2843
﷽ مطالعات ترکیه و قفقاز تاریخ، سیاست، اندیشه و اقتصاد کانال خبری تحلیلی میز ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد www.mersadcss.com/fa
⭕️ چرا انزوا و بقای ساختار فعلی قدرت در ایران، برای جایگاه استراتژیک باکو حیاتی است؟
✍️ جاوید آقا
🔹 روابط باکو و تهران بر پایه یک پارادوکس مرکزی بنا شده است: اهمیت استراتژیک آذربایجان برای غرب، اسرائیل و اقتصاد ترانزیت جهانی، تقریباً به طور کامل به «منزوی، تئوکراتیک و ضعیف ماندن ایران» بستگی دارد. یک ایران سکولار و غربگرا، بازارهای انرژی اروپا را قبضه کرده، انحصار ترانزیتی قفقاز را از باکو گرفته و نقش پایتخت آذربایجان به عنوان هاب اطلاعاتی متحد با اسرائیل را سلب میکند.
🔸 روابط دو کشور در بازه ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۵ شاهد نوسانات شدیدی بود؛ از اوج بحران در سال ۲۰۲۳ با حمله به سفارت آذربایجان در تهران که علیاف آن را «تروریسم دولتی» نامید، تا بازگشایی مجدد سفارت در ژوئیه ۲۰۲۴. جالب اینجاست که پس از هر تنش، دو طرف به سرعت به سمت تعادل بازگشتهاند. افتتاح سد «قیز قلعهسی» توسط رئیسی و علیاف و رزمایشهای مشترک دریایی و زمینی نشان داد که هیچیک از طرفین به دنبال گسست کامل نیستند.
🔹 انتخاب «مسعود پزشکیان» به عنوان رئیسجمهوری که خود از نظر قومی آذری است، این روند را تسریع کرد. پزشکیان برای باکو یک مهره ایدهآل است: او تنشها را تعدیل میکند بدون اینکه ساختار تئوکراتیک ایران (که باعث انزوای بینالمللی تهران است) را تهدید کند. در واقع، یک رئیسجمهور ترکزبان که وفادار به نظام اسلامی بماند، دقیقاً همان چیزی است که منافع استراتژیک علیاف را تأمین میکند.
🔸 در بعد اقتصادی، آذربایجان ارزش ترانزیتی جایگزینناپذیر خود برای غرب را مدیون تحریمهای ایران و روسیه است. حجم محمولههای «کریدور میانی» در سال ۲۰۲۴ جهش ۶۳ درصدی داشت، زیرا شرکتهای غربی از مسیرهای تحریمی دوری میکنند. اگر درهای ایران به روی سرمایهگذاری غرب باز شود و خط لولههای غولآسا ساخته شوند، اهرم فشار دیپلماتیک آذربایجان در عرض یک شب تبخیر خواهد شد.
🔹 اتحاد با اسرائیل، حیاتیترین و در عین حال خطرناکترین بخش بازی باکو است. اسرائیل ۶۹٪ از واردات تسلیحات آذربایجان را تأمین کرده و در مقابل، باکو بین ۴۰ تا ۶۵ درصد نفت خام مورد نیاز اسرائیل را تأمین میکند. علیاف این رابطه را به «کوه یخ» تشبیه کرده که نهدهم آن زیر آب است. این همکاری دوجانبه تنها زمانی معنا دارد که «تهدید ایران» وجود داشته باشد؛ بدون دشمنی تهران و تلآویو، آذربایجان جذابیت استراتژیک خود را برای اسرائیل از دست میدهد.
🔸 موضوع «آذربایجان جنوبی» نیز کارتی است که باکو فقط برای بازی دادن تهران از آن استفاده میکند، اما هرگز نمیخواهد آن را نقد کند. جداییطلبی واقعی در ایران برای باکو یک کابوس است. اگر یک موجودیت دموکراتیک در تبریز شکل بگیرد، با جمعیتی دو برابر جمهوری آذربایجان، میتواند مدل حکمرانی اقتدارگرای علیاف را به چالش بکشد. پاشیدن بذر دموکراسی در جنوب ارس، میتواند شهروندان باکو را نیز به مطالبه حقوق مشابه تحریک کند.
🔹 شواهد رفتاری نیز این وابستگی ساختاری را تأیید میکند. دولت علیاف هرگز با اپوزیسیون ایران همدلی نشان نداده است. پس از درگذشت آیتالله خامنهای در فوریه ۲۰۲۶، علیاف در نامهای تعزیتی، او را شخصیتی با «جایگاه ویژه در حیات سیاسی و مذهبی» خواند و مرگ او را «ضایعهای بزرگ» توصیف کرد؛ تعبیری شگفتانگیز برای رهبر یک جمهوری اسماً سکولار درباره یک حاکم تئوکراتیک.
🔸 بقای مدل استراتژیک آذربایجان به صورت «انگلوار» به انزوای ایران گره خورده است. حذف این انزوا به معنای سقوط ارزش کریدورهای ترانزیتی، فروپاشی روایت تنوعبخشی به انرژی اروپا، بیارزش شدن اتحاد با اسرائیل و ظهور یک همسایه دموکراتیک ۹۰ میلیونی است که موجودیت رژیم باکو را به خطر میاندازد. توافق نانوشته میان حیدر علیاف و تهران همچنان زنده است: بقای باکو در گروی ضعف تهران است.
منبع: oc-media
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ «ارکان بیداری؛ بازخوانی آرمان نجمالدین اربکان بر بدنه موشکهای ایرانی»
✍دکتر مهدی جمالی فر، عضو هیئت علمی دانشگاه بینالمللی مذاهب اسلامی
🔸یکی از خلاقیتهای جنگ تحمیلی اخیر، شعارنویسی و نیز درج نام شخصیتهای داخلی و بینالمللی بر روی موشکهای ایرانی است. در واقع، این حرکت فراتر از یک شعارنویسی ساده بوده و به عنوان یک «رسانه جنگی» عمل میکند.
🔹رزمندگان ایرانی با این کار، تجهیزات خشک نظامی را به «ابزاری برای دادخواهی» تبدیل کردند.
🔸در واقع، رزمندگان اسلام با نوشتن آیاتی مانند «وَ مَا رَمَيْتَ إِذْ رَمَيْتَ...» این پیام را منتقل کردند که ما برای تجاوز نمیجنگیم، بلکه برای «اقامه حق» و پاسخ به جنایت میجنگیم.
🔹موج هشتاد و هشتم پاسخ موشکی ایران به حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا با تصویر و جمله معروف مرحوم نجمالدین اربکان، نخستوزیر فقید ترکیه، همراه بود که میگفت: «اسرائیل زبان خوش نمیفهمد، باید با زبان زور با او سخن گفت.»
همین یادبود، نگارنده را بر آن داشت تا ضمن معرفی کوتاه این شخصیت برجسته مسلمان به عنوان یکی از دغدغهمندان و صاحبنظران اتحاد اسلامی، نگاهی کوتاه به پیامهای موجود در این اقدام رسانهای داشته باشد.
📌مشروح یادداشت در پیوند زیر👇
https://mazaheb.ac.ir/fa/news/773
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ علی ارباش : تقاضا برای دروس دینی شش برابر کاهش یافته است
🔹 علی ارباش، رئیس پیشین سازمان دیانت ترکیه، که در سال ۲۰۲۵ از سمت خود کنارهگیری کرده بود، در اولین حضور رسانهای خود پس از واگذاری مسئولیت، آمارهای تکاندهندهای از وضعیت آموزش مذهبی در مدارس ارائه داد. او در گفتگو با شبکه "Akit TV" اعتراف کرد که علیرغم بسیج تمامی امکانات برای ترغیب دانشآموزان به انتخاب دروس دینی، میزان استقبال از این دروس طی ۱۰ سال اخیر از ۳۰ درصد به ۵ درصد سقوط کرده است.
🔸 ارباش با اشاره به گزارشهای نمایندگان استانی تأکید کرد که در بدو ارائه دروس انتخابی نظیر «قرآن کریم» و «سیره پیامبر (ص)» در حدود ۱۲ تا ۱۳ سال پیش، نرخ انتخاب این واحدها توسط دانشآموزان بین ۲۵ تا ۳۰ درصد بود. اما اکنون این رقم در بسیاری از نقاط به ۴ یا ۵ درصد کاهش یافته است که نشاندهنده یک افت شدید در تمایل نسل جدید به آموزشهای رسمی مذهبی است.
🔹 رئیس پیشین دیانت در ادامه به تشریح تلاشهای نافرجام این سازمان پرداخت و گفت: «ما تمام توان خود را به کار بستیم. یک ماه پیش از آغاز دوره انتخاب واحد در مدارس، در تمامی ۹۰ هزار مسجد ترکیه خطبههایی با این مضمون آماده میکردیم: "برادران محترم، روند انتخاب دروس آغاز شده است؛ لطفا فرزندان خود را به انتخاب درس قرآن و زندگی پیامبر تشویق و هدایت کنید."»
🔸 او همچنین خاطرنشان کرد که علاوه بر خطبههای نماز جمعه، حدود ۴ هزار مبلغ و واعظ در سراسر ترکیه وظیفه داشتند به صورت مداوم به جماعت مسلمین در این باره هشدار داده و آنها را ترغیب کنند. با این حال، وی اذعان داشت که این دروس «آنطور که ما انتظار داشتیم انتخاب نمیشوند» و پروژههای ترویجی آنها با شکست مواجه شده است.
🔹 تحلیلگران معتقدند این اظهارات علی ارباش، آن هم پس از کنارهگیری از قدرت، پرده از شکاف عمیق میان سیاستهای رسمی نهادهای مذهبی و گرایشهای واقعی جامعه و جوانان ترکیه برمیدارد؛ شکافی که حتی با استفاده از تریبون ۹۰ هزار مسجد نیز پر نشده است.
منبع: Odatv
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ پیام آذربایجان همچون بمب در فضای مجازی منفجر شد؛ تبریک به کشوری که ترکیه را تهدید کرده بود
🔹 پیام تبریک وزارت امور خارجه جمهوری آذربایجان به مناسبت سالگرد تأسیس اسرائیل، بازتاب گسترده و جنجالبرانگیزی در شبکههای اجتماعی به همراه داشت. این اقدام باکو در حالی صورت گرفت که تنها چند روز پیش از آن، مقامات اسرائیلی در اظهاراتی بیسابقه، ترکیه را به عنوان «ایران بعدی» و تهدیدی برای آینده توصیف کرده بودند.
🔸 در پیام منتشر شده از سوی باکو، ضمن تبریک هفتاد و هشتمین سالگرد روز استقلال اسرائیل به دولت و مردم این کشور، بر پیوندهای دوستانه تأکید شده بود. با این حال، کاربران فضای مجازی با یادآوری مواضع تند اخیر تلآویو علیه آنکارا، این اقدام آذربایجان را در تضاد با روح برادری و اتحاد استراتژیک میان ترکیه و آذربایجان قلمداد کردند.
🔹 منتقدان در فضای مجازی به این نکته اشاره داشتند که در اوج تنشهای منطقهای و در حالی که ترکیه هدف لفاظیهای تند مقامات صهیونیست قرار گرفته، تبریک رسمی باکو نشاندهنده اولویت دادن به منافع خاص در روابط با تلآویو، فراتر از حساسیتهای متحد دیرینهاش، ترکیه، است.
🔸 بسیاری از کاربران با بازنشر این پیام، از مدیریت باکو پرسیدند که چگونه میتوان به دولتی که آشکارا ترکیه را تهدید به تقابل نظامی کرده و آن را «ایران دوم» نامیده است، تبریک گفت؟ این موضوع موجی از واکنشهای منفی را از سوی طیفهای مختلف سیاسی در ترکیه به راه انداخته است که این حرکت را یک «خطای دیپلماتیک» و «بیتوجهی به همبستگی دو ملت» توصیف کردهاند.
🔹 این اتفاق بار دیگر پیچیدگیهای موازنه قدرت در قفقاز و خاورمیانه را نمایان ساخت؛ جایی که آذربایجان علیرغم شعار «یک ملت، دو دولت» با ترکیه، همچنان بر حفظ و توسعه روابط نظامی و استراتژیک خود با اسرائیل اصرار میورزد، حتی اگر این روابط با واکنشهای تند افکار عمومی در ترکیه روبرو شود.
منبع: روزنامه سوزجو
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ در ایروان پرچم ترکیه را سوزاندند، پاشینیان محکوم کرد
🔹 نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، به آتش کشیده شدن پرچم ترکیه در جریان راهپیمایی ۲۳ آوریل در پایتخت، ایروان، را به عنوان یک «اقدام تحریکآمیز» توصیف و آن را محکوم کرد. به گزارش خبرگزاری رسمی «آرمنپرس»، پاشینیان این اقدام را که در راهپیمایی با مشعل سازماندهیشده توسط «فدراسیون انقلابی ارمنی» (داشناکها) رخ داد، «رفتاری آشکارا تحریکآمیز و تنشزا» خواند.
🔸 نازلی باغداساریان، سخنگوی نخستوزیری ارمنستان نیز در یک نشست خبری و در پاسخ به پرسش آرمنپرس تصریح کرد: «نخستوزیر پاشینیان این اقدام را محکوم کرده و آن را غیرمسئولانه و غیرقابلقبول میداند.» وی افزود: «از دیدگاه عالیترین مقام اجرایی کشور، به آتش کشیدن پرچم یک دولت به رسمیت شناختهشده در عرصه بینالمللی، آن هم یک کشور همسایه، شایسته هیچ ارزیابی دیگری نیست.»
🔹 این تنشها در حالی رخ میدهد که ارمنستان در آستانه انتخابات سراسری ۷ ژوئن قرار دارد. شاخه جوانان حزب داشناک پیش از این نیز در آستانه سالگرد حوادث ۲۴ آوریل ۱۹۱۵، راهپیماییهای نقابدار در ایروان ترتیب داده و پرچم ترکیه را سوزانده بودند. اما راهپیمایی امسال در فضایی برگزار شد که داشناکها لفاظیهای ضد دولتی و انتقادات خود علیه پاشینیان را به شدت تشدید کردهاند.
🔸 پاشینیان در ماه مارس طی اظهاراتی در جمع خبرنگاران ترکیهای در ایروان گفته بود: «موضع رسمی ما این است که شناسایی بینالمللی نسلکشی ارامنه، امروزه در میان اولویتهای سیاست خارجی ما قرار ندارد.» او با خطاب قرار دادن دیاسپورای ارمنی تأکید کرد که به رسمیت شناختن حوادث ۱۹۱۵ به عنوان «نسلکشی» توسط یک کشور دوردست، امنیت، رفاه و صلحی برای دولت و مردم ارمنستان به ارمغان نیاورده است.
🔹 نخستوزیر ارمنستان با بیان اینکه «دوران وقوع آن تراژدی بزرگ، زمانی بود که جمهوری ارمنستان وجود نداشت»، افزود: «امروز یک جمهوری ارمنستان به رسمیت شناختهشده در سطح بینالمللی وجود دارد که از فرصت تأمین امنیت و رفاه شهروندان خود برخوردار است.» این سخنان در ترکیه و آذربایجان به عنوان چرخش پاشینیان از سیاست ایدئولوژیک به رویکردی پراگماتیک (عملگرایانه) تفسیر شد، اما با انتقاد شدید اپوزیسیون داخلی مواجه گردید.
🔸 در ۲۴ آوریل ۱۹۱۵، چهرههای برجسته جامعه ارامنه امپراتوری عثمانی در استانبول دستگیر و به چانقری و آیاش تبعید شدند؛ تاریخی که به عنوان آغاز سیاست تهجیر (کوچ اجباری) ارامنه توسط عثمانی شناخته میشود. در طول سال ۱۹۱۵، صدها هزار ارمنی به مناطق بایر سوریه فرستاده شدند که طی این روند، بسیاری بر اثر گرسنگی، بیماری و خشونت جان باختند.
🔹 در حالی که ارمنستان و بسیاری از کشورهای جهان هر ساله در ۲۴ آوریل مرگ ارامنه را به عنوان «نسلکشی» یادبود میکنند، ترکیه این حوادث را تراژدی متقابلی در شرایط سخت جنگ جهانی اول میداند و تأکید دارد که این رویدادها نمیتوانند «نسلکشی» نامیده شوند. آنکارا قاطعانه استدلال میکند که هیچ استراتژی کشتار سیستماتیکی علیه ارامنه در دوره عثمانی وجود نداشته است.
🔸 در زمینه مواضع ایالات متحده نیز تغییرات لحن مشهود است. در حالی که جو بایدن در ۲۴ آوریل ۲۰۲۴ حوادث ۱۹۱۵ را «نسلکشی» نامیده بود، دونالد ترامپ پس از انتخاب مجدد، در بیانیه ۲۴ آوریل ۲۰۲۵ خود از واژه ارمنی "Meds Yeghern" به معنای «فاجعه بزرگ» برای توصیف آن حوادث استفاده کرد. اخیراً نیز جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در ۱۰ فوریه ۲۰۲۶ از بنای یادبود این حوادث در ایروان بازدید کرده بود.
منبع: BBC Türkçe
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ وزیر سعودی میگوید مطالعات خط آهن اتصال به ترکیه از طریق اردن و سوریه تا پایان سال به اتمام میرسد
🔹 صالح الجاسر، وزیر حملونقل و خدمات لجستیک عربستان سعودی، اعلام کرد که انتظار میرود مطالعات مشترک برای پروژه احداث خط آهن ارتباطی پادشاهی سعودی به ترکیه، که از خاک اردن و سوریه عبور میکند، پیش از پایان سال ۲۰۲۶ تکمیل شود.
🔸 وی در مصاحبهای با شبکه «العربیه بیزنس» که روز چهارشنبه منتشر شد، تصریح کرد که این پروژه زیرساختی با هدف پشتیبانی از جریان تجارت، تقویت همگرایی منطقهای و توسعه یک سیستم یکپارچه و پایدار حملونقل زمینی میان کشورهای منطقه در حال پیگیری است.
🔹 این اظهارات اندکی پس از گزارش خبرگزاری رسمی اردن (پترا) مطرح میشود که تأیید کرد الجاسر و نضال قطامین، وزیر حملونقل اردن، پیرامون این پروژه منطقهای رایزنی کرده و بر سر تشکیل یک کمیته مشترک سهجانبه شامل عربستان، اردن و سوریه برای بررسی دقیق مسیرها به توافق رسیدهاند.
🔸 این طرح ریلی بخشی از تلاش گسترده کشورهای منطقه برای احیای مسیرهای ترانزیتی از طریق سوریه پس از سالها درگیری است. در همین چارچوب، در تاریخ ۷ آوریل، ترکیه، اردن و سوریه یادداشت تفاهمی را در امان برای ارتقای تجارت و بهبود اتصالات جادهای و ریلی امضا کردند.
🔹 ریاض پیش از این نیز زیرساختهای باری خود را به سمت مرزهای اردن گسترش داده است. در ماه مارس، خبرگزاری رسمی سعودی گزارش داد که راهآهن این کشور یک کریدور لجستیکی جدید راهاندازی کرده که بنادر شرقی را به گذرگاه مرزی «الحدیثه» متصل کرده و مسیری برای انتقال محمولهها به شمال فراهم میآورد.
🔸 با این حال، کلانپروژه خط آهن عربستان به ترکیه همچنان در فاز مطالعاتی قرار دارد و مقامات کشورهای دخیل تا این لحظه هیچگونه جدول زمانی مشخصی برای آغاز عملیات عمرانی، نحوه تأمین مالی یا جزئیات نهایی مسیرهای عبوری از اردن و سوریه ارائه نکردهاند.
🔹 اهمیت راهبردی این کریدور زمانی دوچندان میشود که جنگ ایران، ریسک وابستگی به مسیرهای دریایی تنگه هرمز و بابالمندب را به شدت آشکار کرده است. توقف تقریبی تردد در هرمز و تغییر مسیر شرکتهای بزرگ کشتیرانی به سمت دور زدن آفریقا، وزن ژئوپلیتیک اتصال زمینی خلیج فارس به ترکیه و اروپا را کاملاً تغییر داده است.
منبع: Turkish Minute
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ در ترکیه، قدرتهای میانی در اندیشه دیپلماسی با آمریکای خودسر
✍️ بن هابارد
🔹 در جریان کنفرانس دیپلماسی آنتالیا که با حضور دهها تن از سران کشورها و مقامات ارشد اروپا، خاورمیانه، آفریقا و آسیا برگزار شد، اگرچه ایالات متحده به ندرت موضوع رسمی گفتوگوها بود، اما یک پرسش بنیادین بر تمام نشستها سایه افکنده بود: چگونه باید به کشوری واکنش نشان داد که متحدانش و نظم جهانی را که مدتها مدعی نمایندگی آن بود، نادیده میگیرد؟
🔸 هرج و مرج در سیاست خارجی در دور دوم ریاستجمهوری ترامپ و اختلالات گسترده ناشی از جنگ آمریکا و اسرائیل علیه ایران، فوریت جدیدی به این ایده بخشیده است که ترکیه و سایر «قدرتهای میانی» باید کمتر به قدرتهای هژمون جهانی متکی باشند و در عوض، برای مدیریت منطقه خود با همسایگانشان مشارکت کنند.
🔹 هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در نشست خبری پایانی این رویداد با صراحت اعلام کرد: «اگر این منطقه به انتظار یک منجی بنشیند، تا ابد با این مشکلات دست به گریبان خواهد بود.» او تأکید کرد که دولتها باید برای در دست گرفتن مالکیت مسائل منطقهای با یکدیگر متحد شوند.
🔸 ترامپ پس از بازگشت به کاخ سفید، اصول دیرینه سیاست خارجی آمریکا را کنار گذاشته است. او سازمان ملل را مورد حمله قرار داده، ناتو را تهدید به خروج کرده و از ترویج حقوق بشر و دموکراسی در خارج از کشور دست کشیده است. با این حال، جنگ در ایران که با وجود تلاشهای مصرانه سایر کشورها آغاز شد، اقتصاد جهانی را مختل کرده و شرکای آمریکا را به اهدافی برای انتقامجویی ایران تبدیل کرده است.
🔹 تیموتی اش، اقتصاددان ارشد RBC Bluebay، معتقد است: «آمریکا در ایران بر خلاف منافع متحدانش عمل کرد. این امر این ایده را تقویت میکند که باید جایگزینی برای آمریکاییها وجود داشته باشد.» در همین راستا، کنفرانس آنتالیا به بستری برای ترکیه تبدیل شد تا شبکه گسترده دیپلماتیک خود را به رخ کشیده و خود را به عنوان یک میانجی ارزشمند معرفی کند.
🔸 اردوغان در سخنرانی افتتاحیه، سیستم جهانی را درگیر یک «بحران اخلاقی و هویتی» خواند و با تکرار شعار «جهان بزرگتر از پنج است»، جنگ در ایران و توسعهطلبی نظامی اسرائیل را محکوم کرد، هرچند از انتقاد مستقیم از ترامپ خودداری نمود. ایمن الصفدی، وزیر خارجه اردن نیز با ابراز ناامیدی از تبعات جنگ گفت: «ما خود را در معرض حملاتی میبینیم که در جنگی که برای جلوگیری از آن تلاش کردیم، بدون هیچ تحریکی رخ میدهد.»
🔹 در حاشیه این نشست، حضور تام باراک، سفیر ترامپ در ترکیه، با حاشیههایی همراه بود. او با بیانی جنجالی گفت: «این بخش از جهان تنها به یک چیز احترام میگذارد: قدرت.» باراک با تمجید از پادشاهیهای اقتدارگرا، دموکراسی در خاورمیانه را یک رویکرد شکستخورده توصیف کرد که نمونه آن بهار عربی بود.
🔸 روشنترین نمونه از گامهای عملی به سوی همکاری منطقهای، نشست وزرای خارجه ترکیه، عربستان سعودی، مصر و پاکستان بود. با این حال، کارشناسانی چون گالیپ دالای از چتمهاوس معتقدند این ائتلافها نمیتوانند خلأ آمریکا را کاملاً پر کنند. او میگوید: «مشکل اینجاست که آمریکا همچنان غیرقابلجایگزین، اما در عین حال غیرقابلاعتماد و زورگو است. چگونه میتوان با قدرتی تعامل کرد که همزمان غیرقابلجایگزین، زورگو و غیرقابلپیشبینی است؟»
منبع: The New York Times
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ ترکیه، عربستان سعودی، مصر و پاکستان: آیا یک بلوک جدید در حال ظهور است؟
✍️ نباهات تانریوردی یاشار
🔹 با آغاز سال ۲۰۲۶، گزارشها از رایزنیهای یکساله میان ترکیه، عربستان و پاکستان برای همکاری دفاعی حکایت داشت. اما شعلهور شدن جنگ توسط آمریکا و اسرائیل علیه ایران در ۲۸ فوریه، که بیثباتی در خلیج فارس را به اوج رساند، این تماسهای امنیتی را برای دستیابی به یک برنامهریزی امنیتی منطقهای و تنشزدایی هماهنگ، سرعت بخشید.
🔸 ترافیک دیپلماتیک پس از توافق همکاری نظامی ترکیه و مصر در فوریه ۲۰۲۶ شدت گرفت. نشست وزرای خارجه چهار کشور در ۱۹ مارس در ریاض، مذاکرات اسلامآباد در ۲۹ مارس و دیدارهای سطح بالا در آوریل، گمانهزنیها درباره شکلگیری یک «محور سنی» یا «ناتوی اسلامی» را تقویت کرده است؛ اما واقعیت فراتر از این برچسبهای ایدئولوژیک است.
🔹 عامل محرک اصلی، ادراک تهدید مشترک ناشی از عملیاتهای چندجانبه اسرائیل و جنگ علیه ایران است. کشورهای منطقه که به رقابتهای کمشدت عادت داشتند، در برابر جنگهای نوین (پهپادهای انتحاری و موشکهای بالستیک) که زیرساختهای حیاتی را هدف قرار میدهند، غافلگیر شدهاند. آنها نه میخواهند هدف ایران باشند و نه کاملاً در یک بلوک ضد ایرانی قرار گیرند.
🔸 ترکیه در این میان به دنبال «مرکزیت دیپلماتیک» است تا نقش میانجی را میان واشینگتن، تهران و پایتختهای عربی ایفا کند. آنکارا قصد دارد با تکیه بر عضویت در ناتو و توانمندی صنایع دفاعی خود، حوزههای همکاری عملیاتی در امنیت دریایی و دیپلماسی بحران را گسترش داده و جایگاه خود را در نظم منطقهای تثبیت کند.
🔹 عربستان سعودی به دنبال بازدارندگی و کاهش وابستگی مطلق به آمریکا است. استقرار جنگندههای پاکستانی در عربستان در آوریل ۲۰۲۶ پس از حملات به زیرساختهای انرژی این کشور، گواهی بر این تغییر است. با این حال، ریاض از ایجاد یک بلوک رسمی و الزامآور اجتناب میکند تا ناخواسته به درون یک درگیری نظامی مستقیم کشیده نشود.
🔸 پاکستان با رویکردی مشابه ترکیه، به دنبال تبدیل شدن به بستر مذاکراتی میان واشینگتن و تهران و جلب حمایتهای مالی بیشتر از سوی ریاض است. در مقابل، مصر محتاطترین بازیگر است؛ قاهره نمیخواهد از ابتکارات منطقهای عقب بماند، اما به شدت با هرگونه طرحی که منجر به تقابل مستقیم و ایدئولوژیک با ایران شود، مخالفت میکند.
🔹 درسهای تاریخی از شکست «پیمان بغداد/سنتو» و بیاثری «ائتلاف نظامی اسلامی ضد تروریسم» نشان میدهد که ترسهای مشترک لزوماً به نهادهای پایدار تبدیل نمیشوند. این ساختار جدید نه یک «ناتوی اسلامی»، بلکه یک «ائتلاف منعطف برای پوشش ریسک» است که به عنوان زاپاس استراتژیک در کنار نظم فعلی عمل میکند.
🔸 بخش مهمی از این هماهنگی، معطوف به «ژئواکونومی» است. انسداد تنگه هرمز در فوریه ۲۰۲۶، نیاز به مسیرهای جایگزین زمینی را حیاتی کرد. پروژههایی نظیر احیای راه آهن حجاز (اتصال ترکیه به عربستان از طریق سوریه و اردن)، نوسازی زیرساختهای مصر و فعالسازی خط لوله کرکوک-جیهان، گامهایی برای کاهش وابستگی به مسیرهای دریایی ناامن است.
🔹 در نهایت، این همگرایی پاسخی مقطعی به جنگ ایران و تهدیدات جدید ناشی از آن است. اگرچه رقابتهای دیرینه میان این چهار قدرت در مناطقی مثل آفریقا همچنان باقی است، اما فشار هزینههای اقتصادی و امنیتی جنگ، آنها را به سمت هماهنگی سوق داده است؛ چرا که این باور تقویت شده که راه حل بحرانهای منطقه از بیرون نخواهد آمد.
منبع: Fikir Turu
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ هاکان فیدان: اسرائیل ائتلافی ضداسلامی تشکیل داده است؛ خاورمیانه نیازی به منجی خارجی ندارد
🔹 ائتلاف نظامی اسرائیل، یونان و قبرس رومنشین
هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، در نشست خبری مجمع دیپلماسی آنتالیا با انتقاد شدید از تحرکات منطقهای تلآویو فاش کرد که اسرائیل با همراهی یونان و بخش رومنشین قبرس یک ائتلاف نظامی علیه کشورهای مسلمان منطقه تشکیل داده است. وی تأکید کرد که اظهارات نخستوزیر اسرائیل در مراسم امضای این پیمان، ماهیت ضداسلامی آن را به روشنی نشان میدهد. فیدان افزود: «این پیمان نظامی نهتنها برای ترکیه، بلکه برای تمام کشورهای اسلامی منطقه که با نگرانی به توسعهطلبیهای اسرائیل مینگرند، یک منشأ تهدید و نگرانی جدی است.»
🔸 نشست چهارجانبه منطقهای (ترکیه، عربستان، مصر و پاکستان)
وزیر خارجه ترکیه از برگزاری سومین نشست چهارجانبه با محوریت «در دست گرفتن سرنوشت منطقه توسط خود کشورهای منطقه» خبر داد. وی تصریح کرد: «ما مانند اسرائیل به دنبال ائتلافسازی علیه دیگران نیستیم، بلکه به دنبال خاموش کردن آتش درگیریها هستیم. ما به این درک قطعی رسیدهایم که اگر منطقه همچنان منتظر کمک و ظهور یک "منجی" از بیرون بماند، تا ابد با این بحرانها دستبهگریبان خواهد بود.»
🔹 بررسی روند اجرایی «طرح صلح غزه»
فیدان با اشاره به نشست ۶ کشور اسلامی درباره غزه، اعلام کرد که مراحل اجرایی «طرح صلح غزه» در حال ارزیابی است. به گفته وی، هسته اولیه این طرح در سپتامبر سال گذشته و در جریان دیدار رهبران این کشورها با دونالد ترامپ در نیویورک شکل گرفت و اکنون تمرکز اصلی بر توقف قطعی روند نسلکشی است.
🔸 پیام عکس سهنفره رهبران و دیپلماسی اوکراین
فیدان تصویر دستدردستِ رجب طیب اردوغان، الهام علیاف (رئیسجمهور آذربایجان) و شهباز شریف (نخستوزیر پاکستان) را نمادی از برادری عمیق، همسرنوشتی و اراده این کشورها برای حل مشکلات بدون دخالت بیگانگان توصیف کرد. وی در پایان بار دیگر بر آمادگی کامل آنکارا برای میزبانی از مذاکرات صلح میان روسیه و اوکراین (در سطح رهبران و هیئتهای فنی) تأکید کرد.
منبع: milliyet
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ ترکیه «کریدور میانی» را به عنوان جایگزین تنگه هرمز ترویج میکند
✍️ جان پل رتبون
🔹 ترکیه امیدوار است گذرگاه مرزی «علیجان» در مرز با ارمنستان به زودی به یک تقاطع حیاتی در تجارت جهانی تبدیل شود. اوایل سال جاری، مقامات نصب سیستمهای مورد نیاز برای پردازش گذرنامهها را در این مرز که ۳۲ سال بسته بوده است، آغاز کردند.
🔸 این اقدام میتواند یک مسیر تجاری حیاتی برای اتصال آسیا به اروپا را باز کند. این پروژه که به عنوان بخشی از برنامههای صلح ارمنستان و جمهوری آذربایجان مورد حمایت رئیسجمهور آمریکا قرار گرفته، عنوان پرطمطراق «مسیر ترامپ برای صلح و رفاه بینالمللی» (TRIPP) را یدک میکشد.
🔹 ریسکهای ژئوپلیتیک در این منطقه بسیار بالاست. بازگشایی نهایی مرز ارمنستان، بخشی از تلاشهای آنکارا برای تثبیت موقعیت ترکیه به عنوان یک قطب تجاری امن برای جریان کالا و انرژی است؛ جریانهایی که از نقاط بحرانی، بهویژه تنگه هرمز که در معرض تهدید جنگ قرار دارد، به اجبار منحرف شدهاند.
🔸 از ژوئن گذشته که تهران ایده بستن تنگه هرمز را مطرح کرد، آنکارا بازاریابی ترکیه به عنوان یک کریدور جایگزین و باثبات را شدت بخشیده است. این تلاشها با اختلال در مسیرهای سنتی از طریق روسیه، ایران، دریای سرخ و خلیج فارس به دلیل درگیریها و تحریمها، توجیه عملی و اقتصادی بیشتری پیدا کرده است.
🔹 رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه، با تأکید بر اینکه ترکیه به عنوان جزیره ثبات و یک پناهگاه امن برجسته است، گفت: «مذاکرات بر سر جایگزینهای امنتر برای خطوط انتقال انرژی آغاز شده است. ما باور داریم که این بحران جهانی درهای جدیدی را به روی کشور ما باز خواهد کرد.»
🔸 قلمرو ترکیه که از درگیری مستقیم در جنگ اوکراین و مناقشات خلیج فارس اجتناب کرده، عملاً به یک منطقه ترانزیت تبدیل شده است. ماه گذشته، با محدود شدن حریم هوایی در شمال و جنوب، پروازهای تجاری میان اروپا و آسیا مستقیماً از فراز آسمان ترکیه هدایت شدند.
🔹 بنعلی ییلدیریم، نخستوزیر پیشین، در این باره تصریح کرد: «تجارت اروپا-آسیا سالانه حدود ۳ تریلیون دلار است که ۹۰ درصد آن از طریق دریا انجام میشود و حدود ۴۰ روز زمان میبرد. اما کریدور میانی که چین را از طریق قفقاز و ترکیه به اروپا متصل میکند، میتواند این زمان را به ۱۲ تا ۱۵ روز کاهش دهد.»
🔸 مقامات اروپایی نیز از این طرح استقبال کردهاند؛ کمیسر اتحادیه اروپا، توسعه کریدور میانی را یک «تغییردهنده بازی» خواند. در حال حاضر دو پروژه در مرکز چشمانداز آنکارا قرار دارند: نخست «جاده توسعه» از مسیر عراق که نیاز به میلیاردها دلار سرمایهگذاری دارد، و دوم توسعه «کریدور میانی» که محور اصلی آن طرح TRIPP است.
🔹 طرح TRIPP یک مسیر جادهای و ریلی تحت حمایت آمریکاست که ترکیه و جمهوری آذربایجان را از طریق ارمنستان به یکدیگر متصل میکند. شرکتهای ساختمانی ترکیه نظیر «کالیون» از هماکنون کارهای اجرایی و توسعه خطوط ریلی در سمت جمهوری آذربایجان و ترکیه را آغاز کردهاند.
🔸 ییلدیریم معتقد است با تکمیل این پروژه، حجم تجارت کریدور میانی میتواند از ۵ میلیون تن به ۲۰ میلیون تن در سال افزایش یابد. اما بانک جیپی مورگان هشدار میدهد که این مسیر به دلیل گذرگاههای کُند دریای خزر و رویههای گمرکی پیچیده، هنوز راهی است «که همه به آن نیاز دارند، اما عده کمی استفاده از آن را انتخاب میکنند.»
🔹 از منظر ژئوپلیتیک نیز چالشهایی وجود دارد. طرح TRIPP با دور زدن ایران، آسیبپذیر است. روسیه نیز که کنترل سنتی بر قفقاز داشته، زنگ خطر را به صدا درآورده است. ولادیمیر پوتین اخیراً هشدار داد که چرخش تجارت ارمنستان به سمت اروپا ممکن است مسکو را به کاهش عرضه گاز به این کشور وادارد.
🔸 با این وجود، اهمیت لجستیکی ترکیه غیرقابل انکار است. روزانه ۳.۵ میلیون بشکه نفت از بسفر و ۱.۲ میلیون بشکه از خط لوله باکو-جیهان عبور میکند. همچنین بازگشایی خط لوله کرکوک-جیهان (با ظرفیت ۲۵۰ هزار بشکه) و احتمال احیای خط لوله ترانسخزر برای انتقال ۱ تریلیون فوت مکعب گاز آسیای مرکزی به اروپا، موقعیت ترکیه را تقویت میکند.
🔹 با تمام این تفاسیر، اقتصاددانان هشدار میدهند که جایگزینی سریع مسیرهای زمینی با تنگه هرمز در کوتاهمدت خیالی خام است. آینده TRIPP علاوه بر زیرساخت، به شدت به سیاست وابسته است؛ تجربه پروژههای قبلی در قفقاز (مانند برج ترامپ در باکو) که در میان اتهامات فساد متوقف شد، نشان میدهد که تحقق این رویای لجستیکی با موانع جدی روبهروست.
منبع: روزنامه فایننشال تایمز
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ چرخش گرجستان به سمت ایران: گسترش سریع نفوذ تهران در متحدی که زمانی متعهد به آمریکا بود
✍️ جورجی کاندلاکی و لوک کافی
🔹 پس از انقلاب رز در سال ۲۰۰۳، گرجستان یکی از قابل اعتمادترین شرکای استراتژیک ایالات متحده در منطقه دریای سیاه بود. تعهد این کشور به یکپارچگی یورو-آتلانتیک، مشارکت در مأموریتهای آمریکا در عراق و افغانستان و همکاری در مسائل حساس امنیتی مرتبط با ایران، گرجستان را در مرکز استراتژی منطقهای واشنگتن قرار داده بود.
🔸 اما امروز، دولت تفلیس به رهبری حزب «رویای گرجستان» اقتدارگراتر شده و در حال همسویی با دشمنان آمریکا، بهویژه روسیه و جمهوری اسلامی ایران است. این چرخش در دسامبر ۲۰۲۴، با تعلیق منشور مشارکت راهبردی آمریکا و گرجستان و تحریم بیدزینا ایوانیشویلی، بنیانگذار حزب حاکم، به اوج خود رسید.
🔹 همزمان، نفوذ سیستماتیک ایران در گرجستان به شدت افزایش یافته است. ایراکلی کوباخیدزه، نخستوزیر گرجستان، در سال ۲۰۲۴ دو بار به ایران سفر کرد؛ یک بار برای تشییع جنازه ابراهیم رئیسی (در کنار رهبران حماس و حزبالله) و بار دیگر برای مراسم تحلیف مسعود پزشکیان. در سال ۲۰۲۵ نیز، معاون وزیر خارجه گرجستان با حضور در سفارت ایران، دفتر یادبود کشتهشدگان حملات آمریکا و اسرائیل را امضا کرد.
🔸 گرجستان همچنین به هواپیماهای ترابری استراتژیک روسیه اجازه میدهد تا از حریم هوایی این کشور به مقصد ایران عبور کنند؛ آن هم در حالی که روسیه ۲۰ درصد از خاک گرجستان را در اشغال دارد. در داخل نیز، نفوذ جمهوری اسلامی بهطور سازمانیافته اقلیت شیعه آذربایجانی در منطقه «کومو کارتلی» را هدف قرار داده است.
🔹 نهادهای مذهبی و آموزشی مانند مجمع جهانی اهل بیت و «جامعة المصطفی» (که تحت تحریم آمریکاست) به طور علنی در گرجستان فعالیت کرده و شبکههای روحانیون وفادار به تهران را پرورش میدهند. سفرهای زیارتی اربعین به عراق و ایران نیز توسط سپاه پاسداران برای استخدام، القائات ایدئولوژیک و جمعآوری اطلاعات مورد استفاده قرار میگیرد.
🔸 از نظر اقتصادی، ایران در تلاش است گرجستان را به مرکزی برای دور زدن تحریمها تبدیل کند که این امر با جهش ثبت شرکتهای وابسته به ایران و افزایش شدید واردات پس از سال ۲۰۲۲ همراه بوده است. نهادهای دولتی گرجستان، مانند آژانس دولتی امور دینی، با پذیرش مقامات ارشد ایران نظیر آیتالله رضا رمضانی، این روند را تسهیل میکنند.
🔹 در بعد ایدئولوژیک، رویدادهایی که زمانی در گرجستان غیرقابل تصور بود، اکنون آشکارا رخ میدهد؛ از جمله تجمعاتی با تصاویر آیتالله خامنهای، حسن نصرالله و قاسم سلیمانی. در دستههای عزاداری تاسوعا در شهر مارنئولی، پلاکاردهای صریحاً ضدآمریکایی حمل میشود که این موضوع فراتر از فعالیت مذهبی، به معنای تلقین سیاسی در یک کریدور استراتژیک است.
🔸 این همسویی فزاینده، عمق استراتژیک آمریکا و ناتو را در اوراسیا تضعیف کرده، به تهران قدرت نفوذ در قفقاز جنوبی میدهد و امنیت انرژی آمریکا را در نزدیکی مسیرهای اصلی خطوط لوله به خطر میاندازد. در صورت عدم مداخله غرب، سیاستگذاران آمریکایی باید چرخش گرجستان به سمت ایران را نه یک نگرانی حاشیهای، بلکه یک چالش استراتژیک فوری در نظر بگیرند.
منبع: اندیشکده هادسون
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ جنگ خلیج فارس را میلرزاند: آیا سرمایه دبی به استانبول منتقل خواهد شد؟
✍️ آرام اکین دوران
🔹 در حالی که ترکیه به تلاشهای دیپلماتیک فشرده خود برای پایان دادن به جنگ با ایران و برقراری آتشبس ادامه میدهد، همزمان میکوشد سرمایههای بینالمللی را که به دلیل جنگ دچار بحران اعتماد در خلیج فارس شدهاند، جذب کند. دولت و دنیای تجارت ترکیه اقداماتی را برای هدایت سرمایهگذاریها از دبی به استانبول در بخشهای گردشگری، تجارت طلا، مالی و املاک آغاز کردهاند.
🔸 با این حال، جایگزینی دبی که با اقتصاد ۲۵۰ میلیارد دلاری و جمعیت ۴ میلیونی (که ۹۰ درصد آن را اتباع خارجی تشکیل میدهند)، از طریق مشوقهای مالیاتی و زیرساختهای لجستیکی سالانه میلیاردها دلار سرمایه جذب میکند، کار آسانی نیست. پرسش اساسی این است که آیا استانبول با ۱۵ میلیون نفر جمعیت، میتواند توجه سرمایهگذاران را از این قطب جهانی منحرف سازد؟
🔹 مراد ساغمان، بنیانگذار شرکت مشاوره استراتژی ساغام، معتقد است ترکیه از نظر زیرساختهای فناوری و لجستیک موقعیت خوبی دارد. وی با اشاره به آسیب دیدن فرودگاهها، مراکز تجاری و هتلهای دبی در اثر حملات موشکی ایران، تاکید میکند که سرمایهگذاران بینالمللی دچار وحشت شدهاند و استانبول میتواند در کوتاهمدت مقداری سرمایه جذب کند؛ اما برای رقابت در مقیاس دبی، نیازمند اقتصادی قوی و اعتماد تزلزلناپذیر به حاکمیت قانون است که ترکیه «هنوز به آنجا نرسیده است».
🔸 در همین راستا، احمد احسان اردم، مدیر کل مرکز مالی استانبول (IFC)، اعلام کرده است که در یک ماه و نیم گذشته بیش از ۶۰ جلسه مهم برگزار کردهاند که بیش از ۴۰ مورد از آنها ناشی از جستجوی سریع سرمایهگذاران برای «پناهگاههای امن» پس از وقوع جنگ بوده است. با این وجود، هنوز هیچ شرکتی گامهای مشخصی برای انتقال دفتر مرکزی خود به IFC برنداشته است.
🔹 بلومبرگ نیز در گزارشی فاش کرد که وزارت خزانهداری و دارایی در تلاش است مشوقهای مرکز مالی استانبول شامل کاهش ۷۵ درصدی مالیات شرکتی بر صادرات خدمات مالی و معافیت از مالیات تراکنشهای بانکی را در سراسر کشور گسترش دهد و پیشنویس آن بهزودی به پارلمان میرود. با وجود این مشوقها، حدود ۶۰ درصد از دفاتر اختصاصیافته به شرکتهای خصوصی در محوطه ۱.۳ میلیون متر مربعی IFC همچنان خالی است.
🔸 هماکنون، مرکز مالی استانبول عمدتاً میزبان نهادهای دولتی نظیر بانک مرکزی ، آژانس تنظیم و نظارت بانکی ، بانکهای زراعت، خلق، وقف و شرکت Epiaş است. در حال حاضر ۲۰ هزار نفر در این مرکز مشغول به کارند که پیشبینی میشود تا پایان سال ۲۰۲۶ با رسیدن به نرخ اشغال ۷۵ درصدی دفاتر، این رقم به ۴۰ هزار نفر برسد. مقامات IFC از ارائه آمار دقیق شرکتهای خارجی مستقر در این مرکز خودداری کردهاند.
🔹 پروفسور سینان آلچین، بنیانگذار 4ware Research، حجم سرمایه کشورهای خلیج فارس را نزدیک به ۲۰ تریلیون دلار (۶ درصد از کل سرمایه جهان) برآورد میکند. وی تصریح میکند که داراییهای نقدشونده خلیج فارس پیشتر به شرق آسیا (بهویژه سنگاپور) و ایالات متحده سرازیر شدهاند و انباشت باقیمانده در این منطقه، عمدتاً در بخش املاک، مسکن و هتلها متمرکز است.
🔸 در حوزه املاک، بوراک گولر، بنیانگذار Ler Properties، معتقد است استانبول نباید رشد عمودی دبی را کپی کند، بلکه باید بر املاک تجاری A+ متمرکز شود تا در یک چشمانداز ۵ ساله به جایگاهی مکمل و قوی دست یابد. در بخش جواهرات نیز، آیهان گونر با اشاره به سهم ۲۰ درصدی دبی در تجارت جهانی طلا، تاکید دارد که استانبول با ظرفیت پالایشگاهی و بورس طلای خود میتواند خلأ ناشی از بحران کنونی کشورهای آفریقایی و ترکزبان با دبی را پر کند.
🔹 پروفسور آلچین هشدار میدهد که فضای رعبآور جنگ، امید واهیِ «سرازیر شدن سرمایهها به سوی ما» را ایجاد کرده است. وی تاکید میکند که ترکیه تنها با اتکا به معافیت یا کاهش مالیاتی نمیتواند این سرمایههای عظیم را جذب کند، بلکه پیششرط قطعی برای جذب سرمایهگذاری مستقیم خارجی، پیشرفت ملموس در زمینههایی چون تقویت اعتماد به حاکمیت قانون و تضمین آزادی مطبوعات است.
منبع: دویچه وله (DW)
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ بازی همزمان «آتشافروز» و «آتشنشان»؛ خروج از ناتو برای حمایت از اسرائیل در برابر ترکیه!
🔹 جو کنت در انتقاد شدید از سیاستهای خاورمیانهای ایالات متحده، در حساب کاربری خود نوشت: «متأسفانه خروج احتمالی ما از ناتو برای پرهیز از گرفتاریها و درگیریهای خارجی نخواهد بود؛ بلکه ما ناتو را ترک خواهیم کرد تا در زمان تقابل و درگیری اجتنابناپذیر میان ترکیه و اسرائیل در سوریه، بتوانیم آزادانه در کنار اسرائیل بایستیم!»
🔸 وی در ادامه با اشاره به تحولات اخیر دمشق افزود: «این اتفاقات دقیقاً پس از آن رخ میدهد که ما با مداخله خود، به سرنگونی دولت سکولار سوریه کمک کردیم و یک سرکرده سابق القاعده/داعش (الجولانی) را به عنوان رئیسجمهور در آن کشور بر تخت نشاندیم.»
🔹 جو کنت در پایان با هشداری صریح به مقامات واشنگتن تأکید کرد: «زمان آن فرا رسیده است که از ایفای همزمان نقش "آتشافروز" و "آتشنشان" در خاورمیانه دست برداریم؛ این بازی دیگر به هیچوجه ارزشش را ندارد.»
⭕️ انتقاد تند داووداغلو از سکوت رهبران اسلامی و انفعال آنکارا در جنگ
🔹انتقاد از سکوت جهان اسلام
احمد داووداغلو، نخستوزیر پیشین و رهبر حزب «آینده» ترکیه، در نشست گروهی حزب خود در پارلمان، با انتقاد شدید از رویکرد انفعالی دولت ترکیه در قبال جنگ و تحولات منطقه، خواستار اتخاذ یک دیپلماسی فعال و پیشرو شد.
وی با اشاره به رویکرد رئیسجمهور آمریکا گفت: «یک مرد گستاخ که جهان در سلامت عقلی او تردید دارد، برمیخیزد و با نام خداوند شوخی و تمسخر میکند، اما رهبران جهان اسلام در برابر این ذلت سکوت میکنند. اگر ما اراده دفاع از نام پروردگارمان را نداریم، پس چرا در این دنیا زندگی میکنیم و اصلاً چرا سیاستورزی میکنیم؟ ترامپ گمان میکند تمدنها را ویران خواهد کرد؛ نرون هم هنگام به آتش کشیدن رم چنین تصوری داشت، اما ارزشهای انسانی پس از او نیز به حیات خود ادامه دادند. اگر در برابر نرونهای زمانه نتوانیم نقش اسپارتاکوسها را ایفا کنیم، نخواهیم توانست از وجدان بشریت دفاع نماییم.»
داووداغلو با تأکید بر اینکه ترکیه نباید صرفاً با منطق «ماری که به من کاری ندارد هزار سال زنده بماند» تماشاگر این جنگ باشد، از تلاشهای پنهان خود برای کمک به دولت پرده برداشت: «هنگام قدم زدن در استانبول و اسکیشهر، بسیاری از برادرانم در حزب عدالت و توسعه درِ گوش من گفتند: "استاد، خواهش میکنیم به رئیس (اردوغان) کمک کن. او در این شرایط جنگی به کمک نیاز دارد."
⭕️ از حواشی این راهپیمایی، حضور شخصی با پرچم پهلوی و فحاشی به مردم حاضر در این راهپیمایی بود که باعث درگیری بین این شخص و شرکت کنندگان در راهپیمایی شد.
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ تهدید جنگ ایران برای ترکیه: آنکارا حتی در حاشیه نیز با پسلرزهها روبروست
✍️ آصلی آیدین تاشباش
🔹 ترکیه تمام تلاش خود را به کار بسته تا از جنگ ایران دور بماند و با دقت بیطرفی خود را حفظ کند. سیاستمداران آنکارا این رویکرد را با استناد به «بازی متوازن» ترکیه در جنگ جهانی دوم به عنوان یکی از طلاییترین فصول دیپلماسی خود توجیه میکنند. اما برخلاف دهههای ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰، ترکیه امروز به دنبال نقشی بزرگتر در صحنه جهانی است؛ هرچند هنوز فاقد قدرت اقتصادی یا نظامی لازم برای شکلدهی به حوادث مطابق با شرایط خود است.
🔸 وابستگی دفاعی ترکیه به متحدانش، پاشنه آشیل این کشور شده است. خرید سیستم S-400 روسیه در سال ۲۰۱۹ منجر به اخراج ترکیه از برنامه F-35 و تحریمهای آمریکا شد. اکنون آنکارا در حالی که این سیستم را فعال نکرده، فاقد دفاع هوایی کافی برای مقابله با موشکهای بالستیک ایرانی است که از ماه مارس وارد حریم هواییاش شدهاند. در واقع، این رهگیرهای ناتو و نه سلاحهای ترکی بودند که چهار موشک ایرانی هدفگیرنده رادار ناتو و پایگاه اینجرلیک را ساقط کردند.
🔹 رابطه ترکیه با ایران، «همزیستی رقابتی» است. علیرغم رقابتهای تاریخی صفوی-عثمانی و اختلافات فعلی در عراق، سوریه و قفقاز، آنکارا به هیچ وجه خواهان شکست کامل یا فروپاشی ایران نیست. از نظر آنکارا، یک ایران متلاشیشده که منجر به موج پناهجویان و تحریک جداییطلبی کُردی شود، به مراتب خطرناکتر از بقای یک رژیم متخاصم اما مقتدر در تهران است.
🔸 جبهه کُردی: جنگ در مرزهای شرقی میتواند روند صلح با PKK را که در سال ۲۰۲۵ با فراخوان عبدالله اوجالان جانی دوباره گرفته بود، نابود کند. آنکارا به شدت نگران ایده ترامپ برای تسلیح کردهای ایران است. هرگونه اتحاد جدید آمریکا با کردها، رویاهای استقلالطلبانه را در کل منطقه بیدار کرده و نه تنها روند صلح داخلی، بلکه ادغام کردهای سوریه در رژیم جدید این کشور را نیز با بنبست مواجه میکند.
🔹 عدم توازن قدرت با اسرائیل: آنکارا به شدت نگران نفوذ فزاینده اسرائیل در واشنگتن و منطقه است. از دیدگاه ترکیه، جنگ اسرائیل علیه ایران تلاشی برای بازطراحی منطقه با زور و «محاصره ترکیه» است. همکاریهای دفاعی اسرائیل با یونان و قبرس و حملات تلآویو به پایگاههایی در سوریه که مورد نظر ترکیه بود، این هراس را تقویت کرده است. آنکارا نمیخواهد نظم پساجنگ توسط برتری اسرائیل و پیشبینیناپذیری آمریکا تعریف شود.
🔸ترکیه به استراتژی منسجمی نیاز دارد که ثبات داخلی با کردها را حفظ، مرزها را ایمن و خود را به عنوان قطب اتصال انرژی و تجارت منطقه معرفی کند. بیطرفی شاید تصمیمی درست به نظر برسد، اما اگر ترکیه میخواهد از این آشوب منطقهای به جای آسیبدیدگی، با امنیت بیشتر خارج شود، نمیتواند کاملاً در حاشیه بماند.
منبع: Foreign Affairs
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ چرا اتحادیه اروپا به نفوذ ترکیه در بالکان غربی نیاز دارد؟
✍️باتو کینایگیت
🔹 بالکان غربی بار دیگر به کانون رقابتهای ژئوپلیتیک تبدیل شده است و در این میان، نقش ترکیه به عنوان یک قدرت منطقهای «نظمساز»، بیش از هر زمان دیگری برای ثبات اروپا حیاتی به نظر میرسد. تحلیلگران معتقدند اتحادیه اروپا برای مهار نفوذ روسیه و چین در این منطقه، گریزی از همکاری راهبردی با آنکارا ندارد.
🔸 ترکیه به دلیل پیوندهای عمیق تاریخی، فرهنگی و مذهبی، از نفوذ نرمی در بالکان برخوردار است که هیچ قدرت غربی دیگری نمیتواند با آن رقابت کند. این نفوذ تنها به بوسنی و هرزگوین یا آلبانی محدود نمیشود، بلکه روابط پراگماتیک ترکیه با صربستان نیز نشاندهنده توانایی آنکارا در برقراری تعادل میان بازیگران متضاد در منطقه است.
🔹 یکی از دلایل اصلی نیاز اروپا به ترکیه، «امنیت انرژی و کریدورهای لجستیکی» است. بالکان غربی مسیر اصلی انتقال انرژی و کالا از ترکیه به قلب اروپا محسوب میشود. در شرایطی که امنیت مسیرهای دریایی با چالش مواجه شده، ثباتِ بالکان برای حفظ جریان تجارت در «کریدور میانی» اهمیتی دوچندان یافته است.
🔸 از سوی دیگر، نفوذ فزاینده روسیه در بلگراد و سرمایهگذاریهای سنگین چین در زیرساختهای منطقه، بروکسل را نگران کرده است. در این فضا، ترکیه به عنوان یک عضو ناتو که زبان منطقه را میفهمد، میتواند به عنوان سدی در برابر نفوذ قدرتهای غیرمنطقهای عمل کرده و مانع از بازگشت تنشهای قومی و مرزی شود.
🔹 نویسنده تأکید میکند که اتحادیه اروپا باید از نگاه «رقابتی» به حضور ترکیه در بالکان دست برداشته و به سمت یک «شراکت تکمیلی» حرکت کند. ترکیه نه به عنوان جایگزینی برای اتحادیه اروپا، بلکه به عنوان کاتالیزوری برای ادغام منطقهای و تثبیت صلح در «حیاط خلوت» اروپا عمل میکند.
🔸 ثبات بالکان غربی بدون مشارکت فعال ترکیه، یک هدف دستنیافتنی به نظر میرسد. واگرایی میان بروکسل و آنکارا در این منطقه تنها به نفع بازیگرانی خواهد بود که به دنبال بیثباتی در مرزهای شرقی اروپا هستند. همکاری در بالکان میتواند مدلی برای بازسازی روابط کلان ترکیه و اتحادیه اروپا در سال ۲۰۲۶ باشد.
منبع: Türkiye Today
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ داداش، خیر باشد! آیا این تبریک شایسته صهیونیستهای خونآشام است؟
✍️ مصطفی جیلان
🔹 ماههاست که در غزه خون به پا شده است. شبکه تروریستی صهیونیستی اسرائیل، از نوزادان در گهواره تا پیرمردان کمرخمیده، دستکم ۷۲ هزار و ۵۶۲ غیرنظامی بیگناه را بیرحمانه قتلعام کرده است. این خونآشامها به غزه هم بسنده نکرده و اکنون در لبنان و ایران به دنبال فرصتی برای گسترش نقشه کشتار خود هستند.
🔸 تعجبی ندارد که اربابان امپریالیست غربی از این باند نسلکش حمایت کنند و «روز استقلال» پوشالی آنها را در سرزمینهای اشغالی فلسطین جشن بگیرند؛ کفر، ملتی واحد است. اما آنچه قلب ما را به درد میآورد و ما را عمیقاً تکان میدهد، حرکتی است که از سوی کسانی آمد که آنها را «قارداش» (داداش) خطاب میکنیم.
🔹 وزارت امور خارجه آذربایجان کشوری که ما با شعار «دو دولت، یک ملت» همواره در کنارش ایستادهایم در حساب رسمی خود در شبکه X، هفتاد و هشتمین سالگرد روز استقلال اسرائیل را تبریک گفت! در حالی که خون هزاران مسلمان هنوز خشک نشده، در آن پست شرمآور آمده است: «صمیمانهترین تبریکات خود را به دولت و مردم اسرائیل عرض میکنیم. روز استقلال مبارک، اسرائیل!»
🔸 به این هم بسنده نکرده و پوستری با تصویری از تلآویو تهیه کرده و پرچم آذربایجان را در کنار پرچم صهیونیستهای قاتل قرار دادهاند. داداش، خیر باشد! این تبریک برای چیست و عید کیست؟ چه چیزی را در این دولت تروریستی که بر روی اراضی اشغالی اسلام و با خون و اشک مظلومان بنا شده، تبریک میگویید؟
🔹 این اقدام با موجی از اعتراضات گسترده در ترکیه و جهان اسلام روبرو شده است. دهها هزار کاربر باوجدان در فضای مجازی به این «گرفتگی عقلانی» معترض شدهاند. دولت علیاف متهم است که با حمایت علنی از صهیونیستهایی که با اشغال فلسطین دولت ساختهاند، در واقع به صورت معنوی در آن نسلکشی خونین شریک شده است.
🔸 سیاست، دیپلماسی و منافع بینالدولتی باید مرز و اخلاقی داشته باشد. برادری به معنای رضایت دادن به ظلم نیست، بلکه ایستادن در برابر ظالم است. وظیفه «قارداش» این نیست که بر پشت قاتل دست نوازش بکشد، بلکه باید مرهمی بر زخم خونین امت باشد. امیدواریم مدیریت باکو از این موضع شرمآور که آب به آسیاب صهیونیستها میریزد، هرچه سریعتر بازگردد.
منبع: yeniakit
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ موضعگیری زهران ممدانی درباره نسل کشی ارامنه: جنگ قرهباغ ادامه نسل کشی ارامنه بود
🔸 پیام زهران ممدانی شهردار نیویورک در شبکه اجتماعی x: امروز صد و یازدهمین سالگرد نسلکشی ارامنه است. در حالی که ما یاد ۱.۵ میلیون ارمنی را که توسط امپراتوری عثمانی در سراسر ترکیه، سوریه و ارمنستان امروزی به قتل رسیدند گرامی میداریم، باید قاطعانه اجازه ندهیم تاریخ تکرار شود.
🔹 در سال ۲۰۲۰، نیروهای نظامی جمهوری آذربایجان و ترکیه عملیاتی را آغاز کرده و به جمعیت ارمنی ساکن در منطقه قرهباغ کوهستانی حمله کردند.در سال ۲۰۲۳، جمهوری آذربایجان بیش از ۱۰۰ هزار ارمنی را از قرهباغ کوهستانی اخراج کرد. این اقدام، در واقع تداوم همان کارزار نسلکشی است که بیش از ۱۰۰ سال پیش علیه این جمعیت آغاز شده بود.
🔸 در این روز یادبود، ما موضع خود را صراحتاً اعلام کرده و حق مردم ارمنستان و همه مردم جهان برای برخورداری از آزادی، امنیت و حق خودمختاری و تعیین سرنوشت را مجدداً تأیید میکنیم.
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ ترکیه در پالمیرا سوریه پایگاه نظامی جدید تأسیس میکند
🔹 دولت سوریه یک منطقه استراتژیک نظامی در پالمیرا، واقع در شرق این کشور را به ترکیه واگذار کرده است. بر اساس مفاد این توافق، منطقه مذکور وضعیت «قلمرو نظامی حاکمیتی» پیدا کرده و مستقیماً تحت کنترل و فرماندهی کامل آنکارا فعالیت خواهد کرد.
🔸 مقامات مطلع تأکید دارند که زیرساختهای نظامی برنامهریزیشده در پالمیرا، از حیث مقیاس و ظرفیت لجستیکی بسیار قابلتوجه خواهد بود. هدفگذاری استراتژیک این پروژه آن است که از نظر گستردگی و اهمیت ژئوپلیتیک، مشابه «پایگاه هوایی رامشتاین» متعلق به ایالات متحده در آلمان باشد.
🔹 طبق گزارش منابع دیپلماتیک، ترکیه از طریق مجاری رسمی، تمامی بازیگران کلیدی در سطح جهانی از جمله سازمان ملل متحد، ایالات متحده و روسیه را در جریان این تحول قرار داده است. هدف از این اقدام دیپلماتیک، جلوگیری از هرگونه سوءتفاهم احتمالی و رعایت ملاحظات مربوط به موازنه بینالمللی عنوان شده است.
🔸 بیانیه رسمی صادر شده از سوی آنکارا در این خصوص، حامل پیام قاطعیت نظامی است. در این بیانیه صراحتاً هشدار داده شده است: «کوچکترین حمله به حضور نظامی ما که در این منطقه تأسیس خواهد شد، با سختترین و سازشناپذیرترین سطح از قدرت پاسخ داده خواهد شد.»
🔹 کارشناسان امنیتی ارزیابی میکنند که ایجاد این ساختار نظامی جدید در پالمیرا، علاوه بر ارتقای چشمگیر نفوذ نظامی و ژئوپلیتیک ترکیه در خاورمیانه، این ظرفیت را دارد که موازنه قدرت در میدان معادلات سوریه را به طور بنیادین بازطراحی کند.
منبع: mirathaber
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ باراک در بحبوحه تشدید جنگ لفظی، خصومت اسرائیل و ترکیه را لفاظی صرف خواند و آن را رد کرد
🔹 تام باراک، فرستاده ویژه ایالات متحده، تنشهای اخیر میان ترکیه و اسرائیل را صرفاً «لفاظی» توصیف کرد و در جریان مجمع دیپلماسی آنتالیا در ۱۷ آوریل، آنکارا و تلآویو را به همکاری در پروژههای امنیت منطقهای و انرژی تشویق نمود. او با صراحت تأکید کرد: «من فکر میکنم ترکیه کشوری نیست که بتوان با آن درافتاد.»
🔸 این ارزیابی در تقابل مستقیم با لفاظیهای خصمانه اخیر مقامات دو طرف قرار دارد؛ جایی که نفتالی بنت، نخستوزیر پیشین اسرائیل، ترکیه را «ایران بعدی» خواند و احتمال جنگ قریبالوقوع را مطرح کرد. در مقابل، اردوغان حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به ایران را «نقض آشکار» قوانین بینالمللی دانست و افزود: «ما به عنوان همسایه و برادر، در درد مردم ایران شریک هستیم.»
🔹 باراک این خصومتها را ناشی از گزارشهای جنجالی رسانهها دانست، نه یک درگیری واقعی. او اشاره کرد که رسانههای تلآویو نقشه «امپراتوری عثمانی نسخه ۲.۰» (از وین تا مالدیو) را ترسیم میکنند و رسانههای استانبول از «اسرائیل بزرگ» سخن میگویند. هر دو کشور سیاستهای توسعهطلبانه دارند؛ اسرائیل در سه سال گذشته اراضی جدیدی در غزه، کرانه باختری، لبنان و سوریه اشغال کرده و ترکیه بخشهای وسیعی از شمال سوریه و عراق را در کنترل دارد، اما هیچیک قلمرو دیگری را به چالش نکشیدهاند.
🔸 فرستاده ترامپ، ترکیه را کلید امنیت انرژی اسرائیل دانست و تصریح کرد: «همه چیز از جمله فیبر نوری، نفت، گاز و دادهها از طریق ترکیه (از مبدأ آذربایجان و ارمنستان) میآید.» بر اساس دادهها، اسرائیل ۴۶ درصد از نفت خود را از جمهوری آذربایجان و از طریق خط لوله باکو-تفلیس-جیحان ترکیه به بندر حیفا تأمین میکند. روسیه نیز با تأمین ۲۸ درصد واردات، دومین منبع نفتی اسرائیل است.
🔹علیرغم محکومیتهای علنی اردوغان علیه نسلکشی در غزه، او هیچ اقدامی برای قطع صادرات نفت به ارتش اسرائیل انجام نداده است؛ ارتشی که بیش از ۷۲,۰۰۰ فلسطینی (عمدتاً زنان و کودکان) را کشته است. باراک استدلال کرد که همسویی اسرائیل با ترکیه، ابوظبی و در آینده با عربستان سعودی، تنها کلید رفاه مردم اسرائیل است.
🔸 در زمینه ترتیبات پساجنگ، باراک پیشنهاد داد که اسرائیل، ترکیه را برای ورود به «نیروی تثبیت بینالمللی» ترغیب کند؛ نیرویی که توسط دونالد ترامپ برای مدیریت اشغال غزه پس از آتشبس سپتامبر با حماس تأسیس شده است. باراک گفت: «هوشمندانهترین کار برای اسرائیل، ترغیب و در آغوش کشیدن ترکیه برای ورود به این نیرو است.»
🔹 باراک در بخش پایانی سخنانش به موضوع سوریه پرداخت و مدعی «فرمانبرداری دمشق از اسرائیل» شد. او گفت سوریه تحت رهبری احمد الشرع «هرگز گلولهای به سمت اسرائیل شلیک نکرده و دائماً برای گفتگو اعلام آمادگی کردهاند.» او پیشبینی کرد که توافق عدم تجاوز و عادیسازی با سوریه، زودتر از لبنان محقق خواهد شد.
🔸 این عادیسازی در حالی مطرح میشود که اسرائیل علاوه بر بلندیهای جولان، اراضی جدیدی را نیز که بلافاصله پس از روی کار آمدن الشرع در دسامبر ۲۰۲۴ اشغال کرده بود، در کنترل دارد. باراک با وجود اذعان به اینکه نتانیاهو «اهمیتی به مرزها نمیدهد»، تأکید کرد که سوریها در برابر تهاجمات مکرر ارتش اسرائیل «صبر فوقالعادهای» نشان دادهاند و تقابل با اسرائیل «هیچ فایدهای ندارد».
منبع: The cradle
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ سناتور آمریکایی تحت حمایت AIPAC: ترکیه هرگز به جنگندههای F-35 دست نخواهد یافت
🔹 جان فترمن، سناتور دموکرات ایالت پنسیلوانیا، در اظهاراتی قاطعانه اعلام کرد که تحت هیچ شرایطی از بازگشت ترکیه به برنامه جنگندههای نسل پنجم F-35 حمایت نخواهد کرد. این موضعگیری که در بحبوحه تلاشهای دیپلماتیک آنکارا برای حل اختلافات دفاعی صورت گرفته، نشاندهنده بنبست عمیق در روابط نظامی میان دو عضو کلیدی ناتو است.
🔸 فترمن که به عنوان یکی از دریافتکنندگان اصلی کمکهای مالی از کمیته روابط عمومی آمریکا و اسرائیل (AIPAC) شناخته میشود، دلیل اصلی مخالفت خود را فراتر از مسائل فنی سامانه S-400 دانست. او تأکید کرد که سیاستهای منطقهای ترکیه، بهویژه مواضع این کشور در قبال اسرائیل و حمایت از حماس، آنکارا را از دایره متحدان «قابل اعتماد» برای دریافت چنین تکنولوژی پیشرفتهای خارج کرده است.
🔹 این سناتور آمریکایی با اشاره به لزوم حفظ «برتری نظامی کیفی» اسرائیل در منطقه، تصریح کرد که تجهیز ترکیه به F-35 میتواند توازن قوا را به ضرر متحد اصلی واشینگتن در خاورمیانه تغییر دهد. این استدلال نشان میدهد که حتی در صورت حل چالش سامانه روسی S-400، موانع سیاسی و لابیهای قدرتمند در واشینگتن همچنان سدی نفوذناپذیر خواهند بود.
🔸 در حالی که دولت ترکیه امیدوار بود با تصویب عضویت سوئد در ناتو و برخی انعطافهای فنی، راه برای خرید این جنگندهها باز شود، سخنان فترمن بازتابدهنده فضای حاکم بر کنگره است. او صراحتاً بیان کرد که «اعتماد فروپاشیده» با معاملات کوتاهمدت بازسازی نمیشود و ترکیه باید بین نزدیکی به محورهای مخالف غرب و دریافت تسلیحات پیشرفته آمریکایی، یکی را انتخاب کند.
🔹 تحلیلگران معتقدند نفوذ مالی AIPAC بر قانونگذاران آمریکایی نظیر فترمن، لایه جدیدی از پیچیدگی را به پرونده F-35 اضافه کرده است. این امر نشان میدهد که پرونده دفاعی ترکیه دیگر نه در پنتاگون، بلکه در راهروهای سیاسی کنگره و تحت تأثیر مستقیم متغیرهای مربوط به امنیت اسرائیل و رقابتهای شرق مدیترانه گره خورده است.
🔸 این سناتور تأکید کرد که ایالات متحده نباید تکنولوژی حساس رادارگریز خود را در اختیار دولتی قرار دهد که مواضع تند و غیرقابل پیشبینی در قبال متحدان واشینگتن اتخاذ میکند. این اظهارات تیر خلاصی بر امیدهای کوتاهمدت آنکارا برای نوسازی ناوگان هوایی خود با پیشرفتهترین پرنده جنگی جهان محسوب میشود.
منبع: Türkiye Today
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ تحلیل بی بی سی ترک: «در حال ورود به بزرگترین بحران انرژی تاریخ هستیم»
✍️ الکسی کالمیکوف
🔹 تحلیلگران ارشد انرژی هشدار میدهند که بزرگترین بحران جهانی انرژی در تاریخ تازه در حال آغاز است. حتی یک آتشبس موقت یا پایان جنگ ایالات متحده و اسرائیل با ایران، نمیتواند جهان را به دوران پیش از جنگ و عصر نفت و گاز ارزان بازگرداند. خروج از این وضعیت به ۶ دلیل کلیدی، بسیار طولانی و پرهزینه خواهد بود.
🔸 ۱. بحران کمبود نفت در آستانه ظهور: زمان انتقال نفت از خلیج فارس به خریداران حدود یک تا یک و نیم ماه است. از آنجا که تنگه هرمز از ابتدای جنگ (۱.۵ ماه پیش) عملاً بسته بوده، جهان تازه از این لحظه با خلاء فیزیکی عرضه مواجه میشود. فاتح بیرول، رئیس IEA هشدار میدهد که در ماه آوریل، شکاف عرضه دو برابر شده و احتمال جیرهبندی انرژی در بسیاری از کشورها جدی است.
🔹 ۲. فاجعه در بازار گاز طبیعی: پیش از جنگ، جهان به سمت LNG حرکت کرد تا از باجخواهی گازی روسیه رها شود، اما جنگ ایران نشان داد این مسیر چقدر شکننده است. قطر ۲۱٪ از عرضه جهانی LNG را بر عهده داشت که عملاً هیچ جایگزینی در جهان ندارد. برخلاف نفت، برای گاز قطر هیچ مسیر جایگزینی جهت دور زدن تنگه هرمز وجود ندارد و اعتبار LNG به عنوان یک سوخت مطمئن فرو پاشیده است.
🔸 ۳. ویرانی زیرساختهای تولید: مسئله فقط بازگشایی تنگه هرمز نیست؛ یک ماه و نیم بمباران، بیش از ۴۰ تأسیسات بزرگ نفت و گاز را در خاورمیانه تخریب کرده است. ۱۷٪ از ظرفیت مجتمع عظیم «راس لفان» در قطر توسط موشکهای ایران از کار افتاده و به دلیل نیاز به قطعات و آلیاژهای خاص، بازسازی آن ۳ تا ۵ سال زمان میبرد. حملات پهپادی به امارات، کویت و عراق نیز میلیاردها دلار خسارت به بار آورده است.
🔹 ۴. بحران نقدینگی و سرمایه: پیش از جنگ، کشورهای منطقه قصد داشتند سرمایههای خود را صرف افزایش تولید کنند، اما اکنون این بودجهها صرف بازسازی ویرانهها و خریدهای تسلیحاتی خواهد شد. از سوی دیگر، دولتهای مصرفکننده برخلاف دوران کرونا، به دلیل تورم بالا و بدهیهای سنگین، دیگر قدرت مالی کافی برای حمایت از صنایع و خانوارها در برابر قیمتهای سرسامآور را ندارند.
🔸 ۵. اتمام ذخایر استراتژیک: کشورهای غربی برای جلوگیری از انفجار قیمتها، ۴۰۰ میلیون بشکه از ذخایر استراتژیک خود را به بازار تزریق کردند. این مداخله که تنها بخشی از کسری ۱۰ تا ۱۲ میلیون بشکهای نفت ایران و منطقه را پوشش میدهد، نهایتاً تا ۴ ماه دیگر دوام میآورد. پس از آن، دولتها مجبورند برای امنیت ملی خود، اقدام به خرید و پر کردن مجدد ذخایر کنند که خود باعث جهش دوباره قیمتها میشود.
🔹 ۶. از بین رفتن امنیت پایدار: حتی با سکوت اسلحه، خاورمیانه دیگر به عنوان یک منبع انرژی «قابل اعتماد» شناخته نخواهد شد. تنشهای دائمی میان ایران و آمریکا و تهدیدات حوثیها در دریای سرخ، ریسک سرمایهگذاری را بالا برده و هزینههای بیمه و حملونقل را به طور دائمی افزایش داده است؛ هزینهای که در نهایت تا سالها از جیب مصرفکننده نهایی پرداخت خواهد شد.
منبع: bbc turkce
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ دین در آذربایجان شوروی: میان الله و کگب
✍️ جمیل حسنلی (مورخ برجسته آذربایجانی)
🔹 در دوران اتحاد جماهیر شوروی، از جمله در آذربایجان، حیات دینی بهویژه اسلام و پیروان آن دوره دراماتیک و دشواری را پشت سر گذاشت. طی ۵۰ سال پایانی حاکمیت شوروی، نبردی آشکار و پنهان برای کنترل مذهب میان «کگب» و «الله» در جریان بود؛ نبردی که در آن، طبق ایدئولوژی کمونیستی، نام کگب همواره با حروف بزرگ و کلمه الله در گفتمان رسمی اغلب با حروف کوچک نوشته میشد.
🔸 در دهههای ۱۹۲۰ و ۱۹۳۰، ماشین تبلیغات آتئیستی (خداستیزی) در سراسر اتحاد جماهیر شوروی از جمله آذربایجان به شدت گسترش یافت. سرکوب مذهب و روحانیون در آذربایجان بسیار پیشتر از سال ۱۹۳۷ (سال سرکوبهای دستهجمعی استالین) آغاز شده بود. در این دوره، محققان برجسته اسلامی دستگیر، تبعید و اعدام شدند و نهادهای مذهبی شامل کلیساها و کنیسههای مرکز باکو نیز تخریب یا تغییر کاربری یافتند.
🔹 با آغاز جنگ جهانی دوم، رهبری شوروی رویکردی مداراجویانهتر در قبال مذهب اتخاذ کرد. این چرخش کاملاً پراگماتیک بود: مقامات برای بسیج ارتش، جمعآوری کمکهای مالی برای جنگ و صدور فراخوان جهانی برای «جهاد علیه نازیسم» به حمایت رهبران مذهبی نیاز داشتند. نمونه بارز آن، فراخوان سال ۱۹۴۴ شیخالاسلام آخوند آقا علیزاده خطاب به مسلمانان جهان بود.
🔸 در سالهای نخست جنگ، گزارشهای اطلاعاتی نشان میداد که سربازان تازهنفس پیش از اعزام به جبهه با قرآن بدرقه میشوند و دعاهای «ضدگلوله» در آستر لباس آنها دوخته میشود. با توجه به نیاز مبرم ارتش، کمیساریای امنیت دولتی هیچ دخالتی در این رویهها نکرد و مسکو برای نشان دادن چهرهای غیرآتئیستی به مرزهای جنوبی، نهادهای مذهبی رسمی از جمله «اداره روحانیت مسلمانان ماوراءقفقاز» را در ۱۴ آوریل ۱۹۴۴ در باکو احیا نمود.
🔹 ریاست این اداره بر عهده آخوند ملا آقا علیزاده بود؛ روحانی روشنفکری که در حوزه های علمیه بغداد و نجف تحصیل کرده بود. مسکو برای گسترش نفوذ خود در شرقِ مسلمان، وی را در یک سفر ۳۴ روزه (از ۲۲ مه تا ۲۶ ژوئن ۱۹۴۵) به ایران اعزام کرد. او در مساجد تبریز، تهران، قم و مشهد سخنرانی کرد و با محمدرضا شاه پهلوی دیدار داشت؛ دیداری که استپان یملیانف، کمیسر امنیت دولتی آذربایجان، گزارش مخفیانه ۲۲ صفحهای از آن را مستقیماً به مسکو ارسال کرد.
🔸 با این حال، این استراتژیِ تسامح تداوم نیافت. اندکی پس از جنگ و با روی کار آمدن سیاستهای ایدئولوژیک آندری ژدانف (دبیر کمیته مرکزی)، کارزار مسکو علیه مذهب از سر گرفته شد. تا اواخر دهه ۱۹۴۰، وزارت امنیت دولتی نظارت همهجانبه بر روحانیون را احیا کرد. در سال ۱۹۵۵، آناتولی گوسکوف، رئیس کگب آذربایجان، گزارش مفصلی از پرونده موسوم به «اسلامگرایان» به مسکو فرستاد و افرادی چون میر محمد کاظموف و ملا حسین تیموروف را به اتهام واهی «جاسوسی و ارتباط با اطلاعات ایران» (که در عمل تنها وارد کردن غیرقانونی جزوات مذهبی بود) تحت پیگرد قرار داد.
🔹 پس از درگذشت آقا علیزاده در سال ۱۹۵۴، میرمحسن حکیمزاده، که او نیز دانشآموخته مشهد و نجف بود، به ریاست اداره روحانیت انتخاب شد. وی که در سال ۱۹۲۸ دستگیر و کتابخانهاش توسط نهادهای سیاسی مصادره شده بود، پس از مرگ استالین و برگزاری کنگره بیستم حزب کمونیست، کوشید از آزادسازی نسبی جامعه استفاده کرده و برای افتتاح مساجد جدید، پخش اذان از منارهها و ساخت مدارس دینی جدید فشارهای دیپلماتیک وارد کند.
🔸 حکیمزاده شخصیتی به شدت پایبند به اصول فقهی بود. در رویدادی قابل تأمل در سپتامبر ۱۹۵۸، پس از مرگ محمود علیاف، وزیر امور خارجه جمهوری شوروی سوسیالیستی آذربایجان، همسر وی از حکیمزاده خواست تا نماز میت را اقامه کند. اما از ترس عواقب سیاسیِ آوردن جسد یک مقام ارشد حزب به مسجد، درخواست اقامه «نماز غیابی» (بدون حضور پیکر) را مطرح کرد. حکیمزاده با قاطعیت این مصلحتاندیشی سیاسی را رد کرد و پاسخ داد که اقامه نماز میت بدون حضور جسد از نظر شرعی غیرممکن است.
منبع: Jam-news
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️چرا ترکیه پس از جنگ ایران به یک قدرت منطقه ای کلیدی تبدیل خواهد شد
✍️ طه اوزهان
🔹 یک ایران تضعیفشده یا بدتر از آن، ایرانی که به یک دولت فروپاشیده تبدیل شود خاورمیانه را به ثبات نخواهد رساند، بلکه منطقه را بیشتر به ورطه هرجومرج خواهد کشاند. چنین پیامدی توازن قوا را تغییر داده، به گسترش کنترل سرزمینی اسرائیل منجر شده و با افزایش شکنندگی در عراق و سوریه، موج جدیدی از درگیریهای مرزی و پناهجویان را رقم خواهد زد.
🔸 در این میان، هیچ کشوری به اندازه ترکیه مستقیماً تحت تأثیر قرار نخواهد گرفت و هیچ بازیگر منطقهای نیز به اندازه آنکارا برای مدیریت نظم پس از این بحران، نقشی محوری نخواهد داشت. ترکیه و ایران تنها دو کشور بزرگ خاورمیانه نیستند، بلکه از قدیمیترین دولتهایی هستند که مرزهای مشترکشان از قرن هفدهم تاکنون تغییری نکرده است و تاریخ، فرهنگ،زبان و مسیرهای سیاسی آن ها قرن هاست در هم تنیده اند.
🔹 نگاهی به قرن بیستم، تجربیات تاریخی مشترک و عمیق ایران و ترکیه را نشان میدهد؛ از انقلابهای مشروطه و پروژههای سکولاریسم گرفته تا کودتا علیه نخستوزیران منتخب (مصدق در ایران و مندرس در ترکیه). در اواسط قرن نیز، در حالی که با شکست ملیشدن نفت در ایران، شاه یک حکومت مقتدر طرفدار غرب بنا کرد، ترکیه با پیوستن به ناتو، گرفتار رژیم قیمومیت نظامی شد که توسعه دموکراتیک آن را برای دههها محدود ساخت.
🔸 در اواخر دهه ۱۹۷۰، التهابات خیابانی در هر دو کشور اوج گرفت که در ایران به وقوع انقلاب و در ترکیه به یک کودتای خونین نظامی ختم شد. با آغاز دهه ۱۹۸۰ نیز، هر دو کشور گرفتار بحرانهای مرگبار و طولانی شدند؛ تهران وارد جنگی ویرانگر با عراق گردید و در ترکیه، انسداد سیاسی بستر را برای ظهور «پکک» و آغاز درگیریهای داخلیِ خونینی فراهم کرد که بیش از چهار دهه به طول انجامید.
🔹 اشغال عراق توسط آمریکا در سال ۲۰۰۳ نقطه عطفی برای هر دو کشور بود. سقوط صدام حسین خلأ ژئوپلیتیکی بزرگی ایجاد کرد که تهران با اتکا به درآمدهای نفتی و شبکههای نیابتی در عراق آن را پر کرد. در طول دهه ۲۰۱۰، آنکارا و تهران در دو سوی متضاد آشوبهای منطقهای ایستادند؛ ترکیه از حرکات تغییرخواهانه بهار عربی حمایت کرد، در حالی که ایران برای حفظ وضع موجود، بهویژه در سوریه، مداخله نظامی کرد.
✅بنابراین: ترکیه نمی تواند و نخواهد توانست ایران را همان طور که کشورهای خلیج فارس، اسرائیل یا غرب می بینند، ببیند.
🔸اکنون با رویارویی مستقیمتر اسرائیل و آمریکا با ایران، منطقه در آستانه نقطه عطف دیگری است. فروپاشی احتمالی ایران میتواند پویاییهای بیثباتکنندهای مشابه سال ۲۰۰۳ ایجاد کند. در این سناریو، توسعهطلبی سرزمینی اسرائیل شتاب گرفته و احتمال میرود واشنگتن الحاقات جدیدی (همانند بلندیهای جولان) را به رسمیت بشناسد و اسرائیل کنترل خود را بر کرانه باختری، غزه، لبنان و سوریه تثبیت کند.
🔹 پیامدهای این وضعیت برای ترکیه فوری و ملموس خواهد بود: نخست، بیثباتی در عراق و سوریه امنیت و تجارت ترکیه را مستقیماً تهدید میکند. دوم، رسمی شدن الحاقات اسرائیل، قطببندی منطقه را تشدید کرده و چشمانداز راهحلهای دیپلماتیک را از بین میبرد. سوم، یک ایران تضعیفشده، شرایط را برای رشد مجدد شبکههای تروریستی فرامرزی در خلأهای قدرت فراهم میآورد.
🔸 چهارم، روابط ترکیه و آمریکا ممکن است وارد دوره جدیدی از تنش شود، بهویژه اگر سیاستهای واشنگتن عامل بیثباتی تلقی گردد. پنجم، دیدگاههای رقابتی ژئوپلیتیک میان ترکیه و کشورهای خلیج فارس میتواند به یک شکاف ساختاری تبدیل شود؛ چرا که چارچوب منطقهای مبتنی بر برتری انحصاری اسرائیل، با منافع استراتژیک آنکارا همخوانی ندارد و مسیر انتخابی عربستان سعودی (در کنار قطر به عنوان متحد طبیعی ترکیه) در این میان تعیینکننده خواهد بود.
🔹 تضعیف ایران خودبهخود توازن ایجاد نخواهد کرد، بلکه خلأیی میسازد تا بازیگران جاهطلبتر نفوذ خود را گسترش دهند. ترکیه به عنوان توانمندترین بازیگر دولتی منطقه که دارای تجربه نظامی و دیپلماتیک در جبهههای متعدد است، وارد این دوران میشود. با این حال، آنکارا باید استراتژی جاهطلبانهای را با هدف «ایجاد تعادل» و نه «سلطه» دنبال کند: جلوگیری از توسعهطلبی سرزمینی، محدود کردن جنگهای نیابتی و تقویت حاکمیت دولتها.
🔸 درس اصلی دو دهه گذشته روشن است: حذف یا تضعیف یک قدرت بزرگ منطقهای، رقابت را از بین نمیبرد، بلکه آن را بازتوزیع میکند. اگر ایران تجزیه شود یا به یک دولت فروپاشیده تبدیل گردد، خاورمیانه به هیچ وجه آرامتر نخواهد شد. اینکه خاورمیانه به سمت ثبات برود یا فروپاشی مجدد، تا حد زیادی به نحوه استفاده آنکارا از نفوذ خود بستگی دارد.
منبع: middleeasteye
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ رقابتهای انتخاباتی ارمنستان رنگ و بوی ژئوپلیتیکی به خود میگیرد
✍️ هایک قازاریان
🔹 انتخابات پارلمانی آتی ارمنستان در ۷ ژوئن، در پسزمینهای به شدت ژئوپلیتیک در حال برگزاری است؛ جایی که هم بازیگران داخلی و هم ذینفعان بینالمللی، این رأیگیری را رقابتی بر سر جهتگیری استراتژیک کشور میدانند. کمپینهای انتخاباتی با لفاظیهای تندی همراه بوده و نسبت به پیامدهای احتمالی نتایج آن هشدار دادهاند.
🔸 نیکول پاشینیان، نخستوزیر ارمنستان، هشدار داده که عدم کسب اکثریت قانون اساسی میتواند به آغاز جنگی جدید منجر شود. در مقابل، سامول کاراپتیان، تاجر و مالک گروه «تاشیر» که منافع تجاری گستردهای در روسیه و ارمنستان دارد، تهدید کرده است که بقای دولت فعلی، یک «جنگ اقتصادی» با مسکو را در پی خواهد داشت. نارک سوکیاسیان، استاد علوم سیاسی، این لفاظیها را تلاشی برای بسیج رأیدهندگان از طریق ایجاد ترس میداند که بحثهای دموکراتیک را مخدوش میکند.
🔹 چندین نیروی مخالف اصلی در این انتخابات، به عنوان حامیان روابط نزدیکتر با روسیه شناخته میشوند. ائتلاف ارمنستان به رهبری رابرت کوچاریان، رئیسجمهور پیشین، به شدت از توافق صلح با آذربایجان (با میانجیگری دونالد ترامپ در واشنگتن) و ابتکار ترانزیتی «TRIPP» که آمریکا در آن نقش نظارتی دارد، انتقاد کرده و آنها را مغایر با منافع ملی میداند.
🔸 گاگیک تساروکیان، رهبر حزب «ارمنستان شکوفا» نیز با گرایشهای طرفدار روسیه شناخته میشود و روابط نزدیکی با الکساندر لوکاشنکو، رئیسجمهور بلاروس دارد. از سوی دیگر، بلوک «ارمنستان قدرتمند با سامول کاراپتیان» ضمن تأکید بر اهمیت اقتصادی روابط با روسیه، رویکردی عملگرایانه اتخاذ کرده و واقعیتهای پروژه TRIPP و روند صلح با آذربایجان را زیر سؤال نمیبرد. همچنین حزب «بالهای وحدت» به رهبری آرمان تاتویان ، گرچه صراحتاً در هیچ یک از دو کمپ قرار ندارد، اما اخیراً با پیشنهاد نامگذاری پارکی در شهر جرموک به نام ترامپ خبرساز شده است.
🔹 حزب حاکم «پیمان مدنی» طی پنج سال گذشته، سیاست خارجی ارمنستان را به طرز چشمگیری به سمت غرب و اروپا تغییر جهت داده است. این چرخش پس از سپتامبر ۲۰۲۲، زمانی که روسیه و سازمان پیمان امنیت دستهجمعی در برابر حملات آذربایجان مداخله نکردند، شتاب گرفت و با انفعال نیروهای حافظ صلح روسی در قرهباغ در سال ۲۰۲۳، بیاعتمادی عمومی به مسکو عمیقتر شد، تا جایی که ارمنستان عملاً مشارکت خود در این بلوک را به حالت تعلیق درآورد.
🔸 ارمنستان در سال ۲۰۲۵ قانونی را برای پیگیری عضویت آینده در اتحادیه اروپا تصویب کرد که نگرانیهای مسکو را در پی داشت. همزمان، دوره پیش از انتخابات با رویدادهای بینالمللی سطح بالایی در ایروان، نظیر اجلاس جامعه سیاسی اروپا، اجلاس سران اتحادیه اروپا-ارمنستان و سفر امانوئل ماکرون، رئیسجمهور فرانسه، مصادف شده است؛ رویدادهایی که ناظران آن را سیگنال روشن حمایت اروپا از پاشینیان میدانند.
🔹 رقابت بر سر نفوذ خارجی در این انتخابات کاملاً مشهود است. ایالات متحده بقای طرحهایی نظیر TRIPP را به رهبری فعلی گره زده و جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، در سفر اخیر خود به ایروان، صراحتاً از توانایی پاشینیان برای ایجاد شراکتهای بلندمدت حمایت کرد. در همین حال، ناظران به کارزارهای اطلاعات نادرست مرتبط با روسیه اشاره میکنند، هرچند به دلیل کاهش شدید اعتماد عمومی به مسکو از سال ۲۰۲۰، این کارزارها کمتر اثرگذار بودهاند.
🔸 روسیه سیگنال داده است که آماده همکاری با هر دولتی است که پس از انتخابات تشکیل شود و ولادیمیر پوتین نیز در مذاکرات اول آوریل ابراز امیدواری کرد که روابط دوجانبه بدون توجه به نتایج، توسعه یابد. با این حال، نقشآفرینی غرب، روسیه و همچنین حضور آذربایجان و ترکیه، چشمانداز ژئوپلیتیک این انتخابات به شدت دوقطبی را پیچیدهتر کرده است.
منبع: پایگاه خبری CivilNet
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️هاکان فیدان: یک پیمان امنیتی جدید در خاورمیانه ضروری است.اسرائیل پس از ایران نمیتواند بدون دشمن بماند؛ در پی اعلام ترکیه به عنوان دشمن جدید هستند
🔹 هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، با حضور در «میز تحریریه خبرگزاری آناتولی» و با اشاره به لفاظیهای اخیر اسرائیل علیه آنکارا، تصریح کرد: «ما شاهد آن هستیم که نه تنها نتانیاهو، بلکه احزاب اپوزیسیون اسرائیل نیز در پی اعلام ترکیه به عنوان دشمن جدید خود هستند.»
🔸 فیدان با ارزیابی مذاکرات جاری میان آمریکا و ایران در اسلامآبادِ پاکستان، اظهار داشت که جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، از ارائه پیشنهاداتی خبر داده که نشاندهنده بنبست کلی در موضوع هستهای است. وی تاکید کرد مواضع اولیه طرفین همواره حداکثری است، اما آمریکا و ایران در دستیابی به آتشبس، صادق و از نیاز به آن آگاهند.
🔹 وزیر خارجه ترکیه با هشدار نسبت به «نقش کارشکنانه» اسرائیل، افزود که این خطر همواره محاسبه شده و به آمریکاییها و سایر طرفها گوشزد شده است. به گفته فیدان، هیئت ایرانی در حال بررسی پیشنهادات آمریکاست و در صورت پیشرفت مثبت، احتمال تمدید ۴۵ تا ۶۰ روزه آتشبس برای پیشبرد مذاکرات، فراتر از بازه اولیه ۱۵ روزه، در دستور کار قرار خواهد گرفت.
🔸 فیدان در خصوص پرونده هستهای صراحتاً هشدار داد که اگر رویکردها به حالت «همه یا هیچ» تقلیل یابد، بهویژه در مسئله پیچیده غنیسازی، با موانع بسیار جدی روبهرو خواهیم شد و عبور از این شرایط نیازمند حمایت صریح کشورهای میانجیگر است.
🔹 وی با اشاره به وضعیت تنگه هرمز، آن را دارای ابعادی جهانی خواند و گفت: «بین ۲۰ تا ۲۵ درصد از صادرات گاز طبیعی و نفت جهان از این گذرگاه عبور میکند و انسداد آن به معنای اختلال در یک زنجیره لجستیک و زیرساخت تولید جهانی است. بریتانیا و فرانسه پیشنهاد تشکیل یک نیروی بینالمللی را دادهاند، اما کشورهای اروپایی علناً اعلام کردهاند که مایل نیستند به بخشی از جنگ علیه ایران تبدیل شوند.»
🔸 به گفته فیدان، رویکرد دونالد ترامپ نیز ایجاد یک نیروی بینالمللی است، اما موضع قطعی آنکارا، بازگشایی صلحآمیز این مسیر است. وی تصریح کرد که هرچند ترکیه به دلیل اتکا به انرژیهای تجدیدپذیر، وابستگی مستقیمی به تنگه هرمز برای تامین انرژی ندارد، اما تبعات قیمتی آن بار سنگینی بر اقتصاد تحمیل میکند و تداوم این انسداد، میتواند باعث بروز قحطی و گرسنگی برای ۴۰ تا ۴۵ میلیون نفر در کشورهای آفریقایی شود.
🔹 وزیر خارجه ترکیه در بخش دیگری از سخنانش، حملات اسرائیل به لبنان را بخشی از سناریوی «توسعهطلبی منطقهای» ارزیابی کرد و افزود: «اسرائیل به دنبال امنیت نیست، بلکه در پی خاک بیشتر است و این توسعهطلبی را تحت پوشش نیازهای امنیتی پنهان میکند. این رژیم با بمباران و تخریب زیرساختها در لبنان بیش از ۱ میلیون نفر را آواره کرده و همانند غزه، پروژههای غیرنظامیسازی منطقه را با هدف پاکسازی جمعیتی دنبال میکند.»
🔸 وی با اشاره به اینکه اسرائیل از دولت لبنان انتظار خلع سلاح حزبالله را دارد، این درخواست را غیرممکن خواند و یادآور شد که توان نظامی حزبالله بسیار فراتر از ارتش لبنان است. فیدان همچنین خطر گسترش این تحرکات توسعهطلبانه به خاک سوریه را یک کانون خطرناک و تهدیدی جدی برای ترکیه ارزیابی کرد.
🔹 فیدان در پایان با اشاره به اجلاس سران ناتو در ماه جولای به میزبانی آنکارا، پیشبینی کرد که دونالد ترامپ به دلیل احترام شخصی به رئیسجمهور اردوغان در این نشست شرکت خواهد کرد. وی با تاکید بر اینکه «نشست آنکارا شاید مهمترین اجلاس تاریخ ناتو باشد»، نقش محوری ترکیه را در صورت کاهش تعهدات آمریکا در ناتو، در تامین امنیت خاورمیانه، قفقاز، بالکان و اروپا غیرقابلجایگزین توصیف کرد.
منبع: روزنامه حریت
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ موتورهای F110 جنگنده کان، جنگ ایران و آینده سیاسی جمهوریخواهان؛ روابط آنکارا-واشنگتن در تقاطع سرنوشتساز
✍️ ریچارد اوتزن / دیپلمات پیشین آمریکا و پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک
🔹 مقدمه: تقاطعی سرنوشتساز در روابط دوجانبه
روابط ایالات متحده و ترکیه اکنون به یک تقاطع بسیار مهم و در عین حال حساس رسیده است. اگرچه سال ۲۰۲۵ با نوعی «بازنشانی» و بهبود در روابط دو کشور همراه بود، اما با آغاز سال ۲۰۲۶ این خوشبینیها به سرعت جای خود را به نگرانیهای تازهای داد که عامل و محرک اصلی آن، وقوع «جنگ در ایران» است. این بحران جدید، تمام معادلات سیاسی و امنیتی را تحتالشعاع قرار داده و آنکارا و واشنگتن را در موقعیتی پیچیده و پرمخاطره نسبت به یکدیگر قرار داده است.
🔸 نگاه آنکارا: هراس از گسترش جنگ و تلاش برای مهار بحران
آنکارا در طول دو دهه گذشته، چندین بار طعم تلخ جنگهای مرزی (در عراق و سوریه) را چشیده و هرگز از نتایج و تبعات منطقهای آنها راضی نبوده است. به همین دلیل، ترکیه با احتیاطی کاملاً موجه، نسبت به تداوم یا گسترش جنگ فعلی به شدت نگران است. با این حال، مقامات ترکیه در عین مخالفت با گسترش درگیریها، تلاش کردهاند تا رویکرد خود را به گونهای تنظیم کنند که همدلی نسبی با دولت ترامپ حفظ شود. همانطور که هاکان فیدان، وزیر امور خارجه ترکیه، اخیراً در یک ارزیابی دیپلماتیک ظریف اشاره کرد: «واشنگتن تا حد زیادی به اهداف خود در این درگیری دست یافته و ترجیح میدهد به آن پایان دهد، اما دستانش برای متقاعد کردن اسرائیل به توقف جنگ، کاملاً بسته است.»
🔹 گره کور جنگنده «کان» در راهروهای کنگره
در عرصه نظامی و همکاریهای استراتژیک دفاعی، درخواست آنکارا برای دریافت موتورهای آمریکایی F110 جهت استفاده در پروژه جاهطلبانه جنگنده ملی ترکیه (KAAN) با یک سد سیاسی جدی روبرو شده است. در حالی که برخی از مقامات ارشد آمریکا به دنبال پیشبرد این فروش هستند، «برایان ماست» (نماینده جمهوریخواه کنگره) عملاً روند تایید این مجوزها را متوقف کرده است. دلیل این امر روشن است: تلاقی همزمان «سال انتخابات» و «سال جنگ» در آمریکا. در چنین فضایی، تصمیمگیریهای عملگرایانه به راحتی قربانی لفاظیهای آتشینِ انتخاباتی میشود. برای قانونگذاران، اتهام فروش تسلیحات استراتژیک به کشوری که گاه آن را «متحدی نامطمئن» میخوانند، یک حربه جذاب برای حمله به رقبای سیاسی است.
🔸 ریسکهای انتخاباتی ترامپ و بحران انرژی
این جنگ در گامهای نخست از حمایت گسترده جمهوریخواهان برخوردار بود؛ اما اگر این درگیری ماهها به طول بینجامد و به نتایج مطلوب و سریعی که ادعا میشد نرسد، به پاشنه آشیل آنها تبدیل خواهد شد. ماههای آینده برای دونالد ترامپ که به طور کلی برای روابط آمریکا و ترکیه سودمند بوده است و متعاقباً برای شخص اردوغان و آنکارا، ماههایی پرالتهاب خواهد بود. جنگ خاورمیانه منجر به افزایش چشمگیر قیمت انرژی شده و این مسئله، مهمات سیاسی تازهای را در اختیار کمپین انتخاباتی دموکراتهای ترقیخواه (با شعار ضد ترامپ «پادشاهی ممنوع») قرار داده است.
🔹 شمشیر دولبه دیپلماسی ترکیه در واشنگتن
در این میان، تلاشهای دیپلماتیک آنکارا که با همراهی ریاض، قاهره و اسلامآباد برای میانجیگری و کاهش تنش در قبال ایران صورت میگیرد، به مثابه یک شمشیر دولبه عمل میکند. اگرچه این ابتکارات صلحجویانه میتواند برای ترامپ راهگشا باشد تا آبرومندانه از باتلاق جنگ خارج شود، اما این خطر بزرگ وجود دارد که در راهروهای کاپیتول هیل، تندروها این اقدامات را کاملاً تحریف کنند. آنها ممکن است دیپلماسی مستقل ترکیه را به عنوان اقدامی عامدانه برای «تضعیف جایگاه واشنگتن در یک بحران ژئوپلیتیک» تفسیر کرده و از آن برای تشدید فشارها بر آنکارا بهرهبرداری کنند.
منبع: Türkiye Today
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ مهم/ رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه رسماً اعلام کرد که هیچ برنامهای برای برگزاری انتخابات زودهنگام یا میاندورهای وجود ندارد.
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus
⭕️ تجمع اعتراضی جوانان ترکیه مقابل سفارت آمریکا در حمایت از ایران
🔸به ابتکار انجمن جوانان آناتولی و شاخه جوانان حزب سعادت، روز گذشته تجمعی اعتراضی در مقابل سفارت ایالات متحده در آنکارا برگزار شد. شرکتکنندگان در این تجمع با محکوم کردن تجاوز نظامی آمریکا و اسرائیل علیه ایران، حمایت خود را از ایران اعلام کردند.
🔸رئیس انجمن جوانان آناتولی در سخنرانی خود در این مراسم با اشاره به تحولات جاری در منطقه اظهار داشت: "امروز جهان به دو جبهه ظلم و حق، کفر و باطل، تسلیمشدگان و مقاومتکنندگان تقسیم شده است. ما صراحتاً اعلام میکنیم که تسلیم نخواهیم شد و در برابر ظالمان ایستاده و در کنار مظلومان خواهیم ماند. ایران امروز با هدف قرار دادن مواضع متجاوزان آمریکایی و موشکباران این مواضع، به نمایندگی از جهان اسلام در حال مقابله با تجاوز است."
🔵کانال مطالعات ترکیه و قفقاز اندیشکده مرصاد
@turkeycaucasus