چشمانداز ایران
01 November 2026 13:05
🔰جنگ ایران و خطای راهبردی آمریکا؛ جهان در آستانه جنگ جهانی سوم؟
سارا پین: از تنگه هرمز تا فرسایش نظم بینالمللی؛ چرا استفاده بیمحابا از قدرت میتواند به تضعیف آن بینجامد؟
🖊 گزارشی از گفتوگوی دکتر سارا پین، مورخ و پژوهشگر تاریخ نظامی و روابط قدرتهای بزرگ، با استیون بارتلت در پادکست The Diary Of A CEO🔶 (
به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰«ما با شتاب به سوی یک جنگ جهانی حرکت میکنیم.» این هشدار دکتر سارا پین، استاد بازنشسته تاریخ نظامی و پژوهشگر تاریخ قدرتهای بزرگ، نقطه عزیمت گفتوگویی مفصل درباره تحولات نظام بینالملل است. او معتقد است جهان در مرحلهای از دگرگونی سریع تاریخی قرار گرفته که مسیر آینده آن هنوز روشن نیست. جنگ روسیه و اوکراین، حمله آمریکا به ایران و تضعیف قواعد و نهادهای بینالمللی، نشانههایی از بحرانی هستند که میتواند از کنترل قدرتهای درگیر خارج شود.
✅پین در این گفتوگو، جنگ ایران را نمونهای از خطای محاسباتی در سیاست خارجی آمریکا میداند؛ جنگی که به اعتقاد او، نهتنها هزینههای سنگینی بر اقتصاد آمریکا و نظام ائتلافی این کشور تحمیل کرده، بلکه اقتصاد جهانی را نیز در معرض آسیب قرار داده است. او معتقد است واشنگتن در ارزیابی تواناییهای ایران، جغرافیای منطقه و واکنش دیگر بازیگران دچار اشتباه شده و در نهایت، به جای تقویت موقعیت خود، بخشی از اعتبار بینالمللیاش را از دست داده است.
✅اما اهمیت این گفتوگو تنها در نقد جنگ ایران نیست. پین تلاش میکند تحولات جاری را در چارچوبی تاریخی توضیح دهد: تقابل دو الگوی سازماندهی قدرت، یکی مبتنی بر تصرف سرزمین و گسترش قلمرو و دیگری متکی بر تجارت، همکاری و قواعد مشترک. از نظر او، بحران امروز جهان را باید در متن فرسایش نظمی فهمید که پس از جنگ جهانی دوم شکل گرفت.
✅ پین در پاسخ به پرسشی درباره نشانههای حرکت جهان به سوی جنگی گستردهتر، جنگ ایران را «یکی از بیکفایتانهترین جنگهای تاریخ بشر» توصیف میکند.
✅او برای توضیح این ارزیابی به یکی از اصول پایهای مطالعات راهبردی اشاره میکند: اگر کشوری ناگزیر از ورود به جنگ شود، باید تلاش کند بیشترین هزینه را به طرف مقابل تحمیل کند و هزینههای خود را به حداقل برساند. از نظر او، آنچه در جنگ ایران اتفاق افتاده، درست خلاف این منطق است.
✅پین میگوید ایران بدون تردید آسیب دیده است، اما پیامدهای جنگ به این کشور محدود نمانده است. اقتصاد آمریکا، نظام ائتلافی واشنگتن و اقتصاد جهانی نیز تحت تأثیر قرار گرفتهاند. در نتیجه، ایالات متحده برای بسیاری از کشورها از یک شریک امنیتی به عاملی مزاحم و حتی تهدیدکننده منافع اقتصادی تبدیل شده است.
✅او تأکید میکند که نمیتواند از جزئیات تصمیمگیری در کاخ سفید اطلاع داشته باشد، اما معتقد است هر ارزیابی نظامی پیش از آغاز جنگ باید علاوه بر تواناییهای خودی و ضعفهای دشمن، تواناییهای دشمن برای استفاده از نقاط ضعف طرف مقابل و همچنین واکنش سایر بازیگران را بررسی کند. به اعتقاد او، چنین ارزیابی جامعی در تصمیمگیری درباره جنگ ایران غایب بوده است.
✅یکی از مهمترین بخشهای مصاحبه به تنگه هرمز و پیامدهای راهبردی موقعیت جغرافیایی ایران اختصاص دارد.
✅پین میگوید یکی از نخستین واکنشهای قابل پیشبینی ایران، بستن تنگه هرمز بود؛ موضوعی که باید از ابتدا در محاسبات نظامی آمریکا لحاظ میشد.
✅او برای توضیح اهمیت تنگههای باریک دریایی به تجربه جنگ اوکراین و دریای سیاه اشاره میکند. در چنین مناطقی، توپخانه ساحلی، مینهای دریایی و دیگر ابزارهای نظامی میتوانند تردد دریایی را مختل کنند. بنابراین، دسترسی دریایی به مناطق عملیاتی را نمیتوان صرفاً با برتری نظامی یک قدرت دریایی تضمین کرد.
✅پین در ادامه به پایگاه دریایی آمریکا در بحرین اشاره میکند و میپرسد در صورت مختل شدن دسترسی به این پایگاه، آمریکا چه گزینه جایگزینی خواهد داشت. او از جزیره دیهگو گارسیا در فاصله حدود ۲۵۰۰ مایلی منطقه نام میبرد و تأکید میکند که انتقال اتکای عملیاتی به چنین پایگاهی، وضعیت دشواری ایجاد خواهد کرد.
✅ یکی از مهمترین هشدارهای پین به پیامدهای جنگ ایران برای نظام منع گسترش سلاحهای هستهای مربوط است.
✅استدلال او این است که وقتی کشورها مشاهده میکنند یک کشور فاقد سلاح هستهای هدف حمله نظامی قرار میگیرد، ممکن است به این نتیجه برسند که برخورداری از چنین سلاحی تنها راه تضمین امنیت آنهاست.
#سارا_پین
#ایران
#تنگه_هرمز
#آمریکا
🔶(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
30 October 2026 18:14
🔰تأثیر تجاوز به ایران در انتخابات آمریکا و اسرائیل
🖊نویسنده: محمد احمدی
(کارشناس مسائل خاورمیانه)
🔶 (به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰انتخابات آمریکا در پیش است و بسیاری از کارشناسان معتقدند تجاوز آمریکا به ایران، تأثیر بسیاری بر این انتخابات خواهد داشت. همچنین انتخابات اسرائیل، تحت تأثیر شرایط جدید جهانی قرار گرفت. دکتر محمد احمدی در این نوشتار که پیش از انتخابات اسرائیل در نشریه چشمانداز ایران منتشر شده پیشبینیهایی درباره انتخابات آمریکا و اسرائیل دارد. حضور پرشور اعراب و کسب کرسیهای اثرگذار در کنست ازجمله پیشبینیهای این مقاله بود که تحقق یافت.
✅تجاوز به ایران یک عامل تعیین کننده در مسائل داخلی آمریکا شده است. مشاوران دونالد ترامپ نگران شکست در انتخابات کنگره در ماه نوامبر هستند و از همین رو تلاش میکنند از تشدید بیشتر تنشها میان ایالات متحده و ایران جلوگیری کنند.
✅در بحبوحه تلاش جمهوریخواهان حامی ترامپ برای حفظ اکثریت شکننده خود در سنا و مجلس نمایندگان، اخبار مربوط به این جنگ نامحبوب، به موضوعی برجسته و بحثانگیز در رسانهها تبدیل شده است. اغلب چیزهایی که میتواند برای دولت ترامپ در جنگ با ایران بد پیش برود، در حال وقوع است: تداوم کنترل ایران بر تنگه هرمز، پیشروی انصارالله در تنگه بابالمندب، اختلال در صادرات نفت عربستان از دریای سرخ، افزایش بهای نفت خام به بیش از ۱۰۰ دلار، افزایش قیمت بنزین در فصل مسافرت و تعطیلات، رسیدن قیمت گازوئیل در آمریکا به بالاترین حد در تاریخ خود، زیانهای کلان به بخش کشاورزی بهعلت گرانی سوخت و کود، … و این لیست ادامه دارد.
✅برخلاف قول ترامپ که گفته پس از انتخابات، جنگ را پایان خواهد داد، این احتمال وجود دارد که او در ماههای بعد از انتخابات تا شروع دوره جدید کنگره در ژانویه، دست به تشدید عملیات نظامی بزند. هرچند به علت تداوم مشکلات آمریکا، وقوع مجدد یک درگیری تمامعیار چندان محتمل نیست.
✅انتخابات میاندورهای را میتوان نوعی همهپرسی درباره عملکرد رئیسجمهور و حزب حاکم او دانست. همه ۴۳۵ کرسی مجلس نمایندگان و حدود یکسوم از ۱۰۰ کرسی سنای ایالات متحده باید در انتخابات میاندورهای ۳ نوامبر ۲۰۲۶ یعنی ۱۲ آبان ۱۴۰۵ تعیین تکلیف شوند. همچنین باید ۳۶ فرماندار و تعداد زیادی نمایندگان مجالس محلی و شهرداران در ۵۰ ایالت این کشور انتخاب شوند.
در مجلس نمایندگان کنونی ۲۱۹ نماینده از حزب جمهوریخواه و ۲۱۵ نماینده از حزب دموکرات حضور دارند. ترکیب فعلی سنا شامل ۵۲ نفر از حزب جمهوریخواه و ۴۵ نفر از حزب دموکرات و دو نفر از افراد دیگر است. در حال حاضر یک کرسی در هر یک از این دو خالی است.
در تعدادی از ایالتها رقابت انتخاباتی اهمیت پایینی دارد، زیرا پایگاه یکی از دو حزب دموکرات و جمهوریخواه در آنها بهقدری مستحکم است که میتوان از پیروزی نامزدهای آنها اطمینان داشت. در یک نگاه دقیقتر، مناطق روستایی و شهرهای کوچک اغلب به جمهوریخواهان رأی میدهند ولی شهرهای بزرگ بیشتر به دموکراتها تمایل دارند. آن چیزی که سرنوشت انتخابات را تعیین میکند، ایالتهای چرخشی است، یعنی ایالاتی که هیچیک از این دو وضعیت در آنها غالب نیست و بنابراین رقابت نزدیکی بین دو حزب در آنها وجود دارد.
✅در حال حاضر از میان ۵۰ ایالت، حدود ۳۵ ایالت را میتوان پایگاه مستحکم یکی از دو حزب دانست، گرچه پس از چندین دوره انتخابات احتمال دارد وضعیت بعضی از آنها تغییر کند. در ۱۵ ایالت باقیمانده، گاهی دموکراتها و گاهی جمهوریخواهان بیشترین رأی را کسب میکنند؛ بنابراین اغلب تبلیغات انتخاباتی و صرف پول برای پیروزی نامزدها در همین ایالتها انجام میشود.
✅آنچه اکنون جمهوریخواهان را نگران میکند، این است که در مقایسه با پیش از جنگ، وضعیت دموکراتها در بسیاری از حوزهها بهتر شده است. آنها نهتنها در اکثر ایالتهای چرخشی پیش افتادهاند، بلکه چهار ایالت پایگاه جمهوریخواهان را نیز تبدیل به ایالت چرخشی کردهاند.
✅با توجه به نتایج نظرسنجیها در ایالتهای چرخشی، پیشبینی میشود که در سنا، دموکراتها ۵۲ کرسی و جمهوریخواهان ۴۸ کرسی را تصاحب کنند. در این صورت، حزب دموکرات اکثریت سنا را به دست خواهد آورد.
✅نظرسنجیهای عمومی نشان میدهند که ۵۰ درصد از مردم آمریکا میخواهند در انتخابات میاندورهای به حزب دموکرات و ۴۲ درصد دیگر به حزب جمهوریخواه رأی بدهند. این فاصله ۸ درصدی حکایت از شانس بالای دموکراتها برای کسب اکثریت مجلس نمایندگان دارد.
#محمد_احمدی
#انتخابات_آمریکا
#انتخابات_اسرائیل
🔶(متن کامل این مقاله را در نشریه شماره 159 و سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
28 October 2026 08:17
🔰موبوکراسی و زوال حکمرانی عقلانی
🖊نویسنده: بابک کاظمی
(دکتر سیاستگذاری عمومی)
🔶 (به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰یکی از آسیب های جدی در عرصه سیاست این است که حکومت به جای آنکه با شناخت درست مسائل و تکیه بر برنامه ریزی و تصمیم گیری کارشناسی مسیر حرکت جامعه را مشخص کند به دنبال موج های اجتماعی حرکت کند و با هر اعتراض یا فشار تازه ای تصمیمات خود را تغییر دهد. این وضعیت را می توان از زاویه مفهوم موبوکراسی بررسی کرد. موبوکراسی در معنای سیاسی خود به وضعیتی اشاره دارد که در آن فشار جمعیت هیجان زده و کنش توده ای بر سازوکارهای متعارف تصمیم گیری غلبه می کند و قدرت تشخیص و تصمیم گیری عقلانی را تحت تأثیر قرار می دهد. البته نباید هر اعتراض مردمی را نشانه موبوکراسی دانست زیرا اعتراض یکی از راه های بیان نارضایتی و اصلاح امور در جامعه است و گاهی همین اعتراض ها می توانند ضعف های پنهان سیاست های عمومی را آشکار کنند.
✅مسئله از جایی آغاز می شود که تصمیم گیری نه بر اساس منافع بلندمدت جامعه و ارزیابی پیامدهای یک سیاست بلکه بر مبنای شدت فشارهای مقطعی انجام می گیرد. در چنین شرایطی دولت به جای آنکه مسئولیت تصمیمات خود را بپذیرد و درباره دلایل و پیامدهای آنها با مردم گفت وگو کند در برابر هر موج مخالفتی عقب نشینی می کند و گاه بدون آنکه فرصتی برای ارزیابی نتایج یک برنامه فراهم شود مسیر خود را تغییر می دهد. نتیجه چنین رفتاری چیزی جز سردرگمی در اداره امور عمومی و تضعیف اعتماد جامعه به تصمیمات رسمی نیست. سیاست گذاری عمومی فرآیندی پیچیده است که از شناخت مسئله آغاز می شود و با طراحی راه حل و اجرای برنامه و ارزیابی نتایج ادامه پیدا می کند. هیچ سیاستی را نمی توان صرفا با نخستین واکنش های موافق یا مخالف درباره موفق یا ناموفق بودن آن قضاوت کرد.
✅چه بسا تصمیمی در کوتاه مدت دشوار و حتی ناخوشایند باشد اما در بلندمدت به حل یک مشکل اساسی کمک کند و چه بسا تصمیمی در ظاهر محبوب باشد اما هزینه های سنگینی بر جامعه تحمیل کند. از این رو وظیفه دولت جلب رضایت لحظه ای همه گروه ها نیست بلکه باید میان خواسته های اجتماعی و منافع عمومی تعادل برقرار کند. البته این مسئولیت به معنای اصرار بر تصمیمات اشتباه یا بی اعتنایی به صدای مردم نیست.
✅دولت عقلانی دولتی است که هم توان شنیدن اعتراض را دارد و هم قدرت تشخیص این موضوع را که کدام سیاست باید اصلاح شود و کدام برنامه برای رسیدن به نتیجه به زمان و اجرای کامل نیاز دارد. تفاوت اصلاح یک تصمیم با عقب نشینی ناشی از فشار در همین نقطه آشکار می شود. اصلاح زمانی معنا دارد که بر پایه شواهد و ارزیابی دقیق صورت گیرد اما عقب نشینی بی برنامه می تواند به این تصور دامن بزند که قوانین و سیاست ها نه بر اساس اصول مشخص بلکه بر مبنای میزان فشار گروه های مختلف اجرا می شوند. چنین برداشتی برای حاکمیت قانون زیان بار است زیرا شهروندان باید اطمینان داشته باشند که قواعد عمومی از ثبات و پیش بینی پذیری برخوردارند و اجرای آنها به قدرت چانه زنی یا توانایی ایجاد فشار وابسته نیست. از سوی دیگر نمی توان تمام مسئولیت این وضعیت را بر دوش مردم گذاشت. گاهی سیاست های نادرست و تصمیمات غیرشفاف خود زمینه نارضایتی را فراهم می کنند و هنگامی که مسیر روشنی برای گفت وگو و اصلاح وجود نداشته باشد اعتراض ها نیز ممکن است به شکل گسترده تر و پرهزینه تری بروز پیدا کنند.
✅بنابراین رابطه میان ضعف حکمرانی و فشارهای اجتماعی رابطه ای دوطرفه است. دولتی که پیش از تصمیم گیری پیامدهای اجتماعی و اقتصادی برنامه های خود را بررسی نمی کند و دلایل تصمیماتش را به روشنی توضیح نمی دهد نباید از بروز نارضایتی شگفت زده شود. در مقابل جامعه نیز برای دستیابی به اصلاحات پایدار به نهادهای پاسخ گو و سازوکارهای قانونی نیاز دارد تا مطالبات آن از مسیر گفت وگو و مشارکت سازمان یافته به تصمیمات اجرایی تبدیل شود.
✅یکی از نشانه های حکمرانی ضعیف آن است که برنامه ها آغاز می شوند اما پیش از رسیدن به نتیجه رها می شوند و مسئولیت شکست نیز میان دستگاه ها و گروه های مختلف دست به دست می شود. در چنین فضایی نه دولت امکان ارزیابی درست عملکرد خود را پیدا می کند و نه مردم می توانند درباره نتیجه سیاست ها داوری منصفانه ای داشته باشند. تکرار این چرخه منابع عمومی را هدر می دهد و انگیزه مدیران برای تصمیم گیری مسئولانه را کاهش می دهد. راه برون رفت از این وضعیت نه نادیده گرفتن مردم است و نه تسلیم شدن در برابر هر موج اعتراضی.
#بابک_کاظمی
#موبوکراسی
#عقلانیت
#حکمرانی
🔶(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
25 October 2026 07:30
🔰آخرالزمانگرایی ستیزهجو در ایران؛ تأملی انتقادی
🖊نویسنده: سیدعلی میرموسوی
(استاد دانشگاه اهل بیت)
🔶 (به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰آخرالزمانگرایی ستیزهجو هنگامی به یک مسئله سیاسی تبدیل میشود که منازعه تاریخی را در قالب نبرد نهایی «خیر» و «شر» بازتعریف کند؛ زیرا در این صورت، دشمنی تقدس مییابد، شکست امکان واقعی خود را از دست میدهد، هزینههای منازعه میتوانند بهعنوان سرمایهگذاری برای پیروزی نهایی توجیه شوند و مصالحه از یک ابزار عقلانی سیاست خارجی به انحراف از مسیر حق تبدیل میشود. در چارچوب این ایدئولوژی منافع ملی در برابر آرمانهای مقدس رنگ میبازند و مرزبندی اعتقادی و جبههبندی بر پایه حق و باطل جانشین دولت – ملت میشود.
✅ایده «آخرالزمان» و موعودگرایی، پیشینهای دراز در تاریخ اندیشه دینی دارد. «آخرالزمان» که در الهیات مسیحی با تعبیر «اپوکالیپس»به معنای پردهبرداری و آشکارشدگی از آن یاد میشود، در اصل به نزدیکی روز واپسین و رستاخیز اشاره دارد. از اینرو معنایی نزدیک با «فرجام شناسی»دارد و گاهی بهجای هم نیز به کار میروند. در اندیشه آخرالزمانی «ظلم و شر و فاجعه در جهان فراگیر میشود؛ اما ناگهان رویدادی معجزهآمیز رخ میدهد و در پی آن وضعیتی آرمانی پدید میآید و زمین پر از عدالت و خیر میشود و بدکرداران و تبهکاران نابود میشوند و نیکان و خوبرفتاران در بهشتی زمینی مدتی بهسر میبرند تا اینکه جهان به پایان میرسد و طومار تاریخ بشری به همراه کیهان فروپیچیده میشود و آن جهان دیگر آغازیدن میگیرد.»
🟠تفکر آخرالزمانی بر سه رکن اصلی استوار است: دوگانهانگاری مطلق (خیر در برابر شر)، زمانمندی فوریتی (نزدیک بودن پایان جهان) و اقتدار کاریزماتیک (رهبرانی که به جهان نادیده دسترسی دارند).
🔶یکی از بنیادیترین عناصر تفکر آخرالزمانی، تقسیم جهان به دو قطب مطلق «خیر» و «شر» است. از این دیدگاه جهان به دو قطب مطلق «خیر» (ما) و «شر» (دیگران) تقسیم میشود. رقیب مذهبی نهتنها اشتباه میکند، بلکه شر مطلق، دشمن خدا و تهدیدی برای ایمان است. بر این اساس مبارزهای محبوس در زمان جریان دارد که در آن حقیقتی مطلق در برابر اکثریتی تحت نفوذ نیروهای شیطانی قرار میگیرد. به باور آخرالزمانیها این جنگ جنبه کیهانی و جهانی دارد و با شکست و نابودی طرف مقابل پایان میپذیرد. از اینرو، آنها هرگونه تلاشی برای صلح را شیطانی میخوانند.
🔶دستکاری گفتمانی «زمان»، دومین ویژگی اصلی ذهنیت آخرالزمانی است. زمان در این نگاه، نه یک جریان عادی، بلکه مسیری است که با سرعت به سمت پایان خود میتازد. فوریت زمانی، فرد را مجبور میکند تا بهسرعت برای پیوستن به گروه «رستگاران» تصمیم بگیرد. این فوریت مرزهای میان خودی و غیرخودی را تقویت میکند. جنبشهای آخرالزمانی بر این اساس جایگاهی منحصربهفرد در تاریخ برای خود در نظر میگیرند. آنها معتقدند در «لبههای تاریخ» زندگی میکنند؛ لحظهای که هزاران سال پیش پیشبینی شده است. آنها پدیدههای محیطی، نجومی یا انحطاط اخلاقی جامعه بهعنوان «نشانه»های حتمی بودن پایان تفسیر میکنند.
🔶سومین رکن این تفکر، باور به رهبری و اقتدار فرهمندانه است. رهبری در جنبشهای آخرالزمانی بر پایه ادعای دسترسی ویژه به جهان نادیده و دانش روزهای پایانی استوار است. الگوی رهبری بر اساس شخصیتهای نمادین استوار است؛ افرادی همچون مسیح (ع) یا «مهدی» که چشماندازهای آرمانشهری گروه را تجسم میبخشند. این رهبران معنای جدیدی به نمادها میدهند، مناسک را بازسازی میکنند و مرزهای مذهبی را دوباره ترسیم میکنند.
آخرالزمانگرایی دستکم دو شکل غیرسیاسی و سیاسی دارد؛ شکل غیرسیاسی آن بر پایه انتظار ظهور منجی موعود در برههای حساس از تاریخ استوار است و بر اساس برخی نشانهها چنین زمانی را بسیار نزدیک میپندارد. باورمندان به آن، ظهور این منجی را تقدیری الهی و تاریخی میدانند که در زمان موعود محقق خواهد شد. از اینرو خود را مکلف به زمینهسازی و تلاش برای تحقق آن نمیدانند. باور به به نزدیک بودن پایان جهان و آخر زمان و ظهور «مهدی» اندیشهای نو نیست و در تاریخ تفکر شیعی، پیشینهای طولانی دارد. این نوع تفکر میتواند صلحآمیز نیز باشد.
✅در برابر شکل سیاسی آن که معمولاً با خشونت همراه است، به ضرورت تلاش برای زمینهسازی و تحقق این وضعیت باور دارد. افزون بر این، بهره بردن از بهروزترین دستاوردهای تکنولوژیک برای تحقق آرمانهای خود را سودمند و بلکه واجب میانگارد.
#سیدعلی_میرموسوی
#سیدمنیر_شیرازی
#محمدمهدی_میرباقری
🔶(متن کامل این مقاله را در نشریه شماره 159 و سایت چشمانداز ایران بخوانید)
🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
Читать полностью…
چشمانداز ایران
21 October 2026 13:41
🔰دیپلماسی در بنبست؛ ضرورت بازاندیشی در راهبرد دیپلماتیک ایران
🖊نویسنده: محمدرضا کربلایی
🔶 (به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰سفر کوتاه عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به تهران در روز گذشته، در شرایطی انجام شد که تلاشهای میانجیگرانه برای ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا همچنان با موانع جدی روبهروست. در مواضع مقامهای کشورمان، نشانه روشنی از گشایش در مذاکرات دیده نشد. تهران بر ضرورت رفع محاصره دریایی، برداشتن تحریمهای نفتی و توقف درگیریهای منطقهای تأکید دارد و پذیرش شروط هفتگانه خود را زمینهای برای بازسازی اعتماد و ازسرگیری مذاکرات میداند. در مقابل، واشنگتن بر محدودیتهای هستهای ایران تأکید میکند و رفع فشارها را به کسب امتیازاتی از تهران پیوند زده است.
✅ به این ترتیب، اختلاف فقط بر سر اصل مذاکره نیست، بلکه اختلاف درباره ترتیب اقدامات و پیششرطهای توافق نیز ادامه دارد. هر طرف اقدام طرف مقابل را مقدمه حرکت خود قرار داده که این وضعیت به تداوم بنبست انجامیده است.
✅در اینجا پرسش قابل طرح این است که آیا خروج از بنبست واقعا مستلزم پذیرش کامل شروط یکی از طرفین است، یا نه، میتوان با طراحی توافقی مرحلهبندیشده و متقابل، راهی برای پیشرفت گشود؟ باید توجه داشت که بازاندیشی در راهبرد دیپلماتیک ایران به معنای عقبنشینی از حقوق ملی نیست؛ بلکه به معنای یافتن راهی عملی برای دفاع از این حقوق، حفظ بازدارندگی و جلوگیری از گرفتارشدن کشور در تقابلی فرسایشی است.
✅حمله نظامی آمریکا به ایران، شهادت مقام رهبری و شماری از مقامهای کشور و تهدیدهای دونالد ترامپ درباره نابودی ایران، نشان میدهد که نگرانیهای امنیتی تهران واقعی است. در چنین شرایطی، مقاومت در برابر تحمیل اراده آمریکا و حفظ توان دفاعی و بازدارندگی، ضرورتی راهبردی است. بی تردید پذیرش مطالبات یکجانبه در زیر فشار، میتواند زمینه تکرار این شیوه را در آینده فراهم کند.
✅بااینحال، مقاومت بهخودیخود تضمینکننده تحقق اهداف ملی نیست. موفقیت آن را باید با توجه به میزان حفظ امنیت و استقلال کشور، جلوگیری از تشدید تهدید و فراهمکردن زمینه دستیابی به نتایج سیاسی سنجید. اگر مقاومت به ادامه تقابل، بدون چشماندازی روشن برای پایان جنگ و کاهش فشارها، محدود شود، ممکن است هزینههای مقاومت افزایش یابد، بیآنکه دستاوردی حاصل شود.
✅در اینجا، مسئله شناخت و ادراک در سیاست خارجی اهمیت پیدا میکند؛ موضوعی که در کتاب چالش شناخت و ادراک در سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران، نوشته جواد ظریف و ساسان کریمی، نیز مورد توجه قرار گرفته است. تصمیمگیری فقط تابع توان مادی و نظامی طرفین نیست؛ برداشت ما از اهداف، محدودیتها و گزینههای طرف مقابل نیز بر انتخاب راهبرد اثر میگذارد.
✅ اگر تصور کنیم آمریکا تنها به تسلیم کامل ایران رضایت میدهد، ممکن است امکانهای دیپلماتیک را از پیش منتفی بدانیم. در مقابل، اگر انتظار داشته باشیم افزایش هزینههای تقابل سرانجام واشنگتن را ناگزیر به پذیرش مطالبات تهران کند، ممکن است هزینهها و مخاطرات تداوم بنبست را کمتر از واقع برآورد کنیم. شناخت واقعبینانه مستلزم آن است که ضمن حفظ بیاعتمادی موجه، گزینههای طرف مقابل و امکان تغییر محاسبات او را نیز بررسی کنیم.
✅ یکی از ابعاد مهم بنبست کنونی، محاسبه تابآوری طرفین است. به نظر میرسد راهبرد فشار آمریکا بر این فرض استوار است که تشدید تحریمها، محاصره دریایی و افزایش فشارهای اقتصادی و اجتماعی، سرانجام ایران را به پذیرش مطالبات واشنگتن وادار خواهد کرد. در مقابل، ایران نیز ممکن است بر این انتظار تکیه کند که تداوم بحران و افزایش هزینههای آن، بهویژه در بازار انرژی و اقتصاد آمریکا و اروپا، واشنگتن را به تغییر رویکرد سوق دهد.
✅اما هیچ تضمینی وجود ندارد که افزایش هزینهها الزاماً به عقبنشینی طرف مقابل بینجامد. اگر هر دو طرف منتظر فرسایش تابآوری دیگری بمانند، تقابل به رقابتی فرسایشی تبدیل میشود که هزینههای اقتصادی و اجتماعی آن افزایش مییابد، بیآنکه نتیجه سیاسی آن قابل پیشبینی باشد.
✅در چنین وضعیتی، ایران ممکن است ناخواسته در چارچوبی حرکت کند که منطق اصلی آن را آمریکا تعیین کرده است: تبدیل زمان و تحمل هزینهها به ابزار واداشتن طرف مقابل به تسلیم. تابآوری برای حفظ استقلال تصمیمگیری ضروری است، اما نباید جایگزین ابتکار دیپلماتیک شود.
#محمدرضا_کربلایی
#عاصم_منیر
#راهبرد_ایران_برای_مقاومت
🔶(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
19 October 2026 21:09
🔰اجتنابناپذیری هم یک انتخاب است
🖊نویسنده: پیتر لوئیس
🔶 منبع: گاردین، ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶
(به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰غولهای فناوری و مبلغان پرنفوذ و پردرآمدشان روی این حساب کردهاند که در برابر «دکترین اجتنابناپذیری» تسلیم شویم. اما در استرالیا و سراسر جهان، مقاومت در حال شکلگیری است.
✅ یکی از نیرومندترین عوامل برآمدن موج پوپولیسم، این احساس است که آنچه «پیشرفت» نامیده میشود، مسیری اجتنابناپذیر دارد و نمیتوان آن را تغییر داد. وقتی آینده را امری ازپیشتعیینشده معرفی میکنند، مردم را از مشارکت در تصمیمگیری درباره آن کنار میگذارند. چنین رویکردی، بنیان زندگی مدنی را از درون تضعیف میکند.
✅ایالات متحده همچنان خود را قدیمیترین دموکراسی مبتنی بر قانون اساسی در جهان میداند، اما اتحاد نامبارک غولهای فناوری با کاخ سفید، واقعیتی مبتنی بر هوش مصنوعی میسازد که تابع اراده مردم نیست.
✅ترامپ و غولهای فناوری درباره سرعت و مسیر توسعه این فناوری تصمیم خود را گرفتهاند: باید شتاب را بیشتر کرد و محدودیتها و سازوکارهای نظارتی را کنار زد تا در مسابقهای مبهم برای ساختن خدایی درون یک جعبه، «پیروز» شویم. این مسابقه قرار است به ساخت هوش مصنوعیای بینجامد که تواناییهایش از حدود متعارف فراتر میرود؛ اما هدف نهایی و معنای این پیروزی همچنان مبهم است. این نمایش بیمحابای قدرت از سوی امپراتوریای رو به افول، واقعیتی را رقم زده است که همه ما ناچاریم با پیامدهایش زندگی کنیم.
✅در استرالیا، دولت به این نتیجه رسیده است که در چنین جهان آشفتهای، تنها راه اعمال کنترل، همراهشدن با این نیروی عظیم و مهارنشدنی است. قرار است استرالیا در اقتصاد داده و هوش مصنوعی، نقشی مشابه عربستان سعودی در بازار جهانی نفت ایفا کند: با استفاده از انرژیهای تجدیدپذیر، برق مراکز عظیم داده را در مناطق بیابانی تأمین کند، ظرفیت پردازشی این مراکز را در خدمت توسعه هوش مصنوعی قرار دهد و خدمات و محصولات حاصل را از طریق شبکههای ارتباطی به بازارهای آسیایی صادر کند. به این ترتیب، صنعت صادراتی تازهای شکل میگیرد که قرار است به رونق اقتصادی و رفاه عمومی استرالیا کمک کند.
✅در چارچوب «دکترین اجتنابناپذیری»، این راهبرد منطقی به نظر میرسد. استدلال رسمی این است که اگر استرالیا چنین مسیری را در پیش نگیرد، به کشوری وابسته به سیلیکونولی تبدیل خواهد شد؛ کشوری که ناچار است فناوری و خدمات شرکتهای آمریکایی را مصرف کند، بیآنکه سهمی جدی در تولید آنها داشته باشد.
✅اما با دنبالکردن این چشمانداز، خطر آن وجود دارد که از دیدن پیامدهای قابلپیشبینی تعهدی که میپذیریم، بازبمانیم.
✅صنعتی که در حال ساخت آن هستیم، بخشی از ارزش اقتصادی خود را از جایگزینکردن نیروی کار انسانی با ماشینها و سامانههای هوش مصنوعی به دست میآورد. این صنعت بر پایه استفاده بدون اجازه از آثار و دستاوردهای خالقان محتوا بنا شده است. بهکارگیری بیضابطه آن، بهویژه در میدانهای جنگ، آسیبهایی غیرقابلقبول به بار میآورد. مراکز داده و سامانههای هوش مصنوعی نیز به مقادیر عظیمی انرژی و آب نیاز دارند. افزون بر این، حتی برخی از سازندگان این فناوری هشدار دادهاند که احتمال نابودی بشریت در نتیجه توسعه هوش مصنوعی را نمیتوان نادیده گرفت.
#گاردین
#هوش_مصنوعی
#پیتر_لوئیس
🔶(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
17 October 2026 10:31
🔰 چشمانداز ثبات در خاورمیانه؛ آینده ایران پس از جنگ
🖊لطفالله میثمی
(سرمقاله شماره 159 نشریه چشم انداز ایران)
(به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔻به نظر میرسد سه جریان هستند که کموبیش برای رقم زدن آینده خود خواهان ثبات در خاورمیانهاند ولی یک جریان تمایلی به این ثبات نداشته و خواهان اسرائیل هرچه بزرگتر است که لازمهاش جنگافروزی است.
✅ اشغال ۷۷ ساله سرزمینهای فلسطین توسط اسرائیل، جنایتهای این اشغالگران با میزبانان فلسطینی اعم از تبعیض نژادی و در نهایت نسلکشی در غزه، موجب شد که خشم جهانیان برانگیخته شود و اصلیترین تضاد دنیا بهصورت فلسطین بالنده جهانی در برابر اسرائیل منفور جهانی نمایان شود.
✅ حمله بیرحمانه اسرائیل و آمریکا، دو قدرت دارای سلاح اتمی و بالاترین تکنولوژی نظامی و اطلاعاتی به ایران آن هم در میان مذاکرات ایران با آمریکا و آنگاه حمله ۳۹ روزه رمضان مجدداً خشم ملتها را علیه اسرائیل و آمریکا برانگیخت. اسرائیلیها در جریان این حملات بود که از اسرائیل بزرگتری پرده برداشتند؛ اسرائیلی که شامل بخشی از عربستان، تمامی اردن، بخشی از عراق، بخشی از ترکیه و تمامی سوریه و لبنان میشود. این اقدام و سایر اقدامات اسرائیل و آمریکا نگرانی زیادی در کشورهای منطقه ایجاد کرد بهطوریکه کشورهای عرب به فکر بازدارندگی اثرگذار افتادند.
✅کشورهای حاشیه جنوبی خلیج فارس در جریان تجاوز ۱۲ روزه و تجاوز رمضان ملاحظه کردند که آمریکا حامی خوبی برای آنان نیست و همه سازوکارها و تجهیزات نظامیای که در آن کشورها به وجود آورده است، صرفاً برای دفاع از اسرائیل و تهاجم به ایران است؛ درحالیکه در گذر زمان این کشورهای حاشیه خلیج فارس هستند که باید بتوانند با هم و با ایران زندگی کنند.
✅جنگ رمضان همانطور که به طرق مختلف و موثق نقل شد،ه جنگی است که در پی هفتبار مسافرت نتانیاهو با همراهی رئیس موساد به آمریکا و پذیرش طرح اسرائیل توسط ترامپ انجام شد که کار ایران در چهار مرحله یکسره شود که موفقیتی به دنبال نداشت. طرح اسرائیل در ابتدا با مخالفت جیدی ونس، مارکو روبیو و پیت هگست و دن کین رئیس ستاد ارتش مواجه شد و این فقط دونالد ترامپ بود که آن را خوب تلقی کرد. یکی از نتایج این دو تجاوز به سرزمین ما، زاویهای بود که بین اسرائیل و آمریکا به وجود آمد و حتی جیدی ونس در جایگاه بالاترین مقام رسماً اعلام کرد که این طرح اسرائیلیها بوده و خطاب به اسرائیلیها گفت شما یک کشور ۹ میلیونی هستید و با همه کشورهای منطقه در حال جنگ، آیا تا به حال موفق شدهاید به امنیتی دست یابید؟!
✅روزی نیست که چند نشریه و شبکه مجازی، نظر اندیشکدهها، اندیشمندان و ژنرالهای چندستاره آمریکایی را منتشر نکنند که شروع و ادامه این جنگ کار درستی نبوده است. همین روزها بود که روشنفکر آمریکایی، فوکویاما، در مقالهای اعلام کرد که از سال ۲۰۱۶ که ترامپ سر کار آمد، تا حالا هرچه کرده، به زیان آمریکا، تخریب دموکراسی و تقویت چین بوده است.
✅ایستادگی جانانه ایرانیان و همافزایی جامعه مدنی و دولت موجب شد که تغییر موازنهای در منطقه و جهان به وجود آید که حاصل آن، دستاوردی به نام مفاهمهنامه ۱۴ مادهای اسلامآباد شد. در واقع مفاهمهنامه مانیفستی است که بیانگر تغییر موازنه در منطقه و به نفع ایران است و نمیتوان مانند برخی ظاهربینان آن را کاغذپاره تلقی کرد و از اساس زیر سؤال برد.
✅به نظر میرسد اینها زمینههایی هستند برای نزدیکی، تفاهم و تحقق شعار دکتر پزشکیان در انتخابات ۱۴۰۳ مبنی بر اینکه جنگ در دنیا باید جای خود را به تعامل سازنده با جهان بدهد. اگر این روحیه تعاملخواهی نبود، ایران دو بار پای میز مذاکره حاضر نمیشد؛ یکبار در عمان و یکبار در ژنو، آن هم بعد از تجاوز ۱۲ روزه، دیدیم با وجود اینکه شعار حاکمیت نه جنگ نه مذاکره بود، به مذاکره ژنو رضایت دادند.
✅به نظر میرسد به دنبال تفاهمنامه اسلامآباد و اعلام آن بود که دیگر کشورهای منطقه همچون پاکستان، ترکیه، عربستان در پیمان مکه دور هم جمع شده و در نماز جماعت شرکت کردند؛ طبیعی است که در برابر اسرائیل با ۲۵۰ کلاهک هستهای و خطمشی توسعهطلبانهاش، این کشورها به دنبال بازدارندگی یک کشور اتمی مانند پاکستان باشند. اسرائیل تاکنون نقش زیادی در بیثبات کردن ترکیه از طریق تحریص و تشویق کردها داشته و این در حالی است که اصلیترین خطمشی ترکیه تجزیهناپذیری کشور است که اگر شروع شود بر اساس طرح دومینو به همه کشور سرایت خواهد کرد.
#لطف_الله_میثمی
#سرمقاله
#تجاوز_به_ایران
#خاورمیانه
#آمریکا
#ترامپ
🔶(متن کامل این مقاله را در نشریه چشمانداز ایران شماره 159 بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
15 October 2026 21:32
🔰بلوف بزرگ ترامپ دربارۀ ایران
📝نویسنده: جان میرشایمر
منبع: سایت نویسنده
دولت ترامپ و حامیانش _از جمله صفحهٔ سرمقالات والاستریت ژورنال_ این روزها سخت مشغول جهتدهی به اخبار مربوط به جنگ ایران هستند تا چنین جلوه دهند که آمریکا در حال پیروزی است و بهتر است تهران پیش از آن که ویران یا حتی «نابود» شود، در برابر خواستههای واشنگتن تسلیم شود. در واقع، ترامپ آماده میشود تا بعد از انتخابات میاندورهای _اگر تهران هنوز تسلیم نشده باشد_ ضربۀ نظامی سنگینی بر ایران وارد کند.
ترامپ و حامیانش در رسانههای جریان اصلی یک «کارزار فشار حداکثری» علیه ایران به راه انداختهاند. کارزاری که قطعاً شکست خواهد خورد و بیش از هر چیز نشاندهندۀ درماندگی دولت ترامپ است. رئیسجمهور جنگی را آغاز کرده که در آن آمریکا محکوم به باخت است و دیگر کار چندانی برای تغییر این حقیقت بنیادی از دست او برنمیآید.
🔶
کارزار تبلیغاتی ترامپ دو بُعد دارد: یکی اقتصادی و دیگری نظامی.🔹نخست اینکه، دولت استدلال میکند که ایران در اثر محاصرهٔ دریایی آمریکا، همراه با «عملیات طرد اقتصادی» _راهبردی که وزیر خزانهداری، اسکات بسنت در ۲۴ اوت ۲۰۲۶ اعلام کرد_ از نظر اقتصادی در حال خفقان است. همزمان، دولت مدعی است نرخ صادرات نفت از خلیج فارس دوباره به نرخ حدودی آن در ۲۷ فوریه ۲۰۲۶ نزدیک شده است. پیامدهای این وضعیت واضح است: مجازات اقتصادی تحمیلشده بر ایران بهزودی این کشور را وادار به تسلیم خواهد کرد. در حالی که اقتصاد آمریکا _و به طور کلیتر، جامعهٔ بینالمللی_ در مسیر بهبود قرار دارد.
🔹دوم اینکه، آمریکا در حال تقویت نیروهای نظامی خود برای یک حملهٔ نظامی بزرگ پس از انتخابات میاندورهای (زمانی که ترامپ دیگر محدودیتهای انتخاباتی را سر راه خود نخواهد داشت) است. تهدید فزاینده به حملۀ ویرانگر آمریکا، همراه با فشار اقتصادی تحمیلشده بر ایران، با این هدف طراحی شده تا تهران را پیش از آن که وضعیتش بدتر از این شود، وادار به ترک جنگ کند.
این راهبرد هنگامی که رسانههای جریان اصلی با وظیفهشناسی آن را ترویج میکنند، قانعکننده به نظر میرسد. اما با نگاهی دقیق به واقعیت مشکلات نمایان میشود و این استدلال از هم میپاشد.
✅ بُعد نظامی را در نظر بگیرید. عناوین خبری میگویند آمریکا در حال اعزام دههزار نیروی اضافی و سومین ناو هواپیمابر، یعنی «یواساس تئودور روزولت» به منطقهٔ خلیج فارس است. خبر این تصور را ایجاد میکند که ایران بهزودی با سه ناو هواپیمابر آمریکایی مواجه خواهد شد. علاوه بر این، نیروهای اضافی _در کنار حدود 50هزار نیروی آمریکایی که از قبل در منطقه حضور دارند_ شاهدی بر این ادعا تصویر میشوند که ترامپ به طور جدی در حال بررسی اعزام نیروی زمینی است.
✅گزارشها حاکی از آن است که ناو روزولت برای جایگزینی با ناو «یواساس جورج واشنگتن» اعزام میشود، در حالی که ناو سومِ مورد ادعا، یعنی «یواساس جورج اچ. دبلیو. بوش» پیشتر خاورمیانه را ترک کرده و اکنون در تایلند است. بنابراین، در حال حاضر تنها یک ناو هواپیمابر در منطقه وجود دارد. این نخستین بار در طول جنگ است که آمریکا فقط یک ناو هواپیمابر در خاورمیانه دارد و دشوار است تصور کنیم پس از انتخابات میاندورهای بیش از دو ناو _یا حتی دو ناو_ در منطقه حضور داشته باشند.
مشکل بزرگتر این است که جنگ ایران فشار شدیدی بر نیروی دریایی آمریکا وارد میکند. فرماندهان ارشد نیروی دریایی ایالات متحده هشدار میدهند که آهنگ کنونی عملیات تا ابد پایدار نیست. در مأموریتهای درازمدت، ناوهای هواپیمابر و دیگر کشتیهای جنگی نوبتی به کار گرفته میشوند و این امر مشکلات قابلتوجهی در زمینۀ نگهداری و آمادگی عملیاتی ایجاد میکند. مشکل وقتی تشدید میشود که کشتیهای آمریکا دسترسی به تأسیسات لجستیکی نزدیک را از دست داده و بیش از پیش به زنجیرهٔ تأمین مستقر در دیهگو گارسیا_در فاصلۀ ۴۰۰۰ کیلومتری خلیج فارس_ وابستهاند.
✅اما در کارزار حملۀ هوایی مجدد به ایران، حتی سه ناو هواپیمابر چه دستاوردی میتوانند داشته باشند که آمریکا و اسرائیل همراه هم در کارزار ناموفق بمباران ۴۰ روزه _از ۲۸ فوریه تا ۱۸ آوریل 2026_ نتوانستند به آن برسند؟ ممکن است برخی استدلال کنند که آمریکا سرانجام میتواند زیرساختهای نفتی ایران را نابود کند. مشکل این است که ایران همچنان توانایی حملهٔ تلافیجویانه را دارد و میتواند با وارد آوردن خسارتی گسترده به زیرساختهای نفتی کشورهای شورای همکاری خلیج فارس تلافی کند. تصور پیامدهای چنین چیزی لرزه بر اندام اقتصاد بینالملل میاندازد.
#جان_میرشایمر
#ترامپ
#ایران
#آمریکا
#اسرائیل
🔻(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
10 October 2026 11:10
🔰چرا حماس وضع موجود را خطرناکتر از قمار ۷ اکتبر میدانست؟
📝نویسنده: سامی العریان
منبع: میدل ایست آی، ۷ اکتبر ۲۰۲۶
مقالهای که در ادامه خواهید خواند، محدودیتهای تصمیم حماس در ۷ اکتبر را بررسی کرده است. از دید سامی العریان با استناد به اسنادی که به دست سازمانهای امنیتی اسرائیل افتاده و توسط آنها منتشر شده نشان میدهد که وضع موجود فلسطین از دید حماس غیرقابل تحمل بود، زمان به ضرر غزه بود و فلسطین با برنامههای مختلف درحال محو شدن از افکار عمومی بود تا در پرتو این حذف، سیاست جابهجایی جمعیت و تسخیر غزه عملیاتی شود. در ادامه ترجمهی این مقاله را با اندکی تلخیص خواهید خواند؛
✅برای فهم رویدادهای ۷ اکتبر نمیتوان تاریخ طولانی سلب مالکیت از فلسطینیان، اشغال، محاصره و مبارزه آنان را نادیده گرفت. بررسی جدی این رویدادها نیز نباید از این پیشفرض آغاز شود که فلسطینیان باید حق مقاومت خود را در برابر نظامی که نسلها آنان را از حقوق و سرزمینشان محروم کرده است، اثبات کنند. اصل این حق محل بحث نیست؛ پرسش اصلی آن است که چرا حماس در آن مقطع مشخص، این مسیر را انتخاب کرد و آیا تصمیم رهبرانش با توجه به اطلاعات و برآوردهایی که پیش از حمله در اختیار داشتند، تصمیمی عقلانی بود؟
✅ اسناد داخلی حماس در سالهای منتهی به ۷ اکتبر نشان میدهد که رهبران این جنبش بهتدریج به این نتیجه رسیده بودند که خودِ وضع موجود به تهدیدی راهبردی تبدیل شده است. بخش مهمی از این اسناد را ارتش اسرائیل در غزه به دست آورده و مرکز اطلاعات و تروریسم مئیر آمیت، وابسته به ساختار اطلاعاتی اسرائیل، منتشر کرده است. این اسناد تصویری از محاسبات رهبران حماس در غزه به دست میدهد.
✅پنج تحول در شکلگیری این محاسبات نقش داشت: محاصره غزه، گسترش شهرکسازی در کرانه باختری، مناقشه بر سر بیتالمقدس و مسجدالاقصی، وضعیت زندانیان فلسطینی در زندانهای اسرائیل و روند عادیسازی روابط کشورهای عربی با اسرائیل، بهویژه احتمال توافق میان عربستان سعودی و اسرائیل.
✅وجه مشترک این پنج تحول آن بود که زمان را نمیشد عاملی بیطرف دانست. انتظار کشیدن نیز نوعی انتخاب بود؛ انتخابی که به باور فزاینده رهبران حماس، پیوسته گزینههای پیش روی فلسطینیان را محدودتر میکرد.
✅ در سال ۲۰۲۳، محاصره غزه بیش از ۱۶ سال ادامه یافته بود. بیش از ۲٫۲ میلیون فلسطینی در نوار باریک ساحلی محصور بودند و رفتوآمد، تجارت و زندگی اقتصادی و اجتماعی آنان با محدودیتهای شدید روبهرو بود. نرخ بیکاری در سهماهه دوم سال ۲۰۲۲ حدود ۴۴ درصد بود و بیکاری جوانان در ادامه همان سال از ۶۰ درصد فراتر رفت. بیش از ۸۰ درصد جمعیت غزه زیر خط فقر زندگی میکردند و حدود ۱٫۲ میلیون آواره فلسطینی برای تأمین نیازهای اولیه به کمک غذایی اضطراری آژانس امداد و کاریابی سازمان ملل برای آوارگان فلسطینی (آنروا) وابسته بودند.
✅ در کرانه باختری، خطر به شکل دیگری ظاهر میشد. گسترش شهرکهای اسرائیلی، مبنای سرزمینی باقیمانده برای تشکیل کشور فلسطین را تضعیف میکرد. تا سال ۲۰۲۳، حدود ۷۵۰ هزار شهرکنشین اسرائیلی در کرانه باختری، از جمله بیتالمقدس شرقی، زندگی میکردند؛ شهرکهایی که بر اساس حقوق بینالملل غیرقانونیاند.
✅ دولت بنیامین نتانیاهو که در اواخر سال ۲۰۲۲ تشکیل شد، به چهرههایی مانند بتسلئیل اسموتریچ نفوذی بیسابقه در سیاستهای مربوط به کرانه باختری بخشید. اسموتریچ آشکارا سه گزینه پیش روی فلسطینیان قرار داده بود: پذیرش سلطه اسرائیل و چشمپوشی از آرمانهای ملی، مهاجرت یا مواجهه با نیروی مرگبار در صورت مقاومت.
✅از نگاه حماس، مسئله تنها افزایش شمار شهرکها نبود. هر سال که میگذشت، سرزمین فلسطین بیشتر تکهتکه میشد، کنترل اسرائیل گسترش مییافت و امکان بازگرداندن شرایط به وضعیت پیشین کاهش پیدا میکرد. در چنین شرایطی، صبر راهبردی میتوانست به فلجشدگی راهبردی تبدیل شود.
✅ تجربه مبادله اسرا به حماس نشان میداد که اسیر گرفتن سربازان اسرائیلی میتواند اهرمی مؤثر برای آزادی زندانیان فلسطینی باشد. در توافق جبرئیل در سال ۱۹۸۵، ۱۱۵۰ زندانی آزاد شدند. در سال ۲۰۱۱ نیز در برابر آزادی گیلعاد شالیط، سرباز اسرائیلی، ۱۰۲۷ زندانی فلسطینی آزاد شدند.
✅از نگاه حماس، دیپلماسی بهتنهایی غالباً نتوانسته بود مسئله زندانیان را حل کند، اما مبادله اسرا اهرمی عملی در اختیار این جنبش قرار میداد. بنابراین، اسیر گرفتن نظامیان اسرائیلی بخشی از منطق راهبردی پیشین حماس بود، نه هدفی که صرفاً در آستانه ۷ اکتبر به وجود آمده باشد.
#سامی_العریان
#غزه
#7اکتبر
#حماس
#اسرائیل
🔻(متن کامل این مقاله را در چشمانداز ایران بخوانید)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
07 October 2026 17:14
🔻شماره 159 چشمانداز ایران منتشر شد؛🔻
🔰 زیادهخواهیهای آمریکا و اسرائیل، در منطقه پایان ندارد. اروپا درگیر بحران است و تابهحال مشی حاکم بر جهان و بیشتر حکومتها در منطقه نفتخیز خاورمیانه، همنوایی با ارکستر قدرتهای بزرگ بوده است. ایران تا بدینجا ثابت کرد که تنها دلیل قدرت و پیروزی، دلار و اسلحه نیست. ایران تا بدینجا مقاومت کرد و با وجود نقدهایی که به برخی سیاستها وارد است، اما تا امروز ایستادهایم. حال باید از پیله بیرون آمد. باید طرحی نو درانداخت. اگر این مرحله از تحول، هوشمندانه باشد، اگر همه جوانب کار سنجیده شود، عبور دردناک از این شرایط میتواند دستاورد داشته باشد. تداوم برخی روندهای موجود، شرایط را سختتر خواهد کرد و کشور و مردم را فرسوده خواهد کرد.
✅در سرمقاله این شماره، لطفالله میثمی بهدنبال راهی برای ثبات در خاورمیانه گشته است. در بخش داخلی، هم نقد رویکرد ایران در جنگ را خواهید خواند، هم نقد رویکرد جنگطلبانه غرب در مواجهه با ایران. گزارشهایی از فاجعه تلخ دیماه، بخش دیگری از سیاست داخلی این شماره است.
✅در بخش اندیشه، مدیرمسئول نشریه همچنان پیگیر طراحی گفتمانی فراگیر است. تأمل انتقادی بر جریان آخرالزمانگرا و ستیزهجو و تأمل انتقادی نسبت به جریان غربگرا و ضدچپ ایرانی، روایتی فرانسلی از «نسل زد» درباره جنگ و نگاهی به ماجرای عاشورا از منظری نو، محتوای این شماره در بخش اندیشه است.
✅در بخش اقتصاد و توسعه در مقالاتی به بررسی اولویتهای امروز سرمایهگذاری در ایران، آثار اجتماعی تورم و تفاوت نگاه علمی و فقهی (در تداوم نقد رویکرد آخرالزمانگرا و ستیزهجو) به اقتصاد پرداختهایم.
✅در بخش جامعه، در گزارشی نگاهی به مرجعیت نوظهور در ایران داشتیم. (با اشاره به استقبال نوجوانان و جوانان از «یوتوبر» شناخته شده در ایرانمال). در تداوم شمارههای قبل، همچنان به تابآوری در جنگ پرداختهایم، به مناسبت شهریورماه و سالگرد صمد بهرنگی، از او گفتهایم، به ضرورتهای پرورش اخلاقی در مدرسه پرداختهایم و گزارشی از وضعیت کتاب در ایران تقدیم شما کردهایم.
✅بخش تاریخ این شماره، بجز ادامه جذاب خاطرات احمد حاتمی یزد، تبصرهای بر ویژهنامه «مصدق و نفت ما» داریم. در آن ویژهنامه بسیار خواندنی، بحثی مفصل بین همایون کاتوزیان و نیکلای گرجستانی درگرفت که کاتوزیان ادامه پاسخهای خود با گرجستانی را در بخش تاریخ چشمانداز ایران آورده است.
✅سیاست خارجی نیز به موضوعاتی چون آثار جنگ بر انتخابات آمریکا و اسرائیل، نگاهی به توافق مکه، نگاهی به تفاهمنامهای که دستاوردی بزرگ برای ایران بود و چین و تجاوز آمریکا و اسرائیل به ایران پرداخته است. دو مقاله نیز درباره موضوع فلسطین است. یکی کلیتر از مسئله فلسطین، به نسلکشی بهمثابه پروژهای سیاسی از بوسنی تا غزه پرداخته و دیگری بهطور خاص فلسطین را بررسیده است.
در این شماره آثاری از لطفالله میثمی، احسان هوشمند، بدرالسادات مفیدی، دکتر هادی خانیکی، دکتر داوود مرادیان، مهدی غنی، فرشاد قوشچی، امیرعلی مالکی، دکتر محمد آقایی تبریزی، دکتر سمانه گلاب، پرفسور احمد علوی، دکتر محمدرضا جلالی، دکتر فهیمه نظری، شهرام اقبالزاده، دکتر نورالله اکبری، مهدی فخرزاده، احمد حاتمی یزد، دکتر همایون کاتوزیان، دکتر محمد احمدی، محمدرضا کربلایی، دکتر حسین عادلی، دکتر آزاده ثبوت، ژائو لانک و جوان صفدی خواهید خواند
🔹به امید آنکه ایرانی آزاد، عادلانه و آباد پس از خروج از وضع فعلی داشته باشیم. ایرانی که در آن همه بهرسمیت شناخته شوند و همهی ظرفیتهای انسانی و طبیعیاش برای رشد و توسعه آن به کار گرفته شود.
برای حمایت از این رسانه مستقل میتوانید به ما در شبکههای مجازی بپیوندید یا اینکه با اشتراک نشریه، از پژواک صدایی «دیگر» در جامعه حمایت کنید.
به ما بپیوندید:
@
نشانی سایت:
https://cheshmandaziran.ir/کانال ما در بله:
@
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
05 October 2026 20:36
🔰به مناسبت درگذشت مرحوم حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ حسن عطایی، بیش از 200 نفر از روحانیون، فعالان سیاسی و کنشگران مدنی در پیامی این ضایعه را تسلیت گفتند. متن پیام را در ادامه خواهید خواند؛
بسم الله الحکیم العلیم
اذا مات العالم ثلم فی الاسلام ثلمه لا یسدها شئ
یک هفته از درگذشت عالم انقلابی، حجتالاسلام والمسلمین حاج شیخ حسن عطایی گذشت و این خبر دردناک همچنان برای آنان که نگران ارزشها و میراث مبارزان راستین اسلام و ایرانند باورناپذیر و طاقتناپذیر است.
شرکت در مراسم هفتم آن مرحوم فرصت و بهانهی تأکید بر ارزشها و آرمانهای اسلامی است و امضاءکنندگان با افتخار از همگان برای شرکت در این مراسم پرشکوه دعوت به عمل میآورند.
همراه با سخنرانی مبارز خستگی ناپذیر
مهندس لطف الله میثمی
زمان:
سه شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ - از ساعت ۱۶ الی ۱۷:۳۰مکان:
کرج، جهانشهر، خیابان شهید بهشتی، خیابان استانداری، کوچه شهید توکلی پلاک 82 مسجد رسول اکرم .اسامی امضاکنندگان این پیام را اینجا ببینیدما را در کانال تلگرام چشمانداز ایران دنبال کنیدما را در اینستاگرام دنبال کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
03 October 2026 04:49
کل من علیها فان
مرحوم حاج حسن عطایی، کنشگر پرشور اجتماعی که در انقلاب سال 1357، جانبازیهای فراوان داشت از میان ما رخت بربست. درگذشت این یار دیرین مرحوم آیتالله منتظری و همراه شهید محمد منتظری را به خانواده، یاران، همرزمان و دوستان ایشان تسلیت میگوییم، از خداوند بزرگ برای ایشان علو درجات و برای خانواده محترم عطایی، به ویژه محمد عطایی، همراه محترم نشریه چشمانداز ایران، صبر و شکیبایی و سلامتی و عمر بلند آرزومندیم.
لطفالله میثمی، محمود دردکشان، حسین آبادیان، جواد دردکشان، هادی کحالزاده، مهدی امینیزاده، حامد آهنگری، مهدی فخرزاده، همکاران نشر صمدیه و نشریه چشمانداز ایران
Читать полностью…
چشمانداز ایران
29 September 2026 06:53
مصدق و استقلال خواهی ناهمزمان؟!
✍️ کورش احمدی
یکی از سوالها و ابهاماتی که طی ۲۰-۱۰ سال اخیر در فضای تاریخ پژوهی کشور مطرح شده، این است که آیا استقلالخواهی دکتر محمد مصدق در میانه قرن بیستم، موجب نشد تا او به نحوی ناهمزمان و بیگانه با اقتضائات زمانه، نوعی سیاست قرن نوزدهمی را در قرن بیستم بازتولید کرده و کشور را درگیر منازعاتی کند که تناسبی با روح زمانه و اولویتهای متفاوتی که می بایست در دستور کار کشور قرار گیرد، نداشت؟
طرح این سوال در واقع جزئی از یک پروژه قبحزدایی از استعمار قدیم است که طی یکی دو دهه گذشته در ایران توسط یک جزیان خاص شروع شده است. این جریان خاص البته خیلی نگران تاریخ نیست بلکه در حال ایجاد مقدماتی برای پیشبرد اولویتهای خود در دوران حاضر است؛ اولویتهایی که تصور میکند بدون قبحزدایی از استعمار و تحریف تاریخ ایران پیشبردنی نیست.
یک سوال فرعی در زیر مجموعه سوال اصلی فوق این است که آیا مصدق یک سیاستمدار قرن نوزدهمی نبود که بدون اینکه ضرورتی داشته باشد، کشور را به وادیهایی کشاند که تناسبی با شرایط و نیازهای کشور نداشت؟ پاسخ ساده و کوتاه من به این سوالها منفی است. کسانی که چنین سوالهایی را مطرح میکنند، توجه ندارند که اتفاقا از دورهای صحبت میکنند که دوره مبارزه با استعمار بود و اوجگیری مبارزات ضد استعماری شاخصه و ویژگی اصلی آن زمانه بود. اتفاقا مبارزات ضداستعماری که در اواخر قرن هیجدهم با جنگهای استقلال آمریکا شروع شده و در قرن نوزدهم به آمریکای لاتین کشیده شده بود، در قرن بیستم و بویژه بعد از جنگ جهانی دوم، آسیا و آفریقا را درنوردید و از جمله در ایران و منطقه اطراف ایران در حال اوجگیری بود.
به عبارت دیگر، نه تنها جنوب جهانی یا به تعبیر رایج تر آن دوره، "جهان سوم" در همه ابعاد و اضلاعش، کم یا بیش، درگیر مبارزات ضداستعماری بود، بلکه جهان توسعه یافته نیز به شدت تحت تاثیر این شاخصه و ویژگی اصلی آن دوره قرار داشت چرا که از یک سو کشورهای استعمارگر درگیر مبارزه و جنگ در مستعمرات بودند و از سوی دیگر کشورهای توسعه یافته غیر استعمارگر مانند آمریکا نیز توجه داشتند که از فرصتهای ناشی از این مبارزات و جنگها استفاده کنند و از مخاطرات آن مصون بمانند.
جریانی که در کشور در پی قبحزدایی از استعمار است، یا از سابقه دو قدرت استعماری روس و انگلیس در ایران بیاطلاع است و اساسا کار آنها تاریخ نیست یا آگاهانه سعی در تحریف تاریخ و توجیه استعمار در گذشته دارد. آنها تلاش میکنند که هر گونه اشاره به ستم استعمار در گذشته ایران را مشابه غربستیزی و شعارزدگی بیحاصل چند دهه اخیر قلمداد کرده و به تخطئه و تمسخر آن بپردازند. ویژگی کار این افراد این است که هیچگاه مطلب مکتوب و مستند و مستدلی در ارتباط با مدعای خود ارائه نمیکنند.
البته محاسبات این اشخاص نادرست نیست. آنها روی خستگی مردم از شعارهای غربستیزانه بیهدف و خسارتبار در چند دهه اخیر برای جلب توجه مخاطبان بیاطلاع از تاریخ حساب میکنند و امیدوارند با تحریف تاریخ معاصر آنرا به ابزاری برای پیشبرد علائق سیاسی امروز خود تبدیل کنند. کار آنها تاریخ خوانی نیست، بلکه تاریخ پریشی و وارونه خوانی تاریخ است.
در همین رابطه، یکی از مشکلات تاریخ نگاری طی یکی دهه اخیر خارج کردن مفهوم استعمار و جنبشهای استقلالخواهانه مردم ایران در قرن نوزدهم و نیمه نخست قرن بیستم از بستر تاریخی خود و قضاوت در باره آن مفهوم و آن ادوار تاریخی با شرایط و ارزشهای کاملا متفاوت دوره کنونی است. برخی تصور کردهاند که دلزدگی چند نسل از مردم کشورمان از افراط و شعار در همه حوزه ها طی چند دهه اخیر که موجب انزوای کشور شده، محیط مناسبی برای انتشار برداشتهای نادرستشان از تاریخ معاصر فراهم کرده است.
در این مقاله ضمن یادآوری اجمالی سوابق استعمار در ایران، نگاهی به دلایل تمرکز بر استقلالخواهی از طریق ملی کردن صنعت نفت افکنده شده است.
(برگرفته از کانال تلگرامی تاریخ تحلیلی)
🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
🔰🔰در صورت تمایل میتوانید با پرداخت هزینه نشریه (۹۰۰ هزار تومان) به شماره کارت 6104337377550239 به نام لطفالله میثمی و اطلاع رسانی از طریق پیامک یا حساب تلگرام شماره ی همراه 09101475887 آن را تهیه کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
23 September 2026 08:24
🔰 جنگ، بحران فقر در ایران را شتاب بخشیده است
📝 هادی کحالزاده/برگردان: چشمانداز ایران
شورای عالی امنیت ملی ایران، در میانه مذاکرات شکننده با آمریکا و مواجه با تنشهای داخلی، (نویسنده به دور قبل مذاکرات اشاره دارد) ناگهان به سیاستگذاری در حوزه مسکن وارد شده و سقف ۲۵ درصدی اجارهبها را در سراسر کشور تعیین کرد. این تصمیم، بیش از آنکه صرفاً یک سیاستگذاری قیمتی در حوزه مسکن باشد، نشانهای آشکار و هشداردهنده بود از اینکه بحران هزینههای زندگی از یک مسئله اقتصادی فراتر رفته و به قلمرو امنیت ملی وارد شده است.
✅این بحران را میتوان بر سر سفره خانوادهها نیز بهروشنی مشاهده کرد. صحنههایی که امروز در نقاط مختلف کشور در حال شکلگیری است، یادآور تلخترین روزهای جنگ ایران و عراق است؛ خرید مواد غذایی بهصورت قسطی، خرید نسیه از خواربارفروشیها، حذف گوشت از وعدههای غذایی برای طولانیتر کردن مدت مصرف و.... اینها صرفاً نشانههای معمول تورم نیستند؛ بلکه نشانههای اجتماعی جامعهای هستند که از «بحران هزینههای زندگی» عبور کرده و وارد «بحران فقر» شده است.
✅جنگ رمضان، بحران فقر در ایران را ایجاد نکرد. سالها تحریم، تورم، رشد اقتصادی ضعیف و کوچک شدن طبقه متوسط، پیش از آغاز جنگ نیز میلیونها خانوار را تا آستانه فقر پیش رانده بود. اما جنگ، ماهیت این بحران را دگرگون کرد. این جنگ، فشار اقتصادی را به گسستی اجتماعی تبدیل کرده و باعث شده است فقر، در اساسیترین ابعاد زندگی روزمره، از مسکن و خوراک گرفته تا اشتغال و حتی بقا، هم عمیقتر شود و هم آشکارتر.
اما چه میزان از این وخامت را میتوان مستقیماً به خود جنگ نسبت داد؟ پاسخ دقیق به این پرسش تا زمانی که نتایج «طرح هزینه و درآمد خانوار» سال ۱۴۰۵ که احتمالاً در پاییز سال ۱۴۰۷منتشر خواهد شد، در دسترس قرار نگیرد، ممکن نخواهد بود. بااینحال، مجموعهای از شواهد ازجمله تولید صنعتی، نرخ تورم، وضعیت بازار کار، عملکرد شبکههای پرداخت و الگوی مصرف مواد غذایی، همگی به یک جهت اشاره دارند؛ فقر در حال افزایش است، آسیبپذیری در حال گسترش است و طبقه متوسط بیش از پیش در حال کوچک شدن است.
✅ایران این جنگ را با اقتصادی سالم یا طبقه متوسطی تابآور آغاز نکرد، این جنگ پس از یک دهه فشار اقتصادی و تحریمهای شدید که باعث از دست رفتن میلیونها شغل و تولید ثروت ملی شده، بهعنوان بخشی از آن بر کشور تحمیل شد.
✅برآوردهای من بر پایه دادههای طرح هزینه و درآمد خانوار ایران نشان میدهد که سطح متوسط رفاه ایرانیان در تمام سالهای پس از ۱۳۹۰ و شدت یافتن تحریمهای ثانویه اوباما، ۱۷ درصد پایینتر از سطح سالهای ۱۳۸۸ و ۱۳۸۹ یعنی سالهای پیشاتحریم بوده است. در سال ۱۳۹۰، بیش از ۶۴ درصد ایرانیان در طبقه متوسط یا طبقه متوسطِ رو به بالا قرار داشتند، درحالیکه ۳۶ درصد فقیر بودند یا در معرض خطر فقر قرار داشتند. اما این نسبتها تا سال ۱۴۰۳ یعنی آخرین سالی که دادههای طرح هزینه و درآمد خانوار در دسترس است، دگرگون شده است. در سال ۱۴۰۳، تنها ۴۰ درصد جمعیت در طبقه متوسط یا طبقه متوسطِ رو به بالا قرار داشتند، درحالیکه ۶۰ درصد یا فقیر بودند یا در وضعیت آسیبپذیر قرار داشتند. به بیان دیگر، حتی پیش از جنگ ۱۲ روزه و حمله اسرائیل در تابستان گذشته، یک دهه تحریم، تورم، رشد اقتصادی ضعیف و فشارهای مستمر اقتصادی، جمعیت فقیر و آسیبپذیر ایران را از ۲۷ میلیون نفر در سال ۱۳۹۰ به ۵/۵۲ میلیون نفر در سال ۱۴۰۳ افزایش داده و عملاً دو برابر کرده بود.
✅ شوکهای اقتصادی ازجمله جنگها، تحریمها و یا همهگیری کرونا، چه از طریق افزایش تورم و یا از طریق ایجاد بیکاری و از دست رفتن منابع درآمدی خانوار و یا تحمیل هزینههای کمرشکن، رفاه خانوارها را بهشدت تحت تأثیر قرار میدهند. خانوارها معمولاً در مواجهه با شوکها با تغییر الگوی مصرف، یا استفاده از پساندازها، استقراض و بهرهگیری از حمایتهای اجتماعی، خود را با شرایط جدید تطبیق میدهند. میزان تابآوری جامعه ایران نیز بسته به دسترسی خانوارهای ایرانی به این منابع در طی یک دهه گذشته در عین تفاوت رو به تحلیل بوده است.
✅ جنگ اخیر فشار مضاعف دیگری بر این وضعیت وارد کرده و از طریق چندین کانال همپوشان، روند گسترش فقر را شتاب بخشیده است؛ ازجمله تخریب ظرفیتهای تولیدی و فرصتهای شغلی، تورم ناشی از اختلال در زنجیره عرضه، کاهش ارزش پول ملی، افزایش کسری بودجه دولت، تضعیف قدرت خرید خانوارها و امنیت غذایی و نیز افزایش فشار بر توان دولت برای جبران خسارتهای واردشده به خانوارها.
#هادی_کحال_زاده
#فقر
#مقاومت
#اقتصاد_سیاسی
🔻(متن کامل این مقاله را در چشمانداز ایران شماره 158 بخوانید)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
16 September 2026 10:27
🔻دیپلماسی دلاری جرد کوشنر
🖊دکستر فیلکینز
🔰منبع: نیویورکر، ۱۴ سپتامبر ۲۰۲۶
به کانال چشمانداز ایران بپیوندید
داماد دونالد ترامپ نماینده نوعی تازه از چهرههای واشنگتن است؛ کسانی که در جهان آنها، منصب عمومی میتواند به ابزاری برای دستیابی به ثروتی عظیم تبدیل شود.
✅ در واپسین ساعتهای پیش از ورود ایالات متحده به جنگ با ایران در فوریه امسال، جرد کوشنر در ژنو با مذاکرهکنندگان ایرانی دیدار کرد؛ آخرین فرصت برای جلوگیری از جنگی که منطقه را به آشوب میکشاند و اقتصاد جهانی را شوکه میکرد. پس از جلسه، کوشنر طرفهای ایرانی را چنان توصیف کرد که گویی ارزش وقت گذاشتن ندارند. به خبرنگاران گفت: «کلی حقهبازی. اساساً همهجا دارند با ما بازی میکنند و رفتارشان بسیار، بسیار لغزنده است.»
✅کوشنر، داماد جوانچهره دونالد ترامپ، در سالهای اخیر مأموریتی کمسابقه یافته است. او همراه با استیو ویتکاف، فرستاده ویژه رئیسجمهور، مأمور شده جنگهای غزه و اوکراین و تقریباً هر جنگ دیگری را که ممکن است شعلهور شود، پایان دهد. کوشنر ۴۵ ساله چندان اعتقادی به فن و سنت دیپلماسی ندارد. از نظر او، دانستن تاریخ یک منطقه یا جزئیات مواضع طرفهای مذاکره، بهاندازه این مهم نیست که حرف هر دو طرف شنیده شود و نقطهای در میانه پیدا شود.
✅او گفته است توافقهای صلح شبیه معاملات املاکاند: هر دو به چانهزنی سخت و گاهی بلوف نیاز دارند. از نگاه کوشنر، اینکه دیپلماتهای بسیاری پیش از او در حل این منازعات ناکام ماندهاند، نه نشانه سرسختی و پیچیدگی مسائل بینالمللی، بلکه گواه متوسطبودن کسانی است که پیش از او این کار را انجام دادهاند. سال ۲۰۲۰، پس از آنکه ترامپ نخستین طرح صلح خاورمیانهای خود را رونمایی کرد، کوشنر گفت: «چند سال است همه کسانی که تلاش کردهاند و شکست خوردهاند، از من انتقاد میکنند که چرا همان روشی را نمیروم که آنها رفتند. اگر کسی موفق شده بود، دیگر من مجبور نبودم به این موضوع بپردازم.»
✅هنگامی که کوشنر و ویتکاف در فوریه مذاکرات با ایرانیها را آغاز کردند، دو کشور در آستانه جنگ بودند. در سال ۲۰۲۵، نیروهای آمریکایی و اسرائیلی تأسیسات غنیسازی هستهای ایران را بمباران کرده بودند؛ تأسیساتی که رهبران غربی میگفتند بخشی از تلاشی چنددهساله برای دستیابی به سلاح هستهای است. پس از حملات، ترامپ اعلام کرد توانایی ایران برای غنیسازی اورانیوم «نابود شده است». وقتی رئیس یکی از مهمترین نهادهای اطلاعات نظامی آمریکا با ارزیابی رئیسجمهور مخالفت کرد، از مقام خود برکنار شد.
✅بااینحال، ترامپ و دیگر مقامهای غربی خواهان امتیازهای بیشتری بودند. ایران همچنان ذخیره بزرگی از اورانیوم با غنای پایینتر در اختیار داشت. این مواد زیر آوار ناشی از بمبارانهای سال ۲۰۲۵ مدفون شده بود، اما ترامپ و بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، اصرار داشتند ایران همه این ذخایر را تحویل دهد و از هرگونه غنیسازی اورانیوم در آینده صرفنظر کند. ترامپ کوشنر و ویتکاف را فرستاد تا ایران را عملاً در برابر انتخابی دوگانه قرار دهند: تحویل تمامی ذخایر یا مواجهه با حمله. او برای جدینشاندادن تهدیدش، ناوگانی نظامی نیز به خاورمیانه فرستاده بود و میگفت: «باید به توافقی معنادار برسیم؛ وگرنه اتفاقهای بدی خواهد افتاد.»
✅گفتوگو درباره محدودکردن برنامه هستهای ایران، بهغایت پیچیده است؛ هم از نظر فنی ــ از جمله تعیین سرعت سانتریفیوژهایی که میتوان اجازه فعالیت به آنها داد ــ و هم از منظر دیپلماتیک، مانند راستیآزمایی ادعاهای ایران درباره خلع سلاح. بااینحال، نه کوشنر و نه ویتکاف هیچ مشاور فنیای را با خود به مذاکرات نبردند. هرچند کارشناسی از وزارت انرژی برای همکاری با ویتکاف تعیین شده بود، او در اتاق مذاکره حضور نداشت؛ ادعایی که کاخ سفید آن را رد کرده است. گویی برای نشاندادن میزان اعتمادبهنفسشان، کوشنر و ویتکاف همزمان با روسها نیز درباره جنگ اوکراین مذاکره میکردند: صبح درباره ایران و بعدازظهر درباره اوکراین.
✅یک دیپلمات سابق که در جریان مذاکرات ایران قرار گرفته بود، به من گفت وقتی عباس عراقچی، وزیر خارجه ایران، ارائه امتیازهایی را آغاز کرد، دو مذاکرهکننده آمریکایی دقیقاً درک نمیکردند چه چیزی روی میز گذاشته شده است. آنان برای مشورت سراغ رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، رفتند؛ درحالیکه گروسی بهعنوان طرفی بیطرف در مذاکرات حضور داشت.
#جرد_کوشنر
#ترامپ
🔻(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.✳️ به کانال رسمی چشمانداز در بله بپیوندید:
👇🏿
http://ble.ir/cheshmandaziran
Читать полностью…
چشمانداز ایران
31 October 2026 12:09
🔰اسرائیل؛ ایدئولوژی در آزمون واقعیت
🖊نویسنده: محمدرضا کربلایی
🔶 (به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰نتایج انتخابات پارلمانی اسرائیل، بدون آنکه اکثریتی روشن برای هیچیک از دو بلوک اصلی ایجاد کند، اسرائیل را با بحرانی سیاسی و احتمال بنبست در تشکیل دولت مواجه کرده است. اما به نظر می رسد فراتر از رقابت میان نتانیاهو و مخالفانش، اسرائیل با بنبست سیاسی و امنیتی روبروست.
✅ اسرائیل در سالهای اخیر و بخصوص در سه سالی که از هفتم اکتبر گذشته، کوشیده است با اتکا به قدرت نظامی و تداوم فشار، امنیت خود را تثبیت و تضمین کند؛ بااینحال، ادامه جنگها، افزایش هزینههای بینالمللی و هشدارهای شماری از نخبگان امنیتی درباره پیامدهای این رویکرد، پرسشهایی جدی درباره امکان دستیابی به امنیت پایدار از مسیر جنگ مطرح کرده است.
✅نتانیاهو با تأکید بر اقدام تهاجمی و پیشدستانه، مقابله نظامی با تهدیدها را محور راهبرد امنیتی خود قرار داده است. این رویکرد، هرچند بر استفاده از قدرت نظامی تکیه دارد، نتوانسته به تحقق اهداف سیاسی و ایجاد امنیت پایدار منجر شود. تداوم نسل کشی با توجیه نیاز به آنچه حل بحران غزه خوانده می شود ، تداوم اشغال مناطقی از جنوب لبنان با توجیه حلنشدن مسئله خلع سلاح حزبالله و باقیماندن پرونده هستهای ایران، فاصله میان توانایی واردکردن ضربه نظامی و دستیابی به نتیجهای راهبردی را آشکار کرده است.
✅این “فاصله” در کنفرانس امنیت ملی اسرائیل، که پنجم مرداد امسال با همکاری مؤسسه مطالعات امنیت ملی اسرائیل (INSS) و گروه رسانهای «یدیعوت آحارونوت» برگزار شد، به صراحت مورد ارزیابی قرار گرفت. تامیر هایمان، رئیس INSS و رئیس پیشین اطلاعات نظامی ارتش اسرائیل، درباره کاهش حمایت افکار عمومی آمریکا هشدار داد و گفت پشتوانه سنتی اسرائیل در حال تضعیف است.
✅در همین کنفرانس، درور شالوم، سرتیپ بازنشسته و رئیس پیشین دفتر سیاسی ـ امنیتی وزارت دفاع اسرائیل، با وجود اذعان به دستاوردهای نظامی اسرائیل، نتیجه راهبردی جنگ را «شکستی بزرگ» خواند؛ زیرا به گفته او، حماس همچنان پابرجاست، حزبالله خلع سلاح نشده و برنامه هستهای ایران نیز از میان نرفته است. شالوم همچنین از افت بیسابقه جایگاه بینالمللی اسرائیل و نامطلوببودن روابط آن با آمریکا سخن گفت.
✅روزنامه «یدیعوت آحارنوت» نیز به نقل از «عساف اوریون» رئیس پیشین راهبردی ستاد کل ارتش اسرائیل نوشت که روابط تلآویو از یک رابطه نهادی و پایدار به رابطهای شخصی با رئیسجمهور آمریکا، آمریکا، تبدیل شده است
✅یکی دیگر از محورهای مهم کنفرانس، ارائه نتایج «مطالعه تهدیدات اسرائیل» بود که توسط «یووال آیالون»، رئیس تیم تحقیقات تهدیدات مؤسسه مطالعات امنیت ملی و فرمانده ارشد سابق نیروی دریایی رژیم ارائه شد.
✅به گفته آیالون، مهمترین نتیجه این پژوهش آن است که اختلافات سیاسی و اجتماعی اکنون خود به یک مسئله مهم امنیت ملی تبدیل شده است.
✅بر اساس این نظرسنجی که نتایج آن در کنفرانس ارائه شد، ۳۹ درصد پاسخدهندگان، وقوع درگیری خشونتآمیز میان گروههای مختلف صهیونیست را یکی از مهمترین تهدیدات اصلی پنج سال آینده دانستهاند؛
✅اما این ارزیابیها در تصویری که نتانیاهو تنها ۹ روز پیش از انتخابات اخیر، در نشست رسانهای ۲۶ مهر، با رونمایی از دکترین امنیتی تازه خود ارائه کرد، هیچ جایی نداشتند!
✅او با تأکید بر گذار از سیاست مهار به اقدام تهاجمی، کوشید راهبرد امنیتی خود را بهعنوان تنها راه تأمین امنیت اسرائیل توجیه کند.
✅تغییر نخستوزیر لزوماً به تغییر بنیادین راهبرد امنیتی اسرائیل منجر نمیشود؛ چرا که همانطور که ایلان پاپه مورخ برجسته سوسیالیست اسرائیل در مصاحبه با نشریه ژاکوبن در آستانه انتخابات اخیر بر فقدان بحث ایدئولوژیک واقعی میان احزاب اصلی اسرائیل تأکید کرد، وفاداری مشترک این احزاب به ایدئولوژی صهیونیسم، مبانی آن را از موضوع مناقشه جدی در رقابتهای انتخاباتی خارج می کند؛ ازاینرو، تغییر دولت لزوماً به تغییر جهتگیریهای کلان سیاسی و امنیتی اسرائیل نمیانجامد.
✅همچنانکه اختلاف نتانیاهو با برخی رقبای سیاسیاش، از جمله گادی آیزنکوت، بیشتر به شیوه مدیریت تقابل با ایران، زمانبندی اقدام نظامی و نحوه هماهنگی با واشنگتن مربوط است تا کنارگذاشتن گزینه نظامی.
✅حتی دیدگاه های نفتالی بنت دیگر چهره برجسته اردوگاه مخالفان و طراح دکترین”اختاپوس” یا “هزار خنجر” در مقابله با ایران، کاملا منطبق با مواضع راست افراطی اسرائیل است.
#محمدرضا_کربلایی
#انتخابات_اسرائیل
#دانیل_لوی
🔶(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
28 October 2026 12:37
🔰محاسبات ایران در آستانه تشدید تنشهای آمریکا؛ از بیاعتمادی تا انتخابات و تنگه هرمز
🖊نویسنده: عُسید صدیقی الجزیره، ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶
🔶 (به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰تهران، با وجود فوریت تلاشهای دیپلماتیک برای جلوگیری از تشدید جنگ جاری آمریکا و اسرائیل علیه ایران، همچنان بر خطوط قرمز و مطالبات خود پافشاری میکند.
✅همزمان با افزایش تلاشهای قدرتهای منطقهای برای جلوگیری از گسترش دوباره جنگ هشتماهه آمریکا و اسرائیل علیه ایران، نشانهای از عقبنشینی تهران از خطوط قرمز خود دیده نمیشود.
✅چین روز سهشنبه اعلام کرد بهزودی فرستادهای را به کشورهای مرتبط در منطقه اعزام خواهد کرد تا به جلوگیری از دور تازهای از تشدید تنشها کمک کند. این تصمیم از فوریت فزاینده تلاشها برای یافتن راهحلی مسالمتآمیز حکایت دارد؛ مناقشهای که بازارهای جهانی انرژی را مختل کرده و دامنه آن به سراسر منطقه کشیده شده است.
✅روز دوشنبه، مقامهای ارشد عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه ــ سه کشوری که در ماه اوت پیمان دفاعی مکه را امضا کردند ــ با مقامهای بلندپایه ایرانی دیدار کردند. آنها در پایان این دیدار بر ادامه گفتوگوها درباره «صلح و امنیت» منطقه تأکید کردند.
✅بااینحال، به نظر میرسد تهران قصد ندارد از مطالبات خود عقبنشینی کند. یکی از مهمترین اهرمهای فشار ایران، موقعیت راهبردی آن در تنگه هرمز است؛ آبراهی که پیش از جنگ حدود یکپنجم نفت و گاز طبیعی مایعشده جهان از آن عبور میکرد.
✅نگار مرتضوی، سردبیر و مجری پادکست ایران، به الجزیره گفت: «اولویت ایران صرفاً دستیابی به آتشبسی دیگر نیست؛ بلکه پایان دادن دائمی به جنگ و ایجاد بازدارندگی است تا چرخه حملات نظامی آمریکا و اسرائیل تکرار نشود.»
✅تهران همچنان خواهان رفع تحریمها، پایان محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا و دریافت تضمینهایی برای جلوگیری از حملات دوباره است. در مقابل، ایران آمادگی خود را برای کمک به بازگشت تردد عادی کشتیها از تنگه هرمز مطرح کرده است. واشنگتن، در سوی دیگر، خواهان امتیازهای بیشتری از ایران پیش از دستیابی به توافق نهایی صلح است؛ از جمله امتیازهایی در زمینه برنامه هستهای این کشور.
✅کارشناسان میگویند محاسبات تهران تحت تأثیر چند عامل قرار دارد: بیاعتمادی عمیق به واشنگتن، که از ژوئن ۲۰۲۵ تاکنون سه بار در میانه مذاکرات به ایران حمله کرده است؛ این ارزیابی که تداوم فشار اقتصادی میتواند آمریکا را به دادن امتیازهای بیشتر وادار کند؛ و انتخابات مهم اسرائیل و آمریکا که بهترتیب در این هفته و هفته آینده برگزار میشوند.
در کانون موضع ایران این باور قرار دارد که تلاشهای دیپلماتیک پیشین نتوانستهاند مانع ازسرگیری حملات آمریکا و اسرائیل شوند یا تضمینهای مؤثری در برابر چنین حملاتی فراهم کنند.
✅آمریکا و اسرائیل نخستین حملات جنگ کنونی را در ۲۸ فوریه آغاز کردند؛ درست زمانی که مذاکرات صلح در عمان جریان داشت. سال گذشته نیز اسرائیل در ماه ژوئن جنگ دوازدهروزهای را علیه ایران آغاز کرد که آمریکا به آن پیوست.
✅در ژوئن سال جاری، پاکستان و قطر برای دستیابی به تفاهمنامهای با هدف بازگشایی تنگه هرمز، پایان دادن به محاصره دریایی بنادر ایران از سوی آمریکا و فراهم کردن زمینه آغاز مذاکرات درباره برنامه هستهای ایران میانجیگری کردند.
✅اما این تفاهمنامه بهسرعت از هم پاشید و دو طرف حملات خود را از سر گرفتند. در ادامه، آمریکا طی چند هفته در ماه ژوئیه حملات مستمری علیه ایران انجام داد. ایران نیز در واکنش، مواضع نظامی آمریکا و زیرساختهای انرژی را در کشورهای همسایه حاشیه خلیج فارس و همچنین اردن هدف قرار داد.
#عسید_صدیقی
#ایران
#انتخابات_اسرائیل
#آمریکا
🔶(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
26 October 2026 05:49
🔰دیوار کوتاه چپ در ایران
🖊نویسنده: فرشاد قوشچی
(پژوهشگر و روزنامهنگار)
🔶 (به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰حالا چند سالی است که عدهای اشخاص از طبقات مختلف و با سطح آگاهی و دانش گونهگون به یُمن وجود شبکههای مجازی فراوان و ملغمهای از اطلاعات درهم، درست یا غلط بَزَک کرده بعضی رسانهها و بنگاههای خبری، تمام مصائب و شوربختیهای ایران و ایرانی را پس از انقلاب مشروطه به جریان روشنفکری چپ و طرفداران این نگاه منتسب میکنند. بهویژه این برداشت از سوسیالیسم در ایران طی دو سال گذشته بهطور گستردهای بین پادشاهیخواهان شدت گرفته است. هرچند جرقه آغازین آن به سالها پیش برمیگردد که گروهی از تکنوکراتها و نظریهپردازان داخل کشور به یاری بعضی از روزنامهنگاران همپیمان و البته با حمایت مالی که حتی تعداد قلیلی از ایشان اکنون آلوده به مناصب و موقعیتهای رانتی دولتی هم شده بودند، اقدام به تخطئه و طرد جریان روشنفکری چپ در ایران کردند و همه تقصیر عدم توسعه و آبادانی ایران را مربوط به این تفکر و هواداران آن دانستند.
✅این در حالی است که در روند نوسازی و توسعه کشور پس از انقلاب مشروطه هیچگاه جریان چپ در امر سیاستگذاری و اجرا در مصدر امور نبوده و اصولاً به بازی گرفته نشد. غیر از مقاطعی بسیار کوتاه و موقتی آنهم بهضرورت اقتضائات سیاسی مثلاً حضور چند وزیر عضو حزب توده در کابینه دولت در اواسط دهه بیست خورشیدی یا برخی تفکرات اقتصاد سوسیالیستی در کابینه دوران جنگ ایران و عراق پس از انقلاب، باید یادآور شد سیر جریانات تاریخی روشنفکری در ایران حاکی از آن است که ریشه تخم لق لعن و نفرین تفکرات سوسیالیستی بهطور عمده به شکلگیری حزب توده ارتباط دارد.
✅بسیاری از صاحبنظران بهدرستی و با استناد تاریخی معتقدند که این نخستین تشکیلات یکپارچه و منسجم حزبی در ایران دچار اشتباهات و خطاهای فاحش راهبردی شد و در بزنگاههای تاریخی برخلاف منافع ملی عمل کرد. هرچند تقریباً بلافاصله در واکنش به این کژرویها و کنشگریهای ناصواب گروه زیادی از این حزب برائت جستند و راهی دیگر در پیش گرفتند.
✅نخستین گروه انشعابی از حزب در مخالفت با سیاستهای غلط در سال ۱۳۲۶ خلیل ملکی، انور خامهای، جلال آل احمد و… بودند که در اعتراض به سیاستهای ضد ملی از آن جدا شدند. پس از آن هم در دهه چهل خورشیدی اکثر جوانان متمایل به سوسیالیسم و تحصیلکرده طرفدار جریان چپ به انتقاد از حزب توده پرداختند؛ نظیر چریکهای فدایی در داخل و سازمان انقلابی در خارج از کشور.
✅ در ارتباط با مسئله حزب توده و فراگیری آن در بین جوانان تحصیلکرده دهه ۲۰ و ۳۰ خورشیدی دکتر مصطفی رحیمی نویسنده، روشناندیش و متفکر سوسیالیست معتقد است: «در مقابلِ کتابهای متعدد حزب توده، کتابی نبود که با آن افکار منحرف بهدرستی و با استدلال مقابله کند. راه افسون باز بود، خیلی باز …» اما او خود یک سوسیالیست اخلاقگرا و شریف بود «من هیچگاه عضو حزب توده نشدم؛ ولی بهصورت یک جستوجوگر عدالت و آزادی باقی ماندم». رحیمی بر این باور بود که آنچه دموکراسی را از رمق انداخته سرمایهداری است و آنچه سوسیالیسم را به فساد کشانده قدرت عجینشده با کمونیسم است. این را زمانی گفت که در دهه ۱۹۷۰ میلادی هنوز کمونیسم بر سریر قدرت بود. او با افزودن هر قیدی بر کلمه جمهوری مخالفت میکرد و این موضوع را طی نامهای مشهور و مفصل در دیماه ۱۳۵۷ نوشت و یادآور شد که این اتفاق جان بخشیدن به جنگهای طبقاتی است.
✅ اما مگر اصلاً سوسیالیسم چه میگوید که مستوجب اینهمه ناسزا و دشنام است؟ بنیادیترین ویژگی سوسیالیسم که در فارسی آن را معادل «جامعهگرایی» خواندهاند، در اَشکال متعدد خود، متعهد به ایجاد جامعهای برابر [واژه «برابر» و «برابریخواه» از طرف منتقدین همیشه محل مناقشه بوده، اما کسی که باید بداند، نیک میداند که منظور عدم تبعیض و همچنین برابری در شرایط و فرصتهای زندگی است] مبتنی بر اصالت جمع است که منتقد نابرابری توزیع ثروت و قدرت است. بهاینترتیب سوسیالیسم در تقابل با کاپیتالیسم یا سرمایهداری قرار میگیرد، اما نافی لیبرالیسم نیست، هرچند آزادیهای مدنی را در دموکراسی جستوجو میکند. از این نظر مقبولترین شکل آن در قالب سوسیال – دموکراسی تجلییافته است.
#فرشاد_قوشچی
#حزب_توده
#سوسیالیسم
🔶(متن کامل این مقاله را در نشریه شماره 159 و سایت چشمانداز ایران بخوانید)
🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
24 October 2026 13:09
🔰جهان در آستانه نظمی نوین؛ مقاومت هژمونها در برابر تغییر
🖊نویسنده: بابک کاظمی
(دکتر سیاستگذاری عمومی)
🔶 (به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰برای درک تحولات امروز جهان باید از اخبار روزمره فراتر رفت و به روندی عمیقتر توجه کرد که جنگها و بحرانهای اقتصادی و تنشهای سیاسی را به یکدیگر پیوند میدهد. مسئله صرفاً وقوع چند منازعه منطقهای یا رقابت میان قدرتهای بزرگ نیست؛ جهان در حال تجربه تغییراتی در موازنه قدرت است که میتواند قواعد حاکم بر روابط بینالملل را دگرگون کند. نظم موجود که پس از پایان جنگ سرد بیش از هر چیز تحت تأثیر برتری ایالات متحده و متحدان غربی آن شکل گرفت اکنون با چالشهای فزایندهای روبهروست. رشد قدرت چین و نقشآفرینی روسیه و افزایش نفوذ قدرتهای منطقهای و گسترش همکاریهای خارج از چارچوبهای سنتی غرب همگی نشانههایی از تحول در ساختار قدرت جهانی هستند. بااینحال این تغییرات به معنای فروپاشی قطعی نظم موجود نیستند بلکه نشان میدهند که حفظ وضعیت پیشین دشوارتر شده است. پرسش اساسی اینجاست که قدرتهایی که طی دههها از این نظم بیشترین منفعت را بردهاند تا چه اندازه حاضرند کاهش انحصار نفوذ خود را بپذیرند و با قواعد جدید کنار بیایند؟
✅تجربه تاریخی نشان میدهد قدرتهایی که جایگاه خود را در معرض تهدید میبینند معمولاً برای حفظ منافع و نفوذشان از ابزارهای مختلفی استفاده میکنند. تحریمهای اقتصادی و فشارهای دیپلماتیک و محدودیتهای فناوری و ائتلافسازیهای نظامی و تلاش برای مهار رقبای نوظهور همگی میتوانند بخشی از این رقابت باشند.
✅از این منظر رفتار قدرتهای مسلط را نمیتوان صرفاً بر اساس مواضع رسمی آنها ارزیابی کرد بلکه باید منافع راهبردی و پیامدهای اقداماتشان را نیز در نظر گرفت. در برخی موارد دفاع از امنیت یا نظم بینالمللی میتواند با تلاش برای حفظ برتری سیاسی و اقتصادی درهمآمیزد.
✅در دوران گذار از یک نظم بینالمللی به نظمی دیگر احتمال افزایش تنشها وجود دارد. هنگامی که قواعد پیشین تضعیف میشوند اما قواعد جایگزین هنوز تثبیت نشدهاند بیاعتمادی و سوءمحاسبه میتوانند زمینهساز بحرانهای تازه شوند. قدرتهای مسلط ممکن است برای جلوگیری از کاهش نفوذ خود به مهار رقبا روی آورند و قدرتهای در حال ظهور نیز برای تثبیت موقعیتشان تلاش کنند. حاصل این روند میتواند افزایش رقابت تسلیحاتی و شکلگیری ائتلافهای متعارض و تشدید درگیریهای منطقهای باشد.
✅نکته مهم دیگر آن است که شکلگیری نظم نوین جهانی لزوماً به معنای تحقق نظمی عادلانهتر نیست. حتی اگر جهان از ساختاری تکقطبی به سمت چندقطبی شدن حرکت کند ممکن است منطق سلطه و تحمیل اراده همچنان پابرجا بماند و تنها مراکز قدرت تغییر کنند.
برای ایران نیز این تحولات اهمیت راهبردی دارد. تغییر در موازنههای جهانی میتواند فرصتهایی برای گسترش روابط اقتصادی و تنوعبخشی به همکاریهای خارجی و افزایش قدرت چانهزنی فراهم کند اما این فرصتها خودبهخود به منافع ملی تبدیل نمیشوند. بهرهگیری از آنها مستلزم شناخت دقیق منافع بازیگران و تقویت ظرفیت اقتصادی و فناورانه و دیپلماسی فعال و پرهیز از محاسبات شتابزده است.
تضعیف یک قدرت لزوماً به معنای تقویت جایگاه ایران نیست همانطور که ظهور قدرتهای جدید نیز الزاماً تضمینکننده روابطی برابرتر نخواهد بود. در جهانی که رقابت بر سر نفوذ و منابع شدت میگیرد کشورهایی موفقتر خواهند بود که بتوانند میان فرصتهای بیرونی و توانمندیهای داخلی پیوند برقرار کنند و تصمیمهای خود را بر پایه ارزیابی واقعبینانه از هزینهها و منافع بلندمدت اتخاذ کنند.
در نهایت آنچه در تحلیل تحولات امروز جهان اهمیت دارد توجه به رقابت عمیقتری است که بر سر شکل و قواعد نظم آینده جریان دارد. قدرتهای مسلط در پی حفظ موقعیت خود هستند و قدرتهای نوظهور سهم بیشتری از تصمیمگیری جهانی میخواهند و سایر کشورها میکوشند در این میان استقلال و منافع ملی خود را حفظ کنند.
✅مقاومت در برابر تغییر میتواند هزینههای گذار را افزایش دهد و رقابت قدرتها را به بحرانهای پرهزینه تبدیل کند اما مسیر آینده از پیش تعیین نشده است. پرسش اصلی این نیست که آیا نظم جهانی تغییر خواهد کرد بلکه این است که این تغییر با چه هزینهای و به سود چه کسانی و بر پایه چه قواعدی رخ خواهد داد.
#بابک_کاظمی
#نظم_نوین_جهان
#تغییر
🔶(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
21 October 2026 13:16
🔰کارنامهی نابرابر مدرسهی ایرانی
🖊نویسنده: نوراله اکبری
🔶(به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
🔰گاهی چند عدد، بیش از دهها صفحه گزارش مدیریتی از وضع یک نظام آموزشی خبر میدهند. گزارش رسمی معاونت آموزش متوسطهی وزارت آموزش و پرورش از نتایج امتحانات نهایی پایهی دوازدهم در سالهای ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ نیز از همین دست است. در ظاهر، با جدولی از معدلها روبهرو هستیم؛ اما پشت این اعداد، تصویری روشنتر از مدرسهی ایرانی دیده میشود:
کیفیت آموزش برای همهی دانشآموزان یکسان نیست و رشتهی تحصیلی نیز با تفاوتهای قابلتوجهی در سطح عملکرد همراه شده است.
✅ دو شکاف بیش از همه جلب توجه میکند.
🔶
نخست، شکاف میان انواع مدارس؛ جایی که فاصلهی میان مدارس استعدادهای درخشان و مدارس عادی دولتی در سال ۱۴۰۵ به
۷٫۴۷ نمره رسیده است.
🔶دوم، فاصلهی میان رشتههای تحصیلی؛ جایی که ادبیات و علوم انسانی با میانگین
۹٫۶۸ در پایینترین سطح قرار دارد و بیش از
3 نمره با ریاضیفیزیک فاصله گرفته است.
✅این دو تفاوت صرفاً اختلاف در کارنامه نیستند. هر دو به یک پرسش بنیادی مربوطاند:
نظام آموزشی چگونه فرصت یادگیری، امکان پیشرفت و سرمایهی دانشی را میان فرزندان جامعه توزیع میکند؟
✅در سال ۱۴۰۵، میانگین دانشآموزان مدارس استعدادهای درخشان
۱۷٫۴۱ بوده است؛ نمونه دولتیها ۱۵٫۸۶، مدارس شاهد ۱۲٫۷۲ و مدارس غیردولتی ۱۱٫۲۲. در انتهای این طیف، مدارس عادی دولتی با میانگین
۹٫۹۴ قرار دارند. میانگین کل کشور نیز ۱۱٫۳۰ است. فاصلهی ۷٫۴۷ نمرهای میان استعدادهای درخشان و مدارس عادی دولتی آنقدر بزرگ است که نمیتوان آن را یک تفاوت معمول آموزشی دانست.
✅مهمتر آنکه این شکاف تازه پدید نیامده است. در سال ۱۴۰۳، میانگین استعدادهای درخشان ۱۶٫۷۱ و مدارس عادی دولتی ۹٫۱۶ بود؛ در ۱۴۰۴ این دو عدد به ۱۶٫۴۷ و ۸٫۶۴ رسید. بنابراین فاصلهی این دو نوع مدرسه در سه سال پیاپی حدود
۷٫۵۵، ۷٫۸۳ و ۷٫۴۷ نمره بوده است. وقتی چنین فاصلهای سه سال متوالی تکرار میشود، دیگر با یک نوسان مقطعی روبهرو نیستیم؛ با الگویی پایدار مواجهیم.
✅البته از این اعداد نمیتوان نتیجه گرفت که همهی تفاوت به کیفیت مدرسه بازمیگردد. مدارس استعدادهای درخشان و نمونه دولتی از ابتدا دانشآموزان را گزینش میکنند. پیشینهی تحصیلی دانشآموز، سرمایهی فرهنگی خانواده، وضعیت اقتصادی، دسترسی به کلاس و منابع آموزشی و ترکیب همسالان نیز در نتیجه اثر دارند.
اما این توضیح، مسئله را از میان نمیبرد؛ بلکه آن را جدیتر میکند. اگر دانشآموزان برخوردارتر، آمادهتر و دارای سرمایهی آموزشی بیشتر در مسیرهایی خاص متمرکز میشوند و مدرسهی عادی دولتی ــ یعنی مدرسهی بخش بزرگی از جامعه ــ در انتهای جدول میماند، مسئلهی اصلی دیگر صرفاً «کیفیت مدرسه» نیست؛
مسئلهی توزیع کیفیت یا عدالت کیفی است. ✅مدرسهی عادی دولتی قرار است یکی از مهمترین ابزارهای کاهش فاصلههای اجتماعی باشد. اگر خودِ آن به یکی از نقاط بازتولید این فاصلهها تبدیل شود، باید دربارهی معنای عدالت آموزشی از نو اندیشید.
✅ در دادههای ۱۴۰۵ البته نکتهی مثبتی نیز وجود دارد. بیشترین رشد یکساله در میان انواع مدارس متعلق به مدارس عادی دولتی است. میانگین آنها از ۸٫۶۴ در ۱۴۰۴ به ۹٫۹۴ در ۱۴۰۵ رسیده؛ یعنی
۱٫۳۰ نمره افزایش. نمونه دولتیها ۱٫۲۵، مدارس شاهد ۱٫۰۸، غیردولتی ۱٫۰۶ و استعدادهای درخشان ۰٫۹۴ نمره رشد کردهاند. این افزایش را نباید کماهمیت دانست. اما یک سال رشد بیشتر، فاصلهای را که طی سالها شکل گرفته از میان نمیبرد.حتی پس از این بهبود، میانگین مدارس عادی دولتی هنوز زیر ۱۰ است و بیش از هفت نمره با استعدادهای درخشان فاصله دارد. از همین رو، سنجهی موفقیت فقط این نیست که بگوییم «مدارس عادی دولتی رشد کردهاند». پرسش مهمتر این است که
آیا فاصلهی آنها با مدارس برخوردارتر بهطور پایدار در حال کاهش است؟✅ این گزارش یک تصور رایج را نیز تصحیح میکند. نابرابری آموزشی را نمیتوان بهسادگی در دوگانهی «دولتی ـ غیردولتی» خلاصه کرد. در ۱۴۰۵، میانگین مدارس غیردولتی ۱۱٫۲۲ است؛ فقط ۱٫۲۸ نمره بیشتر از مدارس عادی دولتی. اما نمونه دولتی با ۱۵٫۸۶ و استعدادهای درخشان با ۱۷٫۴۱ فاصلهی بسیار بیشتری دارند. بنابراین با ساختاری پیچیدهتر مواجهیم:
لایهبندی مدرسهای.
#نوراله_اکبری
#عدالت_آموزشی
#مدرسه
🔶(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
18 October 2026 12:45
🔰 از پایان تاریخ تا پایان لیبرالیسم؛
(صحبتهای فرانسیس فوکویاما دربارۀ آخرین کتابش «در قلمرو آخرین انسان»)
🖊منبع: پادکست رویدادهای دانشکدۀ اقتصاد و سیاستگذاری عمومی لندن (LSE)
(به کانال چشم انداز ایران بپیوندید)
سال ۱۹۸۹، یک سال پیش از فروپاشی دیوار برلین، فرانسیس فوکویاما که در آغاز مسیر حرفهای خود در دانشگاه بود و در سالهای فرمانداری رونالد ریگان در کالیفرنیا با انجام پژوهش برای او کسب تجربه کرده بود، در یک کنفرانس مقالهای به نام «پایان تاریخ» ارائه داد که بعدها به یکی از مشهورترین و مناقشهبرانگیزترین آثار نظریۀ سیاسی زمانه تبدیل شد.
تا سال ۲۰۰۹، او حمایت خود را از تهاجم «فاجعهبار» آمریکا به عراق در سال ۲۰۰۳ و اقتصاد بازار آزاد که به بحران مالی سال ۲۰۰۸ منجر شد، پس گرفته و از مربیان نئومحافظهکار خود، از آلن بلوم تا پل وولفوویتز فاصله گرفته بود.
اما چرا فوکویاما تغییر عقیده داد؟ او در شرح حال سیاسی تأثیرگذاری که شامل نقش پدرش در جنبش حقوق مدنی و کار خودش روی قراردادهای سیا در دهه ۱۹۸۰ میشود، زندگی خود را در کنار تحولات سیاسی سی سال گذشته _از دوران بوش گرفته تا اوباما و ترامپ، از «جنگ علیه تروریسم» گرفته تا تهاجم روسیه به اوکراین_ تحلیل میکند.
✅ من در «پایان تاریخ و آخرین انسان» با استفاده از اصطلاح یونانی «تاموس» این استدلال را مطرح کردم که کاری که لیبرالیسم انجام میدهد، توزیع برابر احترام است. بنابراین یک جامعۀ لیبرال با هر انسان بهعنوان موجودی برخورد میکند که از سطح اولیهای از کرامت برخوردار است و دولت باید با اعطای حقوق کرامت او را به رسمیت بشناسد. من معتقدم لیبرالیسم در این زمینه بسیار موفق بوده است. اروپا، ایالات متحده و دموکراسیهای شرق آسیا مرفه هستند، نظامهای صلحآمیزی دارند و فرصتهایی در اختیار مردم قرار میدهند که در تاریخ بیسابقه است. اما چیزی که برای مردم فراهم نمیکنند، دقیقاً همان چیزی است که نیچه به آن اشاره میکرد: مردم چیزی فراتر از صلح و رفاه میخواهند. آنها مبارزه میخواهند.
✅ موضوعی وجود دارد که در طول ۲۰ سال تحول فکریام هیچوقت بهطور ساختارمند دربارهاش ننوشتهام. این موضوع از بعد از یازدهم سپتامبر و بعد حملۀ نظامی آمریکا به افغانستان و عراق آغاز میشود. نیروی نظامی ایالات متحده عملاً حکومتهای موجود در هر دو کشور را سرنگون کرد و بعد با کار سنگین و بزرگ ساختن دولت -آن هم از صفر و در شرایطی که هرجومرج حاکم بود-مواجه شدند. در آن مقطع برای من روشن بود که آمریکاییهایی که مسئولیت این کار را بر عهده داشتند، هیچ تصوری از چگونگی ساخت یک دولت ندارند.
✅وقتی در دهۀ ۱۹۹۰ سفر میکردم و بیشتر دربارۀ توسعه و اینکه چرا کشورهای فقیر، فقیرند کار میکردم، برایم کاملاً روشن شد که عدم حضور دولتهای مدرنی که بتوانند بر قلمرو خود کنترل واقعی داشته باشند، امنیت فراهم کنند و کالاهای عمومی ارائه دهند، مهمترین عامل برای درک مسئلۀ فقر یا ثروت کشورها است.
✅ فریدم هاوس که هر سال گزارش «آزادی در جهان» را منتشر میکند، اشاره کرده است که سطح کلی دموکراسی در جهان طی ۲۰ سال گذشته، هر سال کاهش یافته است.
✅ به اعتقاد من، فرسایش اصلی بیشتر در بخش «لیبرالِ» لیبرالدموکراسی رخ میدهد تا در بخش «دموکراسی» آن.
✅من بهعنوان یک آمریکایی، تصورش را هم نمیکردم که شاهد رئیسجمهوری باشم که مقام خود را فرصت بزرگی برای پول درآوردن بداند. پیامدهای این مسئله در حوزۀ سیاست خارجی برای نظم جهانی اهمیت زیادی پیدا میکند. سیاست خارجی ترامپ را نمیتوان با هیچیک از اصطلاحات متخصصان روابط بینالملل، مثل واقعگرایی، انزواطلبی و… تعریف کرد. در عوض برای توضیح اتفاقاتی که میافتد باید از روانشناسی فردی کمک گرفت… واقعاً جدی میگویم. تمایل او این بود که دیگر جنگی در کار نباشد، بهخصوص در خاورمیانه. او از درگیر شدن در حمله به ایران -نه تابستان گذشته، بلکه تابستان پیش از آن-اکراه داشت، اما به دلیل موفقیت زیاد اسرائیلیها در حملات اولیهشان متقاعد شد که این کار را انجام دهد و انجام داد. نیکلاس مادورو را دزدید و ناگهان چراغی در ذهنش روشن شد و گفت: «وای، من یک ابزار نظامی فوقالعاده دارم. میتوانم با آن کارهای زیادی انجام دهم. قبلاً به این فکر نکرده بودم.»
#فرانسیس_فوکویاما
#پایان_تاریخ
#لیبرالیسم
🔶(متن کامل این پادکست را در سایت چشمانداز ایران بخوانید) 🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
@
کانال بله چشماندازایران:
@
Читать полностью…
چشمانداز ایران
16 October 2026 06:52
🔰کارنامه نابرابری آموزشی در گیلان
📝نویسنده: نوراله اکبری؛ دانشجوی دکترای اندیشه سیاسی
نتایج امتحانات نهایی پایه دوازدهم گیلان را میتوان در حد چند معدل و رتبه خواند و از کنار آن گذشت. اما چنین خوانشی، بخش مهمتر ماجرا را پنهان میکند. امروز که سابقه تحصیلی سهم اصلی در پذیرش دانشگاه را پیدا کرده است، تفاوت چند دهم یا یک نمره فقط اختلافی در کارنامه دانشآموز نیست؛ میتواند به تفاوت در قدرت رقابت برای ورود به رشتهها و دانشگاههای بهتر، تفاوت در فرصتهای شغلی آینده و در مقیاسی وسیعتر، تفاوت در میزان انباشت سرمایه انسانی یک استان تبدیل شود. از این منظر، آمار امتحانات نهایی را باید نه فقط کارنامه آموزش و پرورش، بلکه بخشی از کارنامه توسعه گیلان دانست.
🔶
گزارش رسمی معاونت آموزش متوسطه وزارت آموزش و پرورش در مهر ۱۴۰۵، که مشخصاً برای ارائه در حضور وزیر تهیه شده، پایه دوازدهم شاخه نظری را در سطح کشور، انواع مدارس، رشتهها و استانها در سه سال ۱۴۰۳ تا ۱۴۰۵ بررسی کرده است. دادههای این گزارش در کنار نتایج ۳۴ منطقه آموزشی گیلان، تصویری به دست میدهد که هم نشانههایی از بهبود دارد و هم دلایل جدی برای نگرانی.🔹نقطه مثبت را نباید انکار کرد. میانگین پایه دوازدهم گیلان در سال ۱۴۰۴،
۹٫۶۴ بود و در ۱۴۰۵ به
۱۰٫۵۸ رسید؛ یعنی
۰٫۹۴ نمره رشد. اما متوسط کشور در همین مدت از ۱۰٫۱۵ به
۱۱٫۳۰ افزایش یافته؛ یعنی
۱٫۱۵ نمره رشد. این دو عدد در کنار هم معنای مهمتری پیدا میکنند.
✅در ۱۴۰۴ فاصله گیلان با متوسط کشور
۰٫۵۱ نمره بود. در ۱۴۰۵، با وجود افزایش قابل توجه نمرات گیلان، این فاصله به
۰٫۷۲ نمره رسیده است. یعنی استان تقریباً یک نمره بهتر شده، اما فاصلهاش با متوسط کشور
۰٫۲۱ نمره بیشتر شده است. این همان تمایزی است که در ارزیابی آموزش نباید از نظر دور بماند:
پیشرفت مطلق با پیشرفت نسبی یکی نیست.✅گزارش وزارتخانه نشان میدهد رشد متوسط کشور ۱٫۱۵ نمره بوده، در حالی که رشد گیلان ۰٫۹۴ است. از ۳۲ واحد استانی گزارششده،
۲۸ واحد افزایش بیشتری از گیلان داشتهاند و تنها ایلام، آذربایجان غربی و همدان رشد کمتری ثبت کردهاند؛ بنابراین از حیث میزان رشد یکساله، گیلان عملاً
چهارمین رشد پایین جدول را دارد. این یافته بسیار مهمتر از اعلام ساده «افزایش معدل» است.
✅ در نقد مدیریت نیز باید منصف بود. نمره دانشآموز محصول عملکرد یک مدیرکل یا یک معاون نیست. فقر خانوار، کیفیت نیروی انسانی، سیاستهای ملی، دشواری آزمون، تعطیلی مدارس، تفاوت رشتهها، انگیزه دانشآموزان و بسیاری عوامل دیگر بر آن اثر دارند. اما از این گزاره نمیتوان نتیجه گرفت که مدیریت مسئولیتی ندارد. مسئولیت مدیریت دقیقاً در همینجاست:
اندازهگیری، تحلیل، توضیح، هدفگذاری، مداخله و پاسخگویی.
#نورالله_اکبری
#آموزش_و_پرورش
🔻(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
12 October 2026 13:18
🔰نظریه پیروزی ایران
(تلاش تهران برای کسب جایگاه یک قدرت بزرگ در خاورمیانه پساآمریکایی)
📝نویسندگان: نرگس باجغلی، ولی نصر
منبع: فارن افرز، ۹ اکتبر ۲۰۲۶
ولی نصر و نرگس باجغلی در این مقاله استدلال میکنند که محاسبات راهبردی تهران با ارزیابی واشینگتن از نتیجه جنگ تفاوتی اساسی دارد. درحالیکه دولت آمریکا بر این باور است که تشدید فشار اقتصادی و ادامه محاصره میتواند جمهوری اسلامی را به عقبنشینی وادارد، نویسندگان معتقدند رهبران ایران خود را در موضع شکست نمیبینند و تصور میکنند با افزایش هزینههای نظامی و اقتصادی برای آمریکا میتوانند به اهداف راهبردی خود دست یابند.
بخش مهمی از استدلال مقاله به تغییر افکار عمومی در ایران مربوط است. نویسندگان بر پایه گفتوگوهای خود با ایرانیانی از گرایشهای سیاسی مختلف مدعیاند که بمبارانها و تهدیدهای آمریکا، خشم بخشی از جامعه از حکومت را تحتالشعاع خشم از واشینگتن قرار داده و نوعی همبستگی ملی را تقویت کرده است. از نگاه آنان، این تحول لزوماً به معنای افزایش حمایت از جمهوری اسلامی نیست، اما میتواند زمینه اجتماعی اعتراض به حکومت را تضعیف کند و مقاومت در برابر فشار خارجی را افزایش دهد. البته این برداشت، مبتنی بر مصاحبههای نویسندگان است و بهتنهایی نمیتوان آن را نماینده افکار عمومی کل جامعه ایران دانست.
مقاله همچنین به اختلافنظرهای درون حاکمیت ایران، تلاش تهران برای افزایش هزینههای حضور نظامی آمریکا در منطقه و استفاده از اهرم انرژی و تنگه هرمز میپردازد. پرسش محوری نویسندگان این است: آیا ایران میتواند بدون پیروزی قاطع نظامی، با تداوم مقاومت و تحمیل هزینه به طرف مقابل، به جایگاهی جدید در موازنه قدرت منطقهای دست یابد؟
✅وقتی پای ایران در میان است، کارنامه دولت ترامپ بهوضوح ناامیدکننده بوده است. این دولت نتوانست با ماهها بمباران سنگین، جمهوری اسلامی را از پا درآورد و در میز مذاکره نیز نتوانست اراده ایران را درهم بشکند. بااینحال، مقامهای آمریکایی با وجود هفت ماه ناکامی، معتقدند ورق را برگرداندهاند. آنان تحریمهای تازهای اعمال کردهاند و همزمان محاصره دریایی موجود در سواحل جنوبی ایران را ادامه دادهاند؛ اقدامی که دسترسی ایران به تجارت خارجی را بهشدت محدود میکند. در نتیجه، به این جمعبندی رسیدهاند که جمهوری اسلامی بهزودی یا امتیاز خواهد داد یا سرنگون خواهد شد. اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، در اول سپتامبر اعلام کرد: «قرار است این حکومت را از نظر اقتصادی خفه کنیم.»
✅تردیدی نیست که واشینگتن ضربات مهمی به ایران وارد کرده است. اما جمهوری اسلامی تصور نمیکند که در حال فروپاشی باشد. در واقع، تهران فکر میکند آمریکا را شکست خواهد داد؛ و فهمیدن چرایی این تصور چندان دشوار نیست. دولت ایران صرفاً از بمبارانهای آمریکا و اسرائیل جان سالم به در نبرده است، بلکه با شدت واکنش نشان داده، به پایگاههای نظامی آمریکا خسارت وارد کرده و تنگه هرمز را با اختلال مواجه ساخته است.
✅مردم ایران بهدلیل خسارات جنگ و محدودیتهای اقتصادی تحمیلشده از سوی واشینگتن، هزینه سنگینی میپردازند؛ بااینحال، بخش بزرگی از جمعیت حول پرچم کشور گرد آمدهاند و ظاهراً پذیرفتهاند که اگر قرار است ایران از خود دفاع کند، تحمل سختیها اجتنابناپذیر است. در نتیجه، تهران جسورتر شده است.
✅ممکن است مقامهای ایرانی درباره هر تاکتیک مشخصی اتفاقنظر نداشته باشند، اما در اهداف کلی مشترکاند: بیرون راندن نیروهای آمریکایی از خلیج فارس، واداشتن واشینگتن به لغو تمام تحریمها و وادار کردن ایالات متحده به پذیرش این واقعیت که ایران یک قدرت بزرگ است.
✅با توجه به تضعیف مادی ایران، این دستور کار ممکن است بیش از اندازه بلندپروازانه به نظر برسد. اما جمهوری اسلامی معتقد است که اهدافش دستیافتنیاند. از نظر تهران، ارتش ایران میتواند با ادامه حملات مستقیم به پایگاههای آمریکا و ترغیب کشورهای عربی به درخواست خروج نیروهای آمریکایی، نظامیان ایالات متحده را از خلیج فارس بیرون براند. ایران همچنین تصور میکند که با ایجاد آشفتگی در بازارهای انرژی میتواند واشینگتن را به رفع محدودیتهای اقتصادی وادار کند.
🔸به بیان دیگر، نظریه پیروزی ایران این است که میتواند مقاومت کند و آنقدر هزینه و رنج به آمریکا تحمیل کند که واشینگتن به سیاست مهار ایران پایان دهد.
#ولی_نصر
#نرگس_باجغلی
#ایران
#آمریکا
#اسرائیل
🔻(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
10 October 2026 10:37
ایالات متحده، بریتانیای کبیر و مصدق
✍️ دیوید اس. پینتر
با وجود آنکه در نبودِ درآمدهای قابلتوجه نفتی، وضعیت اقتصادی ایران همچنان متزلزل باقی میماند، دستگاه اطلاعاتی ایالات متحده بر این باور بود که دولت خواهد توانست از فروپاشی اقتصادی جلوگیری کند. تحریم (بایکوت) نفت ایران از سوی بریتانیا رو به تضعیف بود. ممنوعیت خزانهداری بریتانیا دربارۀ استفاده از پوند استرلینگ برای خرید نفت ایران و تهدید به پیگرد حقوقی، بیشتر خریداران بالقوه را بازمیداشت و بریتانیا آمادگی داشت برای مقابله با «شکنندگان محاصره» از زور استفاده کند.
برای نمونه، در تابستان ۱۹۵۲، جنگندههای نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا یک نفتکش به نام رزماری را که حامل نفت ایران به مقصد ایتالیا بود، وادار کردند وارد بندر عدنِ تحت کنترل بریتانیا شود؛ جایی که یک دادگاه بریتانیایی در ژانویۀ ۱۹۵۳ حکم داد این نفت همچنان متعلق به شرکت نفت ایران و انگلیس است.
با این حال، اندکی پس از پروندۀ رزماری، دادگاههای ایتالیا و ژاپن رأی دادند که واردات نفت ایران از نظر قانونی مجاز است. تعداد زیاد نفتکشهای در دسترس و نرخهای پایین حملونقل دریایی، وسوسهای جدی برای شرکتهای مستقل نفتی ایجاد میکرد تا از فرصت «نقدکردن» پیشنهاد مصدق برای فروش نفت ایران با ۵۰ درصد تخفیف بهرهبرداری کنند.
هرچند شرکتهای کوچک مستقلِ غربی احتمالاً مقادیر قابلتوجهی از نفت ایران خریداری نمیکردند و شرکتهای بزرگ نفتی غرب نیز به دلیل در اختیار داشتن ذخایر کافی نفت خام و وجود موانع حقوقی، اقتصادی و سیاسی، تمایلی به توافق با ایران نداشتند، سیا خاطرنشان میکرد که برخی شرکتهای نفتیِ متوسط در حال بیتابشدناند و این امکان وجود دارد که - مگر آنکه دولت ایالات متحده «بهطور مستقیم و قاطع» مخالفت کند - ترتیباتی برای خرید و انتقال مقادیر قابلتوجهی از نفت ایران شکل گیرد.
سازمان سیا هشدار میداد که بریتانیاییها «احتمالاً هرگونه توافق میان شرکتهای نفتی آمریکا و ایران را در نبودِ رضایت بریتانیا نقضی جدی از همبستگی آمریکا–بریتانیا تلقی خواهند کرد». هرچند ایران احتمالاً نمیتوانست به سطح صادرات پیشین خود بازگردد، اما به نظر میرسید که در گذر زمان ممکن است بتواند آنقدر نفت بفروشد که ملیشدن صنعت نفت بهطور مشروط موفق تلقی شود و تا حدی از وضعیت مالی شکنندۀ ایران بکاهد.
به همین دلایل، دستگاه اطلاعاتی ایالات متحده بر این باور بود که هرچند در نبودِ یک توافق نفتی یا کمک مالیِ گسترده از سوی ایالات متحده، روند تحولات در ایران همچنان به زیانِ غرب ادامه خواهد یافت و فرصتهایی را برای حزب توده فراهم خواهد کرد، اما بعید است که حزب توده در طول سال ۱۹۵۳ بتواند کنترل قدرت را به دست گیرد. افزون بر این، سیا خاطرنشان میکرد که احتمال آن که شوروی دست به «اقدامی قاطع و شدید در ایران» بزند اندک است. بااینحال، این نهاد هشدار میداد که شوروی در هر زمان از توانایی آن برخوردار است که میزان مداخلۀ آشکار و پنهان خود در ایران را بهطور چشمگیری افزایش دهد.
برای حمایت از این رسانه مستقل میتوانید به ما در شبکههای مجازی بپیوندید یا اینکه با اشتراک نشریه، از پژواک صدایی «دیگر» در جامعه حمایت کنید.
به ما بپیوندید:
@
نشانی سایت:
https://cheshmandaziran.ir/کانال ما در بله:
@
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.@
🔰🔰در صورت تمایل میتوانید با پرداخت هزینه نشریه (۹۰۰ هزار تومان) به شماره کارت 6104337377550239 به نام لطفالله میثمی و اطلاع رسانی از طریق پیامک یا حساب تلگرام شماره ی همراه 09101475887 آن را تهیه کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
06 October 2026 12:27
🔰 رابطه حذف، خشونت و توسعه پایدار
📝 احمد علوی/ استاد دانشگاههای سوئد
توسعه فراگیر پایدار به معنای دستیابی به رشد متوازن و فراگیر اقتصادی، عدالت سیاسی-اجتماعی و حفاظت زیستمحیطی برای نسلهای کنونی و آینده تعریف میشود. با این حال، حذف اجتماعی و خشونت ساختاری بهعنوان موانع کلیدی، این اهداف را به چالش میکشند. حذف اجتماعی، محرومیت سیستماتیک گروههای گوناگون سیاسی، قومی، جنسیتی، مذهبی از دسترسی به منابع، فرصتها و خدمات پایهای نظیر آموزش، بهداشت-درمان و تأمین اجتماعی است که به کاهش مشارکت اجتماعی و اقتصادی منجر میشود. خشونت نیز در اشکال مستقیم، ساختاری و فرهنگی، اثرات منفی گستردهای بر توسعه پایدار دارد. این گزارش به تحلیل رابطه متقابل حذف و خشونت پرداخته و راهکارهای سیاستی برای کاهش نابرابری و تقویت توسعه پایدار ارائه میدهد.
✅حذف اجتماعی به محرومیت سیستماتیک گروههای خاص از دسترسی به منابع اقتصادی، فرصتهای شغلی، مشارکت در قدرت و فعالیتهای سیاسی و خدمات اجتماعی اشاره دارد. شاخصهای توسعه انسانی (HDI) و فقر چندبعدی (MPI) نشاندهنده ابعاد چندگانه حذف، از جمله فقر، محدودیت دسترسی به آموزش و بهداشت و محرومیت از قدرت تصمیمگیری و مشارکت در تصمیمگیری سیاسی هستند. این محرومیتها نهتنها سرمایه انسانی را کاهش میدهند، بلکه ناکارآمدی اقتصادی و تشدید نابرابری را به دنبال دارند.
🔴بر اساس نظریه گالتونگ (۱۹۶۹)، خشونت در سه شکل ظاهر میشود:
🔸
خشونت مستقیم: آسیبهای فیزیکی یا روانی مانند جنگ، سرکوب سیاسی یا خشونت خانگی.
🔸
خشونت ساختاری: محرومیت سیستماتیک از حقوق و منابع، مانند تبعیض قومی یا جنسیتی.
🔸
خشونت فرهنگی: تضعیف هویت و ارزشهای گروههای اجتماعی که به کاهش سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی منجر میشود. این اشکال خشونت، سرمایه اجتماعی و اعتماد عمومی را کاهش داده و توسعه پایدار را تضعیف میکنند.
✅حذف و خشونت در یک رابطه دوسویه و پیچیده قرار دارند:
🔸حذف سیستماتیک میتواند به خشونت منجر شود؛ زیرا گروههای محروم این انگیزه و مشروعیت را مییابند تا علیه ساختارهای موجود یا گروههای دیگر واکنش نشان دهند.
🔸خشونت نیز حذف در ابعاد فوقالذکر را تشدید میکند؛ زیرا گروهها از دسترسی به منابع و فرصتها محروم میشوند. مطالعات تجربی نشان میدهند کاهش حذف با کاهش خشونت همراه است و بالعکس.
#احمد_علوی
#خشونت
#فقر
#حذف
🔻(متن کامل این مقاله را در چشمانداز ایران شماره 154 بخوانید)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
05 October 2026 05:15
🔰 روشنفکران ایرانی و مسئله فلسطین (بخش چهارم)
📝 اکبر ثبوت
🔹نعمت میرزازاده – م آزرم (1317-1404)
🔻شاعر، نویسنده و فعال سیاسی
✅ از دوران دبیرستان به فعالیتهای ادبی و اجتماعی میپرداخت و بعدها تا بهمن سال 57 بارها در زادگاه خود مشهد و نیز در تهران به زندان افتاد. پس از انقلاب در دانشگاه ملی و دانشکده هنر، ادبیات معاصر و تاریخ هنر و فرهنگ ایران را تدریس میکرد و اشعارش در روزنامه آزادی ارگان جبهه دموکراتیک چاپ میشد. با همه تلاشهایش در مبارزه با استبداد شاهی و مصائبی که در این راه دید، در آغاز دهه 60 با قدرت یافتنِ نوخاستگان و نودولتان، با شرایطی دردناک مواجه و ناگزیر به مهاجرت شد و دوران طولانیِ دربهدری و آوارگی را تجربه کرد و زندگی خانوادگیاش از هم پاشید.
✅نُه مجموعه شعری از آثار او انتشار یافته که هر بیت آن، حاکی از درد و سوزی عمیق است. از سرودههای او در همدردی با قربانیان تبهکاریهای اسرائیل، شعری است که پس از جنگ 1967 م (خرداد 1346) سروده.
🔹عباس اسکندری (1276- 1334)
شاهزاده قاجار، روزنامهنگار، 🔻سیاستمدار و نماینده جنجالی مجلس
✅پدرش شاهزاده علی خان از مؤسسانِ «جمعیت سرّی جامع آدمیّت» و پدربزرگش محمد طاهر میرزا از نخستین مترجمان آثار نویسندگان جدید اروپا همچون الکساندر دوما بود. خود او پس از ختم تحصیلات، در دوران جنگ جهانی اول به صف مجاهدین پیوست و یازده ماه در اسارت نیروهای انگلیسی بهسر برد. پس از جنگ جهانی مدتی معاون اداری مشیرالدوله نخستوزیر شد و سپس به انتشار روزنامه «سیاست» پرداخت که عشقیِ شاعر، مقالاتِ تند و آتشین خود را در آن منتشر میکرد.
✅در حکومت رضاشاه مدتی رئیس دفترِ مخبرالسلطنه هدایت، وزیر فواید عامه، بود. سپس به فرانسه رفت و در رشته حقوق تحصیل کرد و در بازگشت به ایران به وکالت دادگستری پرداخت. پس از شهریور 1320 فعالیت سیاسی و انتشار روزنامه «سیاست» را از سر گرفت و با خواهرزادهاش ایرج اسکندری و شوهر خواهرش سلیمان میرزا در تشکیل حزب توده شرکت جست و روزنامه خود را ارگان حزب قرار داد. بعد از یک سال به حزب توده پشت کرد و چند ماهی ریاست هیئتمدیره شرکت بیمه ایران با او بود. در 1324 به فرمانداری تهران منصوب شد و به حزب دموکرات که قوامالسلطنه به راه انداخته بود پیوست و در دوره پانزدهم مجلس شورای ملی، علیرغم مخالفتهایی که با او شد، بهعنوان نماینده به مجلس راه یافت و نمایندهای جنجالآفرین بود چنانکه با سید حسن تقیزاده درافتاد و...از او کتابی به نام «تاریخ مفصل مشروطیت ایران یا کتاب آرزو» برجای ماند.
✅سخنرانی او در مجلس، در 9 خرداد 1327 مشتمل است بر ذکر محبتهای ایرانیان به قوم یهود در عصر کوروش و داریوش و در مقابل جنایتهای قدرتهای بزرگ عصر حاضر از ژاپن، ایتالیا و انگلیس در حق ملل ضعیف و تخطئه اقدام به تقسیم فلسطین و بیپایگیِ ادعاهایی که در این باره عرضه شده و اینکه: «عنوان، عنوانِ استعماری است» و «کی اجازه داده است به... مجمع ملل متحد که ممالک را تقسیم کند؟ اینها مگر برای تقسیم ممالک آمدهاند؟» «چگونه در برابر این اعمال بیرویه سکوت میکنید؟... باید برای جلوگیری از آتشی که در همسایگی ما روشن میشود... فوراً اعتراض کنید.»
#اکبر_ثبوت
#نعمت_میرزاده
#عباس_اسکندری
#منوچهر_هزارخانی
🔻(متن کامل این مقاله را در چشمانداز ایران شماره 158 بخوانید)
🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
30 September 2026 08:28
🔸واامنیتیسازی؛ سازوکار گفتمانی تروریسم در بلوچستان
✍🏼محمدرضا کربلایی
این مقاله به مناسبت هشتم مهرماه، سالگرد جمعه خونین زاهدان (۱۴۰۱) انتشار مییابد. چهار سال از آن رویداد تلخ و پردرد میگذرد؛ رویدادی که جان شماری از شهروندان بیگناه را گرفت و زخمی بر پیکر جامعه نهاد. این حادثه، چالش ادراک هویتی در بلوچستان را پیچیدهتر کرده و به ماده خامی برای روایتسازی و بهرهبرداری توجیه گران خشونت تبدیل شده است. این رویداد نه پایان یک پرونده، بلکه آغاز یک پمپاژ روایت سالانه بود که هر سال در آستانه سالگرد آن، با اوجگیری بازنشر تصاویر و روایتها، حادثهای تاریخی را به جراحتی همیشه باز بازنمایی میکند.
ضرورت تحلیل مستمر و روشمندِ تحولات پس از جمعه خونین، تا حد زیادی از همین سماجتِ دشمنانِ پیشرفت و همبستگی این جامعه ناشی میشود؛ سماجتی که نشان میدهد تا چه اندازه برای تکرار فجایعی خونبار برنامهریزی میکنند. این نوشتار میکوشد در پاسخ به همین ضرورت، ضمن ارائه چارچوبی نظری، در پیشبرد گفتمانی و عملیاتیِ راهحلهای توسعهمحور و پیشگیرانه سهیم باشد تا چنین فجایعی تکرار نشود.
این مقاله در صدد پاسخ به این پرسش است که گروههای تروریستی با چه سازوکاری میکوشند، بدون آنکه واقعاً نماینده جامعه بلوچ باشند، با بهرهگیری گفتاری از ررنج ها، در دل ایشان جا باز کنند و سپس این هویت قومی را به دشمنی با هویتهای دیگر یا پذیرش خشونت سوق دهند. پاسخ ما، که تروریسم را کنشی ارتباطی و در پی برساختنِ روایتی تهدیدانگارانه از سوژه هدف می دانیم، بر مفهوم «واامنیتیسازی» استوار است. مقاله با طرح مفهوم «واامنیتیسازی» — فرایندی که در آن تروریسم، جابهجایی معنایی تهدید و امنیت را سامان میدهد تا به خشونت خود رنگ دفاع از قوم بدهد — میکوشد سازوکارهای بهرهبرداری تروریسم از جنگ ادراکی در استان سیستان و بلوچستان را تبیین کند. در امنیتیسازی مورد بحث در مکتب کپنهاگ، بازیگر در فرایندی گفتاری سوژهای را نزد افکار عمومی «تهدید» معرفی میکند، اما در واامنیتیسازی مورد نظر ما، همین فرایند از جهت معکوس مطرح میشود. تروریستها هویت جمعی جامعه را «تهدیدشده» و ساختار سیاسی را عامل تهدید بازنمایی میکنند تا بتوانند خشونت به کارگرفتهشده در اقدامات جنایتکارانه خود را توجیه کنند و عرصه همکاری اجتماعی را به عرصه مقاومت و خشونت منتقل کنند. هدف نهایی تروریسم از واامنیتیسازی، فراخوان مشارکت جامعه در همراه شدن با تروریسم در انجام اقدامات خشونتبار یا همان گرفتن انتقام است. مقاله این مفهوم را با تعریف عملیاتی صورتبندی کرده و سازوکار «خودیسازی (مانمایی)» را نیز بهعنوان مکمل آن معرفی میکند. سپس چهار پرونده شامل سه پرونده مطرح در این روزها یعنی شایعه ورود نیروهای فاطمیون و زینبیون به استان سیستان و بلوچستان، درگذشت ناباورانه دکتر حبیبالله سالارزهی رئیس پارک علم و فناوری سیستان و بلوچستان، ترور مولوی گرگیچ و دیگر عالمان وحدتگرا و همچنین پرونده جمعه خونین زاهدان (۸ مهر ۱۴۰۱) بر اساس این چارچوب تحلیل میشود. در پایان، راهبرد ضدامنیتیسازی فعال در دو سطح، شامل شفافیت اطلاعاتی، سرعت در رسیدگی قضایی و بازپسگیری روایت در سطح گفتمانی، و توسعه سیاسی و هویتی در سطح ساختاری پیشنهاد میشود.
🔻(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید)
🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.
ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
✳️ به کانال رسمی چشمانداز در بله بپیوندید:
👇🏿
http://ble.ir/cheshmandaziran
Читать полностью…
چشمانداز ایران
24 September 2026 15:01
🔰 پیام تسلیت 472 نفر از روحانیون، فعّالان سیاسی و کنشگران مدنی به مناسبت رحلت آیت الله العظمی شُبیری زنجانی
بسم الله الرحمن الرحیم
إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ
رحلت جانگداز مرجع عالیقدر جهان تشیّع، فقیه وارسته و عالم ربّانی، حضرت آیتالله العظمی سید موسی شبیری زنجانی (قُدِّسَ سِرُّهُ الشَّریف) را به پیشگاه مقدّس حضرت بقیّهالله الأعظم، ارواحنا فداه، حوزههای علمیّه، عموم مؤمنان، ارادتمندان، ملّت شریف ایران و بیت مکّرم آن مرجع فقید، بهویژه حضرات حجج اسلام والمسلمین، آقای حاج سید محمّد شبیری و آقای حاج سید جواد شبیری، تسلیت و تعزیت عرض میکنیم.
آن فقیه بزرگوار، در عمر سرشار از مجاهدت علمی و تلاش خالصانۀ خود در راه ترویج و نشر معارف نورانی اسلام و مکتب اهلبیت علیهمالسّلام و با زیستی آراسته به سادهزیستی، وارستگی و پرهیز از مظاهر مادی دنیا و شهرتطلبی، همراه با شرح صدر توانستند از شخصیّت خویش اُسوهای شایسته و الگویی ماندگار برای حوزههای علمیّه و روحانیت شیعه به یادگار بگذارند. ایشان با تربیت عالمان و اندیشمندانی برجسته، توانستند گامی بلند در توسعه و نشر معارف اسلامی بردارند.
بیتردید، سالیان پربرکت حضور علمی و معنوی ایشان در پاسداری از میراث گرانسنگ فقاهت و صیانت از جایگاه رفیع مرجعیّت و اعتلای حوزههای علمیّه، و مقابله با تنگنظریها در حافظۀ تاریخی تشیّع و دلهای ارادتمندان آن بزرگوار باقی خواهد ماند.
از درگاه خداوند متعال، برای آن فقید سعید، علوّ درجات و حشر با اجداد طاهرینش علیهمالسّلام، و نیز برای بیت شریف، شاگردان، ارادتمندان و عموم بازماندگان ایشان، صبر جمیل و اجر جزیل مسئلت داریم.
#آیت_الله_شبیری_زنجانی
🔻(فهرست کامل اسامی در سایت چشمانداز ایران)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.
Читать полностью…
چشمانداز ایران
19 September 2026 08:22
🔻جنگ علیه تروریسم: ۲۰ سال خونریزی و توهم
🖊طارق علی
🔰منبع: نشریه نیشن
به کانال چشمانداز ایران بپیوندید
با وجود اینکه این مقاله به مناسبت بیستمین سالگرد ۱۱ سپتامبر در thenathion منتشر شد، اما به خوبی سیاستهای کلی آمریکا را در منطقه خاور میانه نشان میدهد. امروز شاهد هستیم که سوریه سقوط کرده و ایران نیز زیر فشار فزاینده این قدرتها قرار دارد.
✅ طالبان بیستمین سالگرد ۱۱ سپتامبر را به شکلی حیرتانگیز گرامی داشت. تنها یک هفته پس از اعلام ایالات متحده مبنی بر اینکه نیروهایش را در ۱۱ سپتامبر از افغانستان خارج خواهد کرد، طالبان بخشهای وسیعی از کشور را به تصرف درآورد و سرانجام در ۱۵ اوت، کابل، پایتخت، سقوط کرد. سرعت تحولات حیرتآور و مهارت راهبردی چشمگیر بود: اشغالی بیستساله ظرف یک هفته درهم پیچیده شد، در حالی که ارتشهای دستنشانده از هم میپاشیدند. رئیسجمهور دستنشانده سوار بر هلیکوپتری به ازبکستان گریخت و سپس با هواپیما راهی امارات متحده عربی شد. این ضربهای عظیم به امپراتوری آمریکا و دولتهای تابع آن بود. هیچ میزان از تبلیغات و بزک رسانهای نمیتواند این افتضاح را پنهان کند.
✅ کمی بیش از یک سال پیش از حملات ۱۱ سپتامبر، چالمرز جانسون، تاریخنگار ساحل غربی آمریکا، که زمانی از جنگهای کره و ویتنام حمایت کرده و حتی مشاور سیا نیز بود، کتابی دوراندیشانه با عنوان بازگشت ضربه: هزینهها و پیامدهای امپراتوری آمریکا منتشر کرد. این کتاب که هنگام انتشار تقریباً نادیده گرفته شد اما بعدها به اثری پرفروش بدل شد، امروز هم بهمنزله پیشدرآمدی هولناک و هم سنگنوشتهای سوزان بر ۲۰ سال گذشته خوانده میشود.
✅ جانسون هشدار داده بود که «بازگشت ضربه» یا blowback( اصطلاحی کوتاهشده برای بیان این معناست که یک ملت آنچه را کاشته است درو میکند، حتی اگر بهطور کامل نداند یا درک نکند چه کاشته است. با توجه به ثروت و قدرت ایالات متحده، این کشور در آینده قابل پیشبینی یکی از اصلیترین دریافتکنندگان شکلهای قابل انتظارترِ این بازگشت ضربه خواهد بود؛ بهویژه حملات تروریستی علیه آمریکاییها، چه اعضای نیروهای مسلح و چه غیرنظامیان، در هر نقطه جهان، از جمله در داخل خود ایالات متحده.) بیستوچهار ساعت پس از آنکه این «بازگشت ضربه» در ۱۱ سپتامبر جهان را شوکه کرد ــ در حالی که پیامهای همدردی از همه پایتختها، از جمله هاوانا، سرازیر میشد ــ دونالد رامسفلد، در جلسه شورای امنیت ملی اعلام کرد دولتهای سرکش، فارغ از اینکه در ۱۱ سپتامبر نقشی داشتهاند یا نه، باید بهای آن را بپردازند.
✅ بر همین اساس پیشنهاد کرد: «چرا فقط سراغ القاعده برویم؟ چرا علیه عراق اقدام نکنیم؟» روز بعد، پل ولفوویتز، مقام شماره دو وزارت دفاع، این پیام را تشدید کرد و خواستار «کارزاری گسترده و پایدار» شد که «پایان دادن به دولتهای حامی تروریسم» را نیز شامل شود. ظرف یک هفته، خودِ «تصمیمگیرنده بزرگ»، جورج دبلیو. بوش، چراغ سبز جنگی تمامعیار را نشان داد: «باید سخت به آنها ضربه بزنیم. میخواهیم علامت بدهیم که این با گذشته فرق دارد. میخواهیم کشورهای دیگری مثل سوریه و ایران دیدگاهشان را تغییر دهند.» پس از آن، خدمتگزاران همیشگی وارد میدان شدند. دنیس راس، مسئول آمریکایی «روند صلح» اسرائیل و فلسطین، در گفتوگو با دیوید رمنیک برای نیویورکر تأکید کرد: «نمیتوانیم همان کار همیشگی را انجام دهیم؛ یعنی اگر معلوم شد کار اسامه بنلادن بوده، چند هدف را بمباران کنیم. اگر همانطور که همیشه واکنش نشان دادهایم عمل کنیم، هیچ چیز تغییر نخواهد کرد.»
✅ چارلز کراوتهامر، نومحافظهکار سرشناس، نیز نمیخواست عقب بماند. او دو هفته بعد، در ستون خود در واشنگتنپست، از حمله به افغانستان دفاع کرد: «ما میجنگیم چون آن حرامزادهها ۵۰۰۰ نفر [کذا] از مردم ما را کشتند، و اگر ما آنها را نکشیم، دوباره ما را خواهند کشت. این جنگی برای انتقام و بازدارندگی است… بنابراین، سخنان آزادیبخش باید برای مصرف خارجی باشد.»
✅ نکته قابل توجه آن بود که این «حرامزادهها» و «دشمنان» شامل عربستان سعودی و مصر نمیشدند؛ دو کشوری که بیشتر عاملان حملات ۱۱ سپتامبر از آنها آمده بودند. بنا بر گزارش رسمی کمیسیون ۱۱ سپتامبر، ثروتمندان سعودی سالها «زمینهای حاصلخیز برای جمعآوری کمک مالی» برای القاعده فراهم کرده بودند. برخی از آنان با بنلادن بزرگ شده بودند؛ پدر بنلادن رفتوآمدی دائمی به کاخهایشان داشت و شرکت ساختمانیای را بنیان گذاشته بود که شماری از همان کاخها را ساخته بود.
#طارق_علی
#11_سپتامبر
🔻(متن کامل این مقاله را در سایت چشمانداز ایران بخوانید)🗓چشمانداز ایران را از کتابفروشیهای معتبر و کیوسکهای روزنامهفروشی بخواهید.ما را در اینستاگرام دنبال کنید.✳️ به کانال رسمی چشمانداز در بله بپیوندید:
👇🏿
http://ble.ir/cheshmandaziran
Читать полностью…
چشمانداز ایران
16 September 2026 09:05
⚫️مطلع شدیم که برادرِ گرامیِ جناب آقای محمدرضا کربلایی، همکار قدیمی و عزیز چشمانداز ایران و پژوهشگر ارجمند، به دیار باقی شتافتند.
☑️ضمن ارزوی صبر و عمر بلند برای بازماندگان، ضایعه درگذشت آقای عبدالرضا کربلایی را به جناب آقای کربلایی و دیگر اعضای خانواده محترم ایشان تسلیت میگوییم.
▪️بدین مناسبت، مراسمی در روز شنبه، 28 شهریور از ساعت 17 تا 18:30 در دفتر نشریه چشمانداز ایران به نشانی تهران، شهرک اکباتان، فاز 2، میدان صارمی، بلوک 15، ورودی 1، طبقه 1 واحد 7 برگزار خواهد شد.
لطفالله میثمی و همکاران نشریه چشمانداز ایران و نشر صمدیه
Читать полностью…