تاریخ و فرهنگ بلوچستان
13 August 2026 17:07
🔹 خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
🔹 نقدی بر نظرات گذشته
📃 صفحه ۵
💠 در منابع تاریخی ردّ پایی از مهاجرت بلوچان از گیلان و شمال ایران به محدوده کرمان وجود ندارد. البته در منابع تاریخی و جغرافیایی قرون سوم و چهارم هجری به وضوح از بلوچان در محدوده شرقی کرمان و همچنین مکران یاد شده است. از آنجا که در منابع تاریخی از استقرار اولیه بلوچان در گیلان و شمال ایران یاد نشده و بر مبنای منابع ادبی و زبانشناختی این فرضیه مطرح شده، روایات هر یک از منابع ادبی و زبانشناختی جداگانه مورد واکاوی و نقد قرار گرفته است.
💠 یکی از منابع مشهور در این باره، شاهنامه است. در شاهنامه برای نخستین بار در دوره کیکاووس از طوس پهلوان چنین یاد شده:
گزین کرد از آن نامداران سوار
دلیران جنگی ده و دو هزار
هم از پهلو و پارس کوچ و بلوچ
زگیلان جنگی و دشت سروچ
💠 از این ابیات شاهنامه برخی از جمله دیمز قائل به ارتباط بلوچان با نژادهای نزدیک دریای خزر هستند. البته نمیتوان با قاطعیت نتیجه گرفت که ذکر کوچ و بلوچ و جای نام گیلان در یک بافت، نشانگر آن است که کوچ و بلوچ در اصل متعلق به این ناحیه هستند. بر خلاف تصور دیمز، فردوسی به کنار هم زیستن این دو گروه در گیلان اشارهای ندارد. اگر به مصرع دوم بیت دوم دقت شود، انگار در مصرع دوم واژه هم به قرینه لفظی حذف شده و این بیت بدین معنی نیست که پهلو و پارس و کوچ و بلوچ از گیلان و دشت سروچ بودند. در اینجا از پهلو، پارس، کوچ، بلوچ، گیلان و دشت سروچ به طور جداگانه یاد شده است. از این رو، نمیتوان تصور نمود که کوچ و بلوچ از گیلان بودند. اگر هم فرض شود که محل سکونت اسامی بیت اول، در بیت دوم یعنی گیلان و دشت سروچ آمده، گیلان و دشت سروچ دو منطقه جدا با فاصله زیاد هستند. به گفته برهان قاطع دشت سروچ در محدوده کرمان بود. اگر محدوده سکونت بلوچان دشت سروچ در نظر گرفته شود، این فرضیه که مکان استقرار اصلی بلوچان در محدوده جیرفت باشد، تقویت میشود. در مجموع از این ابیات چنین استنباط میشود که فردوسی به خاطر وزن شعر اینها را به این ترتیب سروده است.
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
#تاریخ
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
12 August 2026 14:31
🔹 خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
🔹 نقدی بر نظرات گذشته
📃 صفحه ۴
💠 یکی از نظرات معروف این است که خاستگاه بلوچان را در محدودهٔ گیلان یا کنارههای دریای خزر در شمال غرب ایران میدانند. بیشتر این دسته از محققان، به شاهنامه و برخی نیز به متن شهرستانهای ایرانشهر استناد میکنند. برخی دیگر نیز اشتراکات زبانی و فرهنگی بلوچان و گیلانیان را دلیل این فرضیه میدانند. این فرضیه را بیشتر مطالعات تطبیقی زبانشناختی تصدیق میکند.
💠 از محققانی که بر این باور هستند، میتوان از "دیمزِ" انگلیسی یاد کرد. بر اساس نظر "دیمز"، بلوچان از شمال غرب و کنارههای دریای خزر به کرمان کوچ کردند. از مهمترین دلایل وی این است که ذکر نام بلوچان در کنار گیلانیها در شاهنامه، مربوط به روایتی قدیمیتر از زمان فردوسی است. "دیمز" زمان کوچ بلوچان به سمت جنوب ایران را به وضوح مشخص نکرده، اما علت اصلی مهاجرت بلوچان را فتح آنها توسط انوشیروان یا حمله هیاطله به مناطق شمالی ایران میداند.
💠 به نظر "مخبر" این تاریخ مهاجرت صحت ندارد و سند قطعی از تاریخ و کیفیت این مهاجرت تاکنون به دست نیامده است. "رضا دانشور" احتمال میدهد در دوره اشکانیان و به دلیل حمایت بلوچان از فرهاد پنجم، توسط شاهان اشکانی بلوچان به شرق کرمان کوچ داده شدند. "ا. و. هیوز" بر این باور است که اواخر قرن ششم و اوایل قرن هفتم میلادی این مهاجرت رخ داده است.
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
#تاریخ
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
11 August 2026 15:59
🔹 خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
🔹 مقدمه
📃 صفحه ۳
💠 "واهه بویاجیان" در مقالهای با عنوان: «ملاحظاتی بر تعابیر اصطلاح بلوچ در شاهنامه» خاستگاه و پیشینه تاریخی بلوچان را در گیلان جستجو میکند. "یوزف مارکوارت" در شرح متن «شهرستانهای ایرانشهر» با دقت خاصی به شهرها و سکونتگاهها و فاصله بین شهرها اشاره دارد. وی کمتر به اقوام ساکن در هر منطقه، به خصوص منطقه بلوچستان فعلی پرداخته است. "محیالدین مهدی" در اثری با عنوان: «بلوچها از مازندران تا بلوچستان» بر این فرضیه صحه گذاشته که مکان اولیهٔ بلوچان در شمال ایران و مازندران بوده است. برخی محققان بلوچشناس پاکستانی از جمله: "میر خدابخش مری بجارانی"، "محمد سردارخان" و غیره بر این باورند که بلوچان از لحاظ ریشهای با نژاد سامی پیوند دارند.
💠 با دقت کافی در منابع تاریخی چنین استنباط میشود که این نظرات جای بحث و بررسی دارند. اغلب تحقیقاتی که در مورد خاستگاه و پیشینهٔ تاریخی بلوچان انجام شده با استناد به برخی منابع ادبی یا از زاویه و نگاه خاصی صورت گرفته که در متن تحقیق به آن پرداخته شده است. تاکنون در این باره تحقیقی به صورت تخصصی با تأکید بر منابع تاریخی انجام نشده است. از این رو، ضروری است در مورد خاستگاه و پیشینهٔ تاریخی بلوچان با نگاه به منابع متعدد به خصوص منابع تاریخی، پژوهشی انجام گیرد. با واکاوی دقیق در منابع تاریخی چنین استنباط میشود آنچه متون یونانی تحت عنوان «گدروسیا» یاد کردند، منظورشان از گدروسیا، بلوچ بوده است. گدروسیا در منابع یونانی از لحاظ مکانی تقریباً با جیرفت و بخشهایی از بلوچستان امروزی تطبیق دارد. نخستین منابع سدههای نخست اسلامی نیز از قوم بلوچ در ابتدا در محدودهٔ جیرفت یاد کردند. از این رو، میتوان احتمال داد خاستگاه اصلی بلوچان در دورهٔ باستان محدودهٔ شرقی کرمان یعنی جیرفت و همچنین مناطق شمالی بلوچستان فعلی بوده و از آنجا به شعاع چندین کیلومتر در مناطق پیرامونی آن زندگی میکردند. در ادوار بعدی گسترهٔ جغرافیایی زیستی بلوچان به مناطق شرقیتر گسترش پیدا کرد و در سدههای اخیر مهاجرتهایی را به سایر ممالک از آفریقا و کشورهای حاشیهٔ خلیج فارس تا هندوستان، افغانستان، آسیای مرکزی و غیره داشتهاند.
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
#تاریخ
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
10 August 2026 14:31
🔹 خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
💠 مقدمه
📃 صفحه ۲
🔹خاستگاه و پیشینهٔ تاریخی بلوچان مورد مناقشه است. تاریخ بلوچان اغلب شفاهی بوده و در نزد خود بلوچان بیشتر وقایع تاریخی به صورت داستانهای متعدد، در قالب نثر یا اشعار بلوچی بهصورت شفاهی و سینهبهسینه نقل شده است. در چنین شرایطی هرکدام از طوایف بلوچ بر افتخارات خودشان یا بر افتخارات قوم بلوچ افزوده و دچار اغراقگویی شدند. از طرفی نقلهای شفاهی با خطر فراموشی مواجه بوده، لذا این داستانها از اعتبار تاریخی موثقی برخوردار نیست. منابع پراکندهای که مستقیماً از بلوچان سخن گفتند، به اوایل سدههای نخست اسلامی بر میگردد. قبل از آن در آثار ادبی، کتیبهها و غیره مطالبی به صورت غیر مستقیم یافت میشود که در مورد آنها تفسیرهای متعددی میتوان ارائه نمود. با توجه به منابع موجود، دربارهٔ خاستگاه و پیشینه تاریخی بلوچان برداشتهای متفاوت و متعددی ارائه شده است. از این رو، بررسی دقیق این مسئله با تأکید بر منابع تاریخی جای واکاوی و تحقیق دارد.
🔹اغلب تحقیقاتی که درباره خاستگاه و پیشینه تاریخی بلوچان انجام شده، با هم اختلاف نظر دارند. از طرفی بسیاری از تحقیقات با تکیه بر دادهها و یافتههای زبانشناسی انجام گرفتهاند. "دیمز" انگلیسی با شرح و توصیف برخی ابیات شاهنامه و شواهد زبانشناختی، بر این باور است که بلوچان ابتدا در شمال غرب فلات ایران و در همسایگی دریای خزر ساکن بودند، سپس به دلایلی نامعلوم و شاید هجوم هیاطله در دوره ساسانی از این منطقه به کرمان کوچ کردند. "افشین پرتو" در مقالهای با عنوان: «گیلان خاستگاه کوچ و بلوچ» با ذکر نظر برخی محققان دیگر و برخی اشتراکات زبانی و فرهنگی بلوچان و گیلانیان بر این باور است که خاستگاه اولیه بلوچان، گیلان بوده که در اوایل دوره اسلامی به شرق کرمان و سپس بلوچستان کوچ نمودند. "قاضی عبدالصمد سربازی" در اثری با عنوان بلوچ و بلوچستان بسیاری از نظرات را که برای بلوچان پیشینهٔ سامی و عربی قائل هستند، رد کرده و بر این باور است بلوچان از ابتدا ساکن سرزمین بلوچستان فعلی بودند.
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
09 August 2026 14:31
خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
📚 صفرزایی، عبداله؛ سپاهی، عبدالودود: «خاستگاه و پیشینهٔ تاریخی بلوچان.» جستارهای تاریخی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، دوفصلنامۀ علمی (مقالۀ پژوهشی)، سال ۱۶، شمارۀ ۲، پاییز و زمستان ۱۴۰۴.
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
🔹
چکیده📃
صفحه ۱🔹 هدف از این تحقیق شناسایی خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان است که به روش تاریخی با توصیف و تحلیل دادههای جمعآوری شده از منابع کتابخانهای، نگاشته شده است. در مورد خاستگاه و پیشینۀ تاریخی اقوام به علت کمبود منابع تاریخی و نقل وقایع تاریخی تا چندین نسل به صورت شفاهی، اختلاف نظر وجود دارد. کمبود منابع تاریخی از ایران باستان و نقل وقایع تاریخی بلوچان به صورت شفاهی تا سدههای اخیر، باعث شده تا دربارهٔ پیشینۀ تاریخی بلوچان و به خصوص خاستگاه اولیهٔ این قوم فرضیات متعددی مطرح شود. به عنوان مثال زبانشناسان، گیلان و یا کنارههای دریای خزر را خاستگاه اولیه بلوچان معرفی نمودند و محققانی که بر اشعار و داستانهای خود بلوچان تمرکز دارند، خاستگاه و پیشینۀ سامی و عربی برای بلوچان قائل هستند. با وجود این، تحقیق جامعی با تأکید بر منابع تاریخی درباره خاستگاه و پیشینۀ تاریخی بلوچان صورت نگرفته است.
🔹 با واکاوی دقیق منابع تاریخی چنین استنباط میشود که سابقهٔ تاریخی بلوچان در منابع تاریخیِ سدههای نخست اسلامی، در محدودهٔ شرقی کرمان و صفحات شمالی بلوچستان کنونی بر میگردد. شواهد و قرائن گویای آن هستند که در سدههای متصل قبل از آن نیز مسکن و مأوای بلوچان در همین محدودهٔ سرزمینی بوده است.
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
08 August 2026 08:31
🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان
🔹 جغدهای سنگی سردهای از خانوادهٔ جغدان راستین در راستهٔ جغدسانان است.
💠 جغد کوچک : تپهماهورها و مناطق پست دارای درختچهها و بوتههای پراکنده، دیوارههای سنگی یا شیبهای صخرهای، آبکندها، درههای تنگ، کالها، دیوارههای گلی حاشیهٔ آبراهههای فصلی و کوهستانهای بدون درخت نواحی خشک را به عنوان زیستگاه برمیگزیند و از تودههای درختی انبوه، پیکرههای آبی و اراضی کشاورزی دوری میکند. به صورت معمول مقیم نواحی خشک و نیمهخشک سیستان و شهرستانهای خاش، تفتان و ایرانشهر در نیمه مرکزی و شمالی استان است و اغلب در اطراف روستاها دیده میشود. در فهرست پرندگان حمایتشدهٔ ایران قرار دارد.
💠 جغد کوچک خالدار : در زیستگاههای مشابه «جغد» کوچک دیده میشود ولی نسبت به آن بیشتر در باغها، درختزارهای کهنسال، اطراف مناطق مسکونی و کشتزارها دیده میشود. به صورت معمول مقیم شهرستانهای بمپور، ایرانشهر، سراوان، سرباز، راسک، دشتیاری، چابهار، نیکشهر در نیمه جنوبی استان است. در فهرست پرندگان حمایتشدهٔ ایران قرار دارد.
#حیات_وحش
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
06 August 2026 20:28
🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان
🔹 مرغ حقها سردهای از خانوادهٔ جغدان راستین در راستهٔ جغدسانان است.
💠 مرغ حق جنوبی : حضور این گونه به نواحی خشک و نیمهخشک محدود میشود و اغلب در درختزارهای حاشیهٔ رودخانهها، کشتزارها، باغهای وسیع، بوتهزارها، کوهپایهها، استپها و همچنین مناطق مسکونی و پارکهای درونشهری دیده میشوند و از نواحی کوهستانی پرهیز میکنند. زیرگونهٔ O.b.semenowi با جثهای بزرگتر و به رنگ نخودی-شنی در شهرستان نیکشهر تابستانگذرانی و جوجهآوری دارد و در شهرستانهای زاهدان و زابل به صورت مهاجر عبوری دیده میشود که احتمالاً مربوط به زیرگونهٔ درشتجثهٔ O.b.brucei با رنگ متمایل به خاکستری است.
#حیات_وحش
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
04 August 2026 16:48
🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان
🔹 کوکوسیاهها سردهای از خانوادهٔ کوکویان در راستهٔ کوکوسانان است.
💠 کوکوی آسیایی : درختزارها و بوتهزارهای باز، بیشهها، باغها، پرچینها و همچنین پارکهای اطراف روستاها و شهرها را به عنوان زیستگاه برمیگزیند. انگل جوجهآوری برخی پرندگان است و حضورش با حضور گونههای میزبان بهویژه «کلاغ هندی» و «کلاغ جنگلی» مرتبط است. به صورت سرگردان در جنوب استان دیده شده است.
#حیات_وحش
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
02 August 2026 17:13
🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان
🔹 کوکوهای کاکلی سردهای از خانوادهٔ کوکویان در راستهٔ کوکوسانان است.
💠 کوکوی ابلق : نواحی حارهای و نیمهحارهای پست، نواحی نیمهخشک بهویژه مناطق پوشیده از درختان آکاسیا و بوتههای خاردار، کشتزارهایی با درختان و بوتههای پراکنده و جنگلهای تنک را به عنوان زیستگاه برمیگزیند و از جنگلهای انبوه دوری میکند. در گذشته به تعداد اندک از باغها و بوتهزارهای حاشیهٔ رودخانههای کیاگور و بمپور در شمال و شرق حوضهٔ بمپور مشاهده شده است.
#حیات_وحش
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
31 July 2026 15:18
🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان
🔹 قمریها سردهای از خانوادهٔ کبوتران در راستهٔ کبوترسانان است.
💠 یاکریم سرخ : در جنگلها و درختزارهای باز همچنین درختان حاشیه کانالها و جادهها دیده میشود و از نواحی بیابانی و خشک پرهیز میکند و به ندرت در اطراف مناطق مسکونی و مزارع حضور دارد. به صورت سرگردان در منطقه چابهار دیده شده است.
💠 یاکریم اوراسیایی : ها، مزارع، پارکها، روستاها و شهرها را بهعنوان زیستگاه برمیگزیند. مقیم و جوجهآور شهرستانهای زابل، نیمروز، زاهدان، میرجاوه، تفتان، خاش، ایرانشهر، بمپور، دلگان، سراوان، لاشار، فنوج، نیکشهر، چابهار و دشتیاری است.
💠 قمری خاوری : حاشیهٔ جنگلها، درختزارها، بیشهها و کشتزارها را به عنوان زیستگاه برمیگزیند. به صورت مهاجر عبوری در شهرستان زاهدان و زمستانگذران در شهرستان دشتیاری گزارش شده است.
💠 قمری معمولی : اراضی باز، بوتهزارها و درختزارهای مناطق استپی و نیمهبیابانی مجاور منابع آبی را به عنوان زیستگاه برمیگزینند و از مناطق بادخیز، مرطوب، ابری، سرد و کوهستانی دوری میکنند. تابستانگذران و جوجهآور شهرستانهای بمپور، ایرانشهر، مهرستان، سیب و سوران، سراوان، خاش، تفتان، زاهدان و زابل است. همچنین بهصورت مهاجر عبوری در شهرستانهای بمپور و ایرانشهر حضور مییابد.
#حیات_وحش
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
30 July 2026 08:37
🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان
🔹 قمریهای خالدار سردهای از خانوادهٔ کبوتران در راستهٔ کبوترسانان است.
💠 قمری خانگی: اغلب در مناطق مسکونی به سر میبرد و به زندگی در کنار انسان خو گرفته است. به تعداد فراوان مقیم شهرها و روستاهای شهرستانهای هیرمند، زاهدان، میرجاوه، خاش، ایرانشهر، دلگان، بمپور، لاشار، فنوج، نیکشهر، مهرستان، سراوان، راسک، قصرقند، دشتیاری و چابهار است.
#حیات_وحش
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
29 July 2026 08:32
🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان
🔹 کبوترها سردهای از خانوادهٔ کبوتران در راستهٔ کبوترسانان است.
💠 کبوتر چاهی : در گسترهٔ وسیعی از زیستگاههای سنگی و صخرهای، غارها، قناتها و خرابههایی که حفرههای مناسبی داشته باشند، در حاشیهٔ مزارع در مجاورت مناطق صخرهای، شهرها و مناطق مسکونی دیده میشود. مقیم شهرستانهای زاهدان، میرجاوه، تفتان، خاش، ایرانشهر، بمپور، دلگان، مهرستان، سرباز، راسک، دشتیاری، چابهار، کنارک و ناحیهٔ سیستان است.
💠 کبوتر کوهپایه : درختزارهای باز با درختان کهنسال، حاشیهٔ جنگلها، اطراف اراضی کشاورزی و پارکهای شهری را به عنوان زیستگاه برمیگزیند. گاهی به صورت زمستانگذران در حوضهٔ سیستان دیده میشود.
💠 کبوتر چشمزرد : در استپها، حاشیهٔ زمینهای پست، درههای واقع در مناطق کوهستانی تا ارتفاع ۱۵۰۰ متر و اغلب نزدیک به منابع آبی، باغهای قدیمی و حاشیهٔ کشتزارها به سر میبرد. قبلاً در شهرستانهای زاهدان و چابهار به عنوان مهاجر عبوری دیده میشد.
#حیات_وحش
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
28 July 2026 15:31
🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان
🔹 مکران در دورهٔ قراختاییان و ایلخانان
📃 صفحه ۱۷
💠 در زمان سلطان جلالالدین سیورغتمش (۶۸۱ - ۶۹۳ هـ.ق) که همزمان با دوران حکمرانیِ احمد تگودار (۶۸۰ - ۶۸۳ هـ.ق) و ارغون ایلخانی (۶۸۳ - ۶۹۰ هـ.ق) بود[۱]، والی مکران شخصی به نام «تاجالدین ملک دینار» بود. در این دوره کردوجین[۲] که شخصیت بسیار بزرگی بود به کرمان آمد و چندین مدرسه، خانقاه و بیمارستان احداث نمود. کردوجین زمانی که در کرمان حضور لشکری به طرف مکران اعزام داشت، گزارش کرمانی در این باره:
«در اواسط زمستان عزیمت توجه بجانب گرمسیر مصمم کرد و لشکر بطرف مکرانات فرستاد و فوجی از چریک مغول که در آن سال از حکم یرلیغ بکرمان آمده بودند باشلاب ایشان اوغان و تا اکنون جروم و صرود کرمان از فساد ایشان مضطرب مانده است مصحوب لشکر عجم گردانید و گردن تمرد ملوک مکران را بمقرعه صلابت و بآس شهنشاهانه نرم گردانید تا تاج الدین ملک دینار که سرور ملوک و راعی ذمه و حامی همه آن قوم بود بدرگاه آمد و ملازم دیوان سرای سلطنت شد و مال مواضعه باضعاف ادا نمود[۳].»
در زمان
غازان (۶۹۴ - ۷۰۳ هـ.ق) حکومت
قراختاییان کرمان به
محمدشاه (۶۹۴ - ۷۰۲ هـ.ق) واگذار شد. اما با درگذشت
محمدشاه،
شاه جهان از طرف
غازان به حکومت کرمان منصوب شد ولی او بعد از فوت
غازان از اطاعت
ایلخانان سرپیچی کرد به همین سبب
اولجایتو (۷۰۳ - ۷۱۶ هـ.ق) وی را از حکومت کرمان عزل کرد و حکومت را به
ملک ناصرالدین غور واگذار کرد. بدین ترتیب حکومت
قراختاییان کرمان تقریباً پس از ۸۳ سال منقرض گردید و
ناصرالدین غور توانست حکومت کرمان و مکران را به دست گیرد.
منشی کرمانی دربارهٔ حکومت
ناصرالدین مینویسد:
«و ایشان امور کرمان را در سلک استقامت اطراد دادند، ملک ناصرالحق و الدین بروجه نصرت بیزحمت تیغ و سنان اطراف را مضبوط فرمود و در تصرف گرفت و بعد از دو سال فتح ریقان و استخلاص قلعه آنجا که نشیمن آن بقیهٔ السلف شهابالدین ریقانی بود خدمتش را میسر شد و باقصی مکرانات و حدود کیچ با لشکرها درآمد و ملوک آنجا انقیاد نموده و بطاعت استقبال کردند[۴].»
از مطالب فوق میتوان استنباط کرد به تبع سرپیچی
قراختاییان از
ایلخانان بعد از مرگ
غازان،
ملوک کیچ و مکران هم سرپیچی کردند. به همین سبب
ناصرالدین پس از اینکه در کرمان مستقر شد به کیچ و مکران لشکرکشی کرد و آنجا را هم به اطاعت خود درآورد.
━━━━━━≼
🔸≽━━━━━━
۱- در این مقطع زمانی اختلافات بین احمد تگودار و ارغون مستقیماً بر حکومت و اوضاع و احوال کرمان مؤثر بود. سیورغتمش در زمان اباقاخان (۶۶۳ - ۶۸۰ هـ.ق) با احمد دوستی داشت و احمد پس از پیروزی و رسیدن به سلطنت، سیورغتمش را به حکومت کرمان گماشت. و اهالی کرمان از احمد تگودار پیروی و طرفداری کردند. اما به محض دستگیری و کشته شدن احمد اوضاع متفاوت شد.
۲- دختر آبش خاتون و منگو تیمور (فرزند هلاکو) بود که به همسری سیورغتمش درآمده بود. کردوجین شخص بسیار قدرتمندی بود. به نوشتهی مؤلف سمطالعلی: «این شهزاده در اصالت نژاد و بزرگی تبار و علو نسب چون زبیده زن هارون رشید بود (سمط العلی، ص ۵۶).
۳- کرمانی، همان، ص ۵۸.
۴- همان، صص ۹۶ - ۹۷.
#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
27 July 2026 13:30
🔹 مکران از خوارزمشاهیان تا ایلخانان
━━━━━━≼🔸≽━━━━━━
🔹 نگاهی به اوضاع مکران از سقوط سلجوقیان کرمان تا روی کار آمدن ایلخانان
🔹 مکران در دورهٔ قراختاییان و ایلخانان
📃 صفحه ۱۶
💠 پس از درگذشت قطبالدین محمد در سال ۶۵۵ هـ.ق، ترکان خاتون از طرف هلاکو به نیابت از حجاج سلطان فرزند قطبالدین به حکومت کرمان منصوب شد و تا سال ۶۸۱هـ به طور مستقیم و غیرمستقیم در کرمان حکومت کرد. مؤلف سمطالعلی راجع به ترکان خاتون مینویسد:
«ملکه بود مبارک سایه، بلند پایه، عصمت شعار، عفت دثار، عادل سیرت، پاک سریرت، ستوده خصال، گزیده خلال، عالی همت، والا نهمت. دولت او دولتی بود قویم و روزگارش روزگاری بود مستقیم، واسطه عقد و بهار ایام پادشاهی پادشاهان قراختای بود[۱].»
💠 در روزگار
ترکان خاتون، کرمان محلی برای بازرگانان و تجار نواحی مختلف بود همچنین بزرگان و امرای نواحی تحت سیطره
قراختاییان در کرمان حضور داشتند. او بازرگانان را گرامی میداشت و از اوضاع کسب و کارشان میپرسید. بر طبق نوشتهٔ
کرمانی در زمان
تَرکان خاتون، والی «کیچ و مکران» نزدیک یک سال در دربار کرمان حضور داشت:
«...و ملک و مرتضی معظم ناصرالدین که والی کیچ و مکران بود یک سال ملازمت بارگاه ترکانی بود مصاحب مهد عالیش ببندگی بودند و بتربیت او ملکان نامدار و شهریاران کامکار گشتند...[۲].»
💠 حضور والی کیچ نزد
ترکان خاتون نشاندهنده این مطلب است که کیچ و مکران کاملاً زیر نظر
قراختاییان کرمان بوده و هیچ گونه شورش و سرکشی از حکومت مرکزی در مکران نبوده است.
━━━━━━≼
🔸≽━━━━━━
۱- کرمانی، همان، ص ۳۷.
۲- همان.
#تاریخ
#پس_از_اسلام
💠 @
Читать полностью…
تاریخ و فرهنگ بلوچستان
26 July 2026 13:30
🔹 |-#پرندگان سیستان و بلوچستان
🔹 آبشکافها سردهای از خانوادهٔ کاکاییان در راستهٔ سلیمسانان است.
💠 آبشکاف هندی : رودخانهها و دریاچههای وسیع با سواحل شنی و جزایر کوچک را به عنوان زیستگاه برمیگزیند و در زمستان در مصبهای کمعمق با سواحل گِلی نیز دیده میشود. فقط یک بار توسط «زارودنی» در رودخانهٔ سرباز باهوکلات گزارش شده است. احتمالاً به صورت اتفاقی در دریای مکران دیده میشود.
#حیات_وحش
💠 @
Читать полностью…
2945