Telegram-канал khapuorah - خاپورَه: Unsorted

خاپورَه

22 March 2025 07:04

به بهانه پنجاه و هفت سالگی....

مادرم می‌گوید شب از نیمه گذشته بود که به دنیا آمدی. عمو رضا که یادش همیشه بخیر باد می‌گفت خروس‌ها بانگ دوم را خوانده بودند که صدای گریه‌ات بلند شد. عمه شمس که می‌گویند پشت در ایستاده بوده و سنگ‌ها را به هم می‌زده و می‌خوانده «بَچولَه بیا، زیتِر بیا، مالیا بار کِردن»۱ اینگونه مرا برای زودتر آمدن تشویق می‌کرده است می‌گوید شازنان خانم با یک نصفه تیغ نیمدار و کُند ناف مرا بریده است! شازنان را من یکبار که کودک بودم دیده‌ام او هم معتقد بود تولد من شبی بوده که فردایش عید شد. مادربزرگ که زحمت نامگذاری مرا کشیده می‌گفت « خودِ روژ عید بی»۲. داستانِ شدن و بودن من هر طور که روایت شود با عید و اوّل بهار گره خورده است. من اگر یک جا شانس آورده باشم همین قضیه نام و نامگذاری بوده است. من عید و اوّل بهار به دنیا آمده‌ام. مادربزرگ اگر نامم را عیدی، عیدی‌بگ، عیدی‌خان‌، عیدی‌زا، عیدعلی یا بهار و بهاری گذاشته بود حکایتی می‌شد هفت سر!
از آن عیدی که هنوز معلوم نشده روز بوده یا شب و هنوز عمه شمس راستا حسینی به من نگفته است که تیغ ناف‌بُرّی نو و تیز بوده است یا کارکرده و کُند نیم قرن و هفت سال گذشته است. پنجاه و هفت سال. اوّل فروردین چهل و هفت تا اوّل فروردین چهارصد و چهار. زمان کمی نیست. بیست هزار و هشتصد و بیست روز. همین قدر هم شب. زنجیر درازی از تاریکی و روشنایی. کاروان بلندی از شادی و اندوه. تلخی پشت شیرینی و پیروزی بعد از شکست. چه اسم‌ها و رسم‌ها و آدم‌ها و آرزوهایی که در این سال‌ها در من و با من سر برافراشتند، سبز شدند، بال گشودند و بار گرفتند و بعد سرنگون رفتند. عمر چیزی غیر از انجام و سرانجام‌ها نیست. چه اسم‌ها و آدم‌هایی که من فکر می‌کردم جاودانه‌اند. مانا و نامیرا. اما نیم قرن زندگی به من آموخت که هیچ چیز ماندنی نیست جز یادها و یادگارها. من دیدم که هواری بومدین چه اسم و رسمی داشت. ژنرال ضیاالحق چقدر برای در قدرت بودن تلاش می‌کرد. چقدر نام افرادی مثل پل پوت و ماریام هایله سِلاسی در ذهن و ضمیر من تکرار می‌شد و راجیوْ گاندی با آن کلاه کله قندی‌اش. همه این آدم‌ها گذاشتند و رفتند در همین پنجاه و چند سال.
امروز به دلربا می‌گفتم دیدی به چشم بر هم زدنی نیم قرن را پشت سر گذاشتیم. پر شور و شتاب سربالایی را رد کردیم و به شیب و شکست عمر رسیدیم. طبیعت آدم است که سربالایی را آرام و سنگین برود و سراشیب را اما، به شتاب و شوریدگی. پنجاه سالگی سراشیبی عمر است به شتاب می‌گذرد. دروغ چرا؟ این حرف‌ها را با تپش و تردید به دلربا می‌گفتم. گذر عمر شوخی نیست!
دلربا شاید از باب «دِلْگاوٰی»۳ می‌گوید نیمه دوم اما نیمه مربیان است. وقت عملی شدن ایده‌ها و دیده‌ها و شنیده‌ها. گاه عوض کردن تاکتیک‌ها و تکنیک‌ها. چون نیمه اول با تردید می‌گذرد نیمه دوم را با تدبیر باید گذراند. چه در سربالایی عمر باشیم چه در سرازیری آن دقایق باقی مانده مهم‌تر از لحظه‌های سپری شده هستند. وقت‌های باقی می‌توانند نتیجه بازی را دگرگون کنند. از وقت‌های اضافه نباید غافل بود. نیمه دوم نیمه بهتر دیدن و بیشتر دویدن است.
دلربا درست می‌گوید چیزی بالاتر از زندگی وجود ندارد حتا اگر یک روزش، یک لحظه‌اش و یک جرعه‌اش باقی مانده باشد. اما همیشه یک اما و اگرهایی هست. بازی عمر بازی عجیبی است. اوّلش بدن هنوز گرم نیست. شناخت از حریف کم است یا نیست. عضلات آمادگی ندارند. زمانی را باید تلف کرد تا دست حریف رو شود. میانه‌های بازی که بدن گرم می‌شود و ضربان قلب بالا می‌رود برمی‌خوری به ناداوری، به بازی ناجوانمردانه، به تاکتیک‌های اشتباه سرمربی. دقایق بسیاری را بخاطر ناهماهنگی تیمی از دست می‌دهیم. برای همین است که می‌گویم بازی زندگی بازی عجیبی است. وقتی که بازی از نیمه می‌گذرد. عقلانیت بر بازی حاکم می‌شود. قدر لحظه‌ها معلوم می‌شود و دیگر نمی‌شود زد زیر توپ. همه بازیکنان در دقایق پایانی می‌خواهند حساب شده زندگی کنند اما نمی‌شود. قدرت بدنی افت می‌کند. استرس سوت پایان شروع می‌شود. بازیکنی که مدام در ترس سوت پایان دست و پا می‌زند همه موقعیت‌ها را خراب می‌کند.
درست است چیزی بالاتر از زندگی وجود ندارد حتا اگر یک نیمه از آن مانده باشد. حتا اگر زندگی به وقت اضافه کشیده باشد. آینده همیشه از گذشته قوی‌تر است!

پ.ن
۱، بچه بیا، زودتر بیا، وقت کوچ است!
۲، خود روز عید بود.
۳، دلداری دادن، حمایت کردن.

@Khapuorah
#ماشااکبری