دیالکتیک علمی

05 November 2026 11:47

💢 هشدار درمورد رژیم‌های افراطی حذف چربی

وقتی چربی بدن بسیار کم می‌شود، عملاً وارد وضعیت احساس قحطی می‌شود و فعالیت بخش‌های مختلف، از جمله سیستم ایمنی، رو به خاموشی می‌رود. وقتی ذخیره‌ای باقی نمانده باشد، بدن به‌جای آن، شروع به تجزیهٔ عضلات می‌کند. ساخت و ترمیم استخوان‌ها نیز متوقف می‌شود.

همزمان با گرایش به لاغری شدید و افزایش محبوبیت داروهای کاهش وزن، کارشناسان هشدار می‌دهند تلاش برای کاهش افراطی چربی بدن می‌تواند سلامتی را به خطر بیندازد، زیرا چربی علاوه بر ذخیرهٔ انرژی، در تنظیم هورمون‌ها، حفظ دمای بدن و عملکرد ایمنی و باروری هم نقش دارد و کمبود شدید آن می‌تواند به تحلیل عضلات، ضعف استخوان‌ها و اختلال در عملکرد اندام‌ها منجر شود.

چربی بدن سال‌ها است که بدنام شده است. فرهنگ رژیم‌ گرفتن به ما می‌گوید چربی بسوزانیم، برخی شرکت‌های غذایی محصولات کم‌چربشان را تبلیغ می‌کنند و در تالارهای گفت‌وگو، برای رساندن چربی بدن به کمترین میزان ممکن توصیه‌هایی ردوبدل می‌شود.

کافی است کمی در شبکه‌های اجتماعی بگردید تا با توصیه‌هایی برای «کات‌ کردن عضلات» روبه‌رو شوید؛ اصطلاح رایج در بدنسازی که به معنی کاهش چربی بدن برای نمایان‌تر شدن عضلات و مرز میان آن‌ها است.

کارشناسان اکنون نگران‌اند که گرایش به لاغری شدید بار دیگر در حال گسترش باشد؛ گرایشی که، محبوبیت داروهای کاهش وزن هم به آن دامن زده است. با این‌ حال، همان‌طور که چربی بیش‌ازحد برای سلامت مشکل‌ساز است و می‌تواند به چاقی منجر شود، کمبود شدید آن نیز برای ما خوب نیست. تلاش برای از دست دادن حجم بالایی از چربی بدن می‌تواند هم از نظر زیستی و هم از نظر اجتماعی آسیب‌زا باشد.

بیشتر در کامنت

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

05 November 2026 07:11

💢 دانشمندان «گلبول‌های قرمز خون» را روی استخوان فسیل یک دایناسور کشف کردند

این پلاسمای ماقبل تاریخ، در یک قطعه از استخوان فسیل‌شده پای دایناسوری ۱۱۵ میلیون ساله کشف شد.

این استخوان در سال ۲۰۰۸ میلادی از معدنی در برزیل استخراج شده است. بافت‌ها، سلول‌ها و سایر نمونه‌های بیولوژیکی نرم، به‌ندرت از فرآیند فسیل شدن جان سالم به در می‌برند و به همین دلیل کشف آنها بسیار بعید به نظر می‌رسد.با این وجود، محققانی که در حال مطالعه یک استخوان دایناسور ۱۱۵ میلیون ساله هستند، می‌گویند نشانه‌هایی از «گلبول‌های قرمز خون» را روی فسیل آن پیدا کرده‌اند.

دانشمندان سعی کردند به کمک تصویربرداری میکروسکوپی و تجزیه و تحلیل‌های شیمیایی، نه‌تنها ساختارهای میکروسکوپی شبیه به گلبول‌های قرمز خون حفظ شده در استخوان دایناسور، بلکه شواهد شیمیایی از وجود «هِم» را نیز پیدا کنند. «هِم» پروتئینی در گلبول‌های قرمز خون است که اکسیژن را حمل می‌کند.

به گفته نویسندگان این مطالعه که گزارش آن روز دوشنبه در نشریه «مجموعه مقالات آکادمی ملی علوم» منتشر شد، این اولین باری است که «هِم» در فسیل یک دایناسور شناسایی شده است.

بیشتر در کامنت

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

04 November 2026 19:30

💢 نوشیدن قهوه با معده خالی برای بدن مضر است؟

واکنش افراد به کافئین متفاوت است و برخی نسبت به دیگران، حساسیت بیشتری به آن دارند.

نوشیدن قهوه با معده خالی موضوعی تا حدی بحث‌برانگیز است و در شبکه‌های اجتماعی ادعاهایی مطرح می‌شود مبنی بر اینکه این کار باعث افزایش ناگهانی سطح کورتیزول، هورمون استرس، می‌شود و به دستگاه گوارش آسیب می‌زند، اما برخی متخصصان گوارش می‌گویند نوشیدن قهوه با معده خالی برای همه مضر نیست و واکنش بدن افراد مختلف به آن متفاوت است.

در یکی از مطالب منتشرشده در شبکه‌های اجتماعی ادعا شده بود نوشیدن قهوه با معده خالی می‌تواند به لایه مخاطی محافظ دستگاه گوارش در برابر اسید معده آسیب برساند. یکی از متخصصان حوزه پزشکی هم در ویدیویی پربازدید در تیک‌تاک توصیه می‌کند افراد با معده خالی قهوه ننوشند، زیرا به گفتهٔ او، این کار می‌تواند سطح کورتیزول را ناگهان افزایش دهد.

کورتیزول هورمونی استروئیدی است که غدد فوق‌کلیوی آن را تولید می‌کنند. این هورمون به تنظیم پاسخ بدن به تنش کمک می‌کند و بالا یا پایین بودن سطح آن می‌تواند بر سلامت فرد تأثیر بگذارد.به گزارش ایندیپندیت ، به نقل از نیویورک‌پست ، دکتر آسمه خاپرا، متخصص بیماری‌های گوارشی در ایالت ویرجینیای آمریکا، می‌‌نویسد: «به نظر نمی‌رسد نوشیدن قهوه با معده خالی مشکلات مهمی ایجاد کند.

پژوهش‌ها نیز نشان نداده‌اند که این کار باعث اختلال در کورتیزول، قند خون یا دیگر فرایندهای سوخت‌وساز بدن شود.»به گفتهٔ او، سطح کورتیزول صبح‌ها به‌طور طبیعی به اوج می‌رسد، بنابراین «افزایش ناگهانی» کورتیزول که برخی آن را به نوشیدن قهوه با معدهٔ خالی نسبت می‌دهند، ممکن است صرفاً فرایندی طبیعی باشد، نه یکی از عوارض قهوه.

از طرفی، مصرف کافئین باعث شل‌ شدن دریچه عضلانی میان مری و معده می‌شود و می‌تواند موجب برگشت اسید معده به مری شود و احتمالاً سوزش سر دل ایجاد کند.قهوه معمولی و قهوه بدون کافئین هر دو ترشح اسید معده و گاسترین را تحریک می‌کنند. گاسترین هورمونی است که به تنظیم گوارش کمک می‌کند.

دکتر داگلاس واین، متخصص گوارش، هم توضیح می‌دهد که این اتفاق چه فرد غذا خورده باشد و چه نخورده باشد، رخ می‌دهد، اما در نبود غذا ممکن است علائمی مانند تهوع، احساس سوزش در شکم یا نیاز به دفع بروز کند.واین می‌افزاید کافئین ماده‌ای محرک است، بنابراین می‌تواند دستگاه عصبی مرکزی را فعال کند و موجب افزایش فشار خون و ضربان قلب شود که ممکن است به اضطراب، تپش قلب و مشکلات خواب بینجامد.

واکنش افراد به کافئین متفاوت است و برخی نسبت به دیگران، حساسیت بیشتری به آن دارند. بنا به توضیح کلینیک کلیولند، درست است که بدن هنگام خالی‌ بودن معده، قهوه و در نتیجه کافئین را سریع‌تر جذب می‌کند، با این‌ حال، برخی افراد هنگام نوشیدن قهوه با معده خالی هیچ عارضه ناخوشایندی تجربه نمی‌کنند.

به گفته خپرا، «این کار قاعدتاً نباید علائم گوارشی چندانی ایجاد کند. بنابراین اگر از نوشیدن یک فنجان قهوه با معدهٔ خالی لذت می‌برید، اشکالی ندارد؛ البته به این شرط که مقدار زیادی خامه، شیر، شکر یا دیگر افزودنی‌ها به آن اضافه نشده باشد».

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

04 November 2026 15:43

💢 نقش نور خورشید در کمک به تنظیم قند خون و کاهش خطر دیابت نوع ۲

یکی از سازوکارهای احتمالی، تأثیر نور طبیعی بر چرخهٔ شبانه‌روزی بدن است که در تنظیم قند خون، وزن و عملکرد قلب و عروق نقش دارد.

با پایان تابستان و کوتاه‌تر شدن روزها، بسیاری از افراد زمانی کار روزانه را تمام می‌کنند که خورشید غروب کرده است.

کاهش قرارگیری در معرض نور طبیعی می‌تواند بر سلامت تأثیر بگذارد، زیرا نور خورشید علاوه بر تنظیم ساعت زیستی بدن، به بهبود خلق‌وخو و تولید ویتامین دی کمک می‌کند.

به گزارش ایندیپندیت، به نقل از نشریه تایم، پژوهش‌های جدید نشان می‌دهند قرارگیری بیشتر در معرض نور خورشید ممکن است با بهبود سوخت‌وساز و کاهش قند خون نیز ارتباط داشته باشد.

پاتریک شراون، پژوهشگر ارشد مرکز دیابت آلمان در دوسلدورف، می‌گوید نور یکی از عوامل سبک زندگی است که نقش آن در سوخت‌وساز کمتر مورد توجه قرار گرفته است. او در ادامه می‌افزاید معمولاً تمرکز روی برنامهٔ غذایی و ورزش است، اما مواجهه با نور طبیعی نیز اهمیت دارد.

در پژوهشی که در نشریۀ سل متابولیسم (Cell Metabolism) منتشر شد، ۱۳ فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ چند روز از ساعت ۸ صبح تا ۵ عصر، در دو محیط متفاوت قرار گرفتند.

گروهی از طریق پنجره در معرض نور طبیعی روز بودند و گروه دیگر فقط از روشنایی مصنوعی استفاده کردند.

نتایج پایش مداوم قند خون نشان داد افرادی که در معرض نور طبیعی قرار داشتند مدت بیشتری قند خونشان در محدودۀ طبیعی باقی می‌ماند. 

یافته‌های پژوهش دیگری که داده‌های بیش از ۴۲۰ هزار نفر در بریتانیا را بررسی کرده است، نشان داد افزایش مواجهه با نور خورشید با کاهش قند خون ارتباط دارد.

پژوهشگران با استفاده از نتایج آزمایش‌های خون بانک زیستی بریتانیا و برآوردهای ماهواره‌ای میزان تابش خورشید در محل زندگی شرکت‌کنندگان، تأثیر هوای آفتابی در روزهای پیش از آزمایش را بررسی کردند.

کریس دیبن، جغرافی‌دان سلامت در دانشگاه ادینبرو و از پژوهشگران این مطالعه، می‌گوید قند خون افرادی که دو تا هفت روز پیش از آزمایش در معرض هوای آفتابی‌تر قرار گرفته بودند، پایین‌تر بود. این ارتباط در ماه‌های زمستان آشکارتر بود.

در بخش دیگری از پژوهش، مشخص شد افرادی که مرتب از دستگاه‌های برنزه‌کنندۀ پوست استفاده می‌کردند، در مقایسه با دیگران حدود ۲۰ درصد کمتر در معرض خطر ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار داشتند.این دستگاه‌ها مانند خورشید پرتو فرابنفش منتشر می‌کنند.

پژوهش‌های پیشین نیز نشان داده‌اند افرادی که از این دستگاه‌ها استفاده می‌کنند معمولاً مدت بیشتری را زیر نور خورشید می‌گذرانند.با این حال، استفاده از دستگاه‌های برنزه‌کننده خطر ابتلا به سرطان پوست را افزایش می‌دهد.

همچنین، نتایج این بررسی‌ها بیشتر نشان‌دهندۀ ارتباط آماری‌اند و رابطۀ علت و معلولی را اثبات نمی‌کنند.پژوهش‌های دیگری نیز مواجهۀ بیشتر با نور خورشید را با افزایش سلامت قلب و عروق و کاهش خطر چاقی مرتبط دانسته‌اند.

فرانک شیر، عصب‌شناس دانشکدۀ پزشکی هاروارد، می‌گوید مجموع این یافته‌ها نشان‌دهندهٔ اهمیت نور برای سلامت سوخت‌وساز و دستگاه قلبی‌عروقی است. یکی از سازوکارهای احتمالی، تأثیر نور بر چرخهٔ شبانه‌روزی بدن است که در تنظیم قند خون، وزن و عملکرد قلب و عروق نقش دارد.

نور مهم‌ترین عامل تنظیم ساعت زیستی است و قرارگیری در معرض نور روز می‌تواند عملکرد این سامانه را تقویت کند.در مقابل، نور بیش از حد هنگام شب ممکن است این نظم را مختل کند. مطالعات نشان داده‌اند مواجهه با نور مصنوعی در ساعات شب می‌تواند قند خون را افزایش دهد.

زندگی امروزی نیز الگوی غیرطبیعی نور ایجاد کرده است؛ افراد بیشتر ساعات روز را در محیط‌های بسته با روشنایی کمتر از فضای بیرون می‌گذرانند و شب‌ها در معرض نور چراغ‌ها و نمایشگرهای تلویزیون، تلفن همراه و رایانه قرار دارند.

نور شبانه ممکن است دستگاه عصبی سمپاتیک، مسئول واکنش «جنگ یا گریز»، را فعال کند و در تنظیم سوخت‌وساز گلوکز اختلال ایجاد کند.سازوکار احتمالی دیگر به پرتو فرابنفش نوع ای مربوط می‌شود.

آزمایش‌ها نشان داده‌اند این پرتو می‌تواند باعث تبدیل ذخایر نیتریت پوست به اکسید نیتریک شود. اکسید نیتریک با گشاد کردن رگ‌های خونی، احتمالاً به کاهش فشار خون، افزایش جریان خون و بهبود تنظیم گلوکز کمک می‌کند.

با نزدیک شدن زمستان، پژوهشگران توصیه می‌کنند افراد در طول روز بیشتر از خانه خارج شوند یا در صورت امکان کنار پنجره بروند، نور مصنوعی را در ساعات پیش از خواب و هنگام خواب کاهش دهند و هنگام حضور در فضای باز، از پوست در برابر نور خورشید محافظت کنند.

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

04 November 2026 11:46

💢 آیا کمبود آهن واقعا در صورت شما دیده می‌شود؟

آیا شما هم نشانه‌های کمبود آهن را در چهره‌تان می‌بینید؟

زنی جوان در تیک‌تاک این پرسش را مطرح می‌کند و با اشاره به تیرگی زیر چشم‌ها، رنگ‌پریدگی پوست و شکنندگی موها، این علائم را به پایین بودن سطح آهن در بدن نسبت می‌دهد. او برای اثبات ادعایش، تصاویری از وضعیت خود پیش و پس از درمان را نیز به نمایش می‌گذارد.

این تولیدکننده محتوا می‌گوید این ویژگی‌ها به سطح آهن بدنش مربوط هستند.

این فقط یکی از شمار رو به افزایش ویدیوها و پست‌ها در تیک‌تاک و اینستاگرام است که ادعا می‌کنند پایین بودن فریتین، پروتئینی که آهن را در بدن ذخیره می‌کند، می‌تواند نشانه‌هایی قابل مشاهده روی صورت بر جا بگذارد.

کاربران از پوست رنگ‌پریده یا متمایل به خاکستری، تیرگی زیر چشم، لب‌های خشک یا ترک‌خورده، ریزش مو و ناخن‌های ضعیف نام می‌برند و برخی نیز عکس‌هایی منتشر می‌کنند که به گفته آن‌ها تفاوت ظاهری چشمگیری را نشان می‌دهد.

اصطلاح «چهره فریتین» به‌طور گسترده در شبکه‌های اجتماعی پخش شده و بعضی ویدیوها میلیون‌ها بار دیده شده‌اند.

اما پزشکان می‌گویند فقط از روی ظاهر نمی‌توان کمبود آهن را تشخیص داد.

دکتر عزیزه سیسای، پزشک عمومی می‌گوید: ««چهره فریتین» یک تشخیص پزشکی نیست.»

او می‌افزاید: «با این حال، ممکن است سرنخی باشد که نشان دهد اتفاقی در بدن در حال رخ دادن است.»

او به بی‌بی‌سی گفت رنگ‌پریدگی پوست، ریزش مو یا شکنندگی ناخن‌ها ممکن است با پایین بودن آهن همراه باشند، اما می‌توانند نشانه بیماری‌ها یا مشکلات دیگری نیز باشند.

بیشتر در کامنت

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

04 November 2026 06:15

💢 بسیاری از مصرف‌کنندگان داروهای لاغری جی‌ال‌پی‌ــ۱ کمبود ویتامین ب۱۲ دارند

افرادی که رژیم غذایی گیاهی دارند، در صورت مصرف داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ بیشتر در معرض خطر کمبود این ویتامین قرار می‌گیرند.

بر اساس شمار فزاینده‌ای از پژوهش‌ها، مصرف‌کنندگان داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ با کمبود مواد مغذی مواجه‌اند که این امر می‌تواند بر سلامت عمومی بیماران تاثیر بگذارد.

حدود ۳۰ میلیون آمریکایی برای کاهش وزن و درمان دیابت، از این داروها استفاده می‌کنند، اما کاهش اشتها با استفاده از این داروهای تزریقی اگرچه به بسیاری از افراد کمک کرده است وزن زیادی کم کنند، این داروها پیامدهای منفی نیز دارند.

یک بررسی پژوهشگران دانشکده بهداشت عمومی «تی.اچ. چان»‌(T.H. Chan) دانشگاه هاروارد و دانشگاه کپنهاگ که در ماه اوت روی مطالعات مختلف انجام شد، نشان داد مصرف‌کنندگان داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ با کمبود ویتامین ب۱۲ که از اعصاب محافظت می‌کند، پروتئین که به ترمیم عضلات و اندام‌ها کمک می‌کند و فیبر که از عملکرد دستگاه گوارش پشتیبانی می‌کند، مواجه‌اند.

پژوهشگران تأکید کردند: «با توجه به اینکه داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ برای میلیون‌ها بیمار در محیط‌های درمانی گوناگون که اغلب با کمبود منابع روبه‌رو هستند، تجویز می‌شوند، گنجاندن تغذیه در این الگوی مراقبت درمانی نه‌تنها توصیه می‌شود، بلکه ضرورتی فوری است.»

بر اساس یافته‌های پژوهشگران دانشگاه ایالتی اوهایو، در مجموع ۱۰ میلیون آمریکایی به میزان کافی ویتامین ب۱۲ دریافت نمی‌کنند.ویتامین ب۱۲ اغلب در مواد غذایی با منشأ حیوانی یافت می‌شود. بنابراین افرادی که رژیم غذایی گیاهی دارند، در صورت مصرف داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ بیشتر در معرض خطر کمبود این ویتامین قرار می‌گیرند.

این بررسی همچنین دریافت که ۴۳ درصد از مصرف‌کنندگان داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ به میزان کافی پروتئین دریافت نمی‌کنند و مصرف ناکافی فیبر می‌تواند به تهوع، نفخ و یبوست منجر شود و «چرخه‌ای ایجاد کند که در آن، بیماران حتی کمتر غذا بخورند».

به گفتهٔ کلینیک مایو، بدن برای حفظ وزن سالم و مقابله با افزایش ناگهانی قند خون، که ممکن است افراد را در معرض خطر ابتلا به دیابت قرار دهد، به پروتئین و فیبر نیاز دارد. کمبود مواد مغذی هنگام مصرف داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ فقط بزرگسالان را تحت تأثیر قرار نمی‌دهد.

میزان مصرف داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ برای مقابله با چاقی در میان کودکان زیر ۱۲ سال آمریکایی، در مقایسه با هفت سال پیش، ۳۰۰ برابر شده است. پژوهشی که دانشگاه نورت وسترن در ماه سپتامبر منتشر کرد، دریافت که تقریبا از هر شش کودک ۱۰ تا ۱۷ ساله که به مدت یک سال داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ مصرف کرده بودند، یک نفر با تشخیص کمبود مواد مغذی روبه‌رو شده بود.

شایع‌ترین عارضه کمبود ویتامین دی (D) بود. این ویتامین که به شیر و غلات صبحانه افزوده می‌شود، به حفظ سلامت استخوان‌ها کمک و از سلامت دستگاه ایمنی پشتیبانی می‌کند.

نویسندگان این پژوهش خاطرنشان کردند: «مواد مغذی مانند ویتامین دی، آهن و کلسیم در دوران نوجوانی اهمیت ویژه‌ای دارند، زیرا کمبود آن‌ها ممکن است پیامدهای ماندگاری برای سلامت استخوان‌ها و رشد عمومی داشته باشد.»

بزرگسالان میانسال و سالمند نیز با کمبود مشابهی در ویتامین دی روبه‌رو بودند. این موضوع نگران‌کننده است، زیرا این ماده مغذی برای استحکام استخوان‌ها ضروری است، به‌ویژه در دوره‌ای از زندگی که استخوان‌ها به‌تدریج شروع به تحلیل رفتن می‌کنند.

بررسی [منتشرشده در ماه] ژانویه نشان داد که پس از یک سال درمان، ۱۳.۶ درصد از بیش از ۴۸۰ هزار بزرگسال مصرف‌کننده این داروها دچار کمبود ویتامین دی شده بودند. در نهایت، کمبود هر یک از این مواد مغذی می‌تواند پیامدهایی فراتر از کاهش وزن داشته باشد.

اگرچه پژوهش‌های بیشتری لازم است، کلینیک کلیولند می‌گوید کمبود مواد مغذی که ارتباطی با داروهای جی‌ال‌پی‌ــ۱ ندارد، به نرمی استخوان‌ها، اختلال رشد و نرمی استخوان‌ها منجر شده است. نشانه‌هایی که ممکن است حاکی از ابتلا به این کمبودها باشند عبارت‌اند از ضعف، خستگی، کاهش تمرکز، خشکی پوست یا بثورات پوستی، ریزش مو و شکنندگی موها، عفونت‌ها، کاهش دمای بدن و کاهش ضربان قلب.

https://www.independent.co.uk/news/health/glp1-ozempic-nutrient-weight-loss-study-b3074153.html

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

03 November 2026 16:38

💢 ضرری که به جیب و جانمان می‌زنیم؛ «از ریشه تا نوک» بخورید

به گفته پژوهشگران بریتانیایی، خوردن بخش‌هایی از میوه‌ها و سبزی‌ها، مثل پوست و ساقه که معمولا دور می‌ریزیم، برای سلامتی فایده‌هایی دارد که بیشتر ما از آن بی‌نصیب می‌مانیم.

آنها می‌گویند که این دورریزها منبع فیبرند و مردم را تشویق می‌کنند «از ریشه تا نوک» بخورند، از مغز سفت آناناس تا تخم کدو حلوایی و حتی پوست هندوانه.

بیشتر بزرگسالان به اندازه کافی فیبر نمی‌خورند. آمار رسمی نشان می‌دهد به‌رغم فواید شناخته‌شده فیبر برای سلامت روده، فقط چهار درصد افراد به مقدار توصیه‌شده روزانه، یعنی ۳۰ گرم، می‌رسند.

فیبر به گوارش کمک می‌کند، باعث می‌شود فرد مدت بیشتری احساس سیری کند و با کاهش خطر بیماری‌های قلبی و سرطان روده ارتباط دارد.

ساقه، دانه و پوست را دور نریزید

قاعده کلی این است که پوست میوه‌ها و سبزی‌ها بیشتر از داخلشان فیبر دارد.
برای مثال، کیوی‌ هنگامی که با پوست خورده شود ۵۰ درصد بیشتر از کیوی پوست‌کنده فیبر دارد.

دانشمندان کینگز کالج لندن برای این پژوهش ۱۲ ماده غذایی تازه خام یا نپخته‌ را بررسی کردند: چغندر، فلفل دلمه‌ای، کلم بروکلی، کدو حلوایی، گل‌کلم، کرفس غده‌ای، کلم کیل فرفری، رازیانه، کیوی، تره‌فرنگی، آناناس و هندوانه.

آنها دریافتند بسیاری از بخش‌هایی که اغلب دور می‌ریزیم، از قسمت‌هایی که معمولا می‌خوریم، فیبر بیشتری دارند.

برای نمونه:

پوست هندوانه در هر ۱۰۰ گرم ۲/۱۰ گرم فیبر داشت؛ تقریبا هم‌اندازه فیبر یک برش نان سبوس‌دار.

پوست و تخمه کدو حلوایی در هر ۱۰۰ گرم، ۹/۲۵ گرم فیبر داشت؛ تقریبا به اندازه یک کاسه برشتوک (کورن‌فلکس) سبوس‌دار.

پوست و مغز آناناس پنج برابر بخش گوشتی آن فیبر داشت.

ساقه کلم بروکلی هم فیبر داشت، هرچند کمی کمتر از گل‌های آن.

فیبر برای کارکرد درست روده ضروری است و به پیشگیری از یبوست کمک می‌کند.

دکتر ریچل گیبسون، سرپرست این پروژه می‌گوید که یافته‌ها نشان می‌دهد مردم مقدار قابل توجهی فیبر را دور می‌ریزند: «این فقط یک زیان تغذیه‌ای نیست، زیان مالی هم هست؛ شما در واقع بخش بزرگی از چیزی را که برایش پول داده‌اید، دور می‌اندازید.»

کاری پوست موز؟

کینگز کالج لندن در غذاخوری خود در یک کارآزمایی غذاهای «از ریشه تا نوک»، مثل کاری پوست موز را به کارکنان و دانشجویان عرضه کرد.

پژوهشگران پیشنهاد می‌کنند که مردم در خانه کیوی را با پوست بخورند، ساقه کلم بروکلی را در غذاهای که تفت‌ می‌دهند به کار ببرند یا دانه‌های فلفل دلمه‌ای را به غذا اضافه کنند.

پختن ممکن است مقدار فیبر را تغییر دهد ولی معمولا همه آن را از بین نمی‌برد. بخارپز کردن، پختن در مایکروویو، یا تفت سریع معمولا بهتر از روش‌های دیگر مواد مغذی را حفظ می‌کند.

دکتر گیبسون گفت: «این کمالگرایی نیست و قرار هم نیست مردم را به خوردن غذای ناخوشایند مجبور کنیم. موضوع این است که ارزش غذایی چیزهایی را بشناسیم که به دور ریختنشان عادت کرده‌ایم.»

او می‌پذیرد که شاید برخی برای امتحان کردن این کار مردد باشند. در کارآزمایی غذاخوری دانشگاه، بعضی نگرانی‌هایی را مطرح کردند.

در این دوره ۹ هفته‌ای، غذاهای «از ریشه تا نوک» یک‌سوم کل فروش روزانه غذای گرم دانشگاه را به خود اختصاص دادند.

کسانی که غذاهای جدید را انتخاب می‌کردند، در مقایسه با کسانی که از منوی معمولی سفارش می‌دادند، کمتر غذایشان را تمام می‌کردند.

کرستن جکسون، متخصص تغذیه در انجمن رژیم‌درمانی بریتانیا که در زمینه سندروم روده تحریک‌پذیر تخصص دارد، می‌گوید که این ترفندهای غذایی مفیدند به شرط آنکه میوه‌ها و سبزی‌ها خوب شسته شوند.

او پیشنهاد می‌کند که مغز آناناس را در اسموتی مخلوط کنید اما پوست‌های سفت را توصیه نمی‌کند.

به گفته این متخصص تغذیه، برخی ساقه‌ها را شاید لازم باشد بپزید یا ریز خرد کنید تا خوش‌خوراک‌تر شوند: «اینکه ساقه کلم بروکلی به غذای امشب نمی‌خورد، دلیل نمی‌شود که آن را در سطل زباله بیندازید. خرد و منجمدش کنید و یک روز دیگر به سوپ یا غذای تفت‌داده اضافه‌اش کنید.»

او توصیه می‌کند، مصرف فیبر را کم‌کم بیشتر کنید تا دچار نفخ نشوید و یادآوری می‌کند که تحمل آن برای مبتلایان به «آی‌بی‌اس» ممکن است، سخت‌تر باشد.

بنیاد تغذیه بریتانیا هم می‌گوید که از برخی چیزها باید کاملا پرهیز کرد: سیب‌زمینی سبز و برگ ریواس ترکیبات سمی دارند و ساقه‌ها و دانه‌های سفت هم ممکن است برای کودکان خردسال مناسب نباشند.

https://www.bbc.co.uk/news/articles/cw5ynver15jeo

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

03 November 2026 11:39

💢 مطالعه جدید ؛ آیا تغییرات اقلیمی مانع عصر یخبندان تازه شد؟

پژوهشگران کانادایی نشان داده‌اند یخچال عظیم بارنز حدود ۲۰۰۰ سال پیش در حال گسترش بوده است.

تحقیقات می‌گوید تغییرات اقلیمی مانع این روند شده و از عصر یخبندان تازه جلوگیری کرده است.

حدود ۶ هزار کیلومتر مربع وسعت یخ‌پوشه بارنز (Barnes-Eiskappe) در شمال‌شرق کانادا است. اما این یخ‌پوشه در چند دهه اخیر دوباره در حال آب شدن است و به همین دلیل شاهدی عینی بر تغییرات اقلیمی ناشی از فعالیت انسان به شمار می‌رود.

پژوهشگران پا را فراتر می‌گذارند و با تکیه بر شواهد جدید حدس می‌زنند که تغییرات اقلیمی ممکن است حتی از وقوع یک دوره سرمای آینده جلوگیری کرده باشد.آگهیتا حدود سال ۱۹۶۰ این پهنه یخی ابتدا در حال گسترش بود.

نیکولاس یانگ، ژئوشیمیدان در رصدخانه زمین لامونت دوهرتی (Lamont-Doherty Earth Observatory) وابسته به مدرسه اقلیم کلمبیا، گفت: «این روند تازه شروع شده بود، همه چیز عادی بود، دوره یخبندان بعدی تقریبا در آستانه وقوع بود و بعد ناگهان همه چیز متوقف شد.» زیرا این دوره یخ‌بستگی چندان طولانی نبود.

نقطه عطف در سال ۱۹۶۱تابستان سال ۱۹۶۱ در آرشیوهای تاریخی هواشناسی به عنوان یکی از گرم‌ترین تابستان‌های قرن بیستم ثبت شده است. بیشینه‌های دمای روزانه در آن تابستان با سال بسیار گرم ۲۰۲۱ قابل مقایسه بود.

از دهه ۱۹۶۰ به بعد، تابستان‌های کانادا به طور کلی به شکل محسوسی گرم‌تر شده‌اند؛ موضوعی که دولت کانادا همان‌طور که در اینجا توضیح داد (منبع به زبان آلمانی)، بر آن تاکید کرده است. دماها بالا رفت و روند گسترش یخ‌پهنه بارنز که حدود ۲ هزار سال پیش آغاز شده بود، معکوس شد.

متوسط ملی دما در ماه‌های تابستان نسبت به خط پایه آن زمان تا امروز حدود ۲.۱ درجه سلسیوس افزایش یافته است. شمال کشور نیز تقریبا سه برابر متوسط جهانی گرم می‌شود.

یانگ گزارش داد: «این نمونه‌ای بسیار چشمگیر از این است که چگونه ما این سامانه را از حالت تعادل خارج کرده‌ایم.» او همراه با همکارانش روی یخ‌پوشه لورنتیدی (Laurentidische Eiskappe) تحقیق کرد.

این یخ‌پوشه در فاصله بین ۹۵ هزار تا ۲۰ هزار سال پیش بخش‌های بزرگی از کانادا و شمال ایالات متحده آمریکا را پوشانده بود. امروز از آن فقط یخ‌پوشه بارنز، یخچالی به وسعت ۶ هزار کیلومتر مربع در شمال‌شرق کانادا روی جزیره بافین، باقی مانده است.

گروه تحت هدایت یانگ می‌خواستند بفهمند که آیا این یخچال در مقاطعی کوچک‌تر از امروز بوده و سپس دوباره رشد کرده است یا نه. برای این کار آن‌ها پوشش گیاهی اطراف یخچال را که ممکن است در گذشته خود زیر یخ قرار داشته باشد، بررسی کردند.

در بررسی این پوشش گیاهی پیرامون یخ، پژوهشگران ردپای کربن-۱۴ را تحلیل کردند. این ماده در طول حیات موجودات زنده به طور مداوم در بدن آن‌ها انباشته می‌شود و پس از مرگ با نرخ‌های قابل پیش‌بینی تجزیه می‌شود؛ بر این اساس می‌توان سن مواد آلی را محاسبه کرد.

یانگ گفت: «اگر این اندازه‌گیری را به اندازه کافی تکرار کنید، می‌توانید در واقع یک خط زمانی ایجاد کنید که نشان می‌دهد لبه یخ چگونه به طور منظم روی گیاهان پیشروی کرده است. شما عملا گسترش این لبه یخ را دنبال می‌کنید.»

آن‌ها در جریان این کار دریافتند که یخ‌پوشه لورنتیدی حدود ۳ هزار سال پیش به کمترین اندازه خود رسیده بود. اما حدود ۲ هزار سال پیش دوباره شروع به گسترش کرد. پژوهشگران بر این باورند که شرایط اقلیمی این امکان را فراهم کرده بود که دوباره یخ انباشته شود، بنابراین باید هوا سرد بوده باشد.

هرچند خود پژوهشگران از یخبندان سخن می‌گویند، تاکید می‌کنند که در واقع موضوع بر سر آغاز یک دوره سرمای جدید است. زیرا اگر دقیق نگاه کنیم، انسان امروز در اواخر عصر یخبندان سنوزوئیک زندگی می‌کند که حدود ۳۴ میلیون سال پیش آغاز شده است.

در چارچوب همین عصر یخبندان بزرگ، دوره‌های سردتر موسوم به فازهای یخچالی یا دوره‌های سرمایش، با دوره‌های گرم‌تر موسوم به فازهای میان‌یخچالی، یک‌درمیان جای هم را می‌گیرند.

پژوهشگران با تکیه بر داده‌های غیرمستقیم «درکی نسبتا خوب از این دارند که این یخ‌پوشه عظیم در طول هزاران سال چگونه رشد کرده و دوباره ناپدید شده است، اما ثبت آغاز این فرایند از طریق مشاهده مستقیم، موضوعی تازه است».

با استفاده از روش‌های اندازه‌گیری جدید، دانشمندان توانسته‌اند نخستین گام‌های رشد این صفحه یخی عظیم را در چشم‌انداز طبیعی شناسایی کنند.به گفته پژوهشگران زمانی را که حدود ۲ هزار سال پیش این پهنه یخی دوباره بزرگ‌تر شد، باید به عنوان آغاز یخبندان بعدی زمین در نظر گرفت. این برداشت، دیدگاه‌های رایج درباره زمان آغاز یخبندان‌ها را به چالش می‌کشد.

این متن با کمک هوش مصنوعی تهیه شده؛ ترجمه شده از زبان: آلمانی.

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

03 November 2026 06:36

💢 چه کسانی بیشتر در خطر ابتلا به آلزایمر هستند؟

افرادی که یکی از والدین، خواهر یا برادرشان به این بیماری مبتلا شده باشد، در مقایسه با کسانی که چنین سابقهٔ خانوادگی ندارند، بیشتر در معرض ابتلا هستند. البته این به معنای ابتلای قطعی فرد نیست و فقط احتمال آن را افزایش می‌دهد.

پژوهشگران دریافته‌اند تکرار یک توالی خاص در دی‌ان‌ای ممکن است خطر ابتلا به آلزایمر را افزایش دهد؛ یافته‌ای که می‌تواند به شناسایی افراد مستعد این بیماری کمک کند.مطالعه‌ای جدید نشان می‌دهد تفاوتی جزئی در دی‌ان‌ای می‌تواند بر استعداد برخی افراد برای ابتلا به بیماری آلزایمر اثر بگذارد.

متخصصان چند موسسه در هنگ‌کنگ در این مطالعه که روز ۱۲ اکتبر در مجله «نیچر نوروساینس» (Nature Neuroscience) منتشر شد، نوشته‌اند شرکت‌کنندگان چینی که تعداد تکرارهای یک توالی مشخص در دی‌ان‌ای آن‌ها بیشتر بود، با احتمال بیشتری به این بیماری مبتلا بودند. این ارتباط در شرکت‌کنندگان اروپایی نیز مشاهده شد، اما بسیار ضعیف‌تر بود.

پژوهشگران پیش‌تر چندین گونه ژنتیکی را که تصور می‌شود با خطر ابتلا به آلزایمر ارتباط دارند، شناسایی کرده‌ بودند. همچنین مشخص شده است افرادی که یکی از والدین، خواهر یا برادرشان به این بیماری مبتلا شده باشد، در مقایسه با کسانی که چنین سابقهٔ خانوادگی ندارند، بیشتر در معرض ابتلا هستند. البته این به معنای ابتلای قطعی فرد نیست و فقط احتمال آن را افزایش می‌دهد.

با این‌ حال، آلزایمر یک علت ژنتیکی واحد ندارد و تصور می‌شود ترکیبی از عوامل ژنتیکی، سبک زندگی و محیطی در بروز آن نقش داشته باشند.متخصصان در این مطالعه می‌خواستند دریابند آیا تعداد تکرار برخی توالی‌های ژنتیکی، به‌جای تغییرات ژنتیکی مشخص، می‌تواند بر خطر ابتلا اثر بگذارد یا خیر.

بیشتر در کامنت

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

02 November 2026 17:41

💢 کشف‌های تازه، خوراک و نوشیدنی مردم ۴ هزار سال پیش میان‌رودان را آشکار کرد

باستان‌شناسان در تپه محمد بغداد نشانه‌های تازه‌ای از زندگی روزمره در میان‌رودان باستان از جمله احتمال وجود کارگاه‌های نان و نوشیدنی کشف کرده‌اند.

این محوطه عمدتا به دوره حمورابی حدود ۲۰۰۰ تا ۱۶۰۰ پیش از میلاد تعلق دارد.نشانه‌های زنده از زندگی روزمره انسان‌ها در ۴ هزار سال پیش در پایتخت عراق، بغداد، کشف شده است.

باستان‌شناسان در تل محمد، محوطه‌ای تاریخی که به دوره پادشاه بابلی حمورابی بازمی‌گردد، سرنخ‌های تازه‌ای از زندگی روزمره در بین‌النهرین باستان پیدا کرده‌اند.

حفاری‌های اخیر، استحکامات کهن و دو دروازه را آشکار کرده است و در کنار آن، محوطه‌ای را نشان می‌دهد که گمان می‌رود برای تولید نان و احتمالا آبجوسازی استفاده می‌شده است.

نیکولا آنری، استاد باستان‌شناسی دانشگاه کاتانیا، گفت: «این فصل فوق‌العاده بود. ما محوطه‌ای را برای تولید نان و احتمالا آبجو کشف کردیم، چون یک لوح در این محل پیدا شد که به شخصی مربوط می‌شود که جو دریافت می‌کرد و آبجو، آبجوی کورون، می‌ساخت؛ آبجویی که یکی از آبجوهای بسیار مهم بین‌النهرین است. ما هنوز در حال ترجمه این لوح هستیم.»

این یافته‌ها بخشی از حفاری‌های ادامه‌داری است که از سال ۲۰۲۲ آغاز شده است. پارک باستان‌شناسی تازه‌ای اکنون به بازدیدکنندگان امکان می‌دهد این محوطه را از نزدیک ببینند، در حالی که شرکای محلی و بین‌المللی برای حفظ میراث فرهنگی بغداد و تشویق گردشگری همکاری می‌کنند.

این متن با کمک هوش مصنوعی تهیه شده؛ ترجمه شده از زبان: انگلیسی

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

02 November 2026 13:57

💢 آیا حاضرید برای داشتن دندان‌های سفیدتر و سالم‌تر هر روز ۲۰ دقیقه دهانتان را با روغن نارگیل بشویید؟

دندان‌پزشکان می‌گویند شواهد علمی کافی برای اثبات فواید این روش وجود ندارد.

این روش که هزاران سال قدمت دارد، در شبکه‌های اجتماعی دوباره محبوب شده است. طرفدارانش معتقدند استفاده از روغن به کاهش باکتری‌های دهان، رفع بوی بد دهان و سفید شدن دندان‌ها کمک می‌کند.

برخی نیز ادعا می‌کنند که این کار با بهبود تعادل میکروب‌های دهان بر سلامت روده تأثیر می‌گذارد.با این حال، دندان‌پزشکان می‌گویند هنوز شواهد علمی معتبری وجود ندارد که نشان دهد شست‌وشوی دهان با روغن می‌تواند جایگزین روش‌های شناخته‌شده مراقبت از دندان‌ها شود.

شست‌وشوی دهان با روغن چگونه انجام می‌شود؟

این روش که در انگلیسی «مضمضه با روغن»‌ (Oil Pulling) نام دارد، به این صورت است که فرد مقداری روغن خوراکی، معمولاً روغن نارگیل، را در دهان می‌گذارد و پس از آب شدن، آن را پنج تا ۲۰ دقیقه در دهان می‌گرداند. سپس روغن را بیرون می‌ریزد و طبق معمول مسواک می‌زند و از نخ دندان استفاده می‌کند.

برخی افراد این کار را چند بار در هفته انجام می‌دهند و آن را نوعی دهان‌شویه طبیعی می‌دانند. پیشینهٔ این روش به هزاران سال پیش و طب سنتی آیورودا در هند بازمی‌گردد.

در گذشته، افراد برای شست‌وشوی دهان از روغن‌های خوراکی مانند نارگیل، آفتابگردان و زیتون استفاده می‌کردند و معتقد بودند روغن سموم و ناخالصی‌ها را از دهان خارج می‌کند. منظور از این ناخالصی‌ها تجمع پلاک دندانی بود؛ لایه‌ای چسبنده از باکتری‌ها و ذرات باقی‌ماندهٔ غذا که روی دندان‌ها تشکیل می‌شود.

از آنجا که سلامت دهان با سلامت عمومی بدن ارتباط دارد، در طب سنتی این باور نیز وجود داشت که استفاده از روغن به دفع سموم از بدن کمک می‌کند. با گسترش استفاده از خمیردندان در اوایل قرن بیستم، این روش قدیمی به‌تدریج جای خود را به مراقبت‌های جدید دهان و دندان داد. اما در سال‌های اخیر، همراه با افزایش علاقه به شیوه‌های طبیعی مراقبت از سلامت، دوباره به آن توجه شده است.

بیشتر در کامنت

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

02 November 2026 08:39

💢 سرما با فعال‌کردن مسیر مولکولی ناشناخته طول عمر را افزایش می‌دهد

پژوهشگران می‌گویند سرما باعث تولید ماده‌ای در عضلات می‌شود که می‌تواند عمر برخی جانوران را افزایش دهد.

سرما چگونه به افزایش طول عمر کمک می‌کند؟ دانشمندان بیش از یک قرن است که می‌دانند زندگی در دمای پایین، عمر برخی جانوران را افزایش می‌دهد، اما تا همین اواخر به‌درستی نمی‌دانستند چه اتفاقی در بدن رخ می‌دهد که سرما چنین تأثیری دارد.

اکنون پژوهشی تازه نشان می‌دهد که پاسخ این پرسش احتمالاً در عضلات نهفته است؛ جایی که سرما تولید ماده‌ای را افزایش می‌دهد که به سلول‌ها کمک می‌کند از پروتئین‌های آسیب‌زا خلاص شوند و عملکرد طبیعی خود را حفظ کنند.

نتایج این پژوهش که در نشریهٔ علمی «نیچر» (Nature) منتشر شده است، نشان می‌دهد دمای پایین می‌تواند مجموعه‌ای از واکنش‌های شیمیایی را در بدن فعال کند که به حفظ سلامت بافت‌ها در دوران پیری کمک می‌کنند.

البته این یافته‌ها تاکنون تنها در آزمایش‌های انجام‌شده روی کرم‌های آزمایشگاهی و سلول‌های انسانی به دست آمده‌اند و هنوز مشخص نیست که سرما می‌تواند طول عمر انسان را نیز افزایش دهد یا نه.

بیشتر در کامنت

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

01 November 2026 19:58

💢 مطالعه جدید: مسافران برای بهبود سفرها گزینه‌های پایدارتر انتخاب می‌کنند

پایداری در شیوه و مقصد سفرها نقش پررنگ‌تری پیدا کرده است؛ پژوهشی تازه نشان می‌دهد طبیعت‌گردی، سفر با قطارهای مناظر‌دار و مقاصد کمتر شناخته‌شده تجربه سفرهای خارجی را غنی‌تر می‌کند.

همزمان با تشدید پیامدهای تغییرات اقلیمی، شمار بیشتری از گردشگران در حال درنظر گرفتن گزینه های پایدار برای تصمیم گیری درباره زمان، مکان و شیوه سفر هستند؛ یافته های گزارش مصرف کنندگان سفر پایدار تریپ دات کام این موضوع را نشان میدهد.

نظرسنجی از ۸۷۷۷ نفر در ۲۹ کشور در چهار منطقه جهانی نشان داد ۳۷.۲ درصد مسافران مقصدهایی را در نظر میگیرند که خطر اختلالهای آب و هوایی در آنها کمتر است.

این در حالی است که اروپا تابستانی را پشت سر گذاشت که به گفته یک گزارش جداگانه «بدترین تابستان ثبت شده» بوده است.تریپ دات کام همچنین دریافته است ۷۵.۴ درصد پاسخ دهندگان پایداری را «عامل مهم در تصمیم گیری درباره سفر» میدانند و ۵۶.۸ درصد عمدا گزینه های پایدارتر را برای سفر انتخاب میکنند.

جین سان، مدیرعامل گروه تریپ دات کام، گفت: «هر سفر به دنیای پیرامون خود وابسته است؛ به جاهایی که کشف میکنیم، طبیعتی که از آن لذت میبریم و جوامعی که هر مقصد را منحصربه فرد میکنند» و افزود: «برای اینکه سفر در نسلهای آینده نیز رونق داشته باشد، همان جهان باید رونق یابد.»

او گفت: «پایداری به بخش مهمی از ارزشهای مورد توجه مسافران تبدیل شده است. این فقط یک مسئولیت نیست، بلکه راهی برای تجربه بیشتر است؛ از گشت و گذار در طبیعت و سفرهای دیدنی با قطار گرفته تا کشف مقاصد کمتر شناخته شده.»

در میان مسافران جوان، به گزینه های مبتنی بر تجربه مانند سفرهای ریلی، فعالیتهای فضای باز و هتلهایی با رویه های قوی پایداری علاقه ویژه ای وجود دارد. در مقابل، مسافران مسن تر بیشتر به سفر به مکانهای کم جمعیت و رفتن خارج از فصلهای اوج گردشگری علاقه نشان میدهند.

بر اساس این گزارش، مسافران جوان «در سطح قصد، عمل و انتخاب پلتفرم» مشارکت بیشتری با سفر پایدار دارند. در میان پاسخ دهندگان نسل زد، ۴۴.۳ درصد گفته اند پایداری هنگام تصمیم گیری برای سفر «بسیار مهم» است؛ در حالی که این سهم در میان بیبی بومرها تنها ۲۳ درصد است.

هزینه همچنان یکی از ملاحظات اصلی و مانعی ادراک شده است؛ به طوری که ۳۲.۹ درصد مسافران حاضرند فقط ۱ تا ۵ درصد بیشتر برای سفر پایدار بپردازند.

با این حال، نزدیک به شش نفر از هر ده نفر از نسل زد و هزاره ها حاضرند برای تجربه سفر پایدارتر مبلغ بیشتری پرداخت کنند.این گزارش میگوید: «این یافته ها نشان میدهد حساسیت نسبت به قیمت لزوما به معنای تمایل نداشتن به صرف هزینه بیشتر برای تجربه سفر پایدارتر نیست.»

این نظرسنجی همچنین نشان داد که گشت و گذار در طبیعت و مقاصد فضای باز مهمترین انتخاب پایدار برای سفر است که به باور شرکت کنندگان تجربه را غنی تر میکند؛ ۴۱.۶ درصد پاسخ دهندگان این گزینه را ذکر کرده اند.پس از آن، سفرهای دیدنی با قطار با ۳۴.۱ درصد، سفر به مقاصد کمتر شناخته شده با جمعیت کمتر با ۳۲.۷ درصد، اقامت در هتلهایی با رویه های قوی پایداری با ۳۱.۹ درصد و سفر در فصلهای کم تقاضا با ۲۹.۶ درصد قرار دارند.

شرایط آب و هوایی شدید برنامه سفر بسیاری را تغییر داده است؛ ۲۹.۹ درصد پاسخ دهندگان یک سفر را به تعویق انداخته یا زمان آن را جابجا کرده اند، ۲۳.۶ درصد فصل یا زمان سفر خود را تغییر داده اند و ۲۱.۹ درصد نیز ناچار شده اند مقصد را عوض کنند.

در زمینه جذابیت یک مقصد، ۵۶ درصد شرکت کنندگان به مکانهایی جذب میشوند که دارای حمل‌ونقل عمومی خوب یا گزینه های جابه جایی کم‌کربن هستند و ۵۰.۶ درصد به مقصدهایی علاقه دارند که میراث طبیعی و فرهنگی را حفظ میکنند. در مقابل، ۳۷.۲ درصد مسافران ترجیح میدهند به جایی سفر کنند که خطر اختلالهای آب و هوایی در آن کمتر باشد.

این متن با کمک هوش مصنوعی تهیه شده؛ ترجمه شده از زبان: انگلیسی.

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

01 November 2026 16:10

💢 جوش‌شیرین یا آب خالی؛ میوه‌ها را چگونه بشوییم؟

فرو بردن کوتاه‌مدت میوه در محلول و سپس آبکشی آن از خیساندن طولانی بهتر است.

از جوش‌شیرین اغلب به عنوان راهکاری طبیعی برای شستن میوه‌ها یاد می‌شود که می‌تواند به پاک‌ شدن آلودگی‌های سطحی و بخشی از باقی‌ماندهٔ آفت‌کش‌ها از روی میوه‌ها کمک کند، با این حال متخصصان تأکید می‌کنند که جوش شیرین خاصیت ضدباکتریایی ندارد و ضدعفونی‌کننده نیست.

از این رو بر اساس شواهد موجود، شستن بیشتر میوه‌ها زیر آب خنک جاری همراه با مالش ملایم، روشی موثرتر است و خیساندن طولانی‌مدت آن‌ها در محلول جوش‌شیرین و آب هم ضرورت ندارد.

شستن میوه‌ها و سبزی‌ها پیش از خوردن یا استفاده از آن‌ها در آشپزی و شیرینی‌پزی اهمیت دارد، اما معمولاً این پرسش مطرح است که آیا شستن با آب کافی است یا لازم است میوه‌ها را با جوش‌شیرین شست.

به گزارش ایندیپندیت ، مارتا استوارت برای پاسخ به این پرسش، به برخی پژوهش‌ها اشاره می‌کند که نشان داده‌اند خیساندن میوه در محلول آب و جوش‌شیرین می‌تواند دو آفت‌کش مشخص را از سطح آنها پاک کند.

با این‌ حال، یادآور می‌شود که خیساندن خطرهایی هم دارد.یکی از این خطرها شوک حرارتی است؛ پدیده‌ای که ممکن است وقتی دمای آب از دمای خود میوه بالاتر یا پایین‌تر باشد، رخ دهد. 

در این حالت آلودگی‌های بیرونی، از جمله باکتری‌های موجود در آب، ممکن است به داخل میوه کشیده و سپس با خوردن میوه، وارد بدن شوند. به همین دلیل، فرو بردن کوتاه‌مدت میوه در محلول و سپس آبکشی آن از خیساندن طولانی بهتر است.

جوش‌شیرین می‌تواند مانند یک شویندهٔ ملایم عمل کند و به جدا شدن ذرات و آلودگی‌های چسبیده به سطح کمک کند، اما روی باکتری‌ها اثری ندارد و مادهٔ ضدعفونی‌کننده نیست.

برای این منظور میوه را در محلول جوش‌شیرین فرو ببرید، چند ثانیه به‌آرامی تکان دهید یا سطح آن را با دست مالش دهید و سپس زیر آب خنک جاری کاملاً آبکشی کنید، اما میوه را برای مدت طولانی در محلول نگه ندارید. این کار می‌تواند باعث همان شوک حرارتی شود و حتی بافت یا طعم میوه را هم تغییر دهد.

جوش‌شیرین ممکن است اندکی کف کند و حباب‌های ریزی ایجاد کند که همراه با تکان‌ دادن میوه می‌توانند به جدا شدن مواد چسبیده به سطح کمک کنند. با این‌ حال، شستن زیر آب خنک جاری همچنان برای بیشتر میوه‌ها روشی موثر و مبتنی بر شواهد است.

نکات شست‌وشو برای میوه‌های مختلف

به طور کلی می‌توان گفت شست‌وشو با محلول جوش‌شیرین بیشتر برای میوه‌هایی با پوست صاف مانند سیب، گلابی و انگور، مناسب است و میوه‌های ظریفی مانند انواع توت را باید فقط با آب و به‌آرامی شست.

سیب و گلابی

این میوه‌ها که پوست صافی دارند، برای فرو بردن کوتاه‌مدت در محلول جوش‌شیرین و سپس آبکشی مناسب‌اند. پژوهش‌هایی که تأثیر جوش‌شیرین بر پاک‌ کردن باقی‌مانده آفت‌کش‌ها را بررسی کرده‌اند، روی سیب انجام شده‌اند.

انگور

از آنجا که انگورها به‌صورت خوشه‌ای رشد می‌کنند، بهتر است آن‌ها را در آبکش بگذارید و بعد در محلول جوش‌شیرین به‌آرامی حرکت دهید و سپس زیر آب خنکِ جاری خوب آبکشی کنید.

موز

چون پوست موز خورده نمی‌شود، شستن آن با آب پیش از پوست‌ کندن برای پاک‌ کردن آلودگی‌های سطحی کافی است.

خربزه و طالبی

باکتری‌های روی پوست این میوه‌ها ممکن است هنگام برش‌ زدن به داخل میوه منتقل شوند، بنابراین همیشه میوه کامل را زیر آب خنکِ جاری بشویید و در صورت نیاز، از برس مخصوص شستن میوه و سبزی استفاده کنید. شستن با محلول جوش‌شیرین نیز اشکالی ندارد، اما در این مورد هم از خیساندن طولانی پرهیز کنید.

میوه‌های ظریف مانند توت‌فرنگی، بلوبری و تمشک

پوست این میوه‌ها متخلخل است، بنابراین، خیساندن بیش از چند دقیقه ممکن است باعث جذب آب، نرم‌ شدن و خراب‌ شدن سریع‌تر آن‌ها شود. آبکشی کوتاه زیر آب خنک جاری معمولاً کافی است، هرچند می‌توان با رعایت احتیاط از جوش‌شیرین هم استفاده کرد.

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

01 November 2026 12:25

💢 پژوهشگران نوعی دستگاه کاشتنی (ایمپلنت) آزمایشی ساخته‌اند که می‌تواند قند اضافی خون را حذف کند

در آزمایش‌های انجام‌شده روی موش‌ها، نتایج امیدوارکننده‌ای برای درمان دیابت و چاقی نشان داده است.

این دستگاه کوچک با استفاده از واکنش الکتروشیمیایی، سطح قند خون را تنظیم می‌کند و آزمایش‌ها نشان داده است که علاوه بر جلوگیری از افزایش ناگهانی انسولین، موجب کاهش چربی بدن می‌شود. جزئیات این پژوهش در نشریۀ علمی «ساینس» منتشر شد.

مارتین فوسنگر، استاد زیست‌فناوری و زیست‌مهندسی در مؤسسۀ فناوری فدرال زوریخ و از نویسندگان پژوهش، گفت این فناوری می‌تواند روشی کاملاً جدید برای درمان دیابت و چاقی فراهم کند.درمان‌های کنونی بیشتر بر اصلاح سبک زندگی، رژیم غذایی، ورزش و داروهایی مانند متفورمین برای کاهش قند خون و داروهای گروه جی‌ال‌پی‌۱ برای کاهش اشتها و وزن متمرکزند.

پژوهشگران برای هدف قرار دادن مستقیم گلوکز، دستگاهی به طول حدود ۲.۵ سانتی‌متر طراحی کردند که با استفاده از مقدار اندکی برق، گلوکز را به ماده‌ای بی‌ضرر به نام گلوکونات تبدیل می‌کند.این واکنش روی الکترودی پوشیده از نانوذرات طلا و پلاتین انجام می‌شود که در نمد گرافیتی تعبیه شده است.

واکنش تنها زمانی آغاز می‌شود که دستگاه برق کافی دریافت کند و با تنظیم جریان برق می‌توان آن را فعال یا غیرفعال کرد.ایمپلنت به‌صورت بی‌سیم و از طریق تلفن هوشمند کنترل می‌شود.

تلفن انرژی امواج رادیویی کم‌توان را ارسال می‌کند و مدارهای دستگاه آن را به جریان مستقیم پایدار تبدیل می‌کنند.دستگاه همراه با حسگر پایش مداوم گلوکز کار می‌کند. حسگر افزایش قند خون را تشخیص می‌دهد و اطلاعات را به تلفن منتقل می‌کند تا میزان انرژی ارسالی به ایمپلنت متناسب با نیاز بدن تنظیم شود.

پژوهشگران این سامانه را به‌مدت شش هفته روی موش‌های مبتلا به دیابت و چاقی آزمایش کردند. قند خون موش‌های دارای ایمپلنت در مقایسه با گروه درمان‌نشده بسیار پایدارتر بود و این حیوانات به‌طور میانگین ۱۰ درصد وزن بدنشان را از دست دادند.

حفظ قند خون در محدودۀ طبیعی موجب تغییر سوخت‌وساز بدن به‌سمت چربی‌سوزی شد. تنظیم خودکار فعالیت دستگاه نیز از کاهش قند خون به زیر سطح ایمن جلوگیری کرد.در آزمایشی جداگانه، دستگاه توانست غلظت قند را در پنج لیتر محلول قندی، حجمی مشابه کل خون بدن انسان، کنترل کند.

با این‌ حال، فوسنگر تأکید کرد که پژوهشگران هنوز باید کارایی دستگاه در حذف مقادیر کافی گلوکز در بدن انسان، ایمنی بلندمدت، و حفظ بازده واکنش شیمیایی را بررسی کنند. آزمایش روی حیوانات بزرگ‌تر و سپس، انسان‌ها مراحل بعدی پژوهش است.او همچنین گفت این فناوری قرار نیست جایگزین تغذیۀ سالم، فعالیت بدنی یا درمان‌های پیشگیرانه شود، بلکه ممکن است در آینده در کنار درمان‌های موجود برای دیابت و چاقی به کار رود.

براساس آمار سازمان جهانی بهداشت، حدود ۷۹۰ میلیون نفر در جهان به دیابت نوع ۲ و بیش از یک میلیارد نفر به چاقی دچارند. افراد مبتلا به چاقی اغلب دچار مقاومت به انسولین می‌شوند، عارضه‌ای که سلول‌ها به‌درستی به انسولین پاسخ نمی‌دهند و نمی‌توانند گلوکز مورد‌نیاز را از خون جذب کنند.

بدن ابتدا با تولید انسولین بیشتر این مشکل را جبران می‌کند، اما در ادامه ممکن است توانایی جبران کاهش پیدا کند و زمینه‌ساز پیش‌دیابت و دیابت نوع ۲ شود. حدود ۹۰ درصد افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ اضافه‌وزن دارند یا چاق‌اند. کبد گلوکز اضافی خون را به چربی تبدیل می‌کند و موجب افزایش وزن می‌شود.

https://www.yahoo.com/news/science/articles/scientists-invent-implant-transform-sugar-153000520.html

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

05 November 2026 10:03

💢 رئیس سازمان جهانی بهداشت: شیوع‌های اخیر ضرورت تکمیل پیمان همه‌گیری را نشان داد

رئیس سازمان جهانی بهداشت گفت شیوع‌های اخیر ابولا و هانتاویروس نشان می‌دهد کشورها باید بدون تاخیر این توافق را نهایی کنند.

شیوع‌های مرگبار بیماری مانند ویروس ابولا بوندیبوگیو که در حال حاضر در آفریقا در حال گسترش است، نشان می‌دهد که تکمیل یک معاهده بین‌المللی برای مقابله با همه‌گیری‌ها تا چه حد اضطراری است.

تدروس آدهانوم گبریسوس، رئیس سازمان جهانی بهداشت (WHO)، روز دوشنبه در نشست مذاکراتی در ژنو این موضوع را مطرح کرد.

کشورهای ثروتمند و کشورهای در حال توسعه همچنان بر سر این که «معاهده همه‌گیری» که سال گذشته به عنوان چارچوبی برای مدیریت همه‌گیری‌های آینده مشابه کووید تصویب شد، در عمل چگونه باید کار کند اختلاف نظر دارند.

هنگامی که کشورها «توافق‌نامه همه‌گیری» را در ماه مه ۲۰۲۵ میلادی تصویب کردند، برای آن که بتوانند توافق را نهایی کنند، مسئله دشوار چگونگی کارکرد سازوکار اصلی آن را کنار گذاشتند.

سامانه «دسترسی به عوامل بیماری‌زا و تقسیم منافع» که با مخفف پبس (PABS) شناخته می‌شود، تعیین می‌کند عوامل بیماری‌زایی با پتانسیل همه‌گیری چگونه می‌توانند به دست آید و محصولات مشتق‌شده از آن‌ها، مانند واکسن‌ها، آزمایش‌ها و درمان‌ها، چگونه توزیع می‌شوند.

تدروس با اشاره به چند شیوع مرگبار اخیر بیماری که ناشی از سویه جدید ابولا و هانتاویروس بوده، تاکید کرد که تکمیل یک معاهده همه‌گیری «برای حفاظت از مردم» است.

او طبق نسخه کتبی این اظهارات گفت: «تهدید ناشی از یک عامل بیماری‌زا در هر نقطه‌ای می‌تواند به تهدیدی در همه جا برای مردم هر کشور تبدیل شود. شیوع هانتاویروس در اوایل سال جاری و همه‌گیری ادامه‌دار ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو این تهدید را به ما یادآوری می‌کند.»

تدروس یادآور شد که در همه‌گیری کووید ۱۹ «جهان در مدت زمانی بی‌سابقه واکسن‌ها را توسعه داد، اما تعداد زیادی کشور در انتظار ماندند، در حالی که دیگر کشورها بسیار بیش از آن‌چه نیاز داشتند واکسن تامین کردند».

هانس کلوگه، مدیر منطقه‌ای سازمان جهانی بهداشت برای اروپا که در حال حاضر به دلیل نامزدی برای سمت مدیرکل سازمان جهانی بهداشت در مرخصی ویژه است، گفت: «دسترسی به موقع به واکسن‌ها و داروهای مقرون‌به‌صرفه، نگرانی تکراری بود که کشورهای عضو در جریان دیدارهای من در هر شش منطقه سازمان جهانی بهداشت مطرح کردند».

او در پستی در ایکس (X) نوشت: «به همین دلیل به سیستمی نیاز داریم که کشورها بتوانند به سرعت نمونه‌های عوامل بیماری‌زا و داده‌ها را به اشتراک بگذارند، در حالی که اطمینان حاصل شود واکسن‌ها، آزمایش‌ها و درمان‌هایی که بر پایه آن‌ها توسعه یافته‌اند، به شکل عادلانه به اشتراک گذاشته می‌شوند.»

او افزود که جهان توان آن را ندارد که نابرابری‌هایی را که در دوران همه‌گیری کووید ۱۹ شاهد بودیم تکرار کند.

این متن با کمک هوش مصنوعی تهیه شده؛ ترجمه شده از زبان: انگلیسی.

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

05 November 2026 07:01

💢 مأمور سابق سرویس مخفی آمریکا: با این پنج نشانه، دروغگوها را بشناسید

قوی‌ترین و سریع‌ترین نشانه دروغ‌ گفتن یک فرد لحن صداست یا زمانی که فرد با تأخیر یا با صدایی زیر می‌گوید «نه»، یا حرکات سرش با کلماتی که به زبان می‌آورد، همخوانی ندارد

برد بیلر، مأمور بازنشسته سرویس مخفی آمریکا با ۲۵ سال سابقه خدمت، می‌گوید توجه به واژه‌ها، لحن صدا و شیوه پاسخ‌ دادن افراد می‌تواند بیش از زبان بدن به تشخیص دروغگویی کمک کند. او مکث طولانی، ناهماهنگی گفتار و رفتار، طفره‌ رفتن، واکنش دفاعی و تغییر آهنگ صدا را از نشانه‌های احتمالی فریب می‌داند، هرچند تأکید می‌کند این نشانه‌ها دلیل قطعی دروغگویی نیستند و نباید مبنای متهم‌ کردن فوری دیگران قرار گیرند.

بیشتر در کامنت

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

04 November 2026 17:52

💢 برخی پژوهش‌ها نشان می‌دهند که کیمچی و کلم ترش با سرطان معده ارتباط دارند

این ارتباط بیش از آن‌که به فرایند تخمیر مربوط باشد، به میزان نمک مصرفی برمی گردد.

با افزایش محبوبیت سبزیجات تخمیری مانند کیمچی و کلم ترش، پژوهش‌هایی که به ارتباط مصرف این خوراکی‌ها با سرطان معده پرداخته‌اند، بار دیگر مورد توجه قرار گرفته‌اند. اما ارتباط میان مصرف این خوراکی‌ها و سرطان معده برخلاف تصور چندان ساده و روشن نیست.

مصرف سبزیجات تخمیری برای حفظ سلامت روده توصیه می‌شود، زیرا حاوی باکتری‌های مفیدی هستند که در فرایند تخمیر به وجود می‌آیند. اما چرا برخی از پژوهش‌ها سبزیجات تخمیری را با سرطان معده مرتبط می‌دانند؟

نتایج پژوهش‌ها یکسان نیست و این ارتباط بیش از آن‌که به فرایند تخمیر مربوط باشد، به عامل دیگری برمی‌گردد: نمک.خیلی‌ها تصور می‌کنند که تخمیر، ترشی انداختن و نمک‌سود کردن یکسان هستند، درحالی‌که هرکدام سازوکار متفاوتی دارند.

در روش ترشی انداختن با سرکه نیازی به فرایند تخمیر وجود ندارد و با افزودن سرکه از فساد مواد غذایی جلوگیری می‌شود. در روش نمک‌سود کردن هم از غلظت بالای نمک برای مهار رشد میکروب‌ها استفاده می‌شود.بررسی شیوه نگهداری مواد غذایی، به‌ویژه میزان نمک به‌کاررفته در آن‌ها، در کنار الگوی کلی تغذیه می‌تواند به روشن شدن علت این ارتباط کمک کند.

شیوه نگهداری ممکن است نتایج متفاوتی رقم بزند

پژوهشگران در مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۰ در نشریه سرطان‌ها منتشر شد، دو پژوهش گسترده انجام‌شده در کره جنوبی را در کنار یافته‌های مطالعات قبلی درباره ارتباط ترشیجات و سرطان معده بررسی کردند.

پژوهشگران با بررسی نتایج شش مطالعه دریافتند که به‌ازای هر ۴۰ گرم افزایش در میزان مصرف روزانه ترشیجات، خطر نسبی ابتلا به سرطان معده ۱۵ درصد بیشتر می‌شود.

با این‌حال، بررسی جداگانه دو مطالعه انجام‌شده در کره جنوبی به نتیجه روشنی نرسید. این یافته نشان می‌دهد که بررسی ارتباط میان مصرف ترشیجات و سرطان معده، تنها با در نظر گرفتن میزان مصرف امکان‌پذیر نیست و عوامل دیگری هم باید بررسی شوند.

پژوهشگران دانشگاه کلمبیا، دانشگاه ایالتی پنسیلوانیا و دانشگاه ملی سئول در مقاله‌ای تحلیلی، که در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، به بررسی علت تفاوت نتایج پژوهش‌ها درباره ارتباط کیمچی و سرطان معده پرداختند.

آن‌ها نشان دادند که کیمچی حاوی ترکیبات مفیدی است که در طول فرایند تخمیر تولید می‌شوند و سدیم قابل‌توجهی دارد.

پژوهشگران پیشنهاد کردند که با حفظ روش‌های سنتی تخمیر می‌توان میزان سدیم کیمچی را به حداقل رساند تا خطر ابتلا به سرطان کاهش یابد و خواص مفید آن پابرجا بماند.

از آن‌جا که مطالعات جمعیتی از نوع مشاهده‌ای هستند، نمی‌توان براساس آن‌ها نتیجه گرفت که مصرف ترشیجات باعث سرطان معده می‌شود. مقاله تحلیلی سال ۲۰۲۵ هم یک راهکار بالقوه برای کاهش میزان خطر مطرح کرده است، اما شواهدی ارائه نکرده که نشان دهد کاهش سدیم کیمچی از ابتلا به سرطان جلوگیری می‌کند.

در پژوهش‌های گسترده‌تر هم نگرانی‌هایی درباره مصرف مواد غذایی نمک‌سود مطرح شده است. صندوق جهانی پژوهش سرطان اعلام کرده که مصرف مواد غذایی نمک‌سود به افزایش خطر ابتلا به سرطان معده دامن می‌زند.

پژوهشگران در یک تحلیل تجمیعی که در سال ۲۰۲۲ در نشریه علل و کنترل سرطان منتشر شد، نتایج ۲۵ مطالعه را بررسی کردند. یافته‌ها نشان داد احتمال ابتلا به سرطان معده در افرادی که بیشتر از مواد غذایی پرنمک و نمک‌سود استفاده می‌کردند، در مقایسه با افرادی که مصرف کمتری داشتند، ۲۴ درصد بیشتر بود.

جالب این‌جاست که ارتباط میان سدیم دریافتی و سرطان معده چندان یکدست نبود. یکی از دلایل این مسئله آن است که اندازه‌گیری دقیق نمک مصرفی دشوار است. این موضوع به‌منزله بی‌ضرر بودن سدیم موجود در دیگر مواد غذایی نیست، بلکه نشان می‌دهد نوع ماده غذایی و شیوه نگهداری آن به‌اندازه میزان نمک مصرفی اهمیت دارد.کیمچی و کلم ترش هردو تخمیری و شور هستند، زیرا برای تهیه ایمن آن‌ها به مقدار زیادی نمک نیاز است.

برای درک اهمیت نمک باید دید معده چگونه از خود محافظت می‌کند. معده برای تجزیه غذا اسید تولید می‌کند و غشای مخاطی از دیواره معده در برابر اسید محافظت می‌کند.پژوهش‌ها نشان می‌دهند که قرار گرفتن در معرض نمک زیاد در طولانی‌مدت می‌تواند این سد محافظ را ضعیف کند و باعث التهاب می‌شود. به این ترتیب، معده در برابر اسید آسیب‌پذیر می‌شود.

مصرف بی‌رویه نمک به پوشش داخلی معده آسیب می‌رساند و زمینه را برای بروز تغییراتی فراهم می‌کند که با سرطان ارتباط مستقیم دارند.نمک بیش‌از‌حد غشای مخاطی معده را دستخوش تغییر می‌کند و آن را در معرض عوامل محرک بیشتری قرار می‌دهد. اگر التهاب تداوم پیدا کند، تغییرات غیرطبیعی به‌تدریج به سرطان منجر می‌شوند.

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

04 November 2026 13:50

💢 نمک سالم‌تر می‌تواند از مرگ میلیون‌ها نفر بر اثر بیماری قلبی و سکته جلوگیری کند

پژوهشگران می‌گویند استفاده از نمک غنی‌شده با پتاسیم می‌تواند هر سال از نزدیک به سه میلیون مرگ و ۱۰ میلیون مورد بیماری قلبی و کلیوی در جهان جلوگیری کند.

بر اساس پژوهش تازه‌ای که بر یک راهکار احتمالی کم‌هزینه برای مقابله با فشار خون بالا و بیماری‌های قلبی عروقی تاکید دارد، جایگزین کردن نمک خوراکی معمول با نمکی که با پتاسیم غنی شده است می‌تواند هر سال در جهان از مرگ نزدیک به سه میلیون نفر جلوگیری کند.

مطالعه‌ای که به سرپرستی پژوهشگران «موسسه سلامت جهانی جورج» در استرالیا انجام شد، منافع بالقوه سلامت ناشی از استفاده از نمک غنی‌شده با پتاسیم را در ۱۹۳ کشور ارزیابی کرد. به برآورد این تحقیق، گذار جهانی به چنین نمکی می‌تواند هر سال از ۲.۹۶ میلیون مورد مرگ و ۱۰.۱۷ میلیون مورد جدید بیماری قلبی عروقی و بیماری مزمن کلیه جلوگیری کند.

بروس نیل، عضو ارشد هیئت علمی موسسه «جورج» برای سلامت جهانی، در یک بیانیه مطبوعاتی گفت: «مصرف بیش از حد سدیم و دریافت ناکافی پتاسیم از علل شناخته‌شده فشار خون بالا است، که خود یک عامل خطر اصلی برای شرایط تهدیدکننده حیات مانند سکته مغزی، حمله قلبی و بیماری کلیوی به شمار می‌رود.»

این جایگزین که در برخی فروشگاه‌ها و به صورت آنلاین در دسترس است، با جایگزین کردن بخشی از سدیم کلرید موجود در نمک معمولی با پتاسیم کلرید عمل می‌کند. ظاهر، طعم و شیوه پخت آن شبیه نمک سفره معمولی است، اما دو عامل تغذیه‌ای مرتبط با فشار خون بالا یعنی مصرف بیش از حد سدیم و دریافت ناکافی پتاسیم را هدف می‌گیرد.

نیل گفت: «تغییر به نمک غنی‌شده با پتاسیم هر دو مشکل تغذیه‌ای را همزمان برطرف می‌کند و منافع قابل توجهی برای سلامت دارد.»فشار خون بالا یکی از عوامل خطر اصلی برای سکته مغزی، حمله قلبی و بیماری کلیوی است.

بر اساس داده‌های سازمان جهانی بهداشت، حدود یک نفر از هر سه بزرگسال ۳۰ تا ۷۹ ساله در جهان، یعنی نزدیک به ۱.۴ میلیارد نفر، دچار فشار خون بالا هستند.بیماری‌های قلبی عروقی همچنان مهم‌ترین علت مرگ و ناتوانی در جهان هستند و در سال ۲۰۲۳ میلادی مسئول ۱۹.۲ میلیون مورد مرگ بوده‌اند.

پژوهشگران چند سناریو را بررسی کردند، از جمله جایگزینی نمکی که در پخت‌وپز خانگی استفاده می‌شود، تغییر نمک مورد استفاده در مواد غذایی فراوری‌شده و غذاهای رستورانی و همچنین هدف‌گیری افرادی که قبلا به فشار خون بالا مبتلا تشخیص داده شده‌اند یا تحت درمان هستند.به گفته این تیم، حتی گذار نسبی هم می‌تواند دستاوردهای قابل توجهی داشته باشد.

تنها جایگزین کردن نمک خانگی می‌تواند هر سال از ۱.۸۵ میلیون مورد مرگ و ۶.۱۹ میلیون مورد ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی و کلیوی جلوگیری کند. تغییر نمکی که در مواد غذایی فراوری‌شده و غذاهای رستورانی استفاده می‌شود نیز می‌تواند از ۱.۵۶ میلیون مورد مرگ دیگر و ۵.۴۶ میلیون مورد بیماری پیشگیری کند.

نیل گفت که در اروپا و آمریکای شمالی بیش از ۷۰ درصد نمک مصرفی رژیم غذایی از مواد غذایی فراوری‌شده و وعده‌های رستورانی می‌آید، نه نمکی که در خانه اضافه می‌شود.نیل گفت: «برای دستیابی به بیشترین منافع ناشی از استفاده از نمک غنی‌شده با پتاسیم، باید ببینیم که صنعت غذا در اروپا و آمریکای شمالی ... همراه شود.»

منافع بالقوه این تغییر به ویژه در کشورهایی با جمعیت زیاد و سطح بالای بیماری‌های قلبی عروقی چشمگیر است. یک گذار کامل به این نمک می‌تواند هر سال از حدود ۱.۰۸ میلیون مورد مرگ در چین جلوگیری کند، و پس از آن هند قرار دارد که نزدیک به ۴۰۰ هزار مورد مرگ کمتر خواهد داشت.

در بریتانیا، پژوهشگران برآورد می‌کنند که جایگزینی همه نمک معمولی می‌تواند هر سال از نزدیک به ۱۳ هزار مورد مرگ و حدود ۶۰ هزار مورد ابتلا به بیماری‌های قلبی عروقی و کلیوی جلوگیری کند.با این حال، گسترش استفاده از این محصول بدون خطر بالقوه نیست.

افراد مبتلا به بیماری پیشرفته کلیه و همچنین کسانی که داروهایی مصرف می‌کنند که سطح پتاسیم را افزایش می‌دهد ممکن است در معرض خطر هیپرکالمی، یعنی افزایش بیش از حد غلظت پتاسیم در خون، قرار بگیرند.

ویوک جا، نفرولوژیست و عضو ارشد هیئت علمی موسسه «جورج» در هند، گفت: «خطرات برای این گروه را می‌توان از طریق آموزش بیماران، برچسب‌گذاری محصولات و نظارت بالینی به شکل موثری مدیریت کرد.»

سازمان جهانی بهداشت در سال ۲۰۲۵ میلادی استفاده از نمک غنی‌شده با پتاسیم را به عنوان راهی برای کاهش فشار خون و خطر بیماری‌های قلبی عروقی تایید کرد.

https://www.euronews.com/2026/11/04/healthier-salt-could-prevent-millions-of-deaths-from-heart-disease-and-stroke-study-finds

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

04 November 2026 09:27

💢 گروه‌های بهداشتی و محیط‌زیست از سازمان جهانی بهداشت خواسته‌اند حد قدیمی نیترات در آب آشامیدنی را بازنگری کند

سطوح پایین نیترات با سرطان و تولد زودرس ارتباط دارد.

ده‌ها سازمان بین‌المللی فعال در حوزه سلامت و محیط‌زیست روز سه‌شنبه از سازمان جهانی بهداشت خواستند استانداردهای چند دهه‌ پیش درباره سطح نیترات در آب آشامیدنی را بازنگری کند، زیرا به گفته آن‌ها این استانداردها شواهد علمی جدید درباره احتمال آسیب را بازتاب نمی‌دهد.

در یک نامه سرگشاده (منبع به زبان انگلیسی) که ۸۵ سازمان از جمله «گرینپیس اینترنشنال»، سازمان جهانی پزشکان خانواده، وانکا (WONCA)، و «دفتر محیط‌زیست اروپا» آن را امضا کردند، این گروه‌ها از نهاد بهداشتی سازمان ملل خواستند نیترات را در بازبینی پیش‌رو از رهنمودهای آب آشامیدنی خود بگنجاند.

نیترات‌ها و نیتریت‌ها ترکیب‌های طبیعی متشکل از نیتروژن و اکسیژن هستند. این ترکیب‌ها در سراسر محیط، از جمله در خاک، آب و بسیاری از مواد غذایی از جمله گوشت، یافت می‌شوند و به عنوان افزودنی غذایی نیز استفاده می‌شوند.

فعالیت‌های انسانی مانند استفاده از کودهای شیمیایی کشاورزی، رواناب حاصل از فضولات دامی و نقص در سیستم‌های فاضلاب خانگی، سطح نیترات در آب را بالا می‌برد و آن را برای انسان، به ویژه کودکان و زنان باردار، مضر می‌کند.

آماندا لارسون، مسئول جهانی پروژه کشاورزی در گرینپیس، در یک بیانیه (منبع به زبان انگلیسی) گفت: «آب باید مایه زندگی باشد، نه تهدیدکننده زندگی.»

این سازمان‌ها هشدار دادند که رهنمودهای کنونی سازمان جهانی بهداشت که حداکثر سطح قابل قبول نیترات در آب آشامیدنی را ۵۰ میلی‌گرم در لیتر (mg/L) به صورت نیترات یا ۱۱.۳ میلی‌گرم در لیتر به صورت نیتروژن نیترات تعیین می‌کند، به سال ۱۹۵۸ بازمی‌گردد و «قدیمی» است.

این سقف به طور مشخص برای جلوگیری از آنچه «سندرم نوزاد آبی» خوانده می‌شود تعیین شد، وضعیتی بالقوه کشنده که در آن توانایی خون برای حمل اکسیژن کاهش می‌یابد.

در این نامه سرگشاده آمده است که این حد مجاز «در واکنش به شواهد اپیدمیولوژیک محکم که قرارگیری مزمن و کم‌سطح در معرض نیترات را به خطرهای بلندمدت برای سلامت انسان پیوند می‌دهد، به‌روز نشده است» و به طور خاص به «سرطان کولورکتال و پیامدهای نامطلوب تولد» اشاره شده است.

پراتیوش کومار، رئیس وانکا، در یک بیانیه مشترک گفت: «مطالعات اکنون نیترات موجود در آب آشامیدنی را، در سطوحی بسیار پایین‌تر از حد کنونی سازمان جهانی بهداشت، با سرطان روده و تولد زودرس مرتبط می‌دانند.»

این سازمان‌ها یادآوری کردند که یک هیات کارشناسی که سال گذشته به سفارش دولت دانمارک (منبع به زبان انگلیسی) تشکیل شد، نتیجه گرفت استاندارد کنونی بین‌المللی برای حفاظت از سلامت عمومی ناکافی است.

این هیات کارشناسی توصیه کرد حد مجاز نیترات به ۶.۰ میلی‌گرم در لیتر کاهش یابد؛ توصیه‌ای که دانمارک اوایل سال جاری به اجرای آن متعهد شد، هرچند هنوز مهلتی برای اجرا تعیین نشده است.این سازمان‌ها نوشتند: «این تغییر مقرراتی، ناهماهنگی میان رهنمودهای جهانی و سیاست‌های ملی سلامت ایجاد می‌کند.»

به گفته این سازمان‌ها، اکثر دولت‌های ملی استانداردهای آب آشامیدنی خود را بر پایه رهنمودهای سازمان جهانی بهداشت قرار می‌دهند و تاکید کردند به‌روزرسانی این رهنمودها «برای اصلاح سیاستی در سطح جهانی حیاتی است».

این نامه در روز «وان هلث» سالانه سازمان جهانی بهداشت (منبع به زبان انگلیسی) ارسال شد؛ روزی که هدف آن افزایش آگاهی نسبت به پیوند تنگاتنگ میان سلامت انسان‌ها، حیوانات، گیاهان و اکوسیستم‌های مشترک است.

لارسون گفت: «دولت‌ها باید اقدام قاطعی برای مهار رشد دامداری صنعتی انجام دهند و به طور فعال از تولیدکنندگان در گذار به شیوه‌های کشاورزی اکولوژیک حمایت کنند تا اطمینان حاصل شود آب آشامیدنی پاک و ایمن یک کالای لوکس نیست، بلکه یک تضمین است.»

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

03 November 2026 19:03

💢 علم چه می‌گوید ؛ آیا صداهای سفید و صورتی مغز را آرام و خواب را بهتر می‌کنند؟

در اینترنت می‌توان فایل‌های صوتی زیادی را یافت که با وعده خواب عمیق، آرامش مغز و جلوگیری از بیدار شدن در طول شب منتشر شدند؛ مثلا اینکه به ۱۰ ساعت نویز سفید گوش دهید تا به شما در «مطالعه بهتر» کمک کند. اما آیا صداهای سفید و صورتی می‌توانند بر مغز تاثیر بگذارند و باعث بهبود خواب شوند؟

شاید شما هم این تجربه را داشتید که با شنیدن صدای باران یا صدای امواج دریا راحت‌تر به خواب رفتید. این روزها چنین صداهایی با نام‌هایی مانند «صدای سفید» و «صدای صورتی» شناخته می‌شوند و میلیون‌ها نفر برای خوابیدن، مطالعه کردن، افزایش تمرکز و حتی کاهش اضطراب از آن‌ها استفاده می‌کنند.

صداهای سفید و صورتی چه هستند؟صدای سفید و صورتی درواقع دو شکل متفاوت از ترکیب فرکانس‌های صوتی‌ هستند و اثر آن‌ها بر انسان نیز به شرایط استفاده بستگی دارد. «صدای سفید» را که گاه به آن «نویز سفید» می‌گویند، می‌توان به صدای پنکه، دستگاه‌ تهویه مطبوع یا صدای خش‌خش تصویر در تلویزیون‌های قدیمی تشبیه کرد؛ همان صدای ممتد و نسبتا تیزی که هنگام نبودن سیگنال از تلویزیون شنیده می‌شد.

ویژگی صدای سفید این است که همه فرکانس‌های صوتی، از بم‌ترین تا زیرترین، با شدت یکسان در آن حضور دارند.canva White Noise.اما «صدای صورتی» کمی متفاوت است. صدای صورتی شبیه صدای بارانی است که به‌طور یکنواخت روی سقف یا پنجره می‌بارد.

در این صدا، فرکانس‌های بم سهم بیشتری از انرژی دارند و صداهای زیر ضعیف‌ترند. به همین دلیل، بسیاری از افراد آن را نرم‌تر از صدای سفید می‌دانند. البته یک نکته مهم وجود دارد: «صدای واقعی باران» الزاما صدای صورتی خالص نیست؛ صدای پنکه نیز لزوما صدای سفید خالص محسوب نمی‌شود. این‌ها فقط مثال‌هایی برای درک بهتر تفاوت هستند.

نوع سومی از صدا هم وجود دارد که به آن صدای قهوه‌ای (Brown Noise) می‌گویند. این صدا نسبت به صدای صورتی بم‌تر است و بیشتر به صدای رعدوبرق، صدای امواج سنگین در یک دریای طوفانی یا صدای آبشاری بزرگ شباهت دارد.

چرا شنیدن یک صدای یکنواخت ممکن است آرامش‌بخش باشد؟وقتی در محیطی ساکت خوابیده‌ایم، صدای ناگهانی بسته‌شدن یک در، عبور موتورسیکلت یا صحبت همسایه می‌تواند توجه ما را جلب کند. حتی اگر این صداها خطرناک نباشند، باز هم ممکن است باعث شوند از خواب بپریم. حالا تصور کنید که یک صدای یکنواخت و ملایم در پس‌زمینه پخش می‌شود. این صدا باعث می‌شود تفاوت میان سکوت محیط و آن صداهای ناگهانی، کمتر احساس شود.

در نتیجه، بعضی صداهای مزاحم دیگر به‌اندازه قبل برجسته نخواهند بود.این پدیده در علم شنوایی‌شناسی «پوشاندن صوتی» یا Sound Masking نام دارد. به بیان ساده، صدای سفید یا صورتی ممکن است کمک کند صدای همسایه، عبور خودرو یا یک صدای ناگهانی دیگر، کمتر به گوش برسد.

بیشتر در کامنت

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

03 November 2026 14:20

💢 تستوسترون به بهبود علائم یائسگی کمک می‌کند؟

دکتر الکساندرا فاکنر از بخش روانشناسی و علوم زبان دانشگاه کالج لندن: بررسی ما نشان داد که شواهد موجود محدود و ناکافی‌اند و نمی‌توان بر اساس آن‌ها تأثیر درمان با تستوسترون بر عملکرد شناختی زنان در دوره گذار به یائسگی و پس از یائسگی را تعیین کرد.

بر اساس یک مطالعهٔ جدید، شواهد علمی برای تأیید ادعاهای مطرح‌شده در شبکه‌های اجتماعی مبنی بر اینکه تستوسترون می‌تواند برخی علائم مرتبط با یائسگی را بهبود بخشد، «ناکافی» است.

شبکه‌های اجتماعی پر از ادعاهایی شده‌اند مبنی بر اینکه تستوسترون می‌تواند مه‌مغزی و مشکلات حافظه را در زنان یائسه بهبود بخشد.با این حال، کارشناسان می‌گویند اگرچه گزارش‌هایی مبتنی بر تجربیات فردی دربارهٔ آثار تستوسترون وجود دارد، در حال حاضر برای مطرح کردن ادعاهای قطعی در این زمینه شواهد کافی در دست نیست.

بنا به اعلام دانشگاه کالج لندن (UCL)، تجویز تستوسترون در نظام خدمات ملی سلامت بریتانیا (NHS) و کلینیک‌های خصوصی این کشور افزایش یافته است. این افزایش عمدتاً بازتاب‌دهندهٔ علاقهٔ روزافزون به نقش این هورمون در دوران یائسگی است.این گروه پژوهشی پنج مطالعه را که به این موضوع پرداخته بودند که آیا تستوسترون می‌تواند یادگیری و حافظه را در زنان پس از یائسگی بهبود بخشد یا خیر، بررسی کرد.

در مجموع، حدود ۲۴۴ زن با میانگین سنی ۵۷ سال در مطالعات بررسی‌شده شرکت داشتند که یا دارونما دریافت کرده بودند یا تستوسترون با دوزهای متفاوت.مدت این بررسی‌ها بین ۴ تا ۲۶ هفته بود. گروه پژوهشی در عملکرد شناختی شرکت‌کنندگانی که تستوسترون دریافت کرده بودند، هیچ بهبود معناداری از نظر آماری مشاهده نکرد.

نویسندگان این پژوهش در مجلهٔ «تولیدمثل و باروری» (Reproduction And Fertility) نوشتند: «این یافته‌ها باید به معنای ناکافی بودن شواهد برای اثبات وجود تأثیر تفسیر شوند، نه به‌عنوان شواهدی مبنی بر فقدان تأثیر.»

پروفسور ایمی اسپکتور، نویسنده ارشد این مقاله و مدیر آزمایشگاه «ذهن و یائسگی» دانشگاه کالج لندن، گفت: «شبکه‌های اجتماعی مملو از ادعاهایی‌اند مبنی بر اینکه تستوسترون حافظه و مه‌مغزی را بهبود می‌بخشد و ما می‌شنویم که زنان زیادی به‌طور مشخص برای کنترل این علائم در دوران یائسگی، تستوسترون مصرف می‌کنند.»

«اگرچه ممکن است شواهدی مبتنی بر تجربیات فردی در این زمینه دربارهٔ زنان در دورهٔ پیشایائسگی وجود داشته باشد، بدون شواهد بیشتر نمی‌توانیم ادعا کنیم که تستوسترون عملکرد شناختی را در دوران یائسگی بهبود می‌بخشد.» «برای درک هرگونه ارتباط میان تستوسترون و سلامت مغز، پژوهش‌های بیشتری لازم است.»

دکتر الکساندرا فاکنر، نویسنده مسئول این پژوهش از بخش روانشناسی و علوم زبان دانشگاه کالج لندن، نیز افزود: «بررسی ما نشان داد که شواهد موجود محدود و ناکافی‌اند و نمی‌توان بر اساس آن‌ها تأثیر درمان با تستوسترون بر عملکرد شناختی زنان در دوره گذار به یائسگی و پس از یائسگی را تعیین کرد.»«این وضعیت نشان‌دهندهٔ کمبود شواهد کافی است، نه وجود شواهدی مبنی بر نبود تأثیر.»

تخمین زده می‌شود که حدود ۱۳ میلیون زن در بریتانیا در دورهٔ پیشایائسگی یا یائسگی قرار دارند. یائسگی زمانی رخ می‌دهد که قاعدگی زنان به دلیل کاهش سطح هورمون‌ها تغییر می‌کند و در نهایت متوقف می‌شود.

گروه پژوهشی دانشگاه کالج لندن گفت تصور بر این است که سطح تستوسترون در دوران یائسگی دچار تغییر ناگهانی نمی‌شود، بلکه کاهش آن از حدود اواسط دهه سوم زندگی تا اوایل دههٔ چهارم زندگی زنان آغاز می‌شود.

در وب‌سایت نظام خدمات ملی سلامت بریتانیا آمده است که ژل یا کرم تستوسترون می‌تواند به بهبود کاهش میل جنسی در برخی زنان در دوران یائسگی کمک کند.این وب‌سایت همچنین می‌افزاید که دریافت این هورمون با نسخه پزشک متخصص یائسگی امکان‌پذیر است.

گروه پژوهشی خواستار تحقیقات بیشتر برای بررسی تأثیر تستوسترون بر عملکرد شناختی در دوران یائسگی شد.کارشناسان دانشگاه کاردیف در حال حاضر در حال بررسی این موضوع‌‌اند که آیا افزودن تستوسترون به درمان متعارف جایگزینی هورمون (HRT) می‌تواند فراتر از تأثیر آن بر میل جنسی، علائم یائسگی را کاهش دهد یا خیر.

این کارآزمایی که ۴۰۰ زن در آن شرکت خواهند کرد و قرار است سال ۲۰۲۹ به پایان برسد، با هدف انتشار یافته‌هایی دربارهٔ تأثیر احتمالی تستوسترون بر عملکرد شناختی، ورزش، انگیزه و سطح انرژی زنان یائسه انجام می‌شود. اوایل امسال مشخص شد که برخی زنان برای خرید تستوسترون از داروخانه‌های آنلاین و دریافت نسخه، خود را مرد معرفی می‌کنند.

https://www.independent.co.uk/health-and-wellbeing/menopause-symptoms-testosterone-brain-fog-support-b3076218.html

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

03 November 2026 08:33

💢 ماینوکسیدیل جدید می‌تواند درمان طاسی مردانه را متحول کند

شکل آهسته‌رهش ماینوکسیدیل که ماده موثره را به‌تدریج و طی مدت طولانی‌تری آزاد می‌کند و می‌تواند نوسان غلظت دارو در خون را کمتر کند و اثر آن را طولانی‌تر نگه دارد و به‌طور بالقوه، از برخی عوارض مانند سرگیجه یا تغییرات فشار خون بکاهد.

نسخهٔ خوراکی و آهسته‌رهش (آزادسازی تدریجی دارو) ماینوکسیدیل، ماده موثرهٔ داروی «روگین»، در یک کارآزمایی بالینی فاز سوم توانست طی شش ماه، باعث رشد مجدد مو در مردان مبتلا به ریزش مو با الگوی مشخص شود. این قرص جدید در صورت دریافت تأییدیه، می‌تواند نخستین قرص برای درمان این نوع ریزش مو در نزدیک به ۳۰ سال گذشته باشد.

به‌ گزارش ایندیپندیت، به نقل از نیویورک‌پست، ماینوکسیدیل خوراکی پیش‌تر نیز برای درمان ریزش مو استفاده شده، اما تأییدیه سازمان غذا و داروی آمریکا، برای شکل خوراکی آن فقط به‌عنوان داروی فوری‌رهش درمان فشار خون است.

با این حال برخی متخصصان پوست دوزهای پایین این قرص را خارج از موارد مصرف تأییدشده، برای ریزش مو تجویز می‌کنند.این در حالی است که فرمولاسیون فوری‌رهش باعث جذب سریع‌تر دارو در بدن می‌شود و در برخی مصرف‌کنندگان عوارض ایجاد می‌کند.

همچنین با خطر عوارض قلبی جدی از جمله تند شدن ضربان قلب، تجمع مایع اطراف قلب و درد قفسهٔ سینه همراه است.شکل آهسته‌رهش ماینوکسیدیل که ماده موثره را به‌تدریج و طی مدت طولانی‌تری آزاد می‌کند و می‌تواند نوسان غلظت دارو در خون را کمتر کند و اثر آن را طولانی‌تر نگه دارد و به‌طور بالقوه، از برخی عوارض مانند سرگیجه یا تغییرات فشار خون بکاهد، اکنون یک گام به عرضه نزدیک‌تر شده است.

بنا بر اعلام شرکت زیست‌دارویی «ورادرمیکس»، سازندهٔ این دارو، کارآزمایی روی ۵۳۶ مرد با ریزش موی خفیف تا متوسط انجام شد. شرکت‌کنندگان قرص آزمایشی موسوم به وی‌دی‌پی‌اچ‌ال۰۱ (VDPHL01) با دوز ۸.۵ میلی‌گرم، را به دو شیوه، روزی یک یا دو بار، مصرف کردند و به یک گروه دیگر نیز دارونما داده شد.

هر دو شیوهٔ مصرف از دارونما نتایج بهتری داشتند و پس از شش ماه، میانگین افزایش تعداد مو در هر سانتی‌مترمربع از پوست سر در گروه مصرف روزانه یک نوبت، ۲۸.۶ تار و در گروه مصرف روزانه دو نوبت، ۳۶.۴ تار بود. این افزایش در گروه دارونما به ۶.۶ تار رسید.

در این مطالعه، دارو کلاً به‌خوبی تحمل شد و هیچ عارضهٔ جدی یا عارضهٔ قلبی مرتبط با درمان گزارش نشد. با این‌ حال، افرادی که وی‌دی‌پی‌اچ‌ال۰۱ مصرف کردند، در مقایسه با گروه دارونما، بیشتر دچار ورم و رشد موهای ناخواسته شدند. مقدار ماینوکسیدیل موجود در وی‌دی‌پی‌اچ‌ال۰۱ نزدیک به دو برابر دوز روزانهٔ پنج میلی‌گرمی است که در متن مقاله به‌عنوان حداکثر دوز توصیه‌شده ذکر شده است.

ماینوکسیدیل چگونه عمل می‌کند؟

ماینوکسیدیل رگ‌های خونی را گشاد می‌کند و از این طریق، خون‌رسانی و رسیدن اکسیژن و مواد مغذی به فولیکول‌های مو را افزایش می‌دهد. این دارو مرحلهٔ رشد فعال مو را طولانی‌تر می‌کند و فولیکول‌های غیرفعال را به فعالیت تحریک می‌کند.

نتایج تازه با یافته‌های مطالعهٔ فاز دوم این شرکت، که بیش از ۵۰۰ مرد را دربر می‌گرفت و آوریل گذشته منتشر شد، مشابه بود. با این‌ حال شرکت هنوز قرص خود را مستقیماً با ماینوکسیدیل خوراکی متداول مقایسه نکرده است.

بنابراین مشخص نیست این درمان در مقایسه با نسخهٔ ژنریک و ارزان‌تر دارو، مزیت بیشتری دارد یا خیر.ورادرمیکس برای کارآزمایی فاز سوم این دارو برای بررسی تأثیر آن در زنان مبتلا به ریزش موی الگویی هم شرکت‌کننده جذب کرده است.

انتظار می‌رود نتایج این مطالعه در نیمهٔ نخست سال ۲۰۲۷ منتشر شود.این شرکت امیدوار است قرصش به‌زودی به‌عنوان نخستین درمان خوراکی غیرهورمونی موردتأیید اف‌دی‌ای برای ریزش مو با الگوی مشخص وارد بازار شود.

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

02 November 2026 19:34

💢 چرا بعضی‌ها روح می‌بینند یا حضور موجودی نامرئی را حس می‌کنند؟

از داستان‌های باستانی بین‌النهرین درباره ارواحی که بازماندگانشان باید از آن‌ها مراقبت کنند گرفته تا «سرود کریسمس» چارلز دیکنز، انسان‌ها تاریخی طولانی در روایت داستان‌های ارواح دارند.

اما چرا این شیفتگی به ارواح همچنان ادامه دارد؟

پروفسور کریستین سیموندز-مور، روان‌شناس دانشگاه وست جورجیا در آمریکا، می‌گوید مردم بدون تردید تجربه‌هایی دارند که خودشان آن‌ها را ماوراءالطبیعه می‌دانند؛ اصطلاحی که معمولا برای پدیده‌هایی به کار می‌رود که علم در حال حاضر نمی‌تواند آن‌ها را توضیح دهد.

او می‌گوید: «این تجربه‌ها از نظر ذهنی کاملا واقعی‌اند... و می‌توانند تاثیر بسیار بزرگی بر افراد بگذارند.»

اما این به آن معنا نیست که علت آن‌ها لزوما فراطبیعی است...

https://bbc.in/4ieTbsS

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

02 November 2026 16:16

💢 ریواس چگونه به کاهش کلسترول و سلامت کبد کمک می‌کند؟

فیبر و ترکیبات آنتی‌اکسیدانی ریواس ممکن است به کاهش کلسترول خون، بهبود عملکرد روده و محافظت از کبد کمک کنند.

ریواس با وجود فیبر و ترکیبات گیاهی مفید، کمتر در وعده‌های غذایی روزمره جای دارد و طعم بسیار ترش و فصل کوتاه برداشت، مصرف این گیاه را محدود می‌کند، با این‌ حال، فواید احتمالی آن برای سلامت قلب، دستگاه گوارش و کبد، توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است.

ریواس سرشار از فیبر و ترکیبات گیاهی است که می‌توانند به تنظیم کلسترول خون، بهبود عملکرد روده و کاهش التهاب کبد کمک کنند، هرچند اثبات برخی از این فواید به تحقیقات بیشتری نیاز دارد. به‌ گفتهٔ متخصصان، کلید بهره‌مندی از فواید ریواس این است که از طعم ترش آن لذت ببرید و آن را زیر انبوهی از شکر افزوده پنهان نکنید.

به گزارش ایندیپندیت، به نقل از دیلی‌میل، فواید احتمالی ریواس برای قلب از فیبر محلول آن آغاز می‌شود. این فیبر در دستگاه گوارش تا حدی مانند اسفنج عمل می‌کند. به طوری که به اسیدهای صفراوی متصل می‌شود و به دفع آن‌ها از بدن کمک می‌کند.

از آنجا که کبد برای ساخت اسیدهای صفراوی از کلسترول استفاده می‌کند، ممکن است برای جایگزین کردن اسیدهای صفراوی دفع‌شده، مقدار بیشتری کلسترول ال‌دی‌ال (LDL)، موسوم به کلسترول «بد»، از خون برداشت کند.پژوهش‌ها نیز به این اثر احتمالی اشاره کرده‌اند.

از جمله مطالعه‌ای که سال ۲۰۲۶ که در نشریهٔ  بیوشیمی تغذیه‌ای (Journal of Nutritional Biochemistry) منتشر شد و نشان داد بخش‌های مشخصی از ترکیبات گیاهی جداشده از ریواس خام تولید اسیدهای صفراوی را در کبد افزایش و در مدل‌های بررسی سوخت‌وساز، میزان کلسترول خون را به‌ میزان قابل‌توجهی کاهش دادند.

این مطالعه همچنین به ترکیبات طبیعی گیاهی موسوم به «آنتراکینون‌های آزاد» اشاره کرد که ممکن است همراه با فیبر محلول، سطح آنزیم‌های کبدی دخیل در سوخت‌وساز چربی و کلسترول را کاهش دهند.

ریواس سرشار از ترکیبات پلی‌فنولی است که استرس اکسیداتیو و التهاب را کاهش می‌دهند؛ دو عاملی که با سلامت قلب و عروق و یکپارچگی سد روده‌ای ارتباط دارند. این گیاه حاوی دو آنتراکینون به نام‌های «رِئین» و «اِمودین» است که به‌عنوان ملین‌های طبیعی و ملایم عمل می‌کنند. 

فیبر قابل‌تخمیر و دیگر ترکیبات گیاهی آن هم ممکن است به رشد باکتری‌های مفید روده کمک کنند؛ باکتری‌هایی که پوشش محافظ روده را تقویت می‌کنند و مانع تجمع اسیدهای صفراوی سمی می‌شوند.

مطالعه‌ای در سال ۲۰۲۵ که در نشریهٔ فیتومدیسین (Phytomedicine) منتشر شد، نشان داد عصاره‌های استانداردشدهٔ ریواس در مدل‌های آزمایشگاهی، نشانگرهای التهاب را در پوشش داخلی روده کاهش دادند و از استرس اکسیداتیو در کبد کاستند.

این اثر می‌تواند به جلوگیری از ایجاد بافت جوشگاهی، موسوم به «فیبروز»، فرایندی که در نهایت به سیروز کبدی برگشت‌ناپذیر منجر می‌شود، کمک کند.این یافته‌ها نشان می‌دهند که ریواس ممکن است به کاهش التهاب و محافظت از سلول‌ها کمک کند، هرچند برای روشن شدن اینکه این آثار در رژیم غذایی روزمره چگونه بروز می‌کنند، به پژوهش‌های بیشتری نیاز است.

ریواس چه مواد مغذی‌ دارد و چگونه می‌توان آن را به رژیم غذایی افزود؟

ریواس تازه کالری پایینی دارد و ویتامین کا۱، کلسیم، پتاسیم، آنتی‌اکسیدان‌ها و فیبر غذایی فراهم می‌کند. همچنین در مقایسه با دیگر ساقه‌های دارای طعم تندوتیز، مانند کرفس، حاوی مقدار بیشتری از برخی پلی‌فنول‌ها و آنتراکینون‌های طبیعی است.حدود ۱۰۰ تا ۲۰۰ گرم ریواس، معادل تقریباً یک یا دو ساقهٔ تازه، می‌تواند مقداری فیبر و دیگر ترکیبات گیاهی مفید در اختیار بدن قرار دهد.

می‌توان ریواس را با میوه‌های شیرین مانند انواع توت، به‌آرامی پخت و به آن دارچین یا زنجبیل اضافه کرد. همچنین می‌توانید برش‌های نازک آن را به کاسه‌های غذاییِ حاوی غلات افزود، آن را با روغن زیتون و عسل در فر گذاشت و کنار غذاهای گوشتی مصرف کرد، یا با سرکهٔ سیب از آن ترشی درست کرد.

یک نکته مهم دربارهٔ ریواس این است که هرگز نباید برگ‌های بزرگ و سبز آن را خورد، زیرا سمی‌اند و می‌توانند مستقیماً به کلیه‌ها و اندام‌های گوارشی آسیب برسانند. همچنین باید توجه داشت که اگرچه ساقه‌های قرمز و خوراکی آن بی‌خطرند، حاوی مقدار متوسطی اگزالات‌اند که می‌تواند در خون تجمع پیدا کند و به بافت‌ها و اندام‌های حیاتی آسیب برسانند.

اگر سابقهٔ سنگ کلیه از نوع اگزالات کلسیم یا بیماری کلیوی دارید که دفع اگزالات را دشوارتر می‌کند، پیش از مصرف مقدار زیاد ریواس با پزشک خود مشورت کنید.فراورده‌های غلیظ ریواس نیز ممکن است باعث ناراحتی گوارشی یا وابستگی به ملین شوند، بنابراین ساقه‌های کامل آن را در حد اعتدال مصرف کنید.

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

02 November 2026 10:54

💢 مسترال مدل جدید هوش مصنوعی را برای دانلود منتشر کرد تا شرکت‌ها امنیت سایبری خود را بیشتر کنترل کنند

شرکت فرانسوی هوش مصنوعی می‌گوید مدل «Large 4» آن قابلیت‌های پیشرفته برنامه‌نویسی و دفاع سایبری دارد و می‌تواند روی رایانه‌ها و سرورهای اختصاصی همان سازمان اجرا شود.

شرکت میسترال وزن‌های جدیدترین مدل بزرگ پرچمدار هوش‌مصنوعی خود را منتشر کرده است ، یعنی میسترال لارج 4 (ML4) با نام مستعار «Le Chonk»، و می‌گوید این مدل در زمینه کدنویسی و دفاع سایبری بهبود یافته است، در حالی که اروپا به دنبال ساخت جایگزین‌هایی برای فناوریهای آمریکا و چین است.

این شرکت فرانسوی می‌گوید این مدل «بهترین مدل باز کدنویسی عامل‌محور در جهان» است و به شرکت‌ها و دولت‌ها «قابلیت‌های دفاع سایبری هوش‌مصنوعی در مرز دانش را می‌دهد که می‌توانند به طور کامل مالک و کنترل آنها باشند» از جمله توانایی «شناسایی، تحلیل و پاسخ به تهدیدهای سایبری در کد و زیرساخت فناوری اطلاعات».

این انتشار پس از ارایه پیش‌نمایش ML4 در 6 اکتبر انجام شد. از آن زمان، میسترال سه هفته گذشته را صرف تقویت یادگیری این مدل و آزمایش آن با مشتریان و شرکا در شرایط دنیای واقعی کرده است.پیر استاک معاون بخش علم در میسترال گفت: «ML4 OSS توانایی تیم علمی ما برای نوآوری با سرعت بالا را نشان می‌دهد.

بر پایه پیش‌نمایش ML4، نسخه دارای وزن‌های باز به آموزش با یادگیری تقویتی ادامه می‌دهد و بدون نشانه‌ای از اشباع، دستاوردهای قابل توجهی ارایه می‌کند». او افزود: «در کمتر از سه هفته و در همان اجرای یادگیری تقویتی، ما با افزودن دو حالت استدلال اضافی بازخورد مشتریان را وارد کردیم، و در عین حال ML4 را کاراتر و قابل‌سفارشی‌سازی‌تر کردیم».

میسترال می‌گوید آخرین نسخه ML4 با دیگر مدل‌های باز پیشرو برای کدنویسی رقابت می‌کند، در حالی که به طور میانگین در هر وظیفه 47 درصد توکن کمتر از مدل چینی GLM-5.3 استفاده می‌کند. امتیاز این مدل در آزمون Terminal-Bench 4.0 که توانایی عامل‌های هوش‌مصنوعی برای انجام وظایف کدنویسی در یک ترمینال را می‌سنجد، پس از آموزش بیشتر از 28 درصد به 41 درصد افزایش یافته است.

این انتشار در حالی انجام می‌شود که اروپا با تهدیدهای فزاینده در حوزه امنیت سایبری روبه‌رو است، از جمله نقص امنیتی برنامه‌نویسی PHP که اخیرا با استفاده از هوش‌مصنوعی کشف شد، و همچنین حملات سایبری اخیر علیه دولت‌های بلژیک و نروژ.

در دسترس قرار دادن وزن‌های این مدل به سازمان‌ها امکان می‌دهد آن را روی زیرساخت خود دانلود و اجرا کنند، به جای آنکه فقط به خدمات میزبانی یک ارایه‌دهنده خارجی متکی باشند.این موضوع می‌تواند به ویژه برای شرکت‌هایی که با اطلاعات حساس، مانند کد نرم‌افزار مالکیتی، سروکار دارند و نمی‌خواهند آن را با یک خدمت هوش‌مصنوعی خارجی به اشتراک بگذارند، مفید باشد.

سازمان‌ها در چنین حالتی کنترل بیشتری بر محل اجرای مدل و نحوه ادغام آن در سامانه‌های خود خواهند داشت، هرچند همچنان به سخت‌افزار و تخصص مناسب برای بهره‌برداری امن از آن نیاز دارند.میسترال می‌گوید سازمان‌هایی که ML4 را روی زیرساخت خود اجرا می‌کنند با خطر محدود شدن دسترسی یا غیرفعال شدن مدل از سوی یک ارایه‌دهنده شخص ثالث روبه‌رو نخواهند بود.

این اقدام در حالی انجام می‌شود که نگرانی‌ها درباره وابستگی اروپا به ارایه‌دهندگان هوش‌مصنوعی آمریکایی افزایش یافته است. در ژوئن، دولت ترامپ به شرکت Anthropic دستور داد دسترسی به مدل‌های Fable 5 و Mythos 5 را برای اتباع خارجی تعلیق کند.این محدودیت‌ها بعدا برای Fable 5 برداشته شد، در حالی که دسترسی به Mythos 5 همچنان برای سازمان‌های منتخب محدود ماند.

این رخداد برجسته کرد که چگونه تصمیم‌هایی که خارج از اروپا گرفته می‌شود می‌تواند بر دسترسی به خدمات پیشرفته هوش‌مصنوعی تاثیر بگذارد.جاه‌طلبی‌های هوش‌مصنوعی اروپااروپا در توسعه مدل‌های بزرگ هوش‌مصنوعی و فراهم کردن منابع مورد نیاز برای ساخت آنها همچنان از آمریکا و چین عقب مانده است.

میسترال یکی از توسعه‌دهندگان پیشرو هوش‌مصنوعی در اروپا است، اما طبق گزارش‌ها ارزش‌گذاری آن حدود 24 میلیارد دلار (20.9 میلیارد یورو) است که بسیار کمتر از رقبای آمریکایی آن، OpenAI و Anthropic، است. به گفته میسترال، ML4 در مجموع 1.05 تریلیون پارامتر دارد، اما حدود 52 میلیارد پارامتر را فعال می‌کند.

این به آن معنا است که مدل برای هر وظیفه از همه پارامترهای خود استفاده نمی‌کند و همین به آن کمک می‌کند درخواست‌ها را کاراتر پردازش کند.این مدل همچنین سه حالت استدلال، کم، متوسط و زیاد، ارایه می‌کند که به کاربران اجازه می‌دهد عمق استدلال را متناسب با وظیفه تنظیم کنند، از درخواست‌های روزمره تا مسایل پیچیده‌تر.

https://mistral.ai/news/mistral-large-4-oss/

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

02 November 2026 07:05

💢 مطالعه جدید : اگر بیش از دو مرتبه در سال از اسپری‌های آسم استفاده کنید، ممکن است سلامت قلب‌تان را به خطر بیاندازید

متخصصان درباره مصرف بی‌رویه اسپری‌های آسم توضیح داده‌اند.

پژوهشگران با بررسی بیش از ۲۸۰ هزار بیمار نشان دادند که افراد مبتلا به آسم و بیماری مزمن انسدادی ریه درصورت استفاده بی‌رویه از اسپری‌های استنشاقی تا ۱۴ درصد بیشتر در معرض خطر بیماری‌های قلبی‌عروقی و مرگ قرار می‌گیرند.

مبتلایان به آسم و بیماری مزمن انسدادی ریه تا حد زیادی به اسپری‌های «تسکین‌دهنده» یا «نجات‌بخش» متکی هستند که هنگام تشدید علائم به‌سرعت مجرای هوا را باز می‌کنند.

دکتر گوستاوو فرر، متخصص بیماری‌های ریوی و بنیان‌گذار کلینیک کاف در فلوریدا، که نقشی در این مطالعه نداشت، می گوید: «اسپری‌های استنشاقی هنگام تشدید علائم نجات‌بخش هستند و جان بیماران را نجات می‌دهند، اما اتکا به آن‌ها خطرناک است و دردی را دوا نمی‌کند.»

این پژوهش جدید که در نشریه تحقیقات ئی‌آر‌جی منتشر شده است، نشان داد که یک‌پنجم افراد مبتلا به آسم و یک‌سوم افراد مبتلا به بیماری مزمن انسدادی ریه به‌شکل بی‌رویه از اسپری‌های استنشاقی استفاده می‌کنند. هرچه تعداد اسپری‌های مصرفی سالانه بیشتر شود، خطر ابتلا به بیماری قلبی و مرگ افزایش می‌یابد.

مصرف بی‌رویه به چه معناست؟

پژوهشگران در این مطالعه زیر نظر لایز لاهوس به بررسی سوابق سلامتی بالغ بر ۲۸۰ هزار بیمار ساکن بلژیک پرداختند که از دو نوع اسپری تسکین‌دهنده استفاده می‌کردند: آگونیست‌های بتای کوتاه‌اثر و آنتاگونیست‌های موسکارینی کوتاه‌اثر.اسپری‌های حاوی آگونیست‌های بتای کوتاه‌اثر باعث تحریک گیرنده‌های بتا در ریه‌ها می‌شوند و مجرای هوا را شل می‌کنند، اما اسپری‌های حاوی آنتاگونیست‌های موسکارینی کوتاه‌اثر جلوی فعالیت استیل‌کولین را می‌گیرند و از تنگ‌شدن مجرای هوا جلوگیری می‌کنند.

پزشکان می‌گویند اسپری‌های استنشاقی هنگام تشدید علائم نجات‌بخش هستند و نباید آن‌ها را بدون مشورت با پزشک کنار بگذارید یا دوز مصرف را کاهش دهید.

با این‌حال، اگر به‌طور مرتب از این اسپری‌ها استفاده می‌کنید، باید با پزشک‌تان مشورت کنید و آن‌ها را خودسرانه کنار نگذارید.لاهوس می گوید: «وقتی بیمار شما در طول سال از سه یا چند اسپری برونکودیلاتور (گشادکننده مجرای هوا) کوتاه‌اثر استفاده می‌کند، باید مراقب باشید.»

چه کسانی بیشتر در معرض خطر قرار دارند؟

لاهوس گفت کنترل آسم به محافظت از قلب کمک می‌کند، اما مصرف بی‌رویه اسپری‌های استنشاقی به این معنی است که مشکل مجرای هوا برطرف نشده و پزشک باید در روند درمان بازنگری کند. اثربخشی اسپری‌ها موقتی است و مصرف بی‌رویه آن‌ها باعث پیشرفت بیماری زمینه‌ای می‌شود و به خطر بروز مشکلات حاد قلبی دامن می‌زند.

پژوهشگران درحال بررسی این مسئله هستند که درمان هدفمند می‌تواند از مصرف بی‌رویه اسپری‌ها و خطرات مرتبط با آن‌ها جلوگیری کند یا خیر. از این گذشته، پژوهشگران به دنبال کشف این موضوع هستند که آیا غربالگری بیماری‌های قلبی‌عروقی یا درمان‌های مرتبط می‌تواند به کاهش این خطرات کمک کند یا تأثیری ندارد.

آنتاگونیست‌های موسکارینی کوتاه‌اثر جزو داروهای آنتی‌کولینرژیک هستند که گیرنده‌های موسکارینی را مسدود می‌کنند. تأثیر احتمالی آن‌ها بر دستگاه قلبی‌عروقی در افزایش ضربان قلب و اختلال ریتم قلب بروز پیدا می‌‍کند. با این‌حال، ایپراتروپیوم استنشاقی معمولاً فقط بر ریه‌ها اثر می‌گذارد و درصورت رعایت دوز مصرفی تغییر چندانی در ضربان قلب ایجاد نمی‌کند.

آگونیست‌های بتای کوتاه‌اثر گیرنده‌های بتا-آدرنرژیک را تحریک می‌کنند که ضربان قلب را افزایش و سطح پتاسیم خون را کاهش می‌دهند؛ عواملی که در افراد مستعد به خطر مختل‌شدن ریتم قلب دامن می‌زنند.ارتباط مصرف بی‌رویه اسپری‌های نجات‌بخش با بیماری‌های قلبی و خطرات قلبی‌عروقی به دو عامل مربوط می‌شود: عوارض مستقیم داروها برای قلب و خطر عدم درمان التهاب شدید ریه‌ها.

https://doi.org/10.1183/23120541.00462-2026

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

01 November 2026 17:38

💢 نظریه جدید؛ چرا پس از بیگ‌بنگ ماده بر پادماده غلبه کرد؟

محققان می‌گویند ممکن است پاسخی برای این معما یافته باشند که چرا ماده پس از مه‌بانگ باقی ماند و امکان شکل‌گیری عالم به شکل کنونی را فراهم کرد. به گفته آن‌ها ممکن است نوعی نوترینو نقشی اساسی در پیدایش گیتی ایفا کرده باشد.

پژوهشگران دانشگاه ساو‌‌ث‌همپتون می‌گویند نوعی ذره موسوم به "نوترینوی سنگین واجفتیده" ممکن است مسیر تحول گیتی آغازین را تغییر داده باشد. به گفته آن‌ها این ذره ممکن است نشانه‌هایی قابل شناسایی از خود در امواج گرانشی بر جای گذاشته باشد که می‌توانند به کشف عمیق‌ترین رازهای کیهان کمک کنند.

این توضیح جدید، پاسخی به این پرسش است که اساسا چرا گیتی ما وجود دارد. پاسخ به گفته پژوهشگران، احتمالا در ذره‌ای اسرارآمیز نهفته است که فیزیک‌دانان دهه‌هاست آن را نادیده گرفته‌اند.

نظریه جدید نشان می‌دهد این ذره ممکن است نقشی اساسی در شکل‌گیری گیتی آغازین و به عبارتی غلبه ماده بر پادماده پس از مه‌بانگ ایفا کرده باشد.

امروزه بر اساس جدیدترین محاسبات کیهان‌شناسی، می‌دانیم که از عمر گیتی حدود ۱۳ میلیارد و ۷۰۰ میلیون سال، چیزی حدود ۴۳۶,۱۱۷,۰۷۶,۶۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ثانیه می‌گذرد.

مه‌بانگ، بیگ‌بنگ یا همان انفجار بزرگ، عنوان نظریه‌ای است که از حدود ۷۰ سال پیش به این سو برای توصیف آغاز جهان مطرح شده است. این نظریه به رغم آن که با شواهد علمی موجود سازگاری خوبی دارد و بسیاری از ویژگی‌های عالم را توضیح می‌دهد، اما به گمان بسیاری از کیهان‌شناسان، نظریه کاملی نیست و همچنان مسائل مبهم بسیاری درباره آغاز عالم وجود دارد.

چرا گیتی ما وجود دارد؟

دانشمندان از سال‌ها پیش در پی یافتن پاسخی برای این پرسش بودند که ماده چگونه توانست پس از مه‌بانگ، بر پادماده غلبه کند. طبق نظریه‌های کنونی، ماده و پادماده اصولا بایستی پس از مه‌بانگ، یکدیگر را نابود می‌کردند و در نهایت یک کیهان شامل انرژی خالص از خود به جا می‌گذاشتند.

اما با توجه به این که اکنون عالمی از ماده وجود دارد و ما نیز به وجود آمده‌ایم، بدیهی است که چنین اتفاقی نیفتاده است.

کیهان‌شناسان می‌گویند کلید حل این معما احتمالا در یک نوترینو، یکی از سبک‌ترین ذرات کیهان نهفته است و یکی از انواع نوترینو به نام "نوترینوی سنگین واجفتیده"، ممکن است در زمان پیدایش گیتی به بقای ماده کمک کرده باشد.

پژوهشگران می‌گویند این ذره به‌طرز باورنکردنی، به طور آهسته واپاشی می‌کند. در شرایطی که کیهان پس از مه‌بانگ در حال سرد شدن بود، این ذره به قدری دوام آورد که به طور موقت عصری از سلطه ماده را آغاز کرد.

کیهان‌شناسان تا پیش از این، به این دلیل این ذره را نادیده گرفته بودند که تصور می‌کردند، این ذره ضعیف‌تر از آن بوده است که بتواند بر ذرات دیگر اثر بگذارد.

پژوهش جدید اما این ایده را مطرح می‌کند که این ذره قدرتمندتر از تصورات پیشین است و احتمالا می‌تواند توضیح دهد که چرا ماده‌ توانست بر پادماده غلبه کند.

محققان همچنین می‌گویند این یافته‌ها ممکن است به کشف راز ماده تاریک نیز کمک کند.

بر اساس یافته‌های کیهان‌شناسی، با پایان دوره تورم سریع کیهانی در لحظات آغازین عالم، میدان‌های کوانتومی از بین رفته و ذرات و تابش‌هایی را تشکیل دادند که تا به امروز در کیهان یافت می‌شوند. زمانی که سن عالم کمتر از ۲۰ دقیقه بود، این ذرات شروع به ساخت نخستین پروتون‌ها و نوترون‌ها کردند که این فاز در ادبیات کیهان‌شناسان با نام هسته‌زایی بیگ‌بنگ (BBN) شناخته می‌شود.

هسته‌زایی بیگ‌بنگ که از ثانیه ۱۰ پس از تولد عالم تا حدود ۲۰ دقیقه پس از آن رخ داده، بخشی از کیهان‌شناسی مدرن است که از قضا به خوبی از پس پیش‌بینی میزان هیدروژن و هیلیوم در عالم برمی‌آید.

در کنار ماده معمولی شکل‌دهنده عالم که تنها ۵ درصد از گیتی را تشکیل می‌دهد، ماده تاریک در حدود ۲۷ درصد از کیهان ماست و ۶۸ درصد باقی‌مانده نیز از چیزی تشکیل شده که انرژی تاریک نام دارد.

با این حال، توضیح نظریه جدید، همچنان یک فرض اولیه است و هنوز برای تایید به بررسی‌های بیشتر نیاز است و همچنان نمی‌توان گفت که دلیل غلبه ماده بر پادماده در مراحل آغازین گیتی چه بوده است.

✍️ عرفان کسرایی

پژوهشگر دکتری در زمینه استدلال ریاضی در کیهان شناسی در دانشگاه بن آلمان ، نویسنده و روزنامه نگار علم و فناوری دویچه وله

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

01 November 2026 15:49

💢 با نهایت تأسف موسسهٔ آزمایشگاه زیست‌شناسی مولکولی شورای تحقیقات پزشکی بریتانیا در کمبریج اعلام کرد مارتا شهبازی از پژوهشگران سرشناس ایرانی دانشگاه کمبریج در سانحه برخورد دو قطار در اسپانیا جان باخته است.

مارتا شهبازی متخصص زیست‌شناسی سلولی بود و سرپرستی آزمایشگاه را در موسسهٔ زیست‌شناسی مولکولی شورای تحقیقات پزشکی در پردیس زیست‌پزشکی کمبریج برعهده داشت.

انجمن زیست‌شناسی اسپانیا نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که جایزه‌ای را به‌دلیل مشارکت‌های او در پژوهش دربارهٔ مراحل اولیهٔ رشد انسان به وی اهدا می‌کند. قرار بود این جایزه در جریان کنفرانس انجمن در شهر ال رومپیدو در منطقهٔ اندلس، در جنوب غربی اسپانیا، به او تقدیم شود.

مارتا شهبازی تابعیت اسپانیایی داشت و در سال ۱۹۸۵ از پدری ایرانی در شهر لئون اسپانیا متولد شده بود.

مارتا شهبازی دورهٔ دکتری خود را در مرکز ملی تحقیقات سرطان اسپانیا گذراند و سپس به‌عنوان پژوهشگر پسادکتری به دانشگاه کمبریج پیوست.

حادثه تلخ و دلخراش جان باختن او مصیبت‌بار و تأثرانگیز است . دیالکتیک علمی به جامعه علمی و بازماندگان آن عزیز صمیمانه تسلیت عرض میکند.

🆔@ScientificDialectics

دیالکتیک علمی

01 November 2026 09:55

💢 تستوسترونِ بیشتر همیشه بهتر نیست و تستوسترونِ کمتر هم فایده خاصی ندارد

تحلیل مطالعات پیشین نشان می‌دهد آقایانی که سطح تستوسترون آن‌ها از محدوده طبیعی فاصله می‌گیرد، با افزایش خطر ابتلا به اختلالات جدی ریتم قلب دست‌و‌پنجه نرم می‌کنند؛ اختلالاتی که ممکن است درنهایت به سکته مغزی منجر شوند.

پژوهشگران در این مطالعه مروری که در ماه سپتامبر در مجله انجمن غدد درون‌ریز منتشر شد، داده‌های مطالعات پیشین را بررسی کردند تا تأثیر سطح تستوسترون بر سلامت قلب را ارزیابی کنند.

نتایج نشان داد که منحنی ارتباط تستوسترون و مشکلات قلبی U-شکل است. سطوح پایین و بالای تستوسترون با افزایش خطر فیبریلاسیون دهلیزی ارتباط دارد که جزو اختلالات مربوط به ریتم ضربان قلب به‌شمار می‌رود. تستوسترون بر سازوکار الکتریکی قلب اثر می‌گذارد و کمبود یا افزایش بیش‌از‌حد آن باعث اختلال در ریتم طبیعی قلب می‌شود.

مطالعات نشان می‌دهند که تستوسترون بالا باعث می‌شود سلول‌های قلب بعد از هرضربان زمان کمتری برای بازیابی خود داشته باشند. این مسئله باعث گردش پیام‌های الکتریکی غیرطبیعی در قلب شده و ضربان قلب را از حالت طبیعی خارج می‌کند. با این‌حال، تستوسترون پایین هم باعث مختل‌شدن روند تنظیم و انتقال کلسیم در سلول‌های قلب شده و با ایجاد تکانه‌های الکتریکی اضافی باعث مختل‌شدن ضربان قلب می‌شود.

دکتر راجات باروئا، پژوهشگر ارشد مطالعه حاضر و متخصص قلب در مرکز پزشکی کهنه‌سربازان در کانزاس‌سیتی در ایالت میزوری، در بیانیه‌ای مطبوعاتی گفت: «کاهش و افزایش بیش‌از‌حد تستوسترون از طریق سازوکارهای زیستی متفاوت به خطر فیبریلاسیون دهلیزی دامن می‌زند. از این‌رو، هم دوز و هم سطح بهینه تستوسترون حائز اهمیت است.»

الگوی خطر U-شکل با نتایج مطالعات پیشین هم‌خوانی دارد. با این‌حال، او هشدار داد که نباید محدوده پیشنهادی ۳۵۰ تا ۵۵۰ نانوگرم در دسی‌لیتر را به‌عنوان معیار استاندارد برای همه بیماران در نظر بگیریم. تعیین سطح بهینه براساس شرایط بیمار به ارائه خدمات بهتر کمک می‌کند.

افزایش بیش‌از‌حد تستوسترون از طریق سازوکارهای زیستی مختلف به خطر ابتلا به بیماری‌های قلبی‌عروقی دامن می‌زند:تستوسترون باعث تولید بیش‌از‌حد گلبول‌های قرمز در مغز استخوان می‌شود. این وضعیت خون را غلیظ‌تر می‌کند و به خطر تشکیل لخته خون دامن می‌زند.

تستوسترون باعث می‌شود بدن سدیم را در خود نگه‌دارد. از این‌رو، احتباس مایعات فشار خون را افزایش می‌دهد و باعث می‌شود که قلب به زحمت بیافتد؛ امری که در بلندمدت فشار بیشتری به دستگاه قلبی‌عروقی وارد می‌کند.

دوز بالای تستوسترون یا مصرف بی‌رویه آن بر سطح چربی خون اثر منفی می‌گذارد و ممکن است سطح لیپوپروتئین با چگالی بالا (اچ‌دی‌ال یا همان کلسترول «خوب») را کاهش و سطح لیپوپروتئین با چگالی پایین (ال‌دی‌ال یا همان کلسترول «بد») را افزایش می‌دهد؛ امری که به خطر تشکیل پلاک در سرخرگ‌ها دامن می‌زند.

کارآزمایی تراورس نشان داد که درمان به شیوه جایگزینی تستوسترون برای آقایانی که سطح تستوسترون پایینی داشتند، با بیماری قلبی دست‌به‌گریبان بودند یا در معرض خطر بالای بیماری‌های قلبی‌عروقی قرار داشتند، از نظر بروز حوادث قلبی بی‌خطر بود. البته موارد ابتلا به فیبریلاسیون دهلیزی در میان داوطلبان افزایش یافت.

باروئا می‌گوید فرایند درمان باید برای بیماران شخصی‌سازی شود و زیر نظر پزشک پیش برود. سطح تستوسترون براساس دستورالعمل‌های کنونی باید در محدوده ۳۵۰ تا ۵۵۰ نانوگرم در دسی‌لیتر بماند و بیشتر از این نباشد.داروهای تستوسترون با رهش تدریجی به تثبیت سطح این هورمون کمک می‌کنند.

پزشکان باید ریتم قلب، نتیجه آزمایش خون، فشار خون و عملکرد کلیه و کبد را در طول درمان زیر نظر بگیرند.پژوهشگران می‌گویند قبل از آغاز درمان باید به عواملی مانند چاقی، آپنه خواب، فشار خون بالا و مصرف الکل هم توجه کنید.

دکتر کوری رایس، مشاور ارشد بالینی و عضو هیئت مشاوران پزشکی شرکت بیوت، که در زمینه بهینه‌سازی هورمون‌ها فعالیت دارد و به ارائه‌دهندگان خدمات هورمون‌درمانی و جایگزینی تستوسترون آموزش می‌دهد، می گوید: «آقایانی که به هورمون‌درمانی فکر می‌کنند، باید شناخت کاملی از وضعیت سلامتی خود داشته باشند.»

رایس گفت: «پزشک باید قبل از شروع درمان ارزیابی دقیقی از وضعیت سلامت متابولیکی بیمار داشته باشد.» او اندازه‌گیری سطح قند خون یا انسولین، فشار خون، ارزیابی ترکیب بدنی و آزمایش چربی خون را جزو بررسی‌های مقدماتی می‌داند.

رایس افزود: «بسته به عوامل خطر رایج از جمله سن و سابقه خانوادگی باید به این موضوع هم توجه کنیم که انجام آزمایشات پیشگیرانه برای ارزیابی خطر بیماری قلبی از جمله انجام سی‌تی‌اسکن برای سنجش میزان کلسیم عروق کرونر یا تست ورزش ضرورت دارد یا خیر.»

🆔@ScientificDialectics