مجمع دیوانگان
17 September 2025 17:51
#A 469
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
11 September 2025 10:24
یادداشت وارده: نسبت سرمایه نمادین با مردم و حکومت
انتقاد از همایون؛ آسیب یا مراقبت جمعی؟
#V 139
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
03 September 2025 15:39
روشنفکر ایران
#A 468
✍️ آرمان امیری @ - فروردین ماه ۱۳۶۹، احمد شاملو به آمریکا رفت تا هم درمان پزشکی خود را پیگیری کند و هم میهمان هشتمین کنفرانس مرکز پژوهش و تحلیل مسائل ایران باشد. در جریان این سفر، شاملو چند سخنرانی عمومی و خصوصی برگزار کرد که فایل صوتی اغلب آنها وجود دارد. شاهبیت کلام شاملو و دغدغهی مشترک تمامی این سخنرانیها، زبان فارسی و ضرورت حفظ میراث ملی در میان مهاجرین ایرانی است. در بخشی از سخنرانی دانشگاه کالیفرنیا که شاملو میگوید:
«من متأسفانه تحصیلکردهگان جهاندیدهی بسیاری را دیدهام که از فردای کشورمان هیچ دغدغهای به دل ندارند. تحصیلکردهگان زیادی را دیدهام که فردا چون به وطن برگردند، موجود بیگانهیی خواهند بود در حد یک مستشار خارجی؛ بی هیچ آشنایی با فرهنگ ایرانییِ خود، بی هیچ آشنایی با تاریخ خود، با ادبیات خود، با هنر خود. موجودی تکبُعدی و فاقد خلاقیت که در بهترین شرایط یک ماشین است و بس. در اینجا که وطناش نیست، بیگانه است و در آنجا هم که وطن او ست بیگانه».
اما همزمان با همین سخنرانیها و پیش از آنکه او حتی به وطن بازگردد، در داخل کشور موجی رسانهای علیه او به راه افتاد. به دلیل تلاشهای او برای حفظ فرهنگ ملی در میان مهاجران و تاکید بر ضرورت پاسداشت زبان فارسی؟ نخیر! کاملا برعکس! با برچسب و اتهام «ایرانستیزی» و «توهین به فرهنگ ملی»! بهانهی منتقدان، روایت وارونهای بود که شاملو از داستان ضحاک و کاوه ارائه کرده بود و معترضان به شاملو آن را نشانهی «توهین به ساحت حضرت فردوسی» خواندند!
نزدیک یه ۳۵ سال پس از آن ماجرا، موج برچسبزنی و اتهام «ایرانستیزی» به شاملو همچنان ادامه دارد. پس شاید بد نباشد اگر مروری کنیم که ببینیم اصلا ریشهی جنجال از کجا آغاز شد و دلایل و حواشی آن چه بود؟
متن کامل این یادداشت را از اینجا بخوانید یا از گزینه instant view استفاده کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
27 August 2025 15:40
پادشاهی بهرام گور و نقدی بر اقتصاد سیاسی دولت رانتیر
#A 467
✍️ آرمان امیری @ - پرسش پایهای این نوشتار چنین است: «ایرانیان، در طول تاریخ چه الگوی اقتصادی را برای حکومت مطلوب میدانستهاند؟»
چنین پرسشی هم سهل است و هم ممتنع. سهل است، چون بدیهی است هر حکومتی که بر سر کار آمده و دیوانسالاری گستردهای تشکیل داده، برای آنچه به خودش مدیریت صحیح امور قلمداد میکرده، شاخصها و الگوهایی هم در نظر داشته است.
اما در عین حال، پرسشی بسیار دشوار و ممتنع است، چرا که ما برای اندیشیدن به الگوهای اقتصادی، مصلوب نظریههای مدرن غربی هستیم که طبیعتا ایرانیان کهن هیچ شناختی از آنها نداشتهاند.
همین محدودیت دوم، سبب شده تا بخش بزرگی از مطالعاتی که بر جامعهشناسی اقتصادی تاریخ ایران تمرکز دارند، از به کارگیری چند مدل شناخته شدهی اغلب مارکسیستی تجاوز نکنند. مدلهایی چون فئودالیسم یا شیوهی تولید آسیایی و استبداد شرقی، که همگی در نهایت با معیار قراردادن ابزار و روابط تولید تلاش کردهاند اقتصاد سیاسی ایران را تحلیل کنند. فارغ از اینکه چه نقدهایی به این نظریهها میتوان وارد کرد، پیشاپیش میدانیم که هیچ یک از آنها پاسخی به پرسش نخست ما به شمار نمیآیند، چون هرقدر هم بخواهند از دریچهی نگاه امروزین، وضعیت اقتصاد تاریخی ایران را به درستی توصیف کنند، اما بدون شک به ذهنیت ایرانیان کهن راهی ندارند و برای ما مشخص نمیکنند که خود ایرانیان و دستگاه دیوانیشان چطور فکر میکردهاند.
اما چرا پرسش ابتدایی از نگاه من اینقدر ضروری است؟ به اختصار میتوانم بگویم تا زمانی که ما نتوانیم مبنای نگرش ایرانیان کهن به مبانی دولتمداری را فهم کنیم، اساسا امکانی برای نقد آن نخواهیم داشت. ما میتوانیم فراز و فرودهای تاریخی را تشخیص دهیم و همچنان از نظریههای جدید برای توضیح دلایل این فراز و فرودها استفاده کنیم، اما چنین شیوهای دو ایراد بزرگ به همراه خواهد داشت:
نخست اینکه این شیوهی نادیده گرفتن نگرش تاریخی و سنجش تمامی جزئیات گذشته از پس عینک نظریههای مدرن، به صورت مداوم ما را در دام تحمیل «نظریه به واقعیت تاریخی» میاندازد. وضعیتی که اغلب تاریخنگاریهای مارکسیستی دچار شدهاند و جدال بر سر آنکه وضعیت تاریخی ایران را فئودالی بخوانند یا تولید آسیایی، بیش از آنکه از واقعیت تاریخی ما پیروی کند، از وزنکشی سیاسی و جدلهای حزبی معاصر پیروی میکند.
دوم و ای بسا بسیار مهمتر اینکه با چنین شیوهای ما قادر به فهم تحول اندیشهی ایرانیان نخواهیم بود. اینکه خودشان در مواجههی با نتایج ایدههایشان چه فهمی از شکست یا پیروزی به دست آوردهاند و در نتیجه چطور به بحرانها و شکستهایشان اندیشیدهاند. نتیجهی بلافصل این رویکرد آن است که ما کل یک تاریخ چند هزار ساله را به سادگی در تعابیری همچون «امتناع اندیشه» خلاصه میکنیم، چرا که خود قادر نبودهایم سیر تحول اندیشه را در آن را کشف کرده و در موردش نظریهپردازی کنیم و به تعبیری گناه «نیندیشنگی» امروزین خود را به گردن تاریخ کشور انداختهایم.
به هر حال، مقالهی پیوست، تلاشی است برای یک خوانش از شاخصهای سنجش مدیریت اقتصادی، از دریچهی نقد و نگرش فردوسی به پادشاهی بهرام گور. این مقاله مدعی نیست که توانسته به تنهایی مدلی اقتصادی را کشف کند، اما دستکم تلاش کرده تا از خلال نقدهای فردوسی به تصمیمات اقتصادی بهرام، برخی از «چه نباید کرد»های حاکم بر ذهن طبقهی اندیشمندان ایرانی را مدونسازی کند. بخشی که در نهایت، به طرز جالبی با یک تجربهی اقتصادی دیگر که در عصر معاصر با آن مواجه بودهایم شباهت پیدا کرده است. یعنی تجربهی «نظامهای رانتیر» و نظریهای که اتفاقا یک ایرانی دیگر از دل تجربیات عینی خودش اقتباس کرد و با اقبال گستردهای هم در مجامع علمی جهان مواجه شد.
این مقاله، در نهایت میتواند چشمانداز جدیدی را پیشنهاد بدهد به تحلیل فراز و فرودهای ناگهانی در تاریخ ایران کهن و یا میانه، تا بهتر بتوانیم درک کنیم چرا در پس دورههایی به ظاهر دستگاه دولتی ایران به اوج قدرت و اقتدار میرسید، شاهد سقوطهای وحشتناک و چشمگیری هستیم از جنس سقوط صفویان در برخورد با حملهی افاغنه، یا سقوط دولت افشار پس از پیروزیهای خیره کنندهی نادری، یا حتی متلاشی شدن دولتهای قدرتمند و ثروتمندی همچون غزنویان و سلجویان و خوارزمشاهیان. آیا میان این سقوطهای تاریخی، به فرجامی که دولت پهلوی در پس کسب درآمدهای خیرهکنندهی نفتی به دست آورد رابطهای برقرار است؟
✍️ متن کامل این مقاله را در قالب یک فایل پیدیاف از اینجا دریافت کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
27 August 2025 15:39
#A 467
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
20 August 2025 14:27
داستاننویسی ایرانی و کودتای ۲۸ مرداد
نیم قرن مقاومت در آخرین سنگر
#A 345
آرمان امیری @ : سناریوی داستان انگلیسی/آمریکایی بود اما اجرایی تماما ایرانی داشت. نتیجه این محصول مشترک، داغِ کودتایی بود که بر پیکر نحیف جریان دموکراسیخواهی ایران زده شد. هرچند کودتای ۲۸مرداد نه نخستین کودتای معاصر ایران بود و نه آخرین آن، اما چرا در زمانهای که بسیاری از مردم حتی نام کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ را هم نشنیدهاند، ۲۸مرداد هنوز اینقدر خبرساز و حسیاسیتبرانگیز است؟ به باورم، بخشی از ریشه این مساله را میتوان در جریانشناسی نیروهای درگیر در کودتای ۳۲ جستجو کرد.
در یک خوانش نسبتا ساده، نیروهای اجتماعی دهه ۳۰ را میتوان به سه جریان اصلی تقسیم کرد. نخست، جریان دربار که از پشتیبانی ارتش و مجموعهای از زمینداران سنتی بهرهمند بود. این نیروها بزرگترین زخمخوردگان انقلاب مشروطه بودند. گرایشهای دموکراتیک مشروطه قدرت شاه و دربار را محدود کرده بود. رویکرد مدنی تجددگرایان، با خوی اقتدارگرای نظامیان سر ستیز داشت و میخواست آنها را بار دیگر به پادگانهایشان بازگرداند. در نهایت، اندیشه برابریطلبی برآمده از انقلاب، خوانین و زمینداران سنتی را در سطحی برابر با شهروندان و حتی زارعینی مینشاند که برای قرنها در جایگاه «رعایا»ی خود دیده بودند. بازگشت یک پادشاهی مستبد، متکی بر اقتدار ارتش و نظام طبقاتی خوانسالار، رویای مشترک نیروهای حاضر در این جریان بود.
محوریت جریان دوم با طبقه متوسط سنتی بود. اتحاد دیرین و آشنای روحانیت با خردهبازاریان، که البته تا حدودی از حمایت اقشار روستایی، خردهدهقانی و حاشیهنشین شهری نیز برخوردار بودند. اینان که زمانی در تقابل با خوی تجاوزگر پادشاهان قاجار از انقلاب مشروطه حمایت کرده بودند، به مرور تهدید جدیدی از جانب رویکرد تجددگرایان احساس کردند. اگر پادشاهان مطلقه قاجار گاه و بیگاه از سر زیادهخواهی و هوسرانی به حریم بازار و روحانیت تجاوز میکردند، حالا توسعه صنعتی و تجدد فرهنگی، همراه با گرایشات مدنی شهرنشینی و عرفیسازی حاصل از فعالیتهای آزاد سیاسی، به کلی بنیانهای سنتگرا و محافظهکارانه این جریان دوم را در معرض نابودی قرار داده بود. آنقدر که شاید حسرت بازگشت به همان دوران پیش از انقلاب مشروطه و چالشهای گاه و بیگاه با پادشاه را میخوردند.
در نهایت، گروه سوم را میتوان طبقه متوسط جدید قلمداد کرد. گروهی که در آستانه مشروطه صرفا در سطح نخبگان تحصیل کرده و منورالفکرهای فرنگ رفته محدود بودند، اما به مدد دو دهه توسعه آمرانه پهلوی، حالا خود را در سطح کارگران صنعتی و طبقات بوروکراتیک و دانشگاهیان جدید گسترش داده بودند. به جرات میتوان گفت که تمامی نخبگان فرهنگی و دانشگاهی کشور، نویسندگان، شعرا، هنرمندان و اصحاب اندیشه جزو این گروه سوم بودند و همین مساله باعث شد که اثرات سیاسی و فرهنگی کودتا هرگز از دستور کار جامعه روشنفکری ایرانی خارج نشود.
جنبش ملی دهه ۳۰، با محوریت و البته رهبری همین جریان سوم به راه افتاد و تا مدتی نیز از حمایت جریان دوم بهرهمند شد، اما در نهایت، سنتگرایان جریان دوم ترجیح دادند برای حذف رقبای تجددگرای خود، با دشمن قدیمی سازش و دست دوستی به سوی دربار و ارتش دراز کنند. بدین ترتیب، در ظهر گرم تابستان کودتا، الواط و لمپنها تحریک شده از جانب بازار و برخی روحانیان، سوار بر تانکهای ارتشی در خیابان به راه افتادند. آن روز، در مقابل چماقهای آخته و تانکهای به خیابان آمده، طبقه متوسط جدید ابزاری برای دفاع از خود نداشت. کودتا که پیروز شد و رهبر ملی که به حصر رفت اما، زمین بازی تغییر کرد. حالا، قلمهای پنهان شده میتوانست سلاح جدیدی باشد برای یک جدال بلند مدت. بدین ترتیب، شکستخوردگان کودتای ۲۸ مرداد، که از قضا، خاستگاه اصلی جامعه فرهنگی و هنری کشور را تشکیل میدادند، از تنها سنگر باقی مانده برای خود استفاده کردند تا برای دهههای بعدی، نبرد با دو جریان استبداد و ارتجاع را ادامه بدهند. مبارزهای که به باور من، تا کنون در چهار مرحله مختلف شکل و شمایل متفاوتی از خود به جای گذاشته است.
ادامه این یادداشت، تقسیمبندی چهار دوره زمانی برای شیوههای متفاوت بازتاب کودتای ۲۸ مرداد، در جریانهای ادبی و داستانی کشور است. برای مطالعه آن «اینجا» کلیک کرده و یا از گزینه instant view استفاده کنید. همچنین متن کامل این مقاله را میتوانید در قالب یک فایل پی.دی.اف از اینجا دریافت کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
17 August 2025 21:24
نگاهی به دههی هفتاد ایرانی، از دریچهی رمان
#A 466
✍️ آرمان امیری @ - چند سالی میشود که شاهد اقبالی گسترده به بازخوانی تاریخ معاصر کشور هستیم. چه از جانب نویسندگان و چه از جانب مخاطبان، بازگشت به دورههای تاریخی، به ویژه وضعیت ایران پیش از انقلاب ۵۷ بسیار رایج و جذاب شده است. به گمان من، با شکست مطلق ابرگفتمان «جمهوری اسلامی»، این شوق به بازخوانی تاریخ پدیدهای قابل پیشبینی بود. جامعهی ایرانی به درستی تشخیص داده است که یک دورهی بزرگ به پایان رسیده است و حالا برای تدبیر یک آیندهی بهتر، نیازمند تدارک یک گفتمان جایگزین است.
بخش بزرگی از بازخوانی تاریخ معاصر، محصول تغییر در ارزشهای امروز ماست. ارزشهایی که شاید تنها در کوران تجربهی عملی شکست خوردند و دگرگون شدند. حالا جامعهای که در عمل به ارزشهای متفاوتی رسیده، با این شاخص، یا به تعبیری: با این عینک جدید به سراغ تاریخ خودش میرود تا دوباره در پیشزمینههای ذهنی خودش بازنگری کند.
با این حال، هرچه این بازنگری را طبیعی و حتی ضروری قلمداد کنیم، جای این پرسش باقی میماند که چرا تنها شامل دورههای پیش از انقلاب میشود؟ در واقع به نظر میرسد در این رویکرد جدید، تمامی دهههای پس از انقلاب، در یک دستهی مشخص و یکسان بستهبندی و انکار میشوند تا جامعهی ایرانی تمامی نیازهای خودش را تنها در بازخوانی وقایع پیش از انقلاب جستجو کند.
هرقدر هم که با روایت «شکست گفتمان جمهوری اسلامی» موافق باشیم و هرقدر هم که از تمامی اجزای این گفتمان نفرت داشته باشیم، اما نمیتوانیم انکار کنیم که جامعهی ایرانی امروز، بسیار بیش از آنکه شبیه و یا حتی در پیوند با ایران دهههای ۳۰ و ۴۰ و ۵۰ خورشیدی باشد، بیشتر تداومی از ایران دهههای ۷۰ و ۸۰ است. پس حتی اگر قرار باشد با نگاهی انتقادی به سراغ تجربههای شکستخوردهی خود برویم، ای بسا همچنان تجربهی نزدیکتر دهههای هفتاد و هشتاد درسهای بیشتری برای ما به همراه داشته باشند.
پروژهی بازخوانی ذهنیت طبقهی متوسط شهری، از خلال رمانهای فارسی را من با هدفی مشابه آغاز کردم. پروژهای که در مرحلهی نخست، بر روی رمانهای دههی هفتاد متمرکز شد و امیدوارم در آینده بتواند نسخهی دهههای هشتاد و نود خود را هم تکمیل کند. پیشتر و در جریان یک گفتگوی تصویری با رسانهی پارسی، شرحی کلی از نتایج این پروژه در مواجه با رمانهای دههی هفتاد را ارائه کردم. (میتوانید از اینجا ببینید)
حال، برای نخستین بار، یک مقاله از آن مجموعه در مجلهی جامعهشناسی ایران منتشر شده است. از میان ۷ رمان شاخص دههی هفتاد که در پروژهی اصلی مورد توجه قرار گرفتند، این مقاله به صورت ویژه بر روی رمان نیمهی غایب، نوشتهی حسین سناپور تمرکز دارد. چکیدهی یافتههای مقاله را در زیر عینا میآورم، اگر مایل به مطالعهی آن بودید میتوانید نسخهی کاملش را در قالب یک فایل PDF از سایت مجله (اینجا) دریافت کنید.
چکیده:
دههی هفتاد خورشیدی در ایران، دورهای از تحولات اجتماعی و سیاسی بود که پس از انقلاب و جنگ، با گذار به اصلاحات همراه شد. این پژوهش با بهرهگیری از نظریهی ساختارگرایی تکوینی لوسین گلدمن به بررسی رمان «نیمه غایب» میپردازد تا نشان دهد چگونه ساختارهای اقتدارستیز این رمان، رابطهای دیالکتیک با جهانبینی طبقهی متوسط شهری دارد. یافتههای پژوهش نشان میدهند که «حسین سناپور» در رمان «نیمه غایب» از طریق تغییر نظرگاهها و روایتهای غیرخطی، نهتنها اقتدارگرایی آشنای راوی در رمانهای پیش از انقلاب را درهم میشکند، بلکه با برجستهسازی شخصیتهای زنی چون سیندخت و فرح، گرایش به فردیت و برابری جنسیتی را پررنگ میکند. این رمان، بهویژه در نقد اقتدار خانوادگی و اجتماعی، بهطور غیرمستقیم خشونتهای ریشهدار در سنت فرهنگی را نیز زیر سؤال میبرد تا در نهایت نهتنها تحولات اجتماعی دههی هفتاد را نمایندگی کند، بلکه بذر مفاهیمی را بکارد که در دهههای بعدی، بهویژه در حوزهی مطالبات زنان و دموکراسی، شکوفا شدند.
👈 لینک مستقیم برای دانلود مقاله
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
15 August 2025 23:08
یادداشت وارده: «دیوانی» برای تکرار استبداد؟
نقدی بر ساختار قضایی «دفترچه اضطراری»
#V 138
نه زور دارد نه اراده، فقط قضاوت دارد.
همیلتون(فدرالیست شماره ۷۸)
نویسنده میهمان - مجتبی رحیمی (@) پروژه شکوفایی ایران تلاش کرده است تصویری منسجم و سنجیده از ساختارهای حکمرانی در دوره انتقالی ترسیم کند. یکی از ارکان بنیادین این پروژه، طراحی نهادی جایگزین برای قوه قضاییه فعلی است که در این سند با نام «دیوان گذار» معرفی میشود. این نهاد مسئول رسیدگی به عدالت، بازسازی اعتماد عمومی و تدارک نهادهای مستقل حقوقی برای آینده است. اما آیا این ساختار قابل دفاع است؟
بزرگترین نقطه ضعف
ساختار قضایی در هر کشوری می تواند همزمان مهمترین ستون استبداد یا دموکراسی باشد. این نهاد در طول حیات خود در ایران، اغلب از اجزای اِعمال قدرت مطلقه بوده است. شاید چندان دور از حقیقت نباشد اگر بگوییم درک و اصلاح چنین ساختاری، دشوارترین و در عین حال مهمترین گام برای ایجاد یک نظام سیاسی کارآمد است. این موضوع ظاهراً در چارچوب فکری نویسندگان متن پیشنهادی دفترچه اضطرار جایگاه پررنگی نیافته است.
اولین و شاید جدیترین نقد به دیوان گذار، تمرکز قدرت در دست رئیس آن است. در طراحی پیشنهادی، ریاست دیوان وظیفه عزل و نصب بسیاری از مقامات کلیدی دستگاه قضایی را بر عهده دارد. از جمله رئیس دادگاه عالی، دادستان کل، رئیس دیوان عدالت اداری و... این تمرکز، خطر نقض اصل تفکیک قوا و استقلال قوه قضاییه را ایجاد میکند، اصلی که جان لاک و مونتسکیو آن را سنگ بنای حکومت قانونمدار میدانستند.
از سوی دیگر، اگرچه سند از نهاد ۵ نفرهای برای نظارت بر انتصابات قضایی نام میبرد، اما سازوکار شفاف و مشخصی برای پاسخگو کردن قضات و دادستانها تعریف نمیکند. اینکه اعضای این نهاد چگونه انتخاب میشوند؟ چه مدتی در قدرت میمانند؟ و شهروندان چگونه میتوانند از تصمیمات آنها شکایت کنند؟ پرسشهایی بیپاسخاند. این خلأ شفافیت، با اصول پاسخگویی و شفافیت در یک دموکراسی لیبرال تضاد دارد.
همچنین مشخص نیست در دوره گذار چه نهادی مسئول تفسیر رسمی قوانین خواهد بود. این موضوع در بسیاری از کشورها، وظیفه دیوان عالی یا دادگاه قانون اساسی است. غیبت این مسئله، خطر دوگانگی حقوقی و تفسیرهای سلیقهای را در دورهای که کشور به نظم نیاز دارد، تشدید میکند. هرچند در پاسخ به این انتقاد می توان گفت که مرجع عالی برای تفسیر قانون باید پس از تصویب قانون اساسی ایجاد شود، اما نویسندگان میتوانستند نهادی موقت را برای حل مساله پیشنهاد دهند.
عدالت یا ابزار سیاسی؟
ایده تأسیس نهاد «حقیقتیاب» برای مستندسازی جنایت، در نگاه اول اقدامی مترقی است، اما جزئیات مبهم در نحوه انتخاب اعضا، روند بررسیها و پیوند آن با قدرت اجرایی، این خطر را پدید میآورد که نهاد حقیقتیاب به ابزاری برای تسویهحساب سیاسی بدل شود. همچنین هرچند سند میکوشد استقلال مالی دیوان گذار را تضمین کند، اما تصویب بودجه آن همچنان به تأیید نهاد «خیزش ملی» وابسته است. این مسأله، استقلال واقعی دستگاه قضایی را با علامت سؤال روبهرو میکند؛ چراکه در نظامهای دموکراتیک، قوه قضاییه باید از فشار مالی قوه مقننه مصون باشد.
رویکرد امنیتی به اعتراضات
در بخش امنیتی سند، از یگانهای ویژه فراجا و نوپو بهعنوان نیروهایی برای «کنترل اعتراضات، اجرای عملیات ضد شورش، مقابله با اغتشاش و حفاظت از اماکن حساس» نام برده شده است. این نیروها به تجهیزات ضد شورش، گاز اشکآور، نفربر و حتی تکتیرانداز مجهز خواهند بود. در بخش عملیات امنیتی آمده که در نقاط ورودی و خروجی شهرها یا مناطق حساس، لایههای امنیتی ایجاد میشود که شامل «جلوگیری و مدیریت تجمعات عمومی» است.
بهطور خلاصه، سند هم بر آزادی تبلیغ سیاسی و رعایت استانداردهای بینالمللی در مشارکت سیاسی تأکید دارد و هم در بخش امنیتی، سازوکارهای کنترل و حتی محدود کردن اعتراضات خیابانی و تجمعات را پیشبینی کرده است.
نقاط روشن؛ گامی به جلو
در کنار این نقدها، باید به نکات مثبتی نیز اشاره کرد. حذف زبان ایدئولوژیک از نامگذاریها (مثلاً استفاده از «دیوان» بهجای «قوه قضاییه») و تلاش برای گسست از ساختار فقهی، نشاندهنده ارادهای جدی برای مدرنسازی ساختار حقوقی کشور است.
ساختار پیشنهادی قوه قضاییه در پروژه «شکوفایی ایران»، گامی رو به جلو در گسست از اقتدارگرایی دینی است، اما برای برآورده کردن آرمانهای یک نظم دموکراتیک، به اصلاحات مهمی نیاز دارد. تمرکززدایی از قدرت قضایی، شفافیت در انتصابات، پیشبینی مرجع تفسیر قوانین و تضمین حق اعتراض شهروندان، از جمله تغییراتی است که میتواند این ساختار را به ارزشهای لیبرالدموکراسی نزدیکتر کند. هرچه باشد باید به یاد داشته باشیم که گذار بدون عدالت، صرفاً انتقال بحران است، نه قدرت.
کانال «مجمع دیوانگان»
@
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
13 August 2025 19:26
✍️ ۱۲مهرداد ماه امسال، خبر درگذشت دکتر کریم سلیمانی دهکردی در هیاهوی اخبار سیاسی گم شد. دکتر سلیمانی، استاد تاریخ دانشگاه شهید بهشتی بودند. به این مناسبت، بد ندیدیم از میان سخنان ایشان، فایل صوتی پیوست را در این کانال بازنشر کنیم. در این فایل یک ساعته، دکتر سلیمانی به گوشهای از ادعاهای دکتر موسیغنینژاد در مورد تاریخ معاصر پاسخ میگویند که البته تنها مشتی نمونهی خروار است. (به ویژه شائبههایی همچون مشارکت در ترور رزمآرا یا ستیز با مجلس)
هدف از این بازنشر میتوانست پاسخ به برخی ابهامات پر تکراری باشد که به شیوهای مشابه «پروپاگاندا» در این سالها تولید و منتشر شدهاند. اما نیک میدانیم که «پروپاگاندا» پاسخ علمی و مواجههی منطقی ندارد. (اتفاقا در همین فایل هم دکتر سلیمانی توضیحاتی مشابه را مطرح میکنند)
پس آنچه باقی میماند، یک ادای دین است به این استاد تاریخ، و دیگری این یادآوری که در فضای آشوبزدهی سیاسی، نجواهای متین و نجیبانهای هم بودند که با فاصلهگرفتن از لحن و ادبیات لمپنیسم رسانهای، سنگر دقت پژوهش علمی و تاریخی را حفظ کردند.
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
09 August 2025 21:44
📍 یادداشت وارده: تکرار یک اشتباه تاریخی
نقدی بر رفراندوم «دفترچه اضطراری»
#V 137
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
19 July 2025 15:35
✍️ آرمان امیری @ - در ادامهی طرح بحث حقوقی و تاریخی «مبنای حق حاکمیت ملی»، پرسش و پاسخی نیز با شنوندگان بحث انجام شد که تا حدودی میتواند به تکمیل آن کمک کند. از آنجا که این پرسشها پیوند بیشتری با مسائل روز پیدا کردند، گمان میکنم بتواند به یک بحث نظری و تاریخی ابعاد دقیقتر و ملموستری بدهد که نسبت آن را با تحولات و نیازهای امروز مشخص میکند.
این سه فایل، در واقع تکملهی همان بحث در خلال بخش پرسش و پاسخ هستند که پیشنهاد میکنم اگر قصد و فرصتی برای شنیدنشان دارید به ترتیب شمارهگذاری فایلها دقت کنید.
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
15 July 2025 20:14
این «بررسی سایکولوژیک» را از دست ندهید
#A 464
✍️ آرمان امیری @ - یکی از کانالهای دوستان اصلاحطلب به تازگی و تا جایی که میدانم برای دومین بار، واکنشی به یادداشتهای این کانال نشان داده است. (از اینجا بخوانید) اینکه نمیتوانم اطمینان داشته باشم تعداد واکنشهای این دوستان چند تا بوده، به این دلیل است که عزیزان «شورای سردبیری» رسانه اصلاحطلب، هنوز فهمی از ضرورت ارجاع به موضوع نقد خود ندارند. دفعهی پیش هم که از فرط خشم و عصبانیت متنی نوشته بودند که حتی ساختار جملاتش قابل فهم نبود و جای نهاد و گزاره و فعلش را نمیشد تشخیص داد، (اینجا در موردش بخوانید) خدمتشان عرض کردم که روال کاملا مورد پذیرشی در فضای رسانهای به ویژه شبکههای اجتماعی وجود دارد که اگر شخصی یا یادداشتی را نقد میکنید، هم به خودش خبر بدهید، و هم لینک مطلب اصلی را متتشر کنید تا مخاطب بتواند برود اصل یادداشت را هم بخواند و قضاوت کند.
اما به نظر میرسد اصحاب قلم اصلاحات، به رانت تکگویی بدجوری معتاد شدهاند و پس از آنکه در فضای رسمی به ضرب و زور چماق امنیتی حکومت تمام رقبا را حذف کردند تا در رقابتی تنگاتنگ و نفسگیر با کیهان شریعتمداری موفق شوند مدال افتخار «جریان عقلانی» را به گردن بیاویزند، در فضای مجازی هم ترجیح میدهند به قاعدهی «خود گویی و خود خندی و خود مرد هنرمندی» وفادار بمانند.
خلاصه اینکه شما حتما تشریف ببرید و با دقت بیانات و فرمایشات عزیزان اصلاحطلب را بخوانید. گویا یک «بررسی سایکولوژیک» انجام دادهاند بر رویکرد امثال بنده. البته من عزیزان شورای سردبیری را نمیشناسم (چرا که در قرن ۲۱ به سبک زورو و دوستان با نقاب و بدون اسم مطلب مینویسند)، اما هرکه هستند کاشفان شاخهی بومیسازیشدهای از دانش «سایکولوژی» هستند که پس از افزودن اندکی ادویهی عرفانی/صوفیانه به شکل گلایه از «ستم رندان»، در نهایت به همان خانه و خاستگاه اصلی مغز شیعی باز میگردد: «این دستاورد شیطان را باید از وجود خود دور کنیم»!
(یک جورهایی آدم سیر افول انرژی و پریدن اثرات دوپینگ را در طول متن حس میکند. بعد از اینکه مطلب را با چند اصطلاح مدرن و معادل انگلیسیاش آغاز کردهاند، کمکم اثرات جنس خوب پریده و به هن هن افتادهاند و از میانهی کار تفألی به دیوان خواجه زدهاند و دم آخری که دیگر یله افتادهاند روی مخده، با پلکهای سنگین و پیش از غلبهی چرت قیلوله برگشتهاند به اصل خویش و لعن شیطان رجیم!)
به هر حال، آنچه که من از خلال سطور متن متوجه شدم، گویا نتیجهی مشترک تحلیل سایکولوژیک/عرفانی/شیعی بزرگواران از یادداشت قبلی بنده این است که نظرات اینجانب
«در شمار مطالبی است متعلق به یک خط تنزهطلب که در راستای «دیگه تمامه ماجرا» و «نه اینوری، نه اونوری» سودای سوارشدن بر موج تغییر در آیندۀ نزدیک در ایران را دارد».
بنده صادقانه اعتراف میکنم که به شعار شگفتانگیز و پیشتاز «
دیگه تمومه ماجرا» باوری عمیق دارم. اما دلیل استفاده از برچسب «تنزهطلب»ی را متوجه نشدم. چرا این عزیزان گمان میکنند که باور به اصلاحناپذیری این رژیم که هیچ، باور به اصلاحناپذیری جناح اصلاحطلبش معادل تنزهطلبی است؟ آنچه میتوانیم بر سرش توافق کنیم این است که «تنزهطلبی رویکرد کسانی است که نگرانند یک وقت دامنشان آلوده و دستانشان بویناک نشود». اما عقل سلیم لزوما از این گزاره نتیجه نمیگیرد که هرکسی که بوی گند کارنامهاش بلند شد باید به خودش افتخار کند که تنزهطلب نبوده؛ شاید با سر رفته باشد توی گه!
پینوشت:اگر علاقه دارید بدانید ماجرا از کجا آغاز شده، بد نیست این یادداشت «
آی دزد آی دزد» را هم بخوانید. در پایان متن دو پرسش از این بزرگواران صندوقی پرسیده شده که با عقل سلیم دو خط جواب شفاف میطلبد. اما دوستان ترجیح دادند به جای پاسخ به نقدها، یک نمونهی جدید و مصداقی دیگر برای همان فرار به جلو و فریادهای «آی دزد آی دزد»ی تولید کنند که کل مبنای یادداشت قبلی بود.
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
11 July 2025 12:29
📝📝📝خشمگین از حکومت، ترسان از مردم!
✍🏻آرمان امیری
✅حدودا سه سال پیش، پس از بازداشت مجدد آقای تاجزاده، سه بیانیهی پیاپی منتشر شدند که در ظاهر قصد اعتراض به بازداشت ایشان را داشتند، اما به گمان من، هدف و کارکرد اصلیشان، نابودی مسیری بود که تاجزاده مدتها برای گشودن آن زمان و انرژی صرف کرده و هزینههای سنگین را به جان خریده بود. آن زمان، من یادداشتی نوشتم با این عنوان که «چرا پروژهی تاجزاده شکست خورد؟» برای اشارهی خلاصه به آن یادداشت، نگاه دوبارهای میاندازم به سه بیانیهی مورد نظر:
✅ابتدا بیانیهی «جبههی اصلاحات» بود که نویسندگانش تاجزاده را «یک اصلاحطلب برجسته و صاحب نظر و دارای مرزبندیهای روشن با بانیان و حافظان وضع موجود از یکسو و براندازان و ویرانیطلبان از سوی دیگر است» معرفی میکند. به برچسب «ویرانیطلب» و قرارگیری آن در کنار عنوان «براندازها» دقت کنید.
✅بیانیهی دیگر متعلق به حزب اتحاد ملت بود که در بخشی از آن آمده است: «در آرایش سیاسی امروز جامعه ما که در یک طرف حاکمان و حافظان وضع موجود قرار دارند و در طرف دیگر براندازان با وجه سلبی مشترک و وجه ایجابی بسیار پراکنده و متشتت، در هر دو سو افق تیره و تار مینماید». در این مورد هم، دوگانهی «حاکمیت» و «براندازان» دو سوی «افقهای تیره» تصویر شدهاند.
متن کامل در فایل پیوست
#دهسالگی_بازداشت_تاجزاده
#جرم_نقد_رهبر
@
Читать полностью…
مجمع دیوانگان
09 July 2025 20:32
چه کسانی به فضای خفقان رسانهای دامن میزنند؟
#A 463
✍️ آرمان امیری @ - آقای عبدی در سرمقالهی هممیهن، ضمن استقبال از گفتگوی جناب پزشکیان با شبکهی آمریکایی، به دو نکتهی مهم اشاره کردهاند. نخست اینکه این گفتگو میتوانست بسیار زودتر انجام شود. احتمالا اشارهشان به این است که اگر دولت با آن همه وعده که در باب تنشزدایی داده بود، از ابتدای روی کار آمدن ارادهای واقعی برای مذاکره با آمریکا داشت کار اصلا به اینجا کشیده نمیشد. نکته دوم اما، اشارهای است که جای حرف و حدیث بسیار دارد. آقای عبدی نوشتهاند:
محدودیتها برای صاحبنظران و فعالان سیاسی جهت حضور در رسانههای خارجی همچنان پابرجاست و این یک سیاست غیرقانونی و نادرست است.
تمام شگفتی اینجاست که در هنگام تحلیل، دستکم بخشی از اصلاحطلبان مشکلات را به درستی شناسایی و معرفی میکنند؛ اما موقع عمل همهچیز وارونه میشود! در همین زمان که آقای عبدی چنین سرمقالهای برای روزنامه هممیهن نوشته، چندین کمپین با محوریت و پشتیپانی لجستیک اصلاحطلبان به راه افتاده برای بایکوت و تحریم برخی شبکههای ماهوارهای، به ویژه ایران اینترنشنال. فقط در یک نمونه،
بیانیهای با امضای ۴۵۰ فعال سیاسی و رسانهای منتشر شده که اکثر قریب به اتفاقشان فعالین اصلاحطلب هستند و از تمامی صاحبنظران میخواهند که با اینترنشنال مصاحبه نکنند.
این بیانیه تنها یکی از اشکال ارعاب و تهدید مخالفان است که با برچسبهایی نظیر «خیانت» و «وطنفروشی» نه تنها آنان را از اظهار نظر باز میدارند، بلکه پیشاپیش مقدمات برخوردهای امنیتی را در موردشان فراهم میکنند. درست همان کاری که با روحالله زم کردند و کمپین راه انداختند که «او اصلا خبرنگار نبوده و کارش کار خبری نبوده» تا امکان آن مجازات اعدام را برایش تسهیل کنند. به تازگی هم یکی از چهرههای «جوان»(!) این جریان در گفتگو با شبکهی بیبیسی فارسی (که بنابر اشارهی آقای عبدی، میدانیم این گفتگوها بدون مجوز مقامات امنیتی میسر نمیشوند) با استدلالهایی شگفتانگیز تلاش کرد از «اعدام بدون محاکمه»ی متهمان امنیتی قباهتزدایی کند!
البته در میان اصلاحطلبانی که دیگر هیچ پیوند و ارتباطی با دولت ندارند، همچنان چهرههایی پیدا میشوند که منتقد این کمپینهای ارعاب و سانسور باشند. در میان فهرست امضاکنندگان همین بیانیهی ۴۵۰ امضایی اخیر نام دو چهرهی شاخص به چشم میخورد که جای شگفتی داشت: عیسی سحرخیز (کسی که خودش سابقهی مدیریت مطبوعاتی وزارت فرهنگ را دارد) و عبدالله ناصری (با سابقهی مدیریت خبرگزاری ایرنا). خوشبختانه، هر دوی این چهرهها بلافاصله یادداشتهایی نوشتند و امضای این بیانیه را تکذیب کردند.
آقای ناصری در بخشی از یادداشت خود
آورده است:به رغم اختلافات قابل توجه با بعضی از برنامههای غیرحرفهای و جهت ساز و القاکننده مثل “حرف آخر”، چون تمام رسانههای فارسیزبان خارج از کشور(جز اسرائیل) برای پاسخ به دروغهای صدا و سیمای حکومت و سانسورهای آن تلاش میکنند ، وجود و فعالیت رسانهای آنها را در مجموع مفید میدانم.
آقای سحرخیز هم در متنی مشابه
نوشتهاند: اشکال اصلی کار امضاکنندگان این بیانیه این است که در جایگاهی چون "ولی مطلقه فقیه" نشستهاند و برای دیگران، حتی آنان که دارای پیشینهی سیاسی بیشتر و به اصطلاح "السابقون" هستند نسخه میپیچنند و امریه صادر میکنند، گویا که آنان خود عقل و شعور لازم را ندارند و قادر نیستند راه را از چاه تشخیص دهند.
و از این بخش مهمتر، آقای سحرخیز به نکتهای بسیار بنیادینتر اشاره کرده است:
اما عزیزان قرار نیست که برای مبارزه با این واقعیت، "سرنا را از سر گشادش بنوازید" و با حکمی آمرانه "آزادی بیان" را مختل، "اطلاعرسانی همهجانبه" را محدود و مردم را از "شنیدن تمام دیدگاهها" محروم سازید.
این سخنان، در ظاهر امر با تعبیر آقای عبدی هم سازگار است، تفاوت اینجاست که آقایان سحرخیز و ناصری دیگر ارتباط یا نفوذی در دولت ندارند. در نتیجه از این چهرهها توقعی بیش از همین نقدها نمیرود. در مقابل، از امثال آقای عبدی توقع میرود که اولا مساله را در همان دولت پیگیری کنند تا دستکم از ریخت و پاش بودجههای دولت برای تشکیل کمپینهای ارعاب رسانهای جلوگیری کنند. اگر هم چنین نفوذی ندارند، دستکم انتقاد را از دایرهی نزدیکتر شروع کنند و به مانند دیگر آقایان، به جای گرفتن انگشت اتهام به سود نهادهای نامرئی، به دایرهی «خودیها» تلنگر بزنند که ابتداییترین شرط یک مدعی اصلاحات پایبندی به «آزادی بیان» است. شما که در تمامی شعارها و وعدههای حداقلی و تقلیلیافتهی انتخاباتی هم کاملا شکست خوردهاید، دستکم در پرهیز از یک روسیاهی ابدی، برای خفقان صداهای منتقد کاسهی داغتر از آش نشوید!
کانال «مجمع دیوانگان»
@
اینستاگرام «مجمع دیوانگان»
.
Читать полностью…
16817