دولت سرمایهداری و مسئله قدرت
نیکوس پولانزاس؛ رالف میلیبند
ترجمه: حسن مرتضوی
@Our_Archive
حتی این اجمال بینهایت انتزاعی نوشتۀ سولژنیتسین نشان میدهد که این اثر به لحاظ شيوۀ يك داستان بلند، يك نوولا (Novella) است و نه يك رمان (با این که این صورت ادبی میتواند کوتاه باشد) و این در حالی است که نویسنده میکوشد در خلال توصیف عینی خود به گستردهترین تمامیت ممکن و تأثیر و تأثری متقابل میان آدمهای نوعی در جهت غنا بخشیدن به سرشتها و سرنوشتهای آنان دست یابد. سولژنیتسین آگاهانه از هر گونه فرانگری پرهیز میکند. زندگی اردوگاه همچون وضعیتی پایدار باز نموده میشود. چند اشاره گذرا که به زندگی پیش از محکومیت افراد میشود، سربسته و مبهم است و رهایی از اردوگاه را کسی به خواب هم نمیبیند. در مورد آدم اصلی تنها بر این نکته تأکید میشود که شهر و دیار او در مدت زندانی شدنش بسیار تغییر کرده است و این که بازگشت به دنیای مألوف و آشنای گذشته به هیچ رو برای او ممکن نیست. این نیز پرتافتادگی اردوگاه را از زندگی واقعی بیشتر قوت میبخشد.
بدینسان چشمانداز آینده از هر سو تیره و تار مینماید. آنچه قابل رویت است روزهایی است یکنواخت، روزهایی که بد یا خوب سپری میشوند، اما هیچ تفاوت عمدهای با یکدیگر ندارند. در بازنمایی گذشته نیز به همینسان صرفهجویی میشود. جسته و گریخته اشارههایی که نویسنده به چگونگی گرفتار شدن پارهای آدمهای داستان دارد، اشاراتی صریح در قالب عباراتی خشک و بیطرفانه، خودسرانگی احکامی را که از محاکم اداری، شهری و نظامی صادر شدهاند آشکار میکند. از مسائل عمده سیاسی، فیالمثل محاکمات بزرگ سخنی بر زبان آورده نمیشود؛ واقعیتها را ظلمات گذشته در خودفرو برده است. حتی از بیعدالتی تبعید هم که در چند مورد ذکری از آن به میان میآید، مستقیماً انتقاد نمیشود، بلکه بیشتر به صورت واقعیتی تلخ، پیشفرض ناچار پذیرفتهشدۀ این هستی اردوگاهی باز نموده میشود. هر آنچه میتواند و باید پرداختن به آن وظیفۀ رمانها و درامهای آینده باشد در اینجا آگاهانه از قلم نویسنده میافتد. در این ویژگی ما تشابهی صوری، صرفاً صوری، به لحاظ شیوه یا صورتی از داستان که پیشتر به آن پرداختهایم (نوولا) مییابیم. این به معنای واپس نشستن و ناتوانی در انتخاب صورتهای گستردۀ داستانی نیست، بلکه کشف آغازین واقعیتی است که صورتهای گستردۀ در خور خود را طلب میکند.
شاه سیاهپوشان
هوشنگ گلشیری
تا بدانی که هرکه خاموش است / از چه معنی چنین سیهپوش است...
نظامی گنجهای، هفت پیکر - گنبد سیاه
تقریبن همهی ما دیده، شنیده و بازگفتهایم آنچه را که گلشیری بر مزار دوست شاعرش خواند. لااقل همان یک جمله که «آنقدر عزا بر سر ما ریختهاند که فرصت زاری کردن نداریم». او اما پیشتر نوشته بود آن جمله را، یازده سال قبلتر، به گونهای دیگر، در یک داستان. زمانی که بر تن شخصیت اصلی داستانش لباسی سیاه پوشاند و دیگر آن را عوض نکرد.
«شاه سیاهپوشان» هوشنگ گلشیری تلاشی است درخشان در پاسخ دادن به یک پرسش: چگونه میتوان آنچه در دههی شصت شمسی، در عشرهی مشئومهی این قرن بر سرزمینمان گذشت را نوشت و توضیح داد؟ او برای شرح زیست سیاه مردمان پس از انقلاب مدام به تاریخ رجوع میکند. همزمان که فضای خوفناک دههی شصت را روایت میکند، راوی شکنجههای ساواک و زندانهای پهلوی دوم نیز میشود، از کودتای بیست و هشت مرداد و شعبان بیمخها مینویسد. اما اینها برای نشان دادن خوی درندهی حاکمان حکومت اسلامی کافی است؟ نه ابدن. پس عقبتر میرود.
مسعود سعد سلمان را احضار و وضعیت شاعر داستانش را با او قیاس میکند. حملهی مغولها و کتابسوزی و غارتها را پیش میکشد. میبیند باز کفایت نمیکند، به جغرافیایی دیگر اما نزدیک میرود. از قتلعام یهودیان بنیقریظه به دست مسلمانان و به اسارت رفتن زنانشان یاد میکند. واقعیت گویا جوابگو نیست و گلشیری این را خوب میداند، این است که از همان ابتدا از افسانهای مدد میطلبد و قصهی «گنبد سیاه» هفت پیکر و شاه سیاهپوشان را به موازات آنچه بر شاعرش میگذرد روایت میکند.
شاه سیاهپوشان داستان شاعری ممنوع در اوایل دههی شصت است. در میانهی دستگیری و اعدام و جنگ و عکس شدن جوانان بر حجلهها. او که در حکومت پهلوی دو بار به زندان میافتد و نوشتن را رها نمیکند. پس از انقلاب اما سیاهی چنان بر او چیره میشود که دیگر توان سیاه کردن کاغذهای سفید را ندارد: «باز کاغذهای سفید بود، توی رویاهایش حتی. گاهی حتی وقتی سیاه هم میکرد باز سفید بود. مچش درد میگرفت، اما هیچ کلمهای، حتی نقطهای بر این سفیدی ابدی نمینشست.»
داستان اختناق
@Our_Archive
/channel/Our_Archive/1614
علیه مجازات اعدام
رزا لوکزامبورگ
ترجمه: یوسف کهن
[مقاله کوتاه]
دهم اکتبر برابر است با روز جهانی مبارزه علیه حکم اعدام!
@Our_Archive
توماس هاردی
آر.ای. اسکات جیمز؛ سی. دی لوئیس
ترجمه: ابراهیم یونسی
•••
°1 °2 °3 °4 °5
___
°6
@Our_Archive
Cathy Come Home, 1966
Director: Ken Loach
کتی به خانه برگرد
کارگردان: کن لوچ
.
The Fire Next Time
by: James Baldwin
[English. Scanned]
[عشق نقابهایی را که میترسیم بدون آنها زندگی کنیم و میدانیم که نمیتوانیم با آنها زندگی کنیم را بر میدارد. من در اینجا واژه عشق را نه صرفاً به معنای شخصیاش، بلکه به مثابه حالتی از هستی، یا کیفیتی از زیبایی به کار میبرم - نه به معنای کودکانه آمریکایی شاد شدن، بلکه در مفهوم محکم و جامع تلاش، جسارت و بالندگی]
.
.
«مرائی کافر است» نسیم خاکسار؛ ادعانامهای علیه شکنجه
اسد سیف
@Our_Archive
زیرنویس Antoine and Colette
@Our_Archive|#cinema
درشتی
علیاشرف درویشیان
آبادگران به هر کجا که پا میگذراند جوی آب جاری میکنند و نابودگران جوی خون. و او از نابودگران بود. گوشهگوشهی تهران خون جاری کرد. از مدرسهی رفاه تا شهرنو. هر زمینی را که دید به آن خون نوشاند. از شیراز تا کرمانشاه. از خرمآباد تا اهواز. از گنبد کاووس تا سنندج. یک جانی بالقوه که انقلاب پنجاه و هفت بالفعلش کرد. میگفت: «ﻣﺤﺎﻛﻤﻪی ﻣﺘﻬﻤﺎﻥ ﻻﺯﻡ ﻧﻴﺴﺖ، ﻣﻦ ﺁنها ﺭﺍ ﻣﯽﻛﺸﻢ، ﺍﮔﺮ ﺧﻮﺏ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ ﺑﻬﺸﺖ ﻣﯽﺭﻭﻧﺪ ﻭ ﺍﮔﺮ ﺑﺪ ﺑﺎﺷﻨﺪ ﺑﻪ ﺟﻬﻨﻢ.»
او که حاکم شرع بود و از سفاکترین حاکمان تاریخ، در سفر پنجم شهریور ماه سال پنجاه و هشت به کردستان عکاسی را همراه خود میکند تا آنچه را که قصد انجامش دارد به ثبت برساند، با خیال خوش و افتخار به جنایتهایش، با لبخندی رو به دوربین بر جنازههایی سربآلود. -و آیا در تمام تاریخ نابودگرانی بیشرمتر از آنها میشناسید؟-
چندی بعد عکسی از آن روز شوم در روزنامهی اطلاعات منتشر میشود. عکسی بدون نام عکاس که به فاصلهی چند روز از انتشارش در ایران در صفحهی اول معتبرترین مطبوعات جهان چاپ میشود. با این عنوان؛ «جوخهی آتش».
اگر میخواهید بدانید چگونه میشود به یک تصویر عمق بخشید، چگونه میشود بالا و پایین، چپ و راست یک عکس را گرفت و کش داد، طوری که حتا بشود عکاس و مکان ایستادنش را هم تماشا کرد، که چگونه میشود عناصر ساکن درون عکس را به حرکت وا داشت داستان درشتی علیاشرف درویشیان را بخوانید.
درشتی در روزی بارانی و ترسناک آغاز میشود. در فضایی که «از مه و رگبار، تیره و آشفته میشد.» داستان از چشمان یک کودک روایت میشود. و چه کسی عریانتر از کودکان توان شرح دادن وحشت را دارند؟
کودک برای ساخت قلم درشتی در سویی از نیزار به بریدن نی مشغول است. از سوراخ یکی از نیهای بریده به آنسوی نیزار نگاه میکند و آنچه در فضایی مهآلود میبیند در واقع شکل گرفتن همان عکسی است که جهانگیر رزمی از تیرباران کردها ثبت کرده بود؛ عکس جوخهی آتش که در ذهن درویشیان دراماتیزه میشد:
«سه تا جیپ خاکی رنگ، آنجا ایستاده بودند و افرادی با بارانیهای سیاه، پیاده میشدند...
سیاهپوشها با صورتهایی هاشورخورده از رگبار، هشت نفر را از جیپها پیاده کردند. چشمهای آنها را با نوارهای سفیدی بسته بودند و در پس رگبار که دیوانهوار میبارید، با شتاب همه را کنار هم ردیف کردند. دست راست اولین نفر، باندپیچی شده بود و خون از زیر باند بیرون میزد...
غرشی میلههای بلورین باران را لرزاند...
فشار و ضربهی گلولهها، نفر سوم و چهارم را که نوجوان و لاغر و باریک بودند، اندکی به هوا پرت کرد...»
سیاهپوشها که میروند، «خالوسیاوخش» میآید. آتشی میگیراند و با پسرک گردش مینشینند. خالو بیخبر از آنچه رخ داده با نیهای بریده که خون بر آنها شتک زده است مشغول ساختن دوزله میشود. کارش که تمام میشود در آن میدمد، پسرک اما علاوه بر صدای ساز از آنسوی نیزار نوایی غریب میشوند:
«بزن نیزن بزن نیزن / چه خوش خوش میزنی نیزن / بزن در کوی و در بازار / مرا کشتند در نیزار.»
درویشیان با نوای دوزله و ذهن وحشتزدهی پسرک، جانی دوباره به تیربارانشدهها میبخشد.
© داستان اختناق
@Our_Archive
/channel/Our_Archive/1251
عصر نهایتها (۱۹۹۱ _۱۹۱۴)
اریک هابسبام
ترجمه: حسن مرتضوی
.
عصر انقلاب (۱۷۸۹-۱۸۴۸)
اریک هابسبام
ترجمه: علیاکبر مهدیان
.
مرگ سالوادور آلنده
گابریل گارسیا مارکز
ترجمه: یارتا یاران
[در اتاق پذیرایی سرخ، سالوادور آلنده به انتظار آنان بود. در بر پیراهنی آستینبلند، کلاهخود معدنچیان بر سر، بدون کراوات و بر لباسش جابهجا لکههای خون. مسلسل خودکار را در دست داشت، اما بهاجبار در صرف مهمات خویشتندار بود.
آلنده، ژنرال پالاسیوس را خوب میشناخت. یکچند روز پیش به آگوستیو اولیوارس گفته بود که او مرد خطرناکی است و روابطی نزدیک با سفارت آمریکا دارد. بههنگامی که آلنده، ژنرال پالاسیوس را بر روی پلکان دید به جانبش فریاد کشید: «خائن!» و گلولهای بهسوی او شلیک کرد که در دستش نشست.
بنا بر روایت شاهدی که از من خواست تا نامش برده نشود، رئیسجمهور در تیراندازی با دارودستهٔ جانی به قتل رسید. پس از آن، سایر افسران، در یک تشریفات نظامی، به جسد او شلیک کردند. در آخر کار، درجهداری با ته قنداق تفنگ خود بهشدت به صورتش کوبید.
آلنده: استوار، قاطع در تصمیمهایش، و غیرقابلپیشگویی. یکی از وزرای کابینهاش به من گفته بود: «آنچه آلنده فکر میکند، تنها آلنده میداند.»
آلنده عاشق زندگی بود، عاشق گلها و دوستدار سگها. مرد روزی بود با اندک سنت قدیمی، یادداشتهای معطر و میعادهای نهانی. عظیمترین فضیلتش انجام هر کار به تمام و کمال بود، اما آنکه سرنوشت میتوانست ارزانی او کند تنها عظمت سوگین و نادرِ مردن بود در دفاع مسلحانهٔ بازندهٔ نابههنگام قانون بورژوازی، در دفاع از دادگاه عالی که او را بهرسمیت نشناخته بود اما قاتلینش را حلالزاده شمرد، در دفاع از کنگرهٔ درمانده که او را حرامزاده نامیده بود اما در برابر خواست غاصبین به خوشخدمتی خم به تن آورد، در دفاع از آزادی احزاب مخالف که روحشان را به فاشیسم فروخته بودند، در دفاع از تمام جهیزیهٔ بیدخوردۀ یک سیستم پلشت که او بر آن بود تا از میانش براندازد بیآنکه گلولهای شلیک شود.
آنچه در شیلی، در حکم عظیمترین اندوه و درد برای شیلیاییها، پیش آمد، در تاریخ در مقام چیزی است که بر همهٔ ما فرزندان این قرن گذشت و تا جاودان در زندگیمان خواهد ماند.]
@Our_Archive
/channel/Our_Archive/302
امروز دنیای سوسیالیسم در شب تاريك نوزایش مارکسیسم درنگ کرده است، آن نوزایشی که وظیفهاش نه تنها امحاء کژدیسگیهای زمانۀ استالین و سمتگیری بسوی آینده است، بلکه فراتر از آن، قابلیت دربرگیرندگی واقعیتهای تازه در کنار روشهای کهنه- نو مارکسیسم اصیل است. در ادبیات، رآلیسم اجتماعی همین وظیفه را به عهده دارد. ادامۀ آنچه در دوران استالین ستایش میشد و آن را رآلیسم اجتماعی قلمداد میکردند، کار بیهودهای است. اما با این حال من معتقدم این نیز خطاست که با پذیرفتن هر آنچه در اروپای غربی پیدا میشود، از اکسپرسیونیسم گرفته تا فوتوریسم و با گذاشتن نام نئورآلیسم بر آنها و انداختن صفت اجتماعی، رآلیسم اجتماعی را دچار مرگی نابهنگام سازیم. اگر نویسندگان سوسیالیست بر آن شوند که وظیفۀ خویش را مورد مداقه قرار دهند، اگر بار دیگر در رویارویی با مسائل بزرگ زمان حال مسوولیت هنرمندانهای را که بر عهدۀ آنهاست، احساس کنند، نیروهایی عظیم از بند رهاشده و در راستای دستیابی به ادبیات اجتماعی به مفهوم والا و بایستۀ آن به جریان خواهند افتاد. در این روند دگرگونی و نوشوندگی که رو بر تافتن بیدرنگ از رآلیسم اجتماعی زمان استالین را ایجاب میکند، نقش راهگشا و راهیاب در مسیری که به سوی آینده میرود از آن سولژنیتسین و داستان او است.
البته نویسندگانی از این دست که طلایهدار یک دوران شکوفایی در ادبیات بشمار میآیند، بیآنکه آثارشان مزیت هنری ویژه ای را دارا باشد از فضیلت تقدم برخوردار خواهند بود. لیلو (Lillo) و پس از او دیدرو به عنوان نخستین کاشفان درام بورژوایی نمونههای بارز این دسته از نویسندگانند. با اینحال، جایگاه تاریخی سولژنیتسین با آنها تفاوت دارد. زمانی که دیدرو از جنبههای نظری، شرایط اجتماعی را در قلب علایق نمایشنامه نویسی خود جای داد، به لحاظ درونمایه باب تازهای را بروی تراژدی گشود؛ کممایگی درامهایش از اهمیت نقش پیشرو او نمیکاهد. این ویژگی صرفاً به شناخت انتزاعی این نویسنده از موضوعاتش مربوط و محدود میشود. اما سهم سولژنیتسین را به لحاظ درونمایۀ ادبی کارش نمیتوان با آنها مقایسه کرد. برعکس، کیفیت نگارش او در پرداختن به واقعیت روزاروز زمانۀ استالین و شقوقی از زندگی انسان که در برخورد با مسالۀ مرگ و زندگی، تاب آوردن یا از پای درآمدن، پیش چشم ما میگذارد، حرفی و سخنی نو است. اردوگاه کار اجباری نمادی است از زندگی هر روزه در دوران حاکمیت استالین، و دستاورد سولژنیتسین پرداختن تصویری است از خود زندگی اردوگاهی به صورت ماجرایی فرعی با کلیتی که هر آنچه برای عملکرد جمعی یا فردی در زمان حال اهمیت دارد، همچون پیش درآمدی ناگزیر برای شناخت همان زمان حال، در آن باز نموده می شود.
@Our_Archive
یک روز از زندگی ایوان دنیسوویچ
گئورک لوکاچ
ترجمه: رضا فرخفال
مسالۀ مهم در داستان یک روز ایوان دنیسوویچ، هراسهای حاکم بر عصر استالین، بر اردوگاههای کار اجباری و غیره نیست. حد اقل اینجا در درجۀ نخست اهمیت قرار ندارد. این درونمایه زمانی در ادبیات غرب وجود داشته است. گذشته از این، پس از کنگرۀ بیستم که انتقاد از دوران استالین را در دستور کار خود قرار داد، این هراسها تأثیر تکاندهندۀ نخستین خود را، بیش از همه برای کشورهای سوسیالیستی از دست دادهاند.
دستاورد ادبی سولژنیتسین در این کتاب، دگرگونساختن ماجرای یک روز بیحادثه در اردوگاهی نوعی به صورت نمادی از گذشته است؛ گذشتهای که هنوز پشت سر گذاشته نشده و به بیان هنری در نیامده است. با این که اردوگاهها اندکی از بسیار ویژگیهای دوران استالین را در بر میگیرند، اما نویسنده با این تصویر تیره و دلگیر زندگی اردوگاهی که ماهرانه ترسیم میکند، نمادی از زندگی هرروزۀ زمان حاکمیت استالین به دست میدهد. او آشکارا در این راه کامیاب بوده است، چرا که در برخورد هنرمندانه با موضوع این پرسشها را مطرح میسازد: این دوران چه خواستههایی را بر مردمانش تحمیل کرده است؟ چهکسی موجودیت انسانی خویش را به اثبات رسانیده است؟ چهکسی شان و تمامیت انسانی خویش را حفظ کرده است؟ چهکسی از مهلکه جان بدر برده است ـ و چگونه؟ چهکسی به گوهر انسانی خویش پایبند بوده است؟ این انسانیت در کجاها خدشهدار شده، در هم شکسته و لگدکوب شده است؟ وفاداری بی چون و چرای نویسنده به چارچوب تنگ زندگی اردوگاهی، آنهم به صورت عریان و بی واسطهاش، این امکان را به او میدهد که پرسش خود را یکجا هم به بیانی کلی و هم به گونهای مشخص با ما در میان گذارد. گریزراههای سیاسی يا اجتماعی که زندگی در برابر انسانهای زنده قرار میدهد، گریزراههایی که پیوسته در حال تغییراند، در نهاد موضوعی که نویسنده مطرح میکند نادیده انگاشته میشوند. در حالیکه پایداری یا زوال که همان بودن یا نبودن عینی آدمهای زنده است، نمودی صریح پیدا میکنند، آنچنان که هر تصمیمی که به تنهایی گرفته میشود تا سطح يك تعميم منطبق با واقعیت فرا میرود و به صورت نمونهای بارز، خود مینماید.
تشکل داستان به تمامی و جزئیات آن برای همین منظور به کار گرفته شده است. برشی که از زندگی روزمرۀ اردوگاه پیش چشم ماست، آنچنان که آدم اصلی در پایان داستان بر آن تأکید میکند نشانگر روزی «خوب» در زندگی اردوگاهی است. و در واقع هیچ حادثۀ بخصوص، هیچ شرارت فوقالعادهای در آنروز اتفاق نمیافتد. ما شاهد نظم عادی اردوگاه و واکنشهای نوعی ساکنان آن بر اساس همان نظم هستیم. از این رهگذر نویسنده به مسائل عمده و مهم اشارهای میکند و میگذرد و این دیگر بر عهدۀ تخیل خواننده است که مصائب عظیمتری را که بر آدمها رفته به تصور در آورد. این وسواس در تمرکز بر موضوعات اصلی دقیقاً با شیوه بشدت صرفهجویانۀ محاکات جور و هماهنگ است. از دنیای بیرون اردوگاه تنها آن عناصری نشان داده میشود که تاثیری ناگزیر بر زندگی آدمهای در بند دارد؛ از دنیای عاطفی این آدمها، آنهم به زبانی قابل فهم و سرراست، تنها به آن واکنشهایی پرداخته میشود که با گوهر انسانی آنها پیوندی مستقیم دارد- و حتی در این مقوله هم از اطناب نشانی نیست. بدینسان، این اثر - که اگرچه نمیتوان آن را داستانی نمادگرایانه انگاشت – میتواند تأثیر ژرف نمادینی از خود بجا گذارد، و اینچنین است که مسائل هر روزۀ زندگی دوران استالین - حتی اگر در نگاه نخست هیچ وجه مشترکی با زندگی اردوگاهی نداشته باشند - به تلویح در این روایت شرح داده میشوند.
ارواح اجسام
شهریار مندنیپور
سی و سه تابستان گذشت. بیشترش سکوت بود و بیخبری، بعد رسیدند به انکار و «حاشا اگر ما کرده باشیم». امروز اما وقت نمایش منتهای وقاحت است: «کشتیم؟ البته. تعداد؟ دستهدسته، هزار روی هزار. شرم؟ ابدن اصلن. ما گستاخیم! عریانترینِ گستاخان.»
انتخاب زاویه دید برای نویسندهای که بناست در داستانش جنایتی را روایت کند یکی از دشوارترین قسمتهای داستاننویسی است. خصوصا که آن جنایت از دایرهی عملی فردی فراتر رفته باشد. اغلب داستاننویسان در چنین مواقعی از دانای کل استفاده نمیکنند، به دو علت اصلی: یک اینکه به واسطهی عدم امکان شرح و بیان درونیات قربانی، مخاطب کمتر با او همذاتپنداری میکند و علت دیگر دست باز راوی در دروغگویی است، درست خلاف شخصیتها که همواره صادقاند. این است که در چنین داستانهایی بیشتر با زاویه دید اول شخص مواجهیم و این قربانی است که شرح واقعه میدهد. (البته اگر نویسندگانی که طرف جنایت و جنایتکار ایستادهاند را استثنا بگیریم، آنها که «جنگ» و مصیبت را نعمت میپنداشتند و در داستانهایشان از فتح جهبههای حق علیه باطل مینوشتند)
جنایتهایی در تاریخ وجود دارند که اگرچه در زمانی مشخص رخ دادهاند اما نتایج مصیبتبارشان تا سالها و دههها بعد ادامه مییابد و مدام به تعداد قربانیانشان اضافه میشود. کشتار زندانیان سیاسی در تابستان سال شصت و هفت از این دست جنایتهاست. شهریار مندنیپور در «ارواح اجسام» به این جنایت و یکی از قربانیان پسینش میپردازد.
«ارواح اجسام» درخشان است. داستان کوتاهی پیشرو که جای بازآفرینی صرف چیزی را طلب میکند. اگر نویسندگان در داستانهایی که در سالهای ابتدایی پس از دههی شصت نگاشتهاند، روایتگر فضای زندانها و اعدام زندانیان میشوند و برای خاوران و دیگر گورهای دستهجمعی مرثیه سر میدهند، مندنیپور در ارواح اجسام گریستن را رها کرده، جنایتکار را نشانه گرفته و به سمتش حمله میبرد. او دیگر نه به گورستان میرود و نه بر حال خانوادهها شرحی مینویسد، بلکه به طرز هوشمندانهای وارد خانهی جنایتکار شده و زیستش را ناآرام میکند.
داستان روایت ترس و اضطراب یک پاسدار-بازجو است. یکی از آن شکنجهگرانی که تابستان شصت و هفت طناب دار به گردن اعدامیها میآویخته. راوی اما نه قاتل که همسر اوست. زنی مذهبی که شاهد ورود اجسامی ناآشنا به خانهشان است. اجسامی که مرد را به وحشت میاندازند؛ اجسامی که هنگام بینفس شدن از مشت اعدامیها رها میشدند؛ تکهای صدف، یک سیبزمینی جوانهزده، میوهی کاج، قنداق بچه، پر کلاغ، بافتنی و...
اجسامی که هشدار میدهند:
ما احضار شدهایم، بترسید که هیچگاه در امان نخواهید بود.
داستان اختناق
➡️ PDF
@Our_Archive
Bag of Rice, 1996
Director: Mohammad Ali Talebi
کیسه برنج
کارگردان: محمدعلی طالبی
•••
از همین کارگردان در کانال:
Willow and Wind
@Our_Archive|#cinema
ژاک قضا و قدری و اربابش
دنی دیدرو
ترجمه: مینو مشیری
@Our_Archive
The Fire Next Time
by: James Baldwin
[English. typed]
@Our_Archie
مرائی کافر است
نسیم خاکسار
«تعزیر باید پوست را بدرد، از گوشت عبور کند و استخوان را بشکند.»
محمد محمدی گیلانی، حاکم وقت شرع و رئیس دادگاههای انقلاب، دربارهی نحوهی شلاقزدن زندانیان در مصاحبه با روزنامهی کیهان، ۲۸ شهریور ۱۳۶۰
اگر تا پیش از انقلاب پنجاه و هفت درون زندانها با دوگانههایی نظیر زندانی-زندانبان، شکنجهدیده-شکنجهگر، بازداشتی-بازجو مواجه بودیم پس از این رخداد است که عنصری دیگر به این دوگانهها اضافه میشود و میانشان مینشیند. پدیدهای نوظهور که بیشتر درون زندانهای دههی شصت رشد میکند؛ تواب.
"مرائی کافر است" اینگونه آغاز میشود:
«یکباره احساس کردم سگ شدم. سگ نه به معنای حیوانی هار. نه! بر عکس، حیوانی مطیع و بدبخت.». شروعی ناگهانی و هولناک که بیشتر به پایان یک داستان شباهت دارد تا آغاز آن. از این روست که داستان نسیم خاکسار بیش از آنکه روایتی رو به جلو داشته باشد مدام به گذشته گریز میزند تا بتواند روند تبدیل راوی به سگ را شرح دهد. گذشتهای نه چندان دور در همان مکان؛ زندان.
نسیم خاکسار شکلگیری حیوان در داستان خود را معلول سیاست توابسازی در زندانهای دههی شصت میداند.
انسانی مسلول که برای فرار و رهایی از شکنجههایی ممتد وا میدهد، گذشتهی خویش را انکار میکند و عاقبت در آغوش شکنجهگر پناه میگیرد: «پدر واقعی من حاجآقا ست». اسدالله لاجوردی، رئیس زندان اوین در اوایل دههی شصت، دوست داشت زندانیها او را «حاجآقا» صدا کنند.
در "مرائی کافر است" از میان تمام شکنجههایی که در مراحل توابسازی از آنها استفاده میکردند بیش از همه به «شلاق زدن» پرداخته میشود. شکنجهای مهلک که به گفتهی محمدی گیلانی باید پوست را بدرد: «راستی به چه کسی بگویم، این من نبودم. این جسمم بود. پوستم، آه، پوستم بود. آنوقت حاجآقا مثل فرشتهای سر رسید. با دستهایم که آزاد بود زانوهایش را چسبیدم و با التماس گفتم: حاج آقا. حاج آقا تنهام نذارین.» حاجآقا آنجاست تا توبهی زندانی را پذیرفته و بر تن لخت و بیپوستش، پوست حیوان بپوشاند.
تواب آن عنصر سومی است که در زندانهای دههی شصت به دو عنصر پیشین اضافه میشود. هم زندانی است هم زندانبان. هم بازداشتی است هم بازجو. هم شکنجهدیده است هم شکنجهگر. او که میتواند با همرزمان سابقش در یک سلول بخوابد و جاسوسیشان را بکند. او که روزی خود زیر تیغ اعدام بود امروز آن موجود تهی از عاطفهای ست که تیر خلاص به اعدامیها شلیک میکند. به آنها که در برابر پوشیدن پوست حیوان بیش از اندازه مقاومت کردهاند.
© داستان اختناق
@Our_Archive
/channel/Our_Archive/1603?single
Antoine and Colette, 1962
Director: François Truffaut
آنتوان و کولت
کارگردان: فرانسوا تروفو
@Our_Archive|#cinema
عصر سرمایه (۱۸۷۵ - ۱۸۴۸)
اریک هابسبام
ترجمه: علیاکبر مهدیان
@Our_Archive
عصر امپراتوری (۱۸۷۵ _ ۱۹۱۴)
اریک هابسبام
ترجمه: ناهید فروغان
.
یازده سپتامبر به روایت کن لوچ
[امید دو دختر زیبا دارد: خشم و شهامت. خشم در برابر پدیدهها در شکل کنونیاشان و شهامتِ دگرگونکردنشان!]
[کیفیت خوب. دارای زیرنویس]
@Our_Archive|#cinema
ترس و نکبت رایش سوم
برتولت برشت
ترجمه: شریف لنکرانی
[رای دهندگان، کاسههای داغ تر از آش، دواندوان آمدهاند تا آزارگرشان را انتخاب کنند. نه نان، نه کره، نه پالتو و غذا، آنها هیتلر را انتخاب کردهاند.]
@Our_Archive