2514
فرهنگستان زبان و ادب فارسی The Academy of Persian Language and Literature @theapll https://telegram.me/theapll www.apll.ir مدیر وبگاه/ کانال @The_apll روابط عمومی Public Relations @PR_APLL
بیستم مرداد، زادروز عباس زریاب خویی (۱۲۹۸-۱۳۷۳)
@theapll
روشنا (۲۲)
عشق مردمخوارست، بیعشق مردم خوار است. عشق نه نام دارد و نه ننگ و نه صلح دارد و نه جنگ.
مجموعۀ رسائل خواجه عبدالله انصاری، تصحیح محمدسرور مولایی، انتشارات توس، ۱۳۷۲، ص ۳۸۹.
@theapll
دوازدهم مردادماه، زادروز محمد قاضی (۱۲۹۲- ۱۳۷۶)
فانوسافروز روزگار ما
مقالهای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
نویسنده: علی مصریان
محمد قاضی طبق شناسنامه، ۱۵ اردیبهشت ۱۲۹۳ش و، بنابر محاسبۀ خود او، در ۱۲ مردادماه سال ۱۲۹۲ش در مهاباد زاده شد. در خرداد سال ۱۳۰۷ش تصدیق ششم ابتدایى گرفت. در سال ۱۳۰۸ش براى ادامۀ تحصیل به تهران آمد. سال ۱۳۱۵ش از دارالفنون دیپلم ادبى گرفت. سپس براى تحصیل حقوق به دانشگاه تهران رفت. همزمان با تحصیل در دانشکده، به کار در ادارۀ بایگانى وزارت خارجه مشغول شد. در خرداد سال ۱۳۱۸ش، دورۀ لیسانس رشتۀ حقوق قضایى را در دانشکدۀ حقوق دانشگاه تهران به پایان رساند. در نیمۀ سال ۱۳۲۰ش به استخدام وزارت دارایى درآمد و در سال ۱۳۵۵ش بازنشسته شد. پس از بازنشستگى به خدمت «کانون پرورش فکرى کودکان و نوجوانان» درآمد؛ آثارى چون ماجراجوى جوان، پولینا چشم و چراغ کوهپایه، داستان کودکى من، باخانمان، زورباى یونانى و پنج قصّه یادگار خدمت او در آن سازمان است.
🔴برای دیدن متن مقاله به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=19883
@theapll
دهم مردادماه، زادروز محمود دولتآبادی (۱۳۱۹)
@theapll
هفتم مرداد، سالگرد درگذشت بدرالزّمان قریب (۱۳۰۸-۱۳۹۹)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۷۶/۱۲/۲۵)
@theapll
پرنیان پارسی (۱۴)
او را بفریفتند تا بر خداوندش مشرف باشد و فریفته شد، به خلعتی و ساختِ زر که یافت این مُشرفی بکرد و خداوندش در دلو شد و او نیز؛ و چاکرپیشه را پیرایۀ بزرگتر، راستی است.
تاریخ بیهقی، ابوالفضل بیهقی، تصحیح محمدجعفر یاحقی و مهدی سیدی، انتشارات سخن، ۱۳۸۸، ص ۵۴.
@theapll
دوم مردادماه، سالگرد درگذشت احمد شاملو (۱۳۰۴-۱۳۷۹)
#احمد_شاملو
#مارگوت_بیکل
@theapll
روشنا
همه دلتنگی، از دلنهادگی بر این عالم است.
نفحات الانس من حضرات القدس، نورالدین عبدالرحمان جامی، با مقدمه و تصحیح و تعلیقات محمود عابدی، انتشارات مؤسسۀ اطلاعات، ۱۳۸۲، ص ۴۶۲.
@theapll
نامۀ فرهنگستان ویژۀ تحقیقات ادبی منتشر شد
🔸نود و هشتمین شمارۀ نامۀ فرهنگستان، شامل شش مقالۀ پژوهشی، سه عنوان مطلب در حوزۀ نقد و بررسی و یک عنوان ترجمه است. در بخش تازههای نشر نیز، به بررسی چهار عنوان کتاب پرداخته شده است. نود و هشتمین شمارۀ نامۀ فرهنگستان، مهر- آبان ۱۴۰۴ در فرهنگستان زبان و ادب فارسی منتشر شده است.
🔸 در نود و هشتمین شمارۀ نامۀ فرهنگستان این مقالهها چاپ شده است: «دربارۀ دستور خطّ فارسی شکسته»، نوشتۀ امید طبیبزاده؛ «عطاّر، پیشگام ملاّصدرا، صیرورت در اندیشۀ عطآّر نیشابوری»، نوشتۀ محمود عابدی و طاهره بهرامی؛ «بازتاب اصلاحات مالیاتی ساسانی»، نوشتۀ فرزین غفوری؛ «دربارۀ در کاسۀ سر کسی شراب یا چیزی خوردن»، نوشتۀ مرضیۀ مسیحیپور؛ «خاکافشانی بر نامه»، ایمان منسوب بصیری و حسن زیاری و «نوادر لغات در نسخهای بینام نوشتۀ یحیی بن حسین الشّاشی (با شمارۀ Ms.Or.qurt محفوظ در کتابخانۀ برلین)» نوشتۀ لیلا شریفی و علیرضا حاجیاننژاد.
🔴 متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=19860
مثنوی یوسف و زلیخا منتشر شد
🔸مثنوی یوسف و زلیخا، با تصحیح و تحقیق عبدالرّضا قریشی، پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از آثاری است که مؤسسۀ پژوهشی میراث مکتوب در سال ۱۴۰۴ منتشر کرده است.
🔸 مثنوی یوسف و زلیخا، زیرنظر رسول شایسته با مقدمهای از حسن انوری منتشر شده و تاریخ سرایش آن به حدود سدۀ هشتم هجری بازمیگردد. سرایندۀ این اثر، ناشناس است، اما سرایش آن را سالها به حکیم ابوالقاسم فردوسی نسبت دادهاند.
🔸مصحّح در گفتاری با عنوان «مثنوی یوسف و زلیخا در گذر تاریخ»، به نکتههایی دربارۀ سرایش این اثر اشاره کرده است. علاوه بر اینکه این بخش شامل مواردی دیگر شامل؛ چند نکته و پرسش، نگاهی به کلیّت داستان، نگاهی به فضای فکری و عقیدتی حاکم بر داستان، برخی از ویژگیهای سبکی، زبانی و دستوری مثنوی و… است.
🔴 متن کامل معرفی کتاب:
🌐 https://apll.ir/?p=19849
بو اوتاس، ایرانشناس برجستۀ سوئدی، عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی شد
بو اوتاس، ایرانشناس برجستۀ سوئدی و استاد بازنشستۀ زبانهای ایرانی در دانشگاه اوپسالا، به عضویت افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزیده شد.
شورای فرهنگستان زبان و ادب فارسی به پاس خدمات علمی بو اوتاس، استاد زبانهای ایرانی و ادبیات فارسی و ایرانشناس برجستۀ سوئدی، وی را به عضویت افتخاری فرهنگستان برگزید.
🔴 متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=19844
هجدهم تیرماه، سالگرد درگذشت مهدی آذریزدی (۱۳۰۰-۱۳۸۸)
@theapll
دوازدهم تیرماه، سالگرد درگذشت میرزاده عشقی (۱۲۷۳-۱۳۰۳)
خاکم به سر، ز غصه به سر، خاک اگر کنم
خاک وطن که رفت، چه خاکی به سر کنم؟
آوخ کلاه نیست وطن تا که از سرم
برداشتند، فکر کلاهی دگر کنم
مرد آن بود که این کُلهَش بر سر است و، من:
نامردم ار که بی کله، آنی بهسر کنم
من آن نیام که یکسره تدبیر مملکت
تسلیم هرزهگرد قضا و قدر کنم
زیروزِبَر اگر نکنی خاک خصم ما
ای چرخ! زیر و روی تو، زیروزِبَر کنم
جایی است آرزوی من ار من به آن رسم
از روی نعش لشکر دشمن گذر کنم
معشوق «عشقی» ای وطن، ای مهد عشق پاک!
ای آنکه ذکر عشق تو شام و سحر کنم:
«عشقت نه سرسری است که از سر به در شود
مهرت نه عارضی است که جای دگر کنم
عشق تو در وجودم و مهر تو در دلم
با شیر اندرون شد و با جان به در کنم»
@theapll
دهم تیرماه، جشن تیرگان
آرش
مقالهای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
نویسنده: ابوالفضل خطیبى
آرش بزرگترین تیرانداز در اساطیر ایرانى، که با پرتاب تیر او در زمان منوچهر پیشدادى مرز ایران و توران تعیین شد.
لقب آرش در یشتها «تیزتیر» و «تیزتیرترینِ ایرانیان» و در یکى از منابع پهلوى «شیباگ تیر» است. لقب او در ویس و رامین کمانگیر است.
کهنترین منبعى که به نام آرش و تیر افکندن او اشاره دارد یشتهاى اوستاست. در تیشتریشت، تازش ستارۀ تیشتر به سوى دریاى فراخکرت به پروازِ تیرى مانند شده است که آرش از کوه اَیریوخْشَئوثه (محّل آن دانسته نیست) به کوه خْوَنْوَنْت پرتاب کرده است. بنابر این گزارش، اَهورَمَزدا به تیر آرش نفخهاى بدمید و مهر، دارندۀ دشتهاى فراخ، راه عبور تیر را هموار ساخت.
🔴برای دیدن متن مقاله به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=19836
@theapll
نوزدهم مرداد، سالگرد درگذشت هوشنگ ابتهاج (۱۳۰۶-۱۴۰۱)
@theapll
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با گرامیداشت هفدهم مرداد، سالروز شهادت زندهیاد محمود صارمی، روز خبرنگار را به همهٔ خبرنگاران ارجمند ایران شادباش میگوید و از همراهیها و کوششهای خبرنگاران محترمی که زبان فارسی را پاس میدارند و همواره بالندگی و پویایی آن را پیش چشم دارند، سپاسگزاری میکند.
@theapll
چهاردهم مردادماه، سالروز صدور فرمان مشروطیت
ادبیات مشروطه
مقالهای از دانشنامۀ زبان و ادب فارسی
نویسنده: باقر صدرىنیا
آن بخش از ادب فارسى که مقارن با تکوین مبانى فکرى جنبش مشروطه خواهى آغاز شد و تا حدود سال ۱۳۰۵ش استمرار یافت. تعیین دقیق محدودۀ تاریخى ادبیّات مشروطه خالى از دشوارى نیست؛ سرآغاز آن را، با اندکى تسامح، مىتوان دهۀ سوم حکومت ناصرالدّین شاه و پایان آن را چند سال پس از کودتاى ۱۲۹۹ش و تثبیت قدرت رضاشاه دانست. پژوهندگان تاریخ ادبیّات فارسى، بدون بحث مستوفى دربارۀ محدودۀ زمانى ادبیّات مشروطه، آن را حدّ فاصل ادبیّات دورۀ بازگشت و ادبیّات جدید تلقّى کردهاند.
مواجهۀ آگاهانۀ ایرانیان با واقعیّتهاى جهان غرب، هر چند از دهههاى نخست قرن سیزدهم ق آغاز شده بود، تا دوران حکومت ناصرالدّین شاه تأثیر ادبى قابل ملاحظهاى در پى نداشت. این ایرانیان، به گواهى آثارشان، بیشتر مجذوب جلوههاى مادّى و احیاناً سیاسى و اجتماعى تمدّن غرب بودند و به تحوّلات ادبى آن سامان اعتنایى نداشتند.
🔴برای دیدن متن مقاله به نشانی زیر در وبگاه فرهنگستان مراجعه کنید:
🌐 https://apll.ir/?p=19885
@theapll
نامۀ فرهنگستان، ویژهٔ زبان و خط فارسی گفتاری، منتشر شد
🔸به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، صد و یکمین شمارۀ نامۀ فرهنگستان، شامل یازده مقالۀ پژوهشی و حاصل مقالات برگزیدۀ همایش «زبان و خط فارسی گفتاری» است که بهمن ۱۴۰۳ در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد.
🔸 گفتنی است «همایش زبان و خطّ فارسیگفتاری»، روزهای ۲۹ و ۳۰ بهمن ۱۴۰۳ در فرهنگستان زبان و ادب فارسی برگزار شد که گزیدۀ مقالات ارائهشده در این شماره از نامۀ فرهنگستان (ویژهنامۀ دستور) منتشر شده است. در این همایش دو روزه همچنین امید طبیبزاده، با عنوان «مقایسۀ صورتهای شکستۀ فارسی و انگلیسی و بررسی دستور خط فارسی شکسته»؛ آبتین گلکار، با عنوان «گفتارینویسی و سبک محاورهای در زبان فارسی»؛ محمد راسخ مهند، با عنوان «برخی ویژگیهای نحوی در فارسی گفتاری، شواهدی از پیکرۀ همبام» و هومن عباسپور با عنوان «ناگفتاریها؛ محدودیتهای واژگانیِ زبان گفتاری» سخنرانی کردند.
🔴 متن کامل خبر:
🌐 https://apll.ir/?p=19895
پنجم مردادماه، زادروز محمود عابدی (۱۳۲۳)
عضو پیوستۀ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
(تاریخ عضویت پیوسته: ۱۳۸۸/۳/۲۷)
@theapll
سوم مردادماه، زادروز موسی اسوار (۱۳۳۲ – ۱۴۰۴)
@theapll
شب ابوالحسن نجفی
شنبه سوم مردادماه ۱۴۰۵
سالن خلیج فارس فرهنگستان نیاوران
@theapll
ایرانبوم (۱۶)
جنوب
🔸 زبانها و گویشهای ایرانی در پهنۀ گستردهای، از دامنههای کوههای قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از درههای رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانههای جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکندهاند. سخنگویانِ زبانها و گویشهای ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبهقارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سینکیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی میکنند. این سرزمینها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایرانزمین بودهاند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبانها و گویشهای ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایرانبوم» گوشههایی از این پیوندها را نشان میدهیم.
🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظهای گوناگون و از «،» برای نشان دادن معنای یکسان واژهها بهره بردهایم.
@theapll
پرنیان پارسی (۱۳)
یکی را از بزرگان به محفلی همیستودند و در اوصافِ جمیلش مبالغه مینمودند. سر از جیبِ تفکر برآورد و گفت: من آنم که من دانم.
گلستان سعدی، تصحیح غلامحسین یوسفی، انتشارات خوارزمی، چاپ هفتم، ۱۳۸۴، ص ۸۹.
@theapll
بیستم تیرماه، سالگرد درگذشت احمدرضا احمدی (۱۳۱۹-۱۴۰۲)
@theapll
سیزدهم تیرماه، سالگرد درگذشت محمد معین (۱۲۹۷-۱۳۵۰)
@theapll
آبدرنگ در مستطیل سبز
نسرین پرویزی، معاون گروه واژهگزینی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، از تصویب نهایی واژۀ «آبدرنگ» به جای واژۀ بیگانۀ hydration break و مترادفهای دیگر آن: drink break و cooling break خبر داد.
به گزارش روابط عمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، معاون گروه واژهگزینی فرهنگستان گفت: «این معادل پساز بررسیهای کارشناسی در کارگروه تخصصی واژهگزینی ورزش و با هدف برقراری ارتباط دقیق معنایی با کارکرد معادلهای بیگانۀ آن، برگزیده شده است و توقع داریم از اینپس، مجریان و گزارشگران محترم برنامههای ورزشی، بهمنظور پاسداری از زبان فارسی، واژۀ «آبدرنگ» را به جای معادلهای بیگانۀ آن، به کار ببرند.»
@theapll
دهم تیرماه، روز بزرگداشت صائب تبریزی
چون وا نمیکنی گرهی، خود گره مشو
ابروگشاده باش چو دستت گشاده نیست
@theapll