شب لالهزار
نهصد و سی و نهمین شب از شبهای بخارا به خیابان لالهزار اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر شنبه بیستم دیماه ١۴٠۴ در سالن آمفیتئاتر خانۀ شهر (ساختمان بلدیه) برگزار میشود.
لالهزار خیابانی است که از دوران قاجار تا به امروز بخش مهمی از تحولات فرهنگی، اجتماعی، هنری و حتی سیاسی ایران معاصر را رقم زده است؛ باغی که بدل به خیابان شد و خیابانی که ایران را متحول کرد. عمارتهای اعیانی صدراعظمها و رئیسالوزراها، مدرسههای ایرانی و فرانسوی، تئاترها، سینماها، تحریریۀ روزنامهها و مجلات، دفاتر ناشران و چاپخانهها، مغازههای محصولات ایرانی و فرنگی، مکاتب موسیقی، هتلها، ادارات، بانکها، وزارتخانهها و سفارتخانهها و... همه و همه لالهزار را به اولین خیابان عصر جدید ایران بدل کرد.
در شب لالهزار، ترانه یلدا (مؤسس انجمن دوستداران لالهزار، معمار و شهرساز)، فریدون جیرانی (نویسنده و کارگردان سینما)، داود قهردار (عکاس و نویسندۀ کتاب «سینماهای تهران»)، حسین ایمانی جاجرمی (رییس مؤسسۀ مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران)، حسین درودیان (رئیس هیأت مدیرۀ صنف الکتریک)، بهنام ابوترابیان (نویسنده و پژوهشگر)، علی شهیدی (استادیار فرهنگ و زبانهای باستانی و ایرانشناسی دانشگاه تهران) و علی دهباشی (سردبیر بخارا) سخنرانی خواهند کرد.
تهران، میدان امام خمینی، خانۀ شهر (ساختمان بلدیه)، سالن آمفیتئاتر
شب «زمستان است»
نهصد و سی و هشتمین شب از شبهای بخارا به نمایش فیلم «زمستان است» (مستندی دربارۀ لالهزار) اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر پنجشنبه هجدهم دیماه ١۴٠۴ در سالن آمفیتئاتر خانۀ شهر (ساختمان بلدیه) برگزار خواهد شد.
«زمستان است» مستندی است از مهرداد زاهدیان و به تهیهکنندگی پیروز حناچی که سیر تحول خیابان لالهزار را از باغی سلطانی در شمال طهران قاجار تا خیابانی در مرکز تهران امروز مرور میکند. مجموعه اسناد تاریخی مستند «زمستان است» در قالب کتابی با عنوان «چهرۀ پنهان یک خیابان» منتشر شده است. «میدان بیحصار» (مستندی دربارۀ میدان توپخانه)، «تهران فردا» (مستندی دربارۀ طرح تفصیلی شهر تهران)، «خاطرات روی شیشه» (مستندی دربارۀ عکاسی عصر قاجار) و «حلقههای گمشده» (مستندی دربارۀ فیلمهای عصر قاجار) از دیگر آثار تهرانمحور این کارگردان مؤلف صاحبسبک است.
در شب نمایش مستند «زمستان است» پس از اکران آن، ترانه یلدا (مؤسس انجمن دوستداران لالهزار، معمار و شهرساز)، مهرداد زاهدیان (کارگردان مستند)، علی شهیدی (استادیار فرهنگ و زبانهای باستانی و ایرانشناسی دانشگاه تهران) و علی دهباشی (سردبیر بخارا) سخنرانی خواهند کرد.
تهران، میدان امام خمینی، خانۀ شهر (ساختمان بلدیه)، سالن آمفیتئاتر
شب سیسخت
نهصد و سی و هفتمین شب از شبهای بخارا به شهر سیسخت اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر سهشنبه شانزدهم دیماه ۱۴۰۴ با سخنرانی فرهاد ورهرام، نیکنام حسینیپور، اردشیر صالحپور و علی دهباشی در خانهٔ هنرمندان ایران، تالار استاد ناصری، برگزار خواهد شد. پخش مستند «شهر شاهنامه» به تهیهکنندگی و کارگردانی فرهاد ورهرام از دیگر بخشهای این نشست خواهد بود.
دربارهٔ سیسخت از دوران اسطوره و تاریخ بسیار نوشتهاند. ابن بلخی در قرن پنجم و حمداله مسوفی در قرن هفتم از شهر سیسخت نام بردهاند. سیسخت در دورهٔ پادشاهی شاه سلیمان صفوی در اثر زلزله ویران میشود و پس از سالها متروک بودن، در سال ۱۲۵۶ هجری شمسی، ملّا قباد سیسختی از بازماندگان اقوام پارسینژاد شبانکاران، شهر سیسخت را بنا میکند.
فیلم «شهر شاهنامه» دربارهٔ تغییرات اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی شهر سیسخت است به روایت مردم و همچنین یک مردمشناس اتریشیـآمریکایی و دو مردمشناس ایرانی که در اواسط دههٔ ۱۳۴۰ هر کدام با روشی متفاوت دربارهٔ سیسخت تحقیق کردند.
مردمشناس اتریشیـآمریکایی سیسخت را با روش مطالعات در ادبیات شفاهی این قوم (شعر و قصه و روایت زنان از زندگی) و دو مردمشناس ایرانی یکی با روش مطالعات فرهنگی در غالب مونوگرافی و دیگری با دید توسعه دربارهٔ سیسخت نوشتند.
در سال ۱۳۴۴ شمسی خانم اِریکا فِریدِل انسانشناس آمریکاییِ اتریشیتبار و همسرش راین هولد لوفلِر همراه با دو دختر خردسالشان به ایران آمدند. این دو مردمشناس به سفارش مؤسسۀ شرقی دانشگاه شیکاگو، پژوهشهای مردمشناسی را در جامعۀ روستایی و عشایری کهگیلویه و بویراحمد آغاز کردند. در سال ۱۳۴۵ جواد صفینژاد، محقق گروه عشایری مؤسسهٔ مطالعات و تحقیقات اجتماعی دانشگاه تهران در چارچوب مطالعات اجتماعی، اقتصادی کهگیلویه و بویراحمد برای تهیهٔ یک مونوگرافی عازم سیسخت شد.
اصغر کریمی، مردمشناس ادارهٔ فرهنگ عامهٔ وزارت فرهنگ و هنر، در سال ۱۳۴۹ از موقعيت جغرافيائی و وضعيت طبيعی، وجه تسميه نام «سیسخت»، جمعيت، نحوهٔ مالكيت و وضع كشاورزی، ابزار كشاورزی و دامداری، پوشاك زنان و مردان و زينتآلات یک مونوگرافی تهیه کرد.
خیابان طالقانی، خیابان موسوی شمالی، بوستان هنرمندان، خانۀ هنرمندان ایران، تالار استاد ناصری
شب غذا در ادبیات
به مناسبت رونمایی از چهارمین شمارۀ فصلنامۀ فرهنگی اجتماعی آشپزی «تنور»
با موضوع «غذا در ادبیات»
با سخنرانی علی بلوکباشی، ناهید طباطبایی، ترانه یلدا، سپهر سرلک، سوشیانس شجاعی فرد و علی دهباشی
جمعه پنجم دیماه ۱۴۰۴
سالن همایشهای رایزن، تالار رسول اکرم
به دلیل تعطیلی روز چهارشنبه دهم دیماه ۱۴۰۴ از سوی دولت، شب «مستند آزادراه»، که قرار بود در دانشکدۀ جغرافیا برگزار شود، بنا به اشارۀ دانشگاه لغو شد.
Читать полностью…
عصر یکشنبههای بخارا
دیدار و گفتگو با ابراهیم امینی
با حضور یامان حکمت و علی دهباشی
یکشنبه هفتم دیماه
باغموزهٔ نگارستان۱۴۰۴
شب ادبیات گوتیک
به مناسبت دویست و هشتمین سالگرد انتشار نسخهٔ انگلیسی کتاب «فرانکشتاین» اثر مری شلی، نهصد و سی و ششمین شب از شبهای بخارا به ادبیات گوتیک اختصاص یافته است. این نشست با همکاری انتشارات ققنوس در ساعت پنج بعدازظهر دوشنبه هشتم دیماه ۱۴۰۴ با سخنرانی حسین سناپور، رضا نجفزاده، محمدصادق صادقیپور، سمیه نوروزی (دبیر مجموعهٔ ادبیات گوتیک) و علی دهباشی در تالار گفتگوی ققنوس برگزار میشود.
ادبیات گوتیک به عنوان شاخهای پیشارُمانتیک در اواخر قرن هجدهم شکل گرفت و زمینهساز جنبش رومانتیک شد. این گونهٔ ادبی، که واکنشی به عقلگرایی مطلق و خشکاندیش عصر روشنگری بود، بر احساسات شدید، هراس و اسرار ناشناخته تمرکز دارد. ویژگیهای اصلی آن شامل فضاسازی تیره و مرموز، وقایع فراطبیعی، کهنالگوهای شیطانی، و صحنههای آکنده از اضطراب و هیجان است.
ریشههای این مفهوم به معماری قرون وسطایی گوتیک بازمیگردد؛ سازههایی با طاقهای نوکتیز و فضاهای رازآلود که بعدها نماد شورشی علیه نظم و ساختار کلاسیک شدند. ادبیات گوتیک با بهرهگیری از این فضاها و همچنین درونکاوی شخصیتها، به کاوش در بخشهای ناخودآگاه و تاریک روان انسان میپردازد.
انتشارات ققنوس تا کنون آثار زیر را در مجموعهٔ ادبیات گوتیک منتشر کرده است:
«فرانکنشتاین» (مری شلی/ فرشاد رضایی)، «سایهٔ باد» (کارلوس روئیس سافون/ سهیل سمی)، «ساحرهٔ کوه کهربا (ویلهلم ماین هولم/ جواد سید اشرف)، «زنی در آینه» (ربکا جیمز/ نسترن ظهیری)، «ناقوس نیمهشب» (فرانسیس لاتوم/ مریم مهدوی)، «بارون پیر انگلیسی» (کلارا ریو/ مریم مهدوی)، «دکتر جکیل و آقای هاید» (رابرت لوئیس استیونسون/ مهرداد وثوقی)، «دراکولا» (برام استوکر/ مهرداد وثوقی)، «سنت ایروین و زستراتزی» (پرسی شلی/ مهرداد وثوقی)، «قلعهٔ اوترانتو (هوراس والپول/ مهرداد وثوقی) و «داستانهای ارواح» (چارلز دیکنز/ مهرداد وثوقی).
خیابان انقلاب، خیابان دوازده فروردین، خیابان شهید نظری غربی، نبش جاوید ۲، پلاک ۲، ساختمان مرکزی ققنوس، طبقۀ ششم، تالار گفتگو
شب مستند «رویای آب»
با سخنرانی محمد واعظی (کارگردان)، مانیا شفاهی و علی دهباشی
چهارشنبه سوم دیماه ۱۴۰۴
دانشکدهٔ جغرافیا
آنچه که ملاحظه میکنید، بخشی است از سخنرانی شوکتعلی محمد شاری، نویسنده و پژوهشگر معاصر افغانستانی، که در شبی که مجلۀ بخارا به شهر بلخ اختصاص داده بود، ایراد شده است.
یکشنبه سیام آذر ۱۴۰۴ ـ خانۀ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز
یادگاری از استاد زندهیاد
سید ابوالقاسم انجوی شیرازی
دربارهٔ تاریخچه و آداب و رسوم
شب چله
شب ایران و هند
به مناسبت انتشار کتاب «هند در دورهٔ ایرانیمآبی»، نوشتهٔ ریچارد ماکسول ایتون، با ترجمهٔ بهنام مهدویراد که از سوی نشر ندای تاریخ منتشر شده است
با سخنرانی محمدباقر وثوقی، مقصودعلی صادقی گندمانی، شهرام یوسفیفر، شقایق فتحعلیزاده، بهنام مهدویراد و علی دهباشی
شنبه بیست و نهم آذر ۱۴۰۴
دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران، تالار عباس اقبال آشتیانی
شب مستند «بر سر خاک»
نهصد و سی و یکمین شب از شبهای بخارا به مستند «بر سر خاک» ساختهٔ محسن خانجهانی اختصاص یافته بود. این نشست با حضور کارگردان در ساعت پنج بعدازظهر چهارشنبه بیست و ششم آذر ۱۴۰۴ در دانشکدهٔ جغرافیا برگزار شد.
شب ایران و هند
به مناسبت انتشار کتاب «هند در دورهٔ ایرانیمآبی»، نوشتهٔ ریچارد ماکسول ایتون، با ترجمهٔ بهنام مهدویراد که از سوی نشر ندای تاریخ منتشر شده است، نهصد و سی و دومین شب از شبهای بخارا به ایران و هند اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر شنبه بیست و نهم آذر ۱۴۰۴ با سخنرانی محمدباقر وثوقی، مقصودعلی صادقی گندمانی، شهرام یوسفیفر، شقایق فتحعلیزاده، بهنام مهدویراد و علی دهباشی در دانشکدهٔ ادبیات دانشگاه تهران، تالار عباس اقبال آشتیانی، برگزار خواهد شد.
شبهقارهٔ هند که توسط کوهها و دریاهای وسیع محافظت میشود، ممکن است دنیایی تقریباً کامل و مستقل با مذاهب، فلسفهها و سیستمهای اجتماعی خاص خود به نظر برسد. و با این حال این سرزمین کهن و جوامع متنوع آن تعامل طولانی و شدیدی را با مردم و فرهنگهای شرق و جنوب شرق آسیا، اروپا، آفریقا و بهویژه آسیای مرکزی و فلات ایران تجربه کردند.
ریچارد ماکسول ایتون در کتاب «هند در دورهٔ ایرانیمآبی» این داستان خارقالعاده را با ذوق و اصالت روایت میکند، زیرا وی ظهور فرهنگ فارسیگرایی را دنبال میکند، دنیای فرامنطقهای چندوجهی که توسط شبکههای روزافزون در بسیاری از آسیا به هم متصل شده است. این فرهنگ که در قرن یازدهم توسط سلسلههای مستقر در شرق افغانستان به هند معرفی شد، در زمان مغولهای بزرگ (قرن شانزدهم، هفدهم و هجدهم) بهتدریج بومی شد. ایتون برخورد پیچیدهٔ بین فرهنگ سانسکریت هند، مجموعهای به همان اندازه غنی و فرامنطقهای که در طول این دوره به شکوفایی و رشد ادامه داد، و فرهنگ ایرانی که به شکلگیری سلطنت دهلی، امپراتوری مغول و تعدادی از دولتهای منطقه کمک کرد را بهخوبی توضیح میدهد. این روند بلندمدتِ تعامل فرهنگی تأثیر مستقیمی در زبانها، ادبیات، غذاها، لباسها، مذاهب، سبکهای فرمانروایی و جنگ، علم، هنر، موسیقی و معماری داشته که بیشتر در جنوب آسیا منعکس شده است.
دانشگاه تهران، دانشکدۀ ادبیات، تالار عباس اقبال آشتیانی
شب مستند «بر سر خاک»
نهصد و سی و یکمین شب از شبهای بخارا به مستند «بر سر خاک» ساختهٔ محسن خانجهانی اختصاص یافته است. این نشست با حضور کارگردان در ساعت پنج بعدازظهر چهارشنبه بیست و ششم آذر ۱۴۰۴ در دانشکدهٔ جغرافیا برگزار میشود.
مستند «بر سر خاک» به روند فرسایش خاک در ایران میپردازد، ازجمله شخم زدن غیراصولی زمینهای کشاورزی و چاههای عمیق تأمین آب نیروگاههای برق که از عوامل گسترش این آسیب زیستمحیطیاند. مستندساز تلاش کرده است تا با ساخت این مستند در زمینهٔ روند فرسایش خاک در ایران هشداری جدی بدهد تا شاید مسئولان تدبیری در این زمینه بیاندیشند.
محسن خانجهانی کارگردان سینمای مستند ایرانی است. او برای فیلمهای «صندلی ۲۵۷» و مستند «آزادراه» به عنوان نامزد جشنوارهٔ فیلم فجر معرفی شده است. همچنین آثار این سینماگر مستندساز در رقابتهای متعدد ملی نامزد و برگزیده و موفق به دریافت جوایزی شده است که میتوان به جایزهٔ ویژه هیئت داوران سینما حقیقت به فیلم «بر سر خاک» اشاره نمود. برخی از آثار او نیز در رقابتها و جشنوارههای جهانی شرکت کرده که از آن جمله میتوان به حضور پیدرپی در جشنوارهٔ فیلمهای ورزشی میلان و همچنین نمایش فیلمهایش در دیگر کشورها اشاره کرد.
دانشکدهٔ جغرافیا: خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، نبش کوچۀ زرینکوب، ساختمان شمارۀ یک، طبقۀ سوم
شب سیسخت
با سخنرانی فرهاد ورهرام، نیکنام حسینیپور، اردشیر صالحپور و علی دهباشی
همراه با پخش مستند «شهر شاهنامه» به تهیهکنندگی و کارگردانی فرهاد ورهرام
و اجرای شاهنامهخوانی توسط آقایان بهروزیان و بزرگنیا
سهشنبه شانزدهم دیماه ۱۴۰۴
خانهٔ هنرمندان ایران، تالار استاد ناصری
خبرنگار: برای دختران وطنمان چه گفتنی دارید؟
دختر (با بغض): دعا میکنم که مکتبها باز شود...
جواد کنارهچی معروف به آذر در سال ۱۳۱۰ در تبریز به دنیا آمد. در کنار تحصیلات، خوشنویسی و موسیقی را نیز فراگرفت و تصنیفهایی هم ساخت و خط نستعلیق شکسته را بسیار خوش مینوشت. او سرانجام در ۱۵ بهمنماه ۱۳۸۰ بیرون از ایران و در آلمان درگذشت و در تبریز به خاک سپرده شد. زندهیاد آذر در قالبهای مختلف به ویژه غزل شعر میسرود. «تصنیف بیهمزبان» با صدای محمدرضا شجریان و شعر جواد آذر را خواهید شنید. فردا، سالروز مرگ اوست.
هر دمی چون نی از دل نالان شكوهها دارم
روي دل هر شب تا سحرگاهان با خدا دارم
هر نفس آهیست كز دل خونين
لحظههای عمر بیسامان میرود سنگين
اشك خونآلودم ام دامان میكند رنگين
به سكوت سرد زمان
به خزان زرد زمان نه زمان را درد كسی
نه كسی را درد زمان
بهار مردمیها دی شد
زمان مهربانی طی شد
آه از اين دم سردیها خدايا
نه اميدی در دل من
كه گشايد مشكل من
نه فروغ روی مهی
كه فروزد محفل من
نه همزبان درد آگاهی
كه نالهای خرد با آهی
وای از اين بیدردیها خدايا
نه صفایی زدمسازی به جام می
كه گرد غم ز دل شويم
كه بگويم راز پنهان
كه چه دردی دارم بر جان
واي از اين بی همرازیها خدايا
وه كه به حسرت عمر گرامی سر شد
همچو شراری از دل آذر بر شد و خاكستر شد
يك نفس زد و هدر شد
روزگار ما به سر شد
چنگی عشقم راه جنون زد
مردم چشمم جامه به خون زد
دل نهم ز بیشكيبی
با فسون خودفریبی
چه فسون نافرجامی
به امید بیانجامی
وای از این افسونسازی خدایا
- جواد آذر
شب ادبیات گوتیک
به مناسبت دویست و هشتمین سالگرد انتشار نسخهٔ انگلیسی کتاب «فرانکشتاین» اثر مری شلی
با سخنرانی حسین سناپور، رضا نجفزاده، محمدصادق صادقیپور، سمیه نوروزی (دبیر مجموعهٔ ادبیات گوتیک در انتشارات ققنوس) و علی دهباشی
دوشنبه هشتم دیماه ۱۴۰۴
تالار گفتگوی ققنوس
شب مستند «آزادراه»
نهصد و سی و هفتمین شب از شبهای بخارا به مستند «آزادراه» ساختهٔ محسن خانجهانی اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر چهارشنبه دهم دیماه ۱۴۰۴ با حضور کارگردان و با سخنرانی مانیا شفاهی و علی دهباشی در دانشکدهٔ جغرافیا برگزار میشود.
مستند «آزادراه» دربارهٔ روند ساخت آزادراهی در ایران است، آزادراهی که قریب به ۲۰ سال است که در حال ساخته شدن است. این مستند به روند طولانیمدت ساخت آزادراه تهرانـ شمال، چرایی آن و وعدههای مسئولان که تاکنون عملی نشده، پرداخته است. محسن خانجهانی معتقد است ثبت سرنوشت این آزادراه با ساخت این فیلم به پایان نرسیده و پروندهٔ این اثر تا پایان ساخت این جاده همچنان باز است.
ساخت فیلم «آزادراه» حدود ۷ سال به طول انجامیده و یکی از مهمترین ساختههای این مستندساز است. بسیاری از سینماگران این فیلم را مورد ستایش قرار دادهاند؛ ازجمله فریدون جیرانی در مورد این مستند با یادآوری فیلم «اون شب که بارون اومد» کامران شیردل، که سالها قبل ساخته شده بود، گفت: «روایت مستند «آزادراه» به گونهای است که مرا به یاد آن فیلم انداخت. به نظرم فکری که در پشت فیلم بوده درآمده است و تکنیک فیلم در پلانهای هوایی و تا حدودی مباحث آرشیوی قابل تأمل و ارزشمند است.» همچنین رسول صدرعاملی در مورد این مستند گفته: «مستند «آزادراه» یک مستند خوب اجتماعی است و سازندهٔ آن تلاش کرده است تا آسیبهای جدی مدیریت را، که به جامعه و روند توسعهٔ همهجانبه آسیب میزند، به تصویر بکشد، ازجمله اینکه برخی مدیران ما به جای هماهنگ شدن با یکدیگر، ترجیح میدهند با لایههای سطحی رفتار بکنند و عملکردشان را با رفتارهای سیاسی تطبیق بدهند.» «آزادراه» در جشنوارهٔ فیلم فجر نامزد دریافت سیمرغ بهترین تحقیق و پژوهش و بهترین فیلم مستند شد.
محسن خانجهانی کارگردان سینمای مستند ایران است. او برای فیلمهای «صندلی ۲۵۷» و «آزادراه» به عنوان نامزد جشنوارهٔ فیلم فجر معرفی شده است. از دیگر آثار او میتوان به فیلم مستند «انتهای خیابان پاستور» اشاره کرد. این مستندساز در طول دو دههٔ گذشته به صورت ویژه و تخصصی بر روی موضوع راه و جاده، و بخصوص آزادراههای ایران، تحقیق و پژوهش کرده است. محسن خانجهانی عضو انجمن مستندسازان سینمای ایران، انجمن فیلم کوتاه ایران و انجمن تهیهکنندگان سینمای مستند خانهٔ سینمای ایران میباشد. عضویت در هیئت مدیرهٔ انجمن مستندسازان سینمای ایران در سال ۱۳۸۷ و ریاست دهمین جشن مستقل سینمای مستند ایران در سال ۱۳۹۷ از دیگر فعالیتهای ایشان در زمینۀ سینمای مستند است. همچنین در بیست و یکمین جشن تصویر در سال ۱۴۰۳ از سوی سیفالله صمدیان (بنیانگذار و دبیر دائمی جشن تصویر سال) به عنوان دبیر افتخاری بخش محیط زیست و عضو هیئت انتخاب بخش فیلم مستند تصویر سال معرفی شد.
دانشکدهٔ جغرافیا: خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، نبش کوچۀ زرینکوب، ساختمان شمارۀ یک، طبقۀ سوم
عصر یکشنبههای بخارا
دیدار و گفتگو با ابراهیم امینی
با حضور علی دهباشی و یامان حکمت
عصر یکشنبهٔ این هفتهٔ مجلهٔ بخارا اختصاص دارد به دیدار و گفتگو با ابراهیم امینی، از شاعران مهم دو دههٔ اخیر افغانستان. در این نشست که در ساعت پنج بعدازظهر یکشنبه هفتم دیماه ۱۴۰۴ در باغموزهٔ نگارستان برگزار خواهد شد، ابراهیم امینی، یامان حکمت و علی دهباشی دربارهٔ ادبیات معاصر افغانستان صحبت خواهند کرد.
ابراهیم امینی، زادهٔ شهر بلخ است و از سال ۱۳۸۴ش عضو «انجمن نویسندگان بلخ» و «انجمن قلم افغانستان» بوده است. وی را میتوان یکی از چهرههای مهم شعر دو دههٔ اخیر افغانستان دانست. شعر او آمیزهای از سنت و نوگرایی است. امینی شاعری اجتماعی و انتقادی است و مضامین شعر او بیشتر بر محور عشق، انتقاد، فردگرایی و انسانگرایی میچرخد.
او بنیانگذار حلقهٔ ادبی «زلف یار» در بلخ بود. شاعران زیادی در این حلقه به فعالیت ادبی می پرداختند. او به عنوان دبیر بخش فارسی با خبرگزاری «بُست باستان» و در سال ۱۳۹۰ خورشیدی با هفتهنامهٔ «عصر نو» همکاری کرده است.
او از چند سال پیش به اروپا مهاجرت کرده و اکنون در آنجا اقامت دارد. با وجود دوری از وطن، ارتباط فرهنگی او با زبان فارسی و میهن قطع نشده، بلکه شعرهای او در فضای مهاجرت، لایههایی تازه از تجربه، دلتنگی، و بازاندیشی در هویت فردی و جمعی را با خود همراه دارد.
تعدادی از شعرهای ابراهیم امینی به آلمانی و فرانسوی هم ترجمه شدهاند و مشمول انتولوژیهایی شدهاند. او همچنین در اتریش در دانشگاه هنر با گروههای ترجمه و هنری همکاری و ارتباط دارد.
از این شاعر تا به حال این کتابها به چاپ رسیدهاند: «وقتی هوای چشم تو را مه گرفته بود»، «نوشتهام که خط بزنی»، «گریه در گودال»، «زخم زیبایی»، «روز بَد»، «برادر من!»، «فراموش کابل»، «ریگی به کفش دریا»، «چشمبندی» و «سرپیچی از راه».
میدان بهارستان، خیابان دانشسرا، خیابان شریعتمدار رفیع، باغموزۀ نگارستان، تالار دکتر روحالامینی
شب غذا در ادبیات
نهصد و سی و پنجمین شب از شبهای بخارا به موضوع غذا در ادبیات اختصاص یافته است. این نشست در ساعت سه بعد از ظهر روز جمعه پنج دیماه ۱۴۰۴ با سخنرانی علی بلوکباشی، ناهید طباطبایی، ترانه یلدا، سپهر سرلک، سوشیانس شجاعی فرد و علی دهباشی در سالن همایشهای رایزن برگزار خواهد شد.
در این نشست که به مناسبت رونمایی از چهارمین شماره فصلنامه فرهنگی اجتماعی آشپزی تنور با موضوع «غذا در ادبیات» برگزار میشود سخنرانان نقش خوراک و آشپزی را در روایتهای داستانی و شخصیتپردازی در ادبیات و شعر فارسی و جهان مورد بررسی قرار میدهند.
مجله تنور فصلنامهای درباره آشپزی است که با رویکردی تاریخی، فرهنگی و اجتماعی به موضوعات بینارشتهای میان آشپزی و سایر رشتههای علوم انسانی میپردازد. این مجله در شمارههای پیشین خود به موضوعات غذا پس از مهاجرت، غذا و جنگ و غذا در سینما پرداخته است.
شب غذا در ادبیات جمعه ساعت ۱۵ روز پنجم دیماه ۱۴۰۴ در سالن همایشهای رایزن، تالار رسول اکرم بهنشانیِ میدان شهید باهنر (نیاوران)، خیابان شهید پورابتهاج (کاشانک)، نرسیده به سهراه آجودانیه، شمارۀ ٢١٠ برپا میشود.
با حضور استاد ژاله آموزگار
دانشکدهٔ ادبیات و علوم انسانی دانشگاه تهران،
فردا (سهشنبه دوم دیماه)، ساعت ۹ صبح
شب بلخ
با سخنرانی سید عسکر موسوی (استاد مردمشناسی)، میرویس بلخی (وزیر پیشین معارف افغانستان)، شفیقالله شفیق (استاد پیشین دانشگاه بلخ)، شوکتعلیمحمد شاری (تاریخدان و پژوهشگر)، ارشاد نورزی بلخی (پژوهشگر بلخشناس)، رضا حسینی (تاریخپژوه حوزهٔ بلخ)، یامان حکمت تقیآبادی و علی دهباشی
یکشنبه سیام آذر ۱۴۰۴
خانهٔ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز
شب مستند «رویای آب»
نهصد و سی و چهارمین شب از شبهای بخارا به مستند «رویای آب» ساختهٔ محمد واعظی اختصاص یافته است. این نشست در ساعت پنج بعدازظهر چهارشنبه سوم دیماه ۱۴۰۴ با سخنرانی محمد واعظی، مانیا شفاهی و علی دهباشی در دانشکدهٔ جغرافیا برگزار میشود.
مستند «رویای آب» به تلاشهای محمد، یک کشاورززادهٔ اهل خراسان جنوبی، میپردازد که میخواهد با راهاندازی یک استارتاپ (کشمون)، راهحلی برای بحران کم آبی در سرزمین پدریاش بیابد، سرزمینی که تمامی قناتهای آن خشک شده و زعفران، محصول اصلی آن نیز در خطر نابودی است.
محمد واعظی، فیلمساز مستند، از سال ۱۳۹۰ تاکنون به تهیهکنندگی و کارگردانی فیلمهای مستند کوتاه و بلند مشغول بوده است. تمرکز حرفهای او بر روایتهای اجتماعی، محیطزیستی و توسعهمحور است.
مستند «رویای آب» برگزیدهٔ بخش کارآفرینی سیزدهمین جشنوارهٔ «سینما حقیقت» (۱۳۹۸)، برندهٔ دیپلم افتخار جشنوارهٔ بینالمللی فیلم زمین ـ ایران (۱۳۹۹) و برگزیدهٔ بخش مسابقهٔ جشنوارهٔ بینالمللی Green Film Network (۲۰۲۱) بوده است. این فیلم در سال ۲۰۲۳ برندهٔ جایزهٔ بزرگ فستیوال فیلمهای مستند ایرانی پاریس شد.
دانشکدهٔ جغرافیا: خیابان انقلاب، خیابان وصال شیرازی، نبش کوچۀ زرینکوب، ساختمان شمارۀ یک، طبقۀ سوم
شب بلخ
نهصد و سی و سومین شب از شبهای بخارا اختصاص دارد به شهرِ ایرانِ شاهنامه، یعنی شهر کهن و باستانی بلخ. این نشست با همکاری مرکز بینالمللی مطالعات افغانستان دانشگاه علامه طباطبایی، در ساعت پنج بعدازظهر یکشنبه سیام آذر ۱۴۰۴ در خانهٔ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز، برگزار میشود.
در شب بلخ سید عسکر موسوی (استاد مردمشناسی)، میرویس بلخی (وزیر پیشین معارف افغانستان)، شفیقالله شفیق (استاد پیشین دانشگاه بلخ)، شوکتعلیمحمد شاری (تاریخدان و پژوهشگر)، ارشاد نورزی بلخی (پژوهشگر بلخشناس)، رضا حسینی (تاریخپژوه حوزهٔ بلخ)، یامان حکمت تقیآبادی و علی دهباشی سخن خواهند گفت. لیلی غزل و تهماسبی خراسانی، شاعران بلخی نیز به غزلخوانی خواهند پرداخت.
بلخ، این ابرشهر باستانیِ جغرافیای تمدن فارسی، یکی از کهنترین شهرها در تاریخ، ادبیات و فرهنگ جهان بوده و هست. این دیار کهن با پیشینهٔ تاریخی چندهزارسالهٔ خود همواره مرکزی برای تمدنهای مختلف بشری بوده است؛ از وجود مراکز بزرگ بودائیان در آن گرفته تا محل ظهور زرتشت و سپس تبدیل شدن به امالقرای جهان اسلام و همچنین میزبانی از نحلههای مختلف فکری عرفان و تصوف، بلخ همواره چون نگینی بر تارک این جغرافیای تمدنی درخشیده است.
بلخ در شاهنامه «شهر ایران» است. مولانا جلالالدین محمد بلخی و بسیاری از بزرگان ادبیات ما نیز از این شهر سرچشمه گرفتهاند. این کهندیار باستانی که در تاریخ یکی از ربعهای اصلی خراسان بزرگ (در کنار مرو و نیشابور و هرات) بوده است هماکنون نیز یکی از شهرهای مهم در شمال افغانستان میباشد.
خیابان طالقانی، خیابان موسوی شمالی، بوستان هنرمندان، خانۀ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز
شب حسن کریمی تمیجانی
با سخنرانی محمد باقری، محمد محمدپور، زهرا فرضپور ماچیانی، علی شهیدی و علی دهباشی
دوشنبه بیست و چهارم آذر ۱۴۰۴
خانۀ هنرمندان ایران، تالار استاد جلیل شهناز
🔰«نوشتن آسان نیست»
🔸علی دهباشی سردبیر مجله بخارا در گفتوگو با ایبنا از مخاطرات نوشتن و نحوه تعامل با نویسندگان و منتقدان در مجله بخارا میگوید.
ibna.ir/x6DSZ
@ibna_official
و این جهانِ گذرنده دارِ خلود نیست و بر کاروانگاهیم و پسِ یکدیگر میرویم، هیچکس را اینجا مُقام نخواهد بود، چنان باید زیست که پس از مرگ دعایِ نیک کنند.
و تعجب بماندهام از حرص و مناقَشت با یکدیگر و چندین زر و مال و حساب و تَبَعت، که درویشِ گرسنه در محنت و زحیر، و توانگرِ با همه نعمت چون مرگ فراز آمد از یکدیگر باز نتوان شناخت.
مرد آن است که پس از مرگ نامش زنده ماند.
تاریخ بیهقی
خدانگهدار، آقای کتابدار!
#کامران_فانی
