Telegram-канал hatefta - HATEF هاتف: Unsorted

HATEF هاتف

30 June 2026 15:30

‍ 🔴 دستمبو نوستالژی عاشقانه

#یادداشت
#حسن_احمدی‌فرد

⭕️ چیزی از #دستمبو می‌دانید یا نه؟ اگر این پرسش ساده را از ۱۰۰ نفر بپرسید ۹۹ نفرشان این شعر را می‌خوانند: «دوست دستمبو به دستم داد دستم بو گرفت» این مصرع که در باور عمومی از سروده‌های #مولانا است، از آن‌جایی که سرمشق خوشنویسی در کتاب‌های هنر بوده، حالا انگار تنها چیزی است که از دستمبو به یادگار مانده است؛ میوه‌ای فراموش شده با بوی خوشی که یادآور عطر طبیعت و روستا و جالیز است.
اما نه آن مصرع مشهور از حضرت مولاناست و نه دستمبو به تمامی به فراموشی سپرده شده است. این میوه نوستالژیک هنوز هم در جالیزها کشت می‌شود اما از آن‌جایی که زمینه‌ای برای فروش آن در شهرها وجود ندارد در خانه‌های روستایی باقی می‌ماند.

🔸دستمبو شکل متداول و صمیمانه‌تر #دستنبو است که این واژه هم احتمالاً شکلی دیگر از واژه #دستان‌بو بوده؛ هرچند در غزل مشهور «ای عاشقان ای عاشقان... » مولانا این کلمه را به شکل دستنبو در بیتی به کار برده؛
عشقش دل پردرد را بر کف نهد بو می‌کند
چون خوش نباشد آن دلی کو گشت دستنبوی او؟
در #فرهنگ_دهخدا هم این واژه به شکل «دستنبو» ثبت و ضبط شده است. علاوه بر این‌ها در شعر بسیاری از شاعران دیگر هم دستنبو به عنوان میوه‌ای خوش بو به کار رفته است.

🔸دستمبو، میوه ای کوچک از خانواده #طالبی هاست؛ خانواده‌ای شلوغ که انواع ریز و درشتی از این میوه جالیزی را در خود جای داده است. دستمبو هم مثل #خربزه و طالبی یک میوه جالیزی است. بذر دستمبو همراه بذرهای خربزه در زمین‌هایی با خاک‌هایی نسبتاً شور کاشته می‌شود و درست هم‌زمان با خربزه محصول می‌دهد.
کشاورزهای خربزه‌کار عادت دارند اگر خربزه‌ای خوردند تخم‌هایش را به عنوان بذر کنار بگذارند. کنار خانه‌چه‌های گلی که محل استراحت #دشتبان‌ هاست و نیز گوشه حیاط‌های روستایی همیشه پلاستیک‌هایی پهن است که روی آن تخم‌های خربزه در حال خشک شدن هستند. اگر دستمبویی هم چیده و به خانه برده شود، پس از مدتی تخم‌هایش به بذرهای خربزه اضافه می‌شود و این گونه است که هر سال کنار انبوه بوته‌های خربزه، بوته‌های دستمبو هم می‌روید و محصول می‌دهد.

🔸دستمبو بوی خوشی دارد. شب‌ها که هوا خنک‌تر است، به گفته خربزه‌کارها، بوی دستمبوها در #هوای_ساکت_دشت می‌پیچد. کشاورزها دستمبوهای سفت و رسیده را می‌چینند و به خانه می‌برند. دستمبو‌ها در اتاق‌های تر و تمیز #مهمان_خانه می‌مانند تا بوی خوشی به آن‌جا بدهند. حتی یک میوه دستمبو هم می‌تواند اتاق بزرگی را از بوی خودش(و بوی خوشش) آکنده کند. رسم بوده که در قدیم مردهای جوان به نامزدهایشان دستمبو هدیه بدهند؛ هدیه‌ای عاشقانه که با اهدای دستمال‌های زری‌بافی پاسخ داده می‌شده است.

🔸حالا اما نه از آن #عشق‌های_محجوب خبری است و نه از دستمبوها که مهمانخانه‌ها را خوشبو کنند؛ اما خربزه‌کارها هنوز هم دستمبو می‌کارند. عرضه این محصول در میوه‌فروشی‌ها حتماً می‌تواند رونقی دوباره به کشت این میوه بدهد. حتماً همین امسال هروقت خربزه‌ای خریدید، از فروشنده‌ها این #نوستالژی_عاشقانه را هم سراغ بگیریم؛ تا کشاورزهای خربزه‌کار مطمئن شوند که اگر گوشه‌ای از کشت و کارشان را هم به دست بوته‌های دستمبو بسپارند، محصول‌شان بی‌مشتری نخواهد ماند.
.
@oshtorkhajou

نقل متن و عکس از کانال تلگرام اشترخجو

/channel/hatefTa