1764
🔥 کانال رسمی پایگاه خِرَدگان 🔥 سرپرست: majid.khaleghian@gmail.com نشانی پایگاه رایاتاری: kheradgan.ir
آهنگ نژادِ کاوه و گودرز
@Kheradgan_Official
این آهنگ درباره ماندگاری فرهنگ و تمدن ایرانیان در درازنای تاریخ سروده شده است. اندیشههایی که از گذشتههای دور تا امروز، در گذر از همه تنگناها، همچون تابش خورشید از شکافی باریک، راه خود را گشوده و همچون سروِ سروستان، سبز و استوار ماندهاند.
به تیرِ آرَشان،
آرامشی تابان،
برای مرز میماند
پس از ضحاک بد آیین ...
نژاد کاوه و گودرز میماند
که در تاریکِ مطلق،
تابشِ خورشید، از یک درز میماند
بخوان اینک،
سِپَندینه سخنهای همان ساقی پرستانِ گرانمایه
که این اندیشههای ما،
بسانِ سروِ سروستان،
هماره سبز میماند
به زندانیم و هر لحظه،
در آن گردابِ بیم و موج میمانیم
ولی فریاد ما اینک،
بدون یک قفس حتی،
بدون مرز میماند
دانلود آهنگ و نماهنگ:
https://kheradgan.ir/p/236110
داستان کوتاه «شبِ مَردان»، روایتی داستانی از رایزنیهای بزرگان ایرانی برای مقابله با بردیای دروغین است.
✍️ علیرضا افشاری
وَندافَر، مرد میانسال و لاغری که سالهای بسیار از عمرش را در دیوان شاهی گذرانده بود، بیآنکه نگاهش را از شراب درون جام بردارد گفت: «اگر بردیاست... پس چرا خودش را از چشم همه پنهان کرده؟»...
@Kheradgan_Official
دانشمندان دوران هخامنشیان
@Kheradgan_Official
✍️ اشکان دهقان
آثار فراوانی از دوران هخامنشیان بهجا ماندهاند که نشاندهنده شکوه تمدنی و وجود دانشمندان در آن روزگار هستند. حتی نام چند شخصیت مانند اوستن، آرتاخه و ﺑﻮﺑﺮﺍﻧﺪﺍ که برخی مانند اوستن شهرت جهانی داشتند به دست ما رسیده است ولی به دلیل نابودی بسیاری از اسناد و نوشتهها، نام شمار زیادی از دانشمندان به دست ما نرسیده است. پس از دوره هخامنشیان، برخی از خطوط رایج آن دوران بهکلی فراموش شدند و آگاهی ما از دانشمندان آن روزگار کامل نیست.
▪️اوستن
میتوان گفت شناختهشدهترین دانشمند دوران هخامنشی در سطح جهانی، اوستن (هوشتانه) بوده است. او در سدههای بعد به شخصیتی اسطورهای در جوامع غربی تبدیل شد.
یکی از گزارشهای تاریخی قابل توجه درباره اوستن، گزارشی است که سینسیوسِ کورِنایی (Synesius of Cyrene) درباره دموکریت (دانشمند یونانی) نقل کرده است. بر اساس این گزارش، دموکریت از شاگردان اوستن بوده است. بخشهایی از این گزارش، نقلقولهایی از دموکریت هستند.
▪️آرتاخه
آرتاخه از مدیران ساخت آبراهه آتوس در دوران خشایارشا بود. این موضوع در تاریخ هرودوت آمده است و آثار این آبراهه هنوز پابرجاست.
قطعا سرپرستان ساخت چنین آبراهههایی با مهندسی سازه آشنایی داشتند.
▪️ ﺑﻮﺑﺮﺍﻧﺪﺍ
ﺑﻮﺑﺮﺍﻧﺪﺍ نیز از دیگر مدیران ساخت آبراهه آتوس در دوران هخامنشیان بود.
اینکه نام چند مدیر در گزارشهای مربوط به ساخت این آبراهه ذکر شده است، نشاندهنده بزرگی و اهمیت این سازه و سازماندهی لازم برای ساخت آن است.
▪️ایدهپردازان چهارباغها
▪️سازندگان قناتها و سدها و پلها
▪️ایدهپردازان هنر تلفیقی
▪️معماران سازههای بزرگ
▪️تدوینکنندگان گاهشماری بر پایه اخترشناسی
ادامه را بخوانید:
https://kheradgan.ir/p/236107
آهنگ مهر میهن، سخت و دشوار (خشم کاوه، شور دستان)
@Kheradgan_Official
آهنگ «مهر میهن، سخت و دشوار» بر پایه سرودهای از مجید خالقیان ساخته شده است. در این سروده، با اشاره به پهلوانان ایرانی همچون کاوه و دستان و نمادهایی چون درفش کاویانی، مهر به میهن در فراز و نشیبهای روزگار ستوده میشود. این اثر بازسازی شده و نسخه بازسازیشده آن در اینجا ارائه میشود.
دریافت آهنگ و ثبت دیدگاه
آهنگ گُردآفریدان و جوانمردان آهنگر
@Kheradgan_Official
در این سروده، بهصورت نمادین از شهرزاد قصهگو درخواست میشود آوازی درباره آینده آرمانی ایرانگرایان بخواند؛ از روزگاری که شیرزنان و جوانمردان، دوشادوش یکدیگر، از حریم پاک انسان و مرزهای ایرانیان نگهبانی میکنند، ستمگران و بدآیینها را شکست میدهند و در جایگاههای باستانی مانند آرامگاه پدر، آهنگ شادی طنینانداز میشود.
دریافت آهنگ کامل
کتابخانهها، آموزشگاهها و گنجینههای فرهنگی در ایران باستان
@Kheradgan_Official
✍️ مجید خالقیان، ایرانمهر آریایی، ایراندخت مهرآور، ایرانی آذری
با بررسی منابع و آثار باستانی درمییابیم که کتابخانهها، آموزشگاهها و گنجینههای فرهنگی قابل توجهی در ایران باستان وجود داشتهاند.
کتابخانه سارویه، گنج شایگان، دبیرستانها، فرهنگستانها و دانشگاه گندیشاپور از نمونههای مشهور بودهاند. همچنین، در گزارشهای پراکنده به کتابخانه استخر و کتابخانه مدائن نیز اشاره شده است.
نوشتهها و سرودههایی با موضوعات گوناگون، از جمله تاریخی، عاشقانه، دانشورانه و دینی، در آن دوران نگارش مییافتند.
فهرست مطالب:
▪️کتابخانه سارویه
▪️گنج شایگان
▪️گنجینههای نوشتههای تاریخی، عاشقانه و شعر
▪️ترجمه متون دانشورانه سایر ملل
▪️دبیرستانها، فرهنگستانها و آموزشگاهها
▪️دانشگاه گندیشاپور
▪️دیگر کتابخانهها
▪️کتابها و نوشتههای دینی
نوشته را بخوانید:
https://kheradgan.ir/p/23461
آهنگ «ایران مادر من» یک بازآفرینی به کوشش فرامرز عباسپور است. این اثر بر پایه آهنگی قدیمیتر از سام جمشیدی و ترانهای از امید یاسین با عنوان «من زادگاه کوروشم» آماده شده است. بخشهایی از ترانه نیز شاید برای هماهنگی بیشتر با آهنگ، دستخوش تغییراتی شده است. به هر روی، این آهنگ حاصل تلاش ایرانگرایانه چند تن از هممیهنان گرامی است.
متن آهنگ من زادگاه کوروشم (ایران مادر من):
من زادگاه کوروشم
من شاهِ اهریمن کُشم
من آرش جان در کمان
خون رگ سیاوَشَم
از میهن ماد آمدم
از گُلشن داد آمدم
من شیر مردِ پارسم
موج خلیج فارسم
ارژنگ پاکم مانیام
من پارتم، اشکانیام
من شاهبیت خاورم
من عاشق این سرزمین
ایران بُوَد چون مادرم
@Kheradgan_Official
هفتم آبان، روز کوروش بزرگ، بر همه ایرانگرایان در سراسر جهان شاد باد
@Kheradgan_Official
آیا مرگ کوروش بزرگ با کشته شدن کوروش یکم آمیخته شده است؟
@Kheradgan_Official
✍️ اشکان دهقان
به نظر میرسد مرگ طبیعی کوروش بزرگ در دوران سالخوردگی، در مقایسه با سایر گزارشها، منطقیتر باشد و احتمال دارد این کوروش یکم (پدربزرگ کوروش بزرگ) بوده که در جنگ کشته شده است و بعدها، روایت پایان زندگی او با پایان زندگی کوروش بزرگ آمیخته شده است.
شواهدی وجود دارد که در برخی منابع، روایتهای مربوط به کوروش یکم و کوروش بزرگ (کوروش دوم) با یکدیگر آمیخته شدهاند.
نوشته را بخوانید:
آیا مرگ کوروش بزرگ با کشته شدن کوروش یکم آمیخته شده است؟
یوسف مجیدزاده و نقش او در شناخت تمدنهای باستانی ایران
@Kheradgan_Official
✍️ علیرضا سوری
یوسف مجیدزاده از جمله باستانشناسان ایرانی است که پژوهشهای او درباره محوطههای پیشاتاریخی ایران، بهخصوص محوطههای باستانی دشت قزوین و منطقه جیرفت، اهمیت زیادی در گسترش شناخت ما از جوامع پیچیده و مراکز تمدنی فلات ایران داشته است.
شهرت گسترده مجیدزاده بیش از همه با کاوشهای او در محوطههای کنارصندل در جنوب استان کرمان و انتشار کتاب جیرفت؛ کهنترین تمدن شرق ارتباط دارد. این پژوهشها توجه پژوهشگران ایرانی و خارجی را به منطقه هلیلرود جلب کردند؛ منطقهای که آثار معماری خشتی، ظروف سنگی، مهرها و اشیای هنری آن، از وجود یک مرکز مهم اقتصادی و فرهنگی در هزاره سوم پیش از میلاد حکایت دارند.
بااینحال، اهمیت کار مجیدزاده صرفاً به کشف آثار باستانی محدود نمیشود. او در تفسیر یافتههای جیرفت، نظریاتی درباره جایگاه این منطقه در تاریخ تمدنهای خاور نزدیک مطرح کرد؛ از جمله این دیدگاه که منطقه جیرفت با سرزمین باستانی «اَرَتّه» که در برخی متون ادبی و اسطورهای سومری از آن یاد شده، ارتباط داشته است.
با اندوه فراوان، درگذشت استاد دکتر یوسف مجیدزاده، باستانشناس برجسته و پژوهشگر نامدار تاریخ و تمدن ایران، را تسلیت میگویم. سالها پژوهش و کاوش علمی ایشان در تپه های باستانی و بهویژه محوطههای جیرفت و کنارصندل، نقشی ارزشمند در شناخت و معرفی میراث کهن این سرزمین داشت.
نوشته را بخوانید:
https://kheradgan.ir/p/23695
گرامیداشت شخصیتی مانند کوروش بزرگ تنها در یک روز کافی نیست؛ بهویژه آنکه گرامیداشت بنیانگذار شاهنشاهی هخامنشی میتواند فرصتی برای پرداختن بیشتر به تمدن ایرانیان در دوران هخامنشی باشد. بزرگداشت کوروش بزرگ میتواند از یکم آبان (روز دقیقتر برای ورود کوروش به بابل) آغاز شود و تا هفتم آبان ادامه داشته باشد.
@Kheradgan_Official
ادامه را بخوانید:
گرامیداشت کوروش بزرگ میتواند از یکم آبان آغاز شود
یوسف مجید زاده، ۱۳۱۵ - ۱۴۰۵
@Kheradgan_Official
بررسی سرزمین کَشّن در هزاره سوم پیش از میلاد
@Kheradgan_Official
✍️ مجید خالقیان
نام کَشّن (Kaš-še-in) در کتیبهای مربوط به پوزور-اینشوشیناک، فرمانروای ایلام آمده است.
این نام یادآور واژه کَشّو (Kaššû) در اکدی است که با کاسیان پیوند دارد.
اگر نامهای کَشّن، کاسیان و کاسپیان را با «کاس/کس» مرتبط بدانیم، پیشنهاد ریشهای هندوایرانی برای این نام میتواند یکی از گزینههای مهم و شایان بررسی باشد.
شواهد دیگری نیز از پیوند کاسیان و کاسپیان با عناصر هندوایرانی حکایت دارند.
نوشته را بخوانید:
https://kheradgan.ir/p/23692
بیسواد کسی است که نمیداند تاریخ را چگونه باید نقل کند و نمیداند که نباید عبارات توهینآمیز را در کنار نام اقوام بیاورد.
@Kheradgan_Official
مقایسه لشکرکشی کاووس با لشکرکشی کمبوجیه
@Kheradgan_Official
✍️ اشکان دهقان
داستان لشکرکشی کی کاووس به «مازندران» در شاهنامه شباهتهایی به روایت هرودوت درباره لشکرکشی کمبوجیه به حوالی مصر دارد. آغاز هر دو لشکرکشی با بیتدبیری همراه است.
شاید شباهتهای آوایی نام کاووس (پهلوی: Kāy Us) و کمبوجیه (یونانی: Kambýsēs) باعث آمیختگیهایی در روایتهای مربوط به این دو شخصیت شده باشد.
شباهت میان خوانش یونانی و رومی نامها و خوانش پهلوی نام برخی شخصیتهای اوستایی میتوانسته است به این آمیختگیها دامن بزند.
این شباهتها را میتوان در راستای آمیختگی روایات هخامنشیان و کیانیان تحلیل کرد.
▪️مازندران در داستان کاووس و پیوند آن با حوالی مصر و افریقا
▪️لشکرکشی کمبوجیه به حوالی مصر و افریقا
▪️تصمیم شتابزده برای لشکرکشی
▪️دشمنانی با ویژگیهای افسانهای
▪️مسیر دشوار و گرفتاری
البته باید توجه داشت که این شباهتها دلیلی برای پذیرش تاریخی روایت افسانهای هرودوت درباره کمبوجیه نیستند.
نوشته را بخوانید:
https://kheradgan.ir/p/23689
رد داستان استر از نظر تاریخی
▪️بررسی تاریخی داستان استر و جشن پوریم یهودیان
▪️اخشورش در داستان استر کیست؟!
▪️داستان استر یهودیان و داستان دختر فداکار در جهان ایرانی
▪️تحریف پوریم و سیزدهبهدر، توسط ایرانستیزان و یهودستیزان
@Kheradgan_Official
نگاهی نو به دلدادگی زال و رودابه
@Kheradgan_Official
امیدوارم روزی بتوانیم آثاری حرفهایتر و با کمک نیروهای متخصص انسانی ارائه کنیم تا اشکالاتی که در اثر استفاده از هوش مصنوعی پدید میآیند، برطرف شوند و آثارمان از هر نظر ایرانیتر باشند.
آهنگ و نماهنگ با کیفیت بالا:
https://kheradgan.ir/p/23500
آهنگ مردانی که ایستادند
@Kheradgan_Official
آهنگ «مردانی که ایستادند» در پاسداشت پایمردی و کوشش هزارانساله ایرانیان سروده شده است.
در این سروده از مجید خالقیان، بر ثبت ستمها، رنجها و استقامتها در طول تاریخ تاکید میشود. این آهنگ، آوازِ حک شدن همه بدیها و خوبیها، چه آنکه شلاق زده است و چه مردی که ایستاده است را در آفاق زمانه، سر میدهد. این زخمها خود نماد پایمردی هستند و نباید فراموش شوند.
به یاد همه مردانی که برای ایران در زمینههای گوناگون ایستادند، همانند درختی تنومند که تنهاش زخمی است، اما همچنان سبز است.
توجه: با آنکه تلاش شده است همه چیز نمادین باشد، ولی شنیدن این آهنگ و تماشای نماهنگ آن برای کودکان پیشنهاد نمیشود.
دریافت آهنگ کامل:
https://kheradgan.ir/p/236106
داستان کوتاه روزی که جهان دگرگون شد، روایتی داستانی از روزهای پیروزی ایرانیان و رویدادهای پس از فتح بدون جنگ بابل در دوران کوروش بزرگ است.
✍️ علیرضا افشاری
«آرتوان آرام زیر لب گفت: شاید امروز، بابل تنها از شاهی تازه استقبال نمیکند... از جهانی تازه استقبال میکند...
آرتوان سالها در سپاه کوروش خدمت کرده بود. کارش نه جنگیدن در صف نخست، که سامان دادن به آن چیزی بود که سپاه را سرپا نگه میداشت: ثبت شمار سپاهیان، رسیدگی به آذوقه و سازوبرگ، حسابوکتاب انبارها و تدارکات، تنظیم گزارشها و انتقال فرمانها.»
@Kheradgan_Official
نماهنگ سیمرغ وطن
@Kheradgan_Official
این آهنگ بر اساس ترانهای حماسی از مجید خالقیان درباره رهایی و برخاستن دوباره ایران است. در این سروده، سیمرغ نماد شکوه و نیروی برخاسته از میهن است که با خیزش خود، نویدبخش آزادی و ایستادگی در برابر اندوه و ستم میشود. این آهنگ با زبانی نمادین، از جوانشدن دوباره ایران کهن و آغاز دورانی تازه سخن میگوید.
دریافت آهنگ و نماهنگ با کیفیت بالا:
https://kheradgan.ir/p/236101
دهم آبان، جشن باستانی آبانگان بر اساس گاهشماری خورشیدی شاد باد
@Kheradgan_Official
نگاهی به ارزش قابل توجه هفتم آبان و استوانه کوروش بزرگ
@Kheradgan_Official
✍️ اشکان دهقان
پس از فتح بابل، تحولات بسیاری در جهان رخ داد و ارتباط میان شرق و غرب جهان به وجود آمد.
مفهوم انسانیت و توجه به حقوق انسان در سطح جهانی، پس از این رویداد بیش از پیش مورد توجه قرار گرفت.
کمک به تهیدستان، آزاد کردن کسانی که به بیگاری کشیده میشدند و رسیدگی به پرستشگاههای اقوام گوناگون، از جمله اقدامات نیک کوروش بزرگ بودند.
نقش کوروش بزرگ در حفظ جهان ایرانی نیز شایان توجه است زیرا جنگ از سوی دشمنان آغاز شد.
استوانه کوروش بزرگ نخستین سند بهدستآمده در تاریخ بشر است که در آن، از رفتار مهربانانه پادشاهی با مردمان قومی دیگر پس از پیروزی بر آنان سخن گفته میشود.
برخی از مفاهیم و واژههای بهکاررفته در استوانه کوروش بزرگ، در اسناد پیشین نیز دیده میشوند، اما در آن اسناد، این مفاهیم درباره قوم خودشان به کار رفتهاند.
بنابراین، میتوان این متن را متنی انساندوستانه دانست که از مرزهای قومی فراتر میرود.
نوشته کامل به همراه منابع:
https://kheradgan.ir/p/11587
گستره فرمانروایی کوروش بزرگ
@Kheradgan_Official
(برای رعایت اختصار نام همه مناطق نیامده است)
با آنکه کوروش بزرگ بر یکی از بزرگترین قلمروهای تاریخ فرمانروایی میکرد، گستره قلمرو او حاصل کشورگشاییهای خودش نبود، بلکه بخش بزرگی از آن، میراث مادها به شمار میرفت.
نوشته کامل:
گستره فرمانروایی کوروش بزرگ
نقش میراث گذشتگان در شکلگیری منش کوروش بزرگ
@Kheradgan_Official
✍️ مجید خالقیان
موضوعی که در این نوشتار به دنبال بررسی آن هستیم، این است که چه زمینههایی در شکلگیری شخصیتی مانند کوروش بزرگ نقش داشتند؟
آیا کوروش بهتنهایی و صرفاً به اتکای ویژگیهای فردی خود به چنین جایگاهی رسید، یا میراث تاریخی، اندیشههای آیینی، تجربههای سیاسی و تلاشهای نسلهای پیش از او نیز در این مسیر سهم داشتند؟
گذشتگان کوروش بزرگ زمینههای همگرایی اقوام گوناگون را فراهم کرده بودند.
کوروش از پدری پارسی و مادری مادی زاده شد، در انشان بالید و کردار او پیوند با اندیشههای زرتشت داشت.
بررسی این پیوند میان میراث گذشتگان و تواناییهای فردی کوروش بزرگ، یادآور این نکته است که شخصیتهای بزرگ تاریخی در خلأ شکل نمیگیرند؛ آنها از تجربه نسلهای پیشین بهره میبرند و با تصمیمها و کردار خود، میراثی تازه برای نسلهای بعد بر جای میگذارند.
نوشته را بخوانید:
https://kheradgan.ir/p/11575
یکم آبان یا هفتم آبان؟ سالروز ورود کوروش به بابل کدام است؟
@Kheradgan_Official
✍️ مجید خالقیان
بر اساس یک کتیبه باستانی معتبر که «رویدادنامه نبونئید» نام گرفته است، کوروش بزرگ پس از ورود به شهر بابل با استقبال باشکوه مردم روبهرو شد (رویدادنامه نبونئید، ستون ۳، بندهای ۱۸ و ۱۹).
این رویداد بر اساس گاهشماری بابلی، در روز سوم ماه اَرَخسمنو گزارش شده است.
درباره تطبیق روز سوم ماه اَرَخسمنو بابلی با هفتم آبان خورشیدی انتقاداتی مطرح شده است. این تطبیق بر اساس گاهشماری ژولیانی انجام شده است، نه گاهشماری گریگوری که امروزه رایج است. به نظر میرسد با تبدیل تاریخ ژولیانی به گریگوری، این روز با یکم آبان خورشیدی مطابقت دارد.
دکتر عبدالمجید ارفعی در گزارشی از این کتیبه باستانی چنین نوشته است:
در ماه اَرَخسمنو (Arahsamnu=ماه هشتم)، روز سوم (=هفتم آبان ماه) کوروش به بابل اندر آمد. شاخههای سبز در برابر (=زیر پای او) گسترده شد (ارفعی، ۱۳۸۹: ص ۱۴).
این گزارش باعث شد که ما در پایگاه خِرَدگان، سالها هفتم آبان را معادل روز ورود کوروش بزرگ به بابل بدانیم. ولی با بررسی بیشتر به نظر یکم آبان دقیقتر است.
چنانچه روز سوم ماه اَرَخسمنو در گاهشماری بابلی با هفتم آبان تطبیق نداشته باشد، باز هم خللی در تعیین روزی برای بزرگداشت کوروش بزرگ ایجاد نمیشود. به هر حال، هفتم آبان چندین سال است که بهصورت غیررسمی از سوی دوستداران کوروش بزرگ گرامی داشته میشود و در میان مردم جایگاه قابل توجهی یافته است.
بسیاری از بزرگداشتها، مانند بزرگداشت حافظ و فردوسی، لزوماً بر اساس روزهای دقیق تاریخی تعیین نشدهاند. با این حال، دستکم درباره کوروش بزرگ میدانیم که ورود او به بابل در ماه اَرَخسمنو، برابر با یکی از روزهای آبانماه، رخ داده است.
این در حالی است که روزهای پس از ورود کوروش بزرگ به بابل نیز از نظر تاریخی اهمیت دارند؛ زیرا در رویدادنامه نبونئید، پس از شرح ورود کوروش به بابل، چنین آمده است:
کوروش شادباشها به همه شهرها در (سرزمین) بابل فرستاد… (ارفعی، ۱۳۸۹: ص ۱۵).
این گزارش نشان میدهد که پس از ورود کوروش به بابل، پیامهای شادباش او به شهرهای دیگر سرزمین بابل نیز فرستاده شد. بنابراین، درحالیکه ورود کوروش به بابل با برگزاری جشن و استقبال در پایتخت همراه بود، در روزهای بعد شهرهای بیشتری از این رویداد آگاه شدند و پیامهای شادباش کوروش بزرگ را دریافت کردند.
از این رو، حتی اگر ورود کوروش بزرگ به بابل دقیقاً در هفتم آبانِ گاهشماری خورشیدی کنونی رخ نداده باشد، این روز همچنان میتواند یادآور روزهای پس از آن و گرامیداشت پیام صلح و دوستی کوروش بزرگ به دیگر شهرها باشد.
افزون بر این، عدد هفت در فرهنگ ایرانی جایگاه ویژهای دارد. با در نظر گرفتن این نکته و سابقه برگزاری این بزرگداشت در میان مردم، میتوان هفتم آبان را گزینهای مناسب برای روز کوروش بزرگ دانست.
اگر هدف، ثبت رسمی «روز کوروش بزرگ» در تقویم ملی باشد، تقریباً همه ایرانگرایان و تلاشگران فرهنگی همسخن هستند که هفتم آبان روز مناسبی برای این منظور است.
نوشته کامل و منابع:
https://kheradgan.ir/p/23558
بهرهبرداریهای سیاسی از فرضیه مهاجرت آریاییان در جهان و ایران
@Kheradgan_Official
✍ مجید خالقیان
دولتها و جریانهای سیاسی از فرضیه اثباتنشده مهاجرت آریاییان در راستای منافع خود بهره گرفتند.
برخی با رویکردی مثبت، آریاییان را مردمانی تمدنساز معرفی کردند و از این برداشت برای توجیه اهداف خود بهره بردند.
در مقابل، برخی دیگر با رویکردی منفی، از نظریههای مربوط به مهاجرت آریاییان برای تضعیف پیوندهای تاریخی و فرهنگی میان مردمان و تقویت سیاستهای خود استفاده کردند.
▪️بریتانیا: توجیه استعمارگری
▪️آلمان نازی: ایدئولوژی نژادی
▪️شوروی: مرزبندیهای جدید و تضعیف پیوندها با تمدن ایران
▪️ایران پس از انقلاب ۵۷: تضعیف هویت باستانی به بهانه مهاجرت آریاییان
نوشته را بخوانید:
https://kheradgan.ir/p/23693
آیا در دوران ساسانیان سواد آموزی انحصاری بود؟
@Kheradgan_Official
✍️ ایرانمهر آریایی، ایراندخت مهرآور
بررسی منابع تاریخی نشان میدهد که ادعای انحصاری بودن سوادآموزی در دوران ساسانیان، پشتوانهای ندارد.
نامههای شخصی بهجامانده از آن دوران، متون پهلوی، اندرزنامهها، کتیبههای مردم عادی، داستانهای شاهنامه و... شواهدی هستند که باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
این شواهد از وجود نیازها و فرصتهای گوناگون برای فراگیری خواندن و نوشتن حکایت دارند و نشان میدهند که آموزش تنها به شاهزادگان و اشراف محدود نبوده است.
هرچند این آثار با کاستیهای فراوانی به دست ما رسیدهاند که نشاندهنده نابودی بسیاری از آثار در پی یورش و سلطه خلفا است.
از معتبرترین اسنادی که رواج نوشتن در دوران ساسانیان را آشکار میسازند، نامههایی هستند که اعضای خانواده برای یکدیگر نوشتهاند و خوشبختانه امروزه در دسترس ما هستند. این نامهها از مهمترین منابعی هستند که نشان میدهند، برخلاف آنچه گاهی گفته میشود، مردم سواد خواندن و نوشتن داشتند و سوادآموزی انحصاری نبود.
همچنین از اواخر دوران ساسانی، کتیبههای فراوانی به دست آمدهاند که مردم عادی آنها را نوشتهاند.
در شاهنامه از زبان شاهان ساسانی بر مهربانی و کمک به تهیدستان تأکید میشود. همچنین توصیه میشود کسانی که توانایی مالی دارند، به کودکان یاری برسانند تا بتوانند به مدرسه بروند. بنابراین، کمک به تهیدستان، چه از نظر مالی و چه از نظر فرهنگی، مورد توجه بوده است.
با وجود این منابع، برخی با تحریف داستان انوشیروان و مرد کفشگر در شاهنامه، ادعا میکنند که سوادآموزی در آن دوران انحصاری بوده است؛ درحالیکه در آن داستان اصلا چنین چیزی نیامده است. درواقع، با تحریف داستان اصلی، داستانی تازه ساخته شده و سپس به صورت گسترده ترویج شده است!
نوشته را بخوانید:
https://kheradgan.ir/p/23467
بازتاب هخامنشیان در شاهنامه و پیوند با کیانیان
@Kheradgan_Official
✍️ مجید خالقیان
شباهت نامها و داستانهای کیانیان در شاهنامه با هخامنشیان قابل توجه است.
کیانیان در شاهنامه بر قلمرویی گسترده فرمان میرانند، نشستگاه آنان در پارس قرار دارد و رفتار و تشکیلات فرمانرواییشان نیز شباهتهایی با هخامنشیان دارد.
حتی نام برخی از پادشاهانی که کیانی خوانده شدهاند، در اوستا نیامده است؛ از جمله داراب، بهمناردشیر و دارا.
این موضوع از آمیختگی روایت کیانیان با تاریخ هخامنشیان حکایت دارد. این آمیختگی میتوانسته بر روایتهای مربوط به دیگر شاهان کیانی، حتی آنهایی که نامشان در اوستا آمده است، نیز تاثیر بگذارد.
آمیختگی روایت کیانیان با تاریخ هخامنشیان قطعا پدیدهای پساباستانی نیست؛ زیرا اسناد معتبری از دوران ساسانیان وجود دارند که در آنها از اردشیر کیانی نام برده شده است: «پادشاهی از اردشیر کیانی که بهمن اسفندیاران خوانده شود، که دیو را از مردمان جدا کند و همه جهان را بپیراید و دین را رو کند»
شباهت برخی از نامها صرفا آوایی هستند، اما برخی دیگر شباهت ریشهای دارند. برخی از این شباهتها عبارتند از:
شباهتهای ریشهای:
▪️ گشتاسپ: ویشتاسپ (Vištāspa)
▪️ داراب/دارا: داریوش (Dārayavauš)
▪️ بهمناردشیر: اردشیر (Artaxšaçā)
شباهتهای آوایی:
▪️کاووس (پهلوی: Kay Us): کمبوجیه (یونانی: Kambýsēs)
▪️کیخسرو (پهلوی: Kay Husrōy): کوروش (یونانی: Kŷros)
باید توجه داشت که حتی اگر شباهتها صرفا آوایی بودند و نامها ریشه مشترکی نداشتند، مردمان باستان با دانش زبانشناسی به معنای امروزی آن آشنایی نداشتند و همان شباهت ظاهری هم به آمیختگی روایات منجر میشد. برای نمونه، هنگامی که ایرانیان سالیان سال پس از هخامنشیان در منابع یونانی و رومی با نام کوروش (Kŷros) روبهرو میشدند، ممکن بود به دلیل شباهت نام و داستانها، او را با کیخسرو (Kay Husrōy) یکی بدانند. چنین برداشتی نیز میتوانست به آمیختگی بیشتر روایتها بینجامد. از این روی علاوه بر حافظه جمعی ایرانیان، روایتهای یونانیان هم در آمیختگیها دیده میشود.
نقطه مهم: شباهت نام کَویویشتاسْپَ و ویشتاسپ هخامنشی
این شباهت نقطهای مهم به شمار میآید. شباهت آشکار میان نام کَویویشتاسْپَ در اوستا و ویشتاسپ هخامنشی، زمینهای مهم برای درهمآمیختن کیانیان و هخامنشیان فراهم کرده است.
بر همین اساس، خاطرات تاریخی مربوط به پیش از گشتاسپ، از جمله کیخسرو، با خاطرات مربوط به کوروش بزرگ درآمیخته و پادشاهان پس از گشتاسپ با شخصیتهایی با نامهای داریوش و اردشیر پیوند یافتهاند.
داستانهای مشابه کیانیان و هخامنشیان
این شباهتها و آمیختگیها به معنای یکسان بودن شخصیتهای اساطیری و تاریخی نیست؛ بلکه هنگام سخن گفتن از آمیختگی، وجود جابهجاییها، تفاوتها و اغراقها کاملا طبیعی است.
بهطور خلاصه، این آمیختگیها را در روایتهای مربوط به چند پادشاه کیانی میتوان ردیابی کرد:
▪️ کیخسرو: آمیختگیهایی با کوروش بزرگ دارد.
▪️داراب: آمیختگیهایی با داریوش بزرگ دارد.
▪️بهمناردشیر: آمیختگیهایی با اردشیر یکم و اردشیر دوم دارد
▪️دارا: آمیختگیهایی با داریوش سوم دارد.
دلایل آمیختگی روایتها در شاهنامه چیست؟
دلیل اصلی را باید در یورشها و سلطه بیگانگان بر ایران جستوجو کرد. به نظر میرسد در این دورهها، بسیاری از منابع تاریخی ایرانیان نابود شدهاند. این نابودیها تنها هنگام یورشها رخ ندادهاند، بلکه دوران سلطه بیگانگان نیز تاثیرات قابل توجهی گذاشته است.
نوشته کامل را بخوانید: https://kheradgan.ir/p/13919
کریمخان زند؛ منش فردی، قلمرو حکومت، شیوه کشورداری و مناسبات با بیگانگان
@Kheradgan_Official
✍️ علیرضا سوری
شخصیت تاریخی کریمخان زند را باید بر اساس عملکرد او در زمانه خودش، اسناد تاریخی، روایتهای معتبر و نتایج حکومتش ارزیابی کرد؛ نه بر اساس ادعاها، توهینها یا داوریهای شتابزده افراد معاصر.
نقد تاریخی با توهین تفاوت اساسی دارد. کسی که ادعایی درباره کریمخان مطرح میکند، اگر مدعی است که روایت رایج درباره شخصیت یا عملکرد او نادرست است، باید شواهد تاریخی ارائه کند.
صرف استفاده از الفاظ تحقیرآمیز، هیچ واقعیت تاریخی را تغییر نمیدهد و هیچ استدلالی را اثبات نمیکند.
تکرار تصویر کریمخان بهعنوان فرمانروایی کمتجمل و نسبتاً منصف، خود بخشی مهم از تاریخ سیاسی و حافظه اجتماعی ایران است. حکومت کریمخان ترکیبی از اقتدار نظامی، عملگرایی سیاسی و تلاش برای کاهش آشوبهای داخلی بود.
نوشته را بخوانید:
https://kheradgan.ir/p/23691