Telegram-канал truestoiclife - زندگی رواقی: Unsorted

زندگی رواقی

10 October 2026 13:30

فرفره

آن کارسون، برنده جایزه نوبل ادبیات امسال، شاعر و نویسنده‌ای خاص است، با تحلیل‌های فلسفی عمیق از زندگی و انسان. کتابی قدیمی دارد با عنوان اروسِ تلخ و شیرین. در مقدمه کتاب به داستان «فرفره»، نوشته فرانتس کافکا، اشاره می‌کند.

داستان «فرفره» کافکا درباره‌ فیلسوفی است که اوقات فراغتش را در میان کودکان می‌گذراند تا بتواند فرفره‌های در حال چرخششان را بقاپد. گرفتن فرفره‌ای که هنوز می‌چرخد، لحظه‌ای او را خوشحال می‌کند؛ چون باور دارد که «فهمیدن هر جزئی، مثلاً فهمیدن یک فرفره‌ در حال چرخش، برای فهمیدن همه‌ چیزها کافی است.» اما بلافاصله پس از این لذت، انزجار می‌آید و او فرفره را به زمین می‌اندازد و می‌رود. با این حال، هر بار که کودکان آماده‌ی چرخاندن فرفره می‌شوند، امید فهمیدن دوباره او را پر می‌کند: «به محض اینکه فرفره شروع به چرخیدن می‌کرد و او نفس‌زنان دنبالش می‌دوید، امید به یقین تبدیل می‌شد؛ اما وقتی آن تکه چوب احمقانه را در دست می‌گرفت، احساس تهوع می‌کرد.»

کارسون می‌گوید: این داستان درباره‌ لذتی است که از استعاره می‌بریم. معنا می‌چرخد و روی محوری از بهنجاری که با قراردادهای دلالت و ارجاع هم‌راستا است، راست می‌ایستد؛ و با این همه: چرخیدن بهنجار نیست، و پنهان کردن راست‌ایستادگیِ بهنجار از طریق این حرکت شگفت‌انگیز، گستاخانه است. نسبت این گستاخی با امید فهمیدن چیست؟ با لذت؟

داستان به این می‌پردازد که چرا عاشقِ عاشق شدنیم. زیبایی می‌چرخد و ذهن به حرکت درمی‌آید. گرفتن زیبایی یعنی فهمیدن اینکه چگونه آن ثبات گستاخانه در سرگیجه ممکن است. اما نه، لذت لازم نیست تا آنجا پیش برود.

تعریف یک خطی کارسون از اروس شگفت‌انگیز است: نفس‌زنان دویدن، اما هنوز نرسیدن، خود به‌خودی لذت‌بخش است؛ لحظه‌ای معلق از امیدِ زنده.

سرکوب گستاخی هدف عاشق نیست. و من باور ندارم که این فیلسوف واقعاً به دنبال فهمیدن می‌دود. بلکه او فیلسوف شده است (یعنی کسی که حرفه‌اش لذت بردن از فهمیدن است) تا برای خودش بهانه‌ای بتراشد که دنبال فرفره‌ها بدود.

در این سخنان کارسون، تحقیر فلسفه را نمی‌بینیم، تعظیم آن را می‌خوانیم. حرفه فیلسوف لذت بردن از فهمیدن است، از چرخیدن فرفره‌ها.

@Truestoiclife
@Deuterosplous