-
بلوچے آں instagram / http://instagram.com/balochiann Ad/ @Ava_baloch1
انچو درامداں من وتی شہر ءُ میتگاں
انچو گُشئے کہ چم ءَ مچاچے تہا کپیت
#منیرمومن
در شهر و زادگاهم، غریبهام؛
چنان که گویی مژهای در چشم افتاده است.
@Balochiann
کپاں من مردمانی دست ءُ پاداں
گُش اَنت مردم بدل بوتگ زمانگ
بلے اے دل ھما اِنت کہ ھما اِنت
کدی باریں بدل بیت...
از خلق، یاری میطلبم
گویند خلق که زمانه دگرگون شده
اما این دل، هنوز همان دل است
پس، کی دگر میشود...
#مبارککازی
📚جنگل چینچو زیبا اِنت
@Balochiann
همک دردناکیں گپ ایش انت
تو ھر وڑ دلپروش ءُ ٹُکّر بئے،
زند نہ اوشتات کنت ءُ نہ سبر ...
رنجآورتر از همه این است
که هرچقدر هم اندوهگین و شکسته باشی، زندگی نه میایستد و نه صبر میکند...
#یلداسیدی
@Balochiann
من کدی گوشتگ کہ تو میار بارئے
تو منی مرگ ءُ زند ءِ گموار ئے
من وتی ارواہ ءَ ترا بکش آں
تو اگاں نیم چمے من ءَ چار ئے
#عابدآسکانی
چه کسی گفته که گناه از توست
تو غمخوارِ مرگ و زندگیِ منی
روحم را نثارِ تو میکنم
اگر تنها نیمنگاهی به من بیفکنی
@Balochiann
وكان الليلُ لا مُتناهيًا كجرحي.
#غادةالسمان
کئی شوھاز ءَ تئی چم راہ ءَ اَنت
راز چی اِنت تئی، زندگ ءِ باریں
#مبارککازی
چشمبهراهِ چه کسی ماندهای؟
چه سِرّی با زندگی داری؟
@Balochiann
شیرمحمد اسپندار ، ڈونلی ءِ نامداریں استاد شہ دنیا ءَ شت.
نام ءُ یاتے نمیران ءُ ارواہ ءِ آسودگ بیت.🖤
از بس که ملول از دلِ دلمردهٔ خویشم،
هم خستهٔ بیگانه، هم آزردهٔ خویشم!
مهدی اخوان ثالثЧитать полностью…
نے دگار تها جِک مہ کِش؛
بلکِین باندا
پاد لوچ پہ نے سیل ءَ بیاوئے!
در زمینِ من خار نکار؛
شاید فردا
پابرهنه به دیدنم بیایی!
@Balochiann
اے شپ چے پیم انچو گوزیت
استاراں یکّ یکّ ءَ کُشیت
روزرد ھزار بر گیمریت
جزماں پدا بامے بلیت
#بشیربیدار
چگونه شب اینچنین میگذرد
ستارگان را یکییکی میکُشد
غروب، هزار بار میمیرد
اراده، چون سپیده، سر برمیآورد
@Balochiann
بی گناه بودند.
در اوج خواب، میانه ی شب،
آرزوهایشان زیر آتش تصمیمات دور از دسترس دفن شد.
بمپور، سکوت تلخ سربازان،
انتظار ناتمام مادران....
پہ تہ چو دوریں ھیالے مانیں؛
چو شعرے کہ بس یک گَشتے ونتگ ئے...
برایت، همچون خیالی دور، خواهم ماند؛
همانند شعری که تنها یکبار خواندی...
@Balochiann
این اجرا متعلق به سالهای دور است و توسط بلوچهای شمال بلوچستان، از مناطق رخشان، سیستانرود و سرحد اجرا شده است. این گروهها عمدتاً از طوایف رخشانی، ریکی، گرگیج، نهتانی، ازبکزهی، شیرانزهی، سنجرانی و کاشانی هستند.
این طوایف سالها پیش به خراسان مهاجرت کردند و سپس بخشی از آنان به مرو رفتند؛ منطقهای که بعدها در قلمرو اتحاد جماهیر شوروی قرار گرفت. با گذشت زمان، برخی از آنها دوباره به بلوچستان یا خراسان بازگشتند، اما گروهی نیز همانجا ماندگار شدند.
نکته جالب این اجرا، حفظ گویش اصیل آنهاست؛ بهگونهای که واژههایی مانند «چراغ» و «رخشانی» را همچنان با همان تلفظ و لهجهٔ سنتی خود ادا میکنند.
منی زند ءِ روک بئے،
کہ شہ تہاری ءَ پُر اوں...
روشنیِ زندگیِ من باش،
که از تاریکی لبریزم...
من وَ لوٹاں تَئی شُوهاز ءَ
بِباں گار بلے اَچ وَت ءَ ڈَنّ
دِگہ کِرّ ءُ گْورے نیست کہ نیست...
#منیرمومن
گم شدنی می طلبم من
در جستجوی تو بیرون از خود
اما جا و مکانی دگرم نیست که نیست...
شب و دلتنگی و این
چشمِ پر از حسرتِ خواب؛
منم و شوقِ وصالِ تو
و دریای سراب...
یک برے زندگانی زند ءَ بہ چار
وتی بے نامی ءَ بہ مار برو
لحظهای حقیقتِ زیستن را بنگر؛
بیاعتباریِ خویش را حس کن و بگذر.
#سبادشتیاری
@Balochiann
بے تو من کجا زندگ باں،
دیر اِنت مرتگاں بے ھال ئے...
💠 موجودات خیالی در فرهنگ عامه و ادبیات بلوچ
✨ 1- مَر : موجودی موهوم که طبق باور عامه مردم سرحد باعث مرگ و سقط جنین میشود.
✨ 2- جاتوگ ' جاتیگ ' جاتو ' یاتوگ : ظاهری شبیه انسان دارد با این تفاوت که ناخنها و موهای بلند و دندانهای تیز و خونی دارد. جاتوگ روح پلید زنی است که بچهدار نمیشده و یا فرزند خود را از دست داده و از این رو در صدد کشتن زنان باردار و نوزادانشان است. جاتیگ با شبنشینی زنان و روشن کردن آتش و خواندن آواز شپتاکی دور رانده میشود. جاتوگ همچنین دشمن محصولات کشاورزی نیز هست و با آتش دور میشود. این موجود خونخوار علاقهمند به خوردن جگر و قلب انسان است، تواناهاییهای فراانسانی دارد، میتواند پرواز کند و مرکب آن کفتار است، میتواند خاطرات و رازهای انسانها را ببیند و بدزدد. جاتوگ ریشه در فرهنگ و اساطیر ایران باستان دارد.
✨ 3- آل ' هال : در بلوچستان آل بیشتر در جاتوگ ادغام شده است (روح زن پلیدی که کودک خود را از دست داده و دشمن قسمخوردهٔ زنان باردار است) اما در مواردی آل به صورت مستقل و به عنوان یکی از ارواح خبیثه دیگر در کنار جاتوگ، به تهدید زنان باردار و نوزادانشان میپردازد. آل در مناطق زیادی از غرب آسیا وجود دارد.
✨ 4- پری : همان پری معروف در ادبیات و فرهنگ عامه ایران که موجودی زیبا با دو وجه کاملا متفاوت نیکو و یاریرسان یا اهریمنی و گمراهکننده است. پری در قصههای بلوچی (اسپانکها یا آسمانکها) از جمله قصهٔ کِسمَتپری، نقش پررنگی دارد و به طور کل منطبق است با پری ادبیات فارسی.
✨ 5- مُرگ آمین : پرندهای که اگر از بالای سر کسی رد شود و آن کس همان لحظه آرزو و دعای خیر یا نفرین کند، برآورده خواهد شد.
✨ 6- گۆل ' اَگۆل : همان غول که موجودی بزرگجثه و کمخرد که کارش فریب دادن و گمراه کردن است و در بیابانها و مناطق دوردست مردم را سرگردان و حیران میکند. پدیدهٔ سراب به گۆل نسبت داده میشود و یکی از نامهای آن در بلوچی گۆلآپ است. در قصههای بلوچی مانند قصه گسدک، غول با همان توصیفات رایج در قصههای فارسی شناسایی میشود از جمله نگهبانی از یک گنج یا اثر ارزشمند و خوابیدن پای آن و باجهای بزرگ خواستن در ازای کمک.Читать полностью…
زمین بلوچستان را که تصور میکنیم، شیرممد را میبینیم؛ نشسته روی خاک، دونلی روی لب. ساز او صدای زمینِ ماست.
تا زندهایم و این خاک هست، صدایش را از قلب بیابانهای بلوچستان میشنویم.
این دونلیِ تکرارنشدنی؛ این راز بزرگ بلوچستان.
شیرممد اسپندار نوازندهی بزرگ موسیقی بلوچی، از بمپور، از امروز، اول مرداد دیگر نیست. اما دونلیاش برای ما میماند.
بشنوید پیرمرد افسانهای بمپور چطور مقام مار را مینوازد...
@asfarpodcast
ترا پناهے گندیں ءُ
دنیا دراهیں جنگ...
و إنّي أراكِ أماناً،
و الدّنيا حروب...
تو را پناه میبینم،
و دنیا سراسر جنگ...
@Balochiann
واژهنامه گالبند اثر عبدالرحمان پهوال به چهار زبان «بلوچی، پارسی، پشتو و انگلیسی»
Читать полностью…
چہ یک جاھے پد، کسھاں میان ءَ وتی دل ءِ گالاں شوھاز کن ئے...
از جایی به بعد، حرفهای دلت را لابهلای داستانها پیدا میکنی...
@Balochiann
زندگی یک درآمدیں شھرے
رپتگیں کرن ءِ مردمان آں من
#خالقآرمان
زندگی، شهرِ غریبیست
من اهل قرنِ گذشتهام
@Balochiann
تہ نی زند ءَ امیت ءَ دئے؛ منی ارز گوں تہ ایش انت که من ءَ شہ وت مہ سند.
تو به زندگی من امید بخشیدهای؛ تنها خواستهام این است که مرا از خودت جدا نکنی.
@Balochiann
ملا فاضل، شاعر نامی بلوچ، برای عشق فرهاد به شیرین و درگذشتن فرهاد در این راه، چنین میسراید:
«لَکّ ءِ فرهاد ءَ بستگاَت شیرێن ءِ میار
لَگاِتئے تَش هۆن ئے اَتکان چہ دل ءَ»
مھروان بئے،
پچی کہ اے روچان تہ ءَ ھرکس کہ تہ گوں آئی ءَ دچار کپ ئے، آ وت یک گرانیں جنگے تہ ءَ جنگ ایت؛
لہتیں گوں زند ءَ
ءُ لہتیں گوں وت...
مهربان باش،
چرا که در این روزها هر کس را که با او مواجه میشوی، در نبردی سخت در حال مبارزه است؛
بعضیها با زندگی،
و بعضیها با خودشان....