራዎቻቸው፡
​ከሱነን በተጨማሪ በርካታ ኩቱቦችን አዘጋጅተዋል፤ ለምሳሌ፡ (አል-መራሲል፣ ደላኢሉ-ኑቡዋህ፣ ናሲኹል ቁርዓን ወመንሱኹህ፣ ኪታቡ-ዙህድ…)
​5️⃣ የአሟሟታቸው ታሪክ፡
​በ275 ሂጅርያ በበስራ ከተማ ከዚህ ዓለም በሞት ተለይተዋል። የበስራ ከተማ በጦርነት ከፈራረሰች በኋላ በዕውቀት እንድትታደስ በወቅቱ በነበሩ መሪዎች ጥያቄ መሰረት በዚያው ሲያስተምሩ ቆይተዋል።
​ቀብራቸውም በታላቁ ኢማም ሱፍያን አስ-ሰውሪ ቀብር አጠገብ ይገኛል።
​💡 ማጠቃለያ፡
​ኢማሙ አቡ ዳውድ የሀዲስ ዘጋቢ ብቻ ሳይሆኑ፣ ለኡማው ትልቅ የታሪክና የዕውቀት ቅርስ ጥለው ያለፉ ታላቅ ሊቅና ሙጅተሂድ ነበሩ።

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

10 May 2026 13:29

የኢብራሂም (ዐለይሂ ሰላም) ጥሪና ምላሹ
* አላህ ነቢዩላህ ኢብራሂምን "ለሰዎች የሐጅን ጥሪ አብስር" ባላቸው መሠረት፣ ዛሬም ድረስ ከመላው ዓለም (ከምዕራብ እስከ ምስራቅ) "ለበይከሏሁመ ለበይክ" የሚለው ድምፅ ያስተጋባል።

#ሐጅ #መካ #ዐረፋ #ኢስላማዊ_ትምህርት #ለበይከሏሁመ_ለበይክ

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

09 May 2026 17:02

ኢማም አዝ-ዘሀቢ (አላህ ይዘንላቸውና) እንዲህ ብለዋል፦

​“ከታላላቅ የዕውቀት ዘርፍ መሪዎች (ኢማሞች) መካከል ትክክለኛው ተግባሩ የበዛ፣ እውነትን ፍለጋው የታወቀ፣ ዕውቀቱ የሰፋ፣ ብልህነቱ ግልጽ የሆነ፣ እንዲሁም ደግነቱ፣ ጥንቃቄውና (የነቢዩን ፈለግ) መከተሉ የታወቀለት ሰው፤ ስህተቱ ይቅር ይባላል (ይታለፋል)፤ በእርሱም ምክንያት አንለውጠውም (ጥመት ላይ ነው አንልም)፣ አንጥለውምም፣ መልካም ስራዎቹንም አንረሳም። አዎን! በፈጠረው ቢድዓም ሆነ በሰራው ስህተት አንከተለውም፤ ነገር ግን ከዚያ (ከስህተቱ) ተውባ እንዲያደርግ (ወደ እውነት እንዲመለስ) ተስፋ እናደርጋለን።”

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

09 May 2026 11:26

በህመም፣ በገንዘብ እጥረት ወይም በተለያዩ ምክንያቶች ሐጅ ማድረግ ያልቻሉ አማኞች፣ ልባቸው ከሑጃጆች ጋር እስከሆነ ድረስ አላህ እንደ ሑጃጅ አድርጎ ምንዳቸውን ይሰጣቸዋል።
#ሐጅ_1447

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

08 May 2026 08:12

### የብልት ስሜትን የመቆጣጠር ግዴታ
ኢብኑ ቁዳማ (ረሒመሁላህ) እንዲህ ይላሉ፦
"የብልት ስሜትን በተመለከተ፤ የግብረ-ሥጋ ግንኙነት ስሜት በሰው ልጅ ላይ የተሰጠው ለሁለት ጥቅሞች መሆኑን እወቅ፦
1. የመጀመሪያው፦ የሰው ልጅ ዘር /ትውልድ እንዲቀጥል ነው።
2. ሁለተኛው፦ የሰው ልጅ በዚህ ዓለም የሚያገኘውን ጣዕም አይቶ፣ በእሱም የኣኺራን (የመጨረሻውን ዓለም) ድሎትና ጣዕም እንዲረዳና እንዲመዝንበት ነው። ምክንያቱም አንድ ሰው በቅምሻ ያላወቀውን ነገር ናፍቆቱ አይበረታበትምና።
ነገር ግን ይህ ስሜት ወደ መካከለኛነት (ሚዛናዊነት) ካልተመለሰ፣ ብዙ ጥፋቶችንና ፈተናዎችን ይዞ ይመጣል። ይህ ባይሆን ኖሮ ሴቶች የሸይጣን መሳቢያ (ወጥመድ) ባልሆኑ ነበር።"
በሐዲስ ላይ እንደተጠቀሰው፦
ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብለዋል፦ *«ከእኔ በኋላ በወንዶች ላይ ከሴቶች በላይ የሚጎዳ ፈተናን አልተውኩም።»*
አንዳንድ ሷሊሖች እንዲህ ይላሉ፦
*"አንድ ሰው በገንዘብ ቤት (በካዝና) ላይ አደራ ቢጥልብኝ፣ አደራውን በአግባቡ እንደምወጣ አስባለሁ። ነገር ግን በአንዲት (መልክ የሌላት) ሴት ላይ ለአንዲት ሰዓት ብቻ እንድሆን (ብቻችንን እንድንቀር) ቢተማመንብኝ፣ በነፍሴ ላይ አልተማመንም።"*
ነቢዩ ﷺ እንዲህ ብሏል ፦
*«አንድ ወንድ ከአንዲት ሴት ጋር ብቻቸውን አይቀማመጡም፤ ሦስተኛቸው ሸይጣን ቢሆን እንጂ።»*
ስሜትን ካለመቆጣጠር የሚመጡ አደጋዎች፦
"ይህ ስሜት ከልክ ሲያልፍ፣ የወንድ ልጅ ትኩረት ሁሉ ሴቶችን በመቅመስ ላይ ብቻ እንዲያርፍ ያደርገዋል። ይህ ደግሞ ኣኺራን ከማስታወስ ያዘናጋዋል፤ አልፎ ተርፎም ወደ ዝሙትና ብልሹ ተግባራት ሊመራው ይችላል። እንዲያውም ባለቤቱን ወደ 'ኢሽቅ' (መጥፎ ፍቅር) ደረጃ ሊያደርሰው ይችላል። ይህ ደግሞ በጣም አስነዋሪና ሊታፈርበት የሚገባ የስሜት ዓይነት ነው።"
መፍትሄው፦
*"ይህን ነገር ገና በጅምሩ (በመጀመሪያው ደረጃ) ላይ ሆኖ መጠንቀቁ ይቀላል፤ መጨረሻው ላይ ግን በጣም ከባድ ህክምና ያስፈልገዋል፣ አልፎ ተርፎም ህክምናው ላይሳካ ይችላል።"*
> ምንጭ፦ ሙኽተሰር ሚንሃጅ አል-ቃሲዲን (ገጽ 339 - 340)
>

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

07 May 2026 07:52

## 🌟 የኢማም አል-ቡኻሪ የሕይወት ታሪክ - ሙሉ ማጠቃለያ
የሐዲስ ሊቃውንት መሪ፣ የዓለማችን ታላቁ ዓሊም የኢማም አል-ቡኻሪ (ረሒመሁላህ) አስደናቂ የሕይወት ታሪክና የጽናት ጉዞ።
### 1. ውልደትና አስደናቂው አጀማመር
* አመጣጥ፦ በ194 ዓ.ሂ በቡኻራ ተወለዱ። ያደጉት በአባታቸው ሞት ምክንያት በየቲምነት ቢሆንም፣ እናታቸው በታላቅ ስነ-ምግባር አሳድገዋቸዋል።
* ተአምራዊው ፈውስ፦ በሕፃንነታቸው አይናቸው ጠፍቶ የነበረ ቢሆንም፣ እናታቸው ሌሊት ከቀን ባደረጉት ልባዊ ዱዓ አላህ አይናቸውን በድንቅ ሁኔታ መልሶላቸዋል።
* የልጅነት ብልህነት፦ ገና በ10 ዓመታቸው ቁርኣንን የሐፈዙ ሲሆን፣ በ11 ዓመታቸው ታላላቅ ኡስታዞች ሐዲስ ሲሳሳቱ ያርሙ ነበር። በ16 ዓመታቸው የኢብኑ ሙባረክንና የወኪዕን ኪታቦችን በቃላቸው ሸምድደዋል።
### 2. እውቀትን ፍለጋና "ሶሒሕ አል-ቡኻሪ"
* የእውቀት ስደት፦ መካ፣ መዲና፣ በግዳድ፣ በስራ፣ ኩፋ እና ግብፅን ጨምሮ በርካታ አገራትን ረግጠዋል። ከ1,000 በላይ መሻይኾች ዘንድ ተምረዋል።
* የኪታቡ ሚስጥር፦ "ሶሒሕ አል-ቡኻሪን" ለማዘጋጀት 16 ዓመታት የፈጀባቸው ሲሆን፣ እያንዳንዱን ሐዲስ ከመጻፋቸው በፊት ገላቸውን ታጥበውና ሁለት ረከዓ ሰግደው ከአላህ መመሪያ ይለምኑ ነበር።
* ልዩ ጥንካሬ፦ ኪታባቸው ከቁርኣን ቀጥሎ እጅግ ትክክለኛ (አስ–ሰሑል ኩቱብ) ተብሎ በኡማው ዘንድ ተቀባይነትን አግኝቷል።
### 3. አስደናቂ ስነ-ምግባርና ጽናት
* ተመስጦ፦ በሰላት ላይ እያሉ ተርብ 17 ጊዜ ነድፏቸው ቁስሉ እስኪያብጥ ድረስ በቁርኣኑ ጣዕም ተመስጠው ሰላታቸውን አላቋረጡም ነበር።
* የእውቀት ክብር፦ "እውቀት ፈላጊው ዘንድ ይሄዳል እንጂ እውቀት ወደ ነገስታት ደጃፍ አይሄድም" በማለት የቡኻራን ገዥ ትዕዛዝ ባለመቀበል የእውቀትን ክብር አስከብረዋል።
* ምላስን መጠበቅ፦ "ሐራም መሆኑን ካወቅኩ ጀምሮ የሰውን ስም አንስቼ ( አምቼ) አላውቅም" በማለት በንጽህና ኖረዋል።
### 4. ፈተናና የሕይወት ፍጻሜ
* የቀናተኞች ሴራ፦ በሕይወታቸው መጨረሻ ላይ በምቀኞችና በስልጣን ወዳዶች ሴራ ምክንያት ከባድ ፈተናና ስደት ደርሶባቸዋል።
* መጨረሻ፦ ኢማሙ ምድር ብትጠበባቸውና ፈተናው ቢበረታባቸው "አላህ ሆይ! ወደ አንተ ውሰደኝ" በማለት ዱዓ አደረጉ።
* (ሞት)፦ በ256 ዓ.ሂ የረመዳን ወር አልቆ የዒድ አል-ፊጥር ሌሊት በ62 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም በሞት ተለዩ።
እኚህ ታላቅ ዓሊም ዛሬ በአካል ባይኖሩም፣ ያዘጋጁት የሐዲስ መጽሐፍ ለዓለም እስልምና ትልቅ ብርሃን ሆኖ እያገለገለ ይገኛል።
📍 ምንጭ፦ በሸይኽ ዐዚዝ ፈርሓን የቀረበ "ሲረቱ ኢማም" ትምህርት የተወሰደ።
​رابط الفيديو: سيرة إمام | الإمام البخاري - الجزء الثاني

✅ ለተጨማሪ ትምህርቶች ቻናላችንን ይቀላቀሉ!
[t.me/sultan_54]

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

06 May 2026 15:59

## 🌟 የኢማም አል-ቡኻሪ የሕይወት ታሪክ (ክፍል 1)
የሙሓዲሶች መሪ፣ "አሚረል ሙእሚኒን ፊል ሐዲስ" በመባል የሚታወቁት የታላቁ ዓሊም የኢማም አል-ቡኻሪ የሕይወት ጉዞ እጅግ አስተማሪ በሆኑ ክስተቶች የተሞላ ነው።
### 📍 ልደትና አስተዳደግ
* ሙሉ ስም፦ አቡ ዐብዲላህ ሙሐመድ ኢብኑ ኢስማኢል አል-ቡኻሪ። የተወለዱት በ194 ዓ.ሂ በቡኻራ (አሁን ኡዝቤኪስታን) የምትባለው ሀገር ናት።
* የቤተሰብ መስመር፦ አባታቸው ኢስማኢል ታላቅ ዓሊምና እጅግ ፈሪሃ አላህ (ወረዕ) የነበራቸው ሰው ነበሩ። በሚሞቱበት ጊዜ "በገንዘቤ ውስጥ አንዲትም የሐራም ወይም የሹብሃ (ጥርጣሬ ያለባት) ድርህም የለችም" ማለታቸው ይነገራል።
* የየቲምነት ሕይወት፦ ገና በሕፃንነታቸው አባታቸው ስለሞቱ፣ በእናታቸው ብርቱ እንክብካቤ አድገዋል።
### 👁️ ከአይነ ስውርነት ወደ ብርሃን
ኢማም አል-ቡኻሪ በሕፃንነታቸው አይናቸው ጠፍቶ ነበር። እናታቸው ግን ተስፋ ሳትቆርጥ አላህ አይናቸውን እንዲመልስላቸው አጥብቃ ትለምን ነበር። አንድ ቀን በሕልሟ ነቢዩ ኢብራሂምን (ዐለይሂ.ሰላም) አይታ "አንቺ ሴት ሆይ! በዱዓሽ ብዛት አላህ የልጅሽን አይን መልሶለታል" የሚል ብስራት ተነገራት። ጠዋት ስትነሳ ልጇ እይታው ተመልሶለት አገኘችው።
### 📚 የትምህርት ጥማትና ልዩ ችሎታ
* ቁርኣን፦ ገና የ10 ዓመት ልጅ ሳይሞሉ ቁርኣንን ሐፍዘው አጠናቀቁ።
* ልዩ ትውስታ፦ በልጅነታቸው ሐዲስ ሲማሩ እንደ ሌሎች ተማሪዎች ደብተር ላይ አይጽፉም ነበር። ከ16 ቀናት በኋላ ሌሎች ተማሪዎች "ለምን አትጽፍም?" ብለው ሲጠይቋቸው፣ እነሱ የጻፉትን 15,000 ሐዲሶች በቃላቸው ዘረገፉላቸው። እንዲያውም ተማሪዎቹ የጻፉት ላይ ስህተት ሲኖር የእሳቸውን ሂፍዝ በመጠቀም ያርሙ ነበር።
* ድፍረትና እውቀት፦ ገና የ11 ዓመት ልጅ እያሉ ታላላቅ መሻይኾችን በሐዲስ ሰንሰለት (ኢስናድ) ላይ ስህተት ሲሰሩ ያርሟቸው ነበር።
### ✈️ እውቀትን ፍለጋ የተደረጉ ጉዞዎች
የአገራቸው እውቀት ስላልበቃቸው ወደ ተለያዩ የእስልምና ዓለም ከተሞች ተጉዘዋል።
* መካና መዲና (ለ6 ዓመታት ቆይተዋል)፣ በግዳድ፣ በስራ፣ ኩፋ፣ ደማስቆ እና ግብፅን ጨምሮ በርካታ ቦታዎችን ረግጠዋል።
* ከ1,000 በላይ ታላላቅ (መሻይኾች) ዘንድ ተምረዋል።
### 💎 ስነ-ምግባርና አምልኮ
* በሰላት ውስጥ ያላቸው ተመስጦ፦ በአንድ ወቅት እየሰገዱ እያለ ተርብ (ተናካሽ ነፍሳት) 17 ጊዜ ነደፋቸው። እሳቸው ግን በቁርኣኑ ጣዕም ተመስጠው ሰላታቸውን አላቋረጡም ነበር።
* ምላሳቸውን መጠበቅ፦ "ሐራም መሆኑን ካወቅኩ ጀምሮ የሰውን ስም (ሀሜት/ጊባህ) አምቼ አላውቅም" ይሉ ነበር።
* የእውቀት ክብር፦ የቡኻራ ገዥ "ቤቴ መጥተህ ልጆቼን አስተምር" ብሎ በላከባቸው ጊዜ፣ "እውቀትን አላስንቅም፣ ወደ ነገስታት ደጃፍም አልወስደውም። ፈላጊው እኔ ዘንድ ይምጣ" በማለት የእውቀትን ክብር አስከብረዋል።
### 🎤 የታላላቅ መሻይኾች ምስክርነት
* ኢማም ሙስሊም፦ የኢማም አል-ቡኻሪ ተማሪ ሲሆኑ፣ የሸይኻቸው ግንባር በመሳም "የሐዲስ ሊቃውንት ሰይድ (መሪ) ሆይ!" በማለት ያከብሯቸው ነበር።
* ኢማም አሕመድ፦ ለሳቸው ያላቸው ክብር እጅግ ከፍተኛ ነበር።
✅ ክፍል 2 በአላህ ፈቃድ ይቀጥላል...
*(ለተጨማሪ ጠቃሚ ትምህርቶች ቻናላችንን ይከታተሉ!)*
/channel/sultan_54

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

06 May 2026 05:36

* **ማሳሰቢያ!!
ከላይ የተጠቀሱት በበራሪ ወረቀቶች ወይም በኪታቦች ላይ ተጽፈው የሚገኙትን የጥዋትና የምሽት ዚክሮች ሁሉንም ማለት በሁሉም ዑለማዎች ስምምነት (ኢጅማዕ) ግዴታ (ዋጅብ) አይደለም።
ይልቁንም "ሙስተሐብ" (የሚወደዱ) እና የትርፍ (ነፍል) ተግባራት ናቸው። እነሱን አዘውትሮ ማለት የአላህ ባሪያ የመሆን አንዱ መገለጫና ወደ አላህ የመቃረቢያ መንገድ ነው።
ይሁንና በላጩና የተሟላው መንገድ ከነቢዩ ሙሐመድ (ሰለሏሁ አለይሂ ወሰለም) የተገኙትን ዚክሮች በሙሉ በየጊዜያቸው (በጥዋት፣ በምሽት) ማለት ነው።
አንድ ሰው ከዚክሮቹ መካከል አንዱን ወይም ሁለቱን ብቻ ቢል ለዛ ተግባሩ አጅር (ምንዳ) ያገኛል። ሁሉንም ስላላላ "አጥፍቷል" ወይም "ግዴታውን ትቷል" አይባልም። ነገር ግን ሁሉንም ለማለት የሚጥር ሰው ታላቁን ምንዳና ደረጃ ያገኛል።

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

05 May 2026 17:26

### የኢማም አሕመድ ኢብኑ ሐንበል የሕይወት ታሪክ (ክፍል 2) - የመከራው ወቅትና ፅናት
ይህ ትምህርት በኢስላም ታሪክ ውስጥ ታላቅ ስም ስላላቸው ስለ ኢማም አሕመድ ኢብኑ ሐንበል የፈተና ወቅትና ያሳዩትን ተወዳዳሪ የሌለው ፅናት በዝርዝር ያቀርባል።
📌 ዋና ዋና ነጥቦች፦
1. የፈተናው መጀመሪያ (ፊትነቱ ኸልቅ አል ቁርኣን)፦
በወቅቱ የነበሩት መሪዎች (ኸሊፋዎች) ቁርኣን "የአላህ ቃል ሳይሆን ፍጡር ነው" የሚል የ"ሙእተዚላ"የተሳሳተ አስተሳሰብን በኃይል ለማስፋፋት ሞከሩ። ብዙ ዑለማዎች ተገደውና ተፈራርተው አቋማቸውን ሲቀይሩ፣ ኢማም አሕመድ ግን "ቁርኣን የአላህ ቃል እንጂ ፍጡር አይደለም" በሚለው የሀቅ መንገድ ላይ ፀንተው ቆሙ።
2. የኸሊፋ አል-መእሙንና የሙእተሲም ዘመን፦
* ኸሊፋ አል-መእሙን፦ ኢማሙን ወደ ሻም እንዲመጡና እንዲገደሉ ትእዛዝ አስተላልፎ ነበር። ነገር ግን ኢማም አሕመድ አላህ ከእሱ ጋር እንዳያገናኛቸው ዱዓ አደረጉ፤ ወደ እሱ ሳይደርሱም ኸሊፋው ሞተ።
* ኸሊፋ አል-ሙእተሲም፦ ኢማሙን በእስር ቤት ውስጥ ለረጅም ጊዜ አሰቃይቷቸዋል። በተቀናቃኝ መሻይኾች ፊት ክርክር ቢደረግም ኢማሙ በቁርኣንና በሐዲስ ማስረጃዎች አሸነፉ። በዚህም ምክንያት በአሰቃቂ ሁኔታ በግርፋት እንዲቀጡ ተደረገ።
3. አሰቃቂው ግርፋትና ፅናት፦
ኢማሙ በግርፋት ብዛት ራሳቸውን እስከመሳት ቢደርሱም፣ አቋማቸውን ግን ፈጽሞ አልቀየሩም። ግርፋቱ አካላቸውን ቢያደክመውም የልባቸውን ኢማን ግን አላጠፋውም ነበር።
4. ከኸሊፋዎች ጋር የነበራቸው ጥንቃቄ የተሞላበት ግንኙነት፦
ምንም እንኳን ከፍተኛ በደል ቢደርስባቸውም፣ ኢማም አሕመድ ህዝቡ በመሪው ላይ እንዲያምፅ ወይም ደም እንዲፈስ ፈጽሞ አልፈቀዱም። "የሙስሊሞች ደም ከመፍሰስ ይልቅ እኔ መከራውን ብቀበል ይሻላል" በማለት ትዕግስትንና አንድነትን መረጡ።
5. የነፃነት ጎህ ሲቀድ፦
ኸሊፋ አል-ሙተወኪል ወደ ስልጣን ሲመጣ፣ ትክክለኛውን የሱና መንገድ በመደገፍ ኢማም አሕመድን ከእስር ፈታቸው። በሀገሪቱ የነበረውን የቢድዓ መንገድ በማጥፋት ሱና እንዲንሰራፋ አደረገ።
6. የኢማሙ ስንብት (ህልፈት)፦
ኢማም አህመድ በ77 ዓመታቸው ከዚህ ዓለም ተለዩ። በታሪክ ባልታየ መልኩ በሰው የተጨናነቀ የቀብር ስነ-ስርዓት ተከናወነላቸው። ከ800,000 በላይ ወንዶችና 60,000 ሴቶች በቀብራቸው ላይ ተገኝተዋል ተብሎ ይገመታል።
💡 ትምህርት፦
የኢማም አህመድ ታሪክ ለእውነት መቆም፣ በመከራ ጊዜ መፅናትና የሙስሊሞችን አንድነት መጠበቅ ያለውን ዋጋ ያስተምረናል። አላህ ለዲኑ ሲሉ መከራን ለተቀበሉት ኢማም እዝነት ያድርግላቸው ጀነትም ወስጥ ደረጃቸውን ከፍ ያድርግላቸው። እኛንም በጀነት ከነሱ እና ከነቢያችን ጋር ከሚገናኙት ያድርገን። ኣሚን!
*ዶ/ር ዐዚዝ ኢብኑ ፈርሃን በተከታታይ "የኢማሞች ታሪክ" እያቀረቡት ካለው ትምህርታቸው የተወሰደ*

የኡስታዝ ሱልጣን ኸድር የትምህርት መድረክ (official)

03 May 2026 09:27

አዲስ ሙሓደራ - ክፍል 2 📢
​ርዕስ፦ የሸይኹል ኢስላም ዒባዳና የጽናት ተጋድሎ
​በክፍል አንድ ስለ ትምህርታቸውና ስለ ዕውቀታቸው አይተን ነበር። በዚህ በሁለተኛውና የመጨረሻው ክፍል ደግሞ፦
✅ ስለ አስደናቂው ትሕትናቸውና ልግስናቸው፤
✅ ስለ ጀግንነታቸውና ስለ እስር ቤት ቆይታቸው፤
✅ ስለ መጨረሻው የሕይወት እስትንፋስና ታሪካዊው የቀብር ስነ-ስርዓት...
በሰፊው ይተነተናል።
​ይህንን መንፈስ የሚያድስ ታሪክ አዳምጠው ሲጨርሱ ለወዳጅ ዘመድዎ ያጋሩ።
​ሊንኩን በመጫን ያዳምጡ፦
[]🔗 /channel/sultan_54