Telegram-канал alkonosttt - Алконост: Unsorted

Алконост

23 December 2025 13:52

.

خواندنی کوتاه
#خوشبختی

چگونه می‌فهمی خوشبخت هستی؟

توماس وِلوِیس احساس خوشبختی می‌کند. اما آیا واقعاً خوشبخت است؟

خواندنی کوتاهی درباره‌ی جست‌وجوی خوشبختی

نوشته: توماس وِلوِیس

گاهی از خودم می‌پرسم آیا واقعاً به همان اندازه‌ای که احساس می‌کنم خوشبختم، خوشبخت هم هستم؟
می‌دانم عجیب به نظر می‌رسد، اما دلایل روشنی که برای خوشبخت‌بودنم می‌توانم نام ببرم—این‌که شغل خوبی دارم، خانه‌ی زیبایی دارم و قرار است بهار ازدواج کنم—چیزهایی هستند که دیگران هم می‌توانند داشته باشند، بی‌آن‌که خوشبخت باشند.

پس شغل، خانه و محبوب داشتن شرط کافیِ خوشبختی نیست. اما پس چه چیزی هست؟ و اصلاً چطور ممکن است از خوشبختیِ خود مطمئن نباشم—آیا خوشبختی چیزی نیست که اگر داشته باشی، فوراً آن را تشخیص بدهی؟

از کجا می‌فهمی خوشبختی؟

پاتریشیا دِ مارتِلار در جایی می‌پرسد:
«آیا زندگی وقتی درباره‌اش فکر نمی‌کنیم زیباتر نیست؟»
به نظر می‌رسد این گزاره بیش از همه درباره‌ی خوشبختی صدق می‌کند.

همان‌طور که کسی که با تمام قوا به دنبال خوشبختی می‌گردد آن را پیدا نمی‌کند، کسی هم که شروع می‌کند به فکرکردن درباره‌ی خوشبختی‌اش، ممکن است آن را از دست بدهد.

اما پس با این احساس خوشبختی که من دارم و ماه‌هاست ادامه یافته، چه باید بکنم؟

در رمان دوره‌ی شاگردی از آیریس مرداک، شخصیتی هست که دیوانه‌وار همسرش را دوست دارد، اما از سر غریزه با او سرد و محتاط رفتار می‌کند تا «حسادت خدایان را برنینگیزد».

شاید تردید من هم در به‌کار بردن واژه‌ی «خوشبختی» از همین‌جا می‌آید:
ترسی خرافی از این‌که غرور سرانجام به سقوط می‌انجامد؛ این‌که کسی که خوشبخت است، دیگر فقط راهِ پایین‌رفتن پیشِ رو دارد و در نهایت—به تعبیر شوپنهاور—«چون لاشه‌ای بی‌دکل» وارد بندر می‌شود.
شاید خوشبختی را از ترسِ ازدست‌دادنش می‌شناسیم.

شاید بهتر باشد دیگر فکر نکنم.
امن‌تر است که به گذشته نگاه کنم و بگویم آیا در زمانی مشخص خوشبخت بوده‌ام یا نه.
گاهی می‌شنویم که خوشبختی فقط وقتی معلوم می‌شود که تمام شده باشد.

اما این پاسخ قانع‌کننده نیست. خوشبختی فقط خاطره‌ای خوشایند نیست؛ تجربه‌ای است مربوط به اکنون: عشقِ احساس‌شده، بی‌خیالی، رضایت. بسیاری از فیلسوفان از خوشبختی به‌عنوان چیزی سخن می‌گویند که همیشه در تعقیبش هستیم.

اگر آنچه می‌خواهی را نداشته باشی، رنج می‌بری؛ و اگر داشته باشی، حوصله‌ات سر می‌رود—چنان‌که آرتور شوپنهاور استدلال می‌کند.
از نظر او، خوشبختی نهایتاً در یک لحظه‌ی بسیار کوتاه میان رنج و ملال جا می‌گیرد.

وقتی دوباره این‌ها را می‌خوانم، با خودم می‌گویم: چه پرسش عجیبی.

«در پرسش‌های فلسفی چیزی مجانی، چیزی نامفهوم و نه‌به‌ندرت چیزی آشکارا مضحک وجود دارد»،
پاتریشیا دِ مارتِلار در مقاله‌ی «درباره‌ی جست‌وجو و یافتن» می‌نویسد.

چیزهایی که اگر به حال خود رها شوند ساده و بدیهی‌اند، در فلسفه به مفاهیمی مسئله‌دار بدل می‌شوند.

«آیا چنین نیست که زندگی وقتی زیباتر است که درباره‌اش فکر نکنیم؟».......

.