3235
Abdulloh ibn Muborak dedi: - Hikmat, pand-nasihatni devorda topsang ham, o‘qi, ibrat ol... Admin bilan bog‘lanish uchun: @HikmatlarXazinasi_bot
Абдулкарим Баҳриддин (Карим Баҳриев)
Наҳот бағринг тилинган эмас,
Элнинг дарди билинган эмас,
Ҳақорат гар шул мамлакатда
Шеърларинг ман қилинган эмас.
Қора рўйхат боқсалар эди,
Қўлга кишан тақсалар эди.
Ҳеч бўлмаса ёзганларингни
Гулханларда ёқсалар эди.
Ким бойиди, ким амалда – шод.
Ким отилди, ким қамалди –дод.
Эл-улус сукутда, улкан сабрда,
Мардлар ё қафасда ва ё қабрда...
Уялармиз – биз тирик, озод.
***
УЯТ
Бу юртда чинорлар кўкка чўзилган,
Ҳаттоки юлинган ғўзалар тикка.
Узилган,
Ичимда недир узилган –
Барибир, кўз тикдим мен юксакликка.
Бу заҳил тупроққа бир чўп қадасанг,
Осмонга талпинар, тик ўсар яккаш.
Дарахтлар аскардай тик турган юртда
Инсонга уятдир эгилиб яшаш.
Далалар бепоён, саҳролар сўнгсиз,
Адоқсиз, хадсиздир бу ер, бу борлиқ.
Бу чексиз оламда, бу кенг дунёда
Уят - дили танглик, юраги торлик.
Чўққилар азалий, турар жойида,
Турар салобатли тоғлар минг йиллик.
Вазмин, оғир чўккан тоғлар пойида
Уят - ҳовлиқмалик, уят - енгиллик.
Уятдир эзилиб минг йилки шундоқ
Далада тупроқдай сарғайган, ҳайрон
Халқ кўзига боқиб ёлғон сўзламоқ...
Ҳеч ким билмаса ҳам, уятдир ёлғон.
Бир дон эксанг, униб ёзади япроқ,
Гулларнинг атридан булбуллар сайроқ.
Тош ҳам гуллаб ўзин англатган юртда
Уятдир зулм кўриб,
сассиз яшамоқ...
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
Ўзбекистонда ажрашиш жараёнидаги энг катта зиддият шундаки, қонун бир нарсани айтади, ҳаёт эса бошқача кечяпти. Расман оила сақланиши керак, амалда эса у аллақачон тугаган бўлади. Суд эса кўп ҳолларда реалликни эмас, қоғоздаги никоҳни сақлашга уринади.
Ҳолатни очиқ айтайлик: 2–3 йил эмас, баъзан 5–10 йилдан бери эр-хотин бўлиб яшамайдиган, ҳар ким ўз ҳаёти билан кетган, ҳатто бошқа муносабатлар ва фарзандлари бор одамлар судга келади. Бу ерда “оилани сақлаш” деган гапнинг ўзи мазмунсиз. Оила аллақачон тугаган. Лекин шунга қарамай, суд яраштириш муддати беради. Нима учун? Кимни ва нима учун яраштириш керак?
Янада оғири — бу жараён кўпинча формалликка айланган. Қоғозда “яраштириш чоралари кўрилди” деб ёзилади, лекин ҳеч ким ҳақиқатан бу оилани тиклаш мумкинлигига ишонмайди. Бу ерда реал мақсад оилани сақлаш эмас, балки статистика ва “расмий тартиб”ни бажариш бўлиб қолган. Натижада инсон тақдири қоғозбозликка қурбон бўляпти.
Энг баҳсли нуқталардан бири — эътиқод билан қонун ўртасидаги зиддият. Агар эр хотинига уч талоқ берган бўлса, ислом нуқтаи назаридан бу никоҳ тугаган ҳисобланади ва бирга яшаш мумкин эмас. Бу — оддий диний қоида эмас, инсоннинг эътиқоди. Лекин суд учун бу факт аҳамиятга эга эмас. У ҳали ҳам “сизлар эр-хотинсизлар” деб қарайди ва яраштиришга уринади. Бу эса амалда инсонни ўз эътиқодига зид ҳолатга тушириб қўяди.
Бу ерда масала фақат динда эмас. Ҳатто динни четга суриб қўйсак ҳам, мантиқан: агар икки томон ҳам ажрашишга қатъий қарор қилган бўлса, ишонч йўқолган бўлса, бирга яшаш истаги йўқ бўлса — бу муносабат тугаган. Уни суд қарори билан “қайтариб бўлмайди”. Мажбурлаб сақланган оила — оила эмас.
Ҳуқуқий давлатларда бу масала анча оддий ҳал қилинади. АҚШда “келишолмадик” деганнинг ўзи етарли. Германияда бир йил алоҳида яшаш — никоҳ тикланмаслигининг асоси сифатида қабул қилинади, уч йилдан кейин эса иккинчи томон қарши бўлса ҳам ажратилади. Францияда икки томон рози бўлса, ҳатто судсиз — нотариус орқали ажрашиш мумкин. Бу ерда давлат никоҳни сақлашга эмас, инсон қарорини ҳурмат қилишга урғу беради.
Бизда эса аксинча: никоҳни сақлашга уриниш кўп ҳолларда сунъий ва натижасиз. Натижада тизимнинг ўзига ишонч пасаяди. Одамлар “қонуний йўл билан ҳал бўлмайди” деган хулосага келади. Шу ерда хавфли тенденция бошланади: кимдир ишни тезлаштириш учун “йўл қидиради”, кимдир таниш-билиш орқали масалани ҳал қилишга уринади. Бу эса коррупциявий ҳолатларга шароит яратади.
Яна бир жиддий оқибат — фуқаролар расмий никоҳдан қочишни бошлайди. Чунки одам шундай хулосага келяпти: “кейин ажрашиш муаммо бўлади, яхшиси никоҳсиз яшайман”. Бу эса эртага янада катта ҳуқуқий муаммоларни келтириб чиқаради. Никоҳсиз яшаш кенгайган сари аёлнинг ҳуқуқий ҳимояси заифлашади, болаларнинг ҳуқуқий мақоми мураккаблашади, мулк ва мерос бўйича низолар кўпайади.
Энг оғир ҳолатлардан бири эса — ўта шахсий, интим муносабатларни маҳаллага олиб чиқиб, комиссия қилиб муҳокама қилиш амалиётидир. Бу на ҳуқуқий, на ахлоқий, на мантиқий жиҳатдан оқланади. Оилавий низо — бу икки инсоннинг шахсий ҳаёти. Уни жамоат муҳокамасига айлантириш инсон қадр-қимматига тажовуз ҳисобланади. Бу ерда “яраштириш” эмас, аксинча, таҳқир ва босим пайдо бўлади.
Энг тўғри ёндашув шундай бўлиши керак: давлат оилани мажбурлаб сақламаслиги керак, балки адолатли ва тезкор тарзда муносабатни расмий тартибга солиши керак. Агар оила фактик тугаган бўлса — буни тан олиш керак.
Акс ҳолда қонун ҳаётдан орқада қолади, ҳаёт эса ўз йўлини топади — лекин бу йўл кўпинча тартибсиз ва хавфли бўлади.
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
– Qanday qizga uylanay?
– Yuragingni joyidan koʻchira olgan qizga. Uylanish arafasida qiz qidirasan, bu tabiiy. Odamlardan maslahat soʻraysan, izlaysan, topilganini surishtirasan. Yaxshi qiz boʻlsa, deysan. Lekin yaxshi qiz boʻlgan taqdirda ham yuraging uni koʻrganda qimirlab ketsin. Sev. Koʻzinimi, qoshinimi, yuzinimi, kulishinimi, qay jihatini boʻlsa ham sev. Chunki har qancha yaxshi boʻlmasin, baribir inson zoti xatokordir. Ozmi, koʻpmi xato bor hammada. U xatolarni yashab koʻrgach anglaysan. Ana oʻsha yashash asnosida koʻzga koʻringan xatolarga koʻz yumish uchun ham sevish kerak. Aks holda, kichik xatolar, balki, ziynatlar ham katta xato boʻlib koʻrinaveradi…
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
Duolar o‘rnini xayollar egallagan kundan buyon zaradamiz...
Zamonaviy dunyoda eng ko‘p soxtalashtirilgan, ataylab buzib talqin qilinadigan tushunchalardan biri — “siyosiy Islom”dir. Uni Islomning bir “yo‘nalishi”, ekstremal varianti yoki tarixiy tasodif sifatida ko‘rsatishga urinadilar. Aslida esa Islomning siyosiy bo‘lishi — uning tabiiy holati, undan ajratib bo‘lmaydigan mohiyatidir.
Islom hokimiyat masalasini chetlab o‘tolmaydi, chunki hokimiyat — bu faqat institut emas, balki ma’nolarni belgilash huquqidir. Kim ma’noni belgilasa, u tarixni belgilaydi. Kim tarixni belgilasa, u insonni belgilaydi. Shu sababli kufr tizimi Islomni eng avvalo ma’nodan, keyin esa siyosatdan ajratishga intiladi.
Shayx Ali Tantoviyning "Ey o‘g‘lim" kitobidan.
Kim Islomni faqat masjid ichiga qamab qo‘ymoqchi bo‘lsa, u ongli yoki ongsiz ravishda kufr loyihasiga xizmat qilmoqda.
Shaharda baxtsiz odamlar uchun yashash qulay. Odam shaharda yuz yil yashashi mumkin, biroq uning allaqachon o‘lib, chirib ketganini hech kim bilmaydi.
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
Kamoli e'tirof dushman tomonidan keladi. Kamoli tanqid esa doʻstdan. Biz esa dushmanning tanqidi, doʻstning e'tirofiga aldanib yuribmiz.
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
Kasallikdan qo‘rqish kasallikka, kambag‘allikdan qo‘rqish kambag‘allikka, sexr va ko‘z tegishidan qo‘rqish dardga, bir musibatdan qo‘rqish undan ham kattaroq musibatga olib boradi. Ba’zan qalb kasalligi qo‘rquvdan kelib chiqadi.
"Ularga qo‘rquv yo‘q"
Kimdir boshqa birovning ishi va urinishlaridan zo‘r berib nuqson qidirayotgan ekan, demak, qalbini tezroq tozalashi kerak, yo‘qsa u o‘zining baxtsizligini anglamay o‘tib ketaveradi...
"Hayot topishmog‘i"
Insonning qadri ikki kichik goʻsht parchasiga bogʻliq: qalbi va tili.
"Haqiqiy mo‘min — bu faqatgina ibodat qiluvchi shaxs emas, balki zulmning global tizimiga (Tog‘utga) intellektual va ma’naviy qarshilik ko‘rsata oluvchi jangchidir. Bugun betaraflik — botilning tarafini olish bilan barobardir."
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
Musulmonning haqiqiy oppozitsiyasi shundan iborat bo‘lishi kerakki, uning jahon tartibotining adolatsizligiga qarshi turishi, shaytonning makrlariga va ta’rifiga ko‘ra uning xizmatkorlari bo‘lgan hukmdorlarga qarshi turishi — bu Allohga ibodatning eng asosiy qismidir. Bu bo‘lmasa, namoz ham, ro‘za ham kuchga ega bo‘lmaydi.
Dunyo tartibotiga qarshilik bor-yo‘qligi — namoz o‘qiydigan munofiqlarni haqiqiy yagona Allohga sig‘inuvchi mo‘minlardan ajratib turadigan narsa hisoblanadi.
"Musulmonlar tanazzuli..."
Tafakkur vaqti
Iroda Ahmed
-Агар шайтон сени бир хатога ундаса нима қиласан?
-У билан курашаман.
-Агар яна қайтсачи?
-У билан курашаман.
-Агар яна қайтсачи?
-У билан курашаман.
-Бу узоққа чўзилади. Тасаввур қил, қўйлар подаси ёнидан ўтиб қолдинг. Ана ўша вақтда қўйлар подасининг итлари сенга ташланди ва сени ўша жойдан ўтиб кетишингга қаршилик кўрсатди. Нима қилган бўлардинг?
-Бор кучим билан у итларга қарши курашган бўлардим.
-Бу узоқ давом этади. Ундан кўра поданинг эгасидан ёрдам сўра. У итларни сендан даф қилади.
Шайх Али Тантовийнинг "Эй ўғлим" китобидан.
Яна ўзбек тили ва ўзбеклигим ҳақида фикрларим:
Ўтган йили Москвадан китоб олиб кираётгандим, божхоначи "арабча китоб эмас-а", деб суриштириб қўйди. Февралда антитерроризм бўлими ходимлари билан суҳбатлашишга мушарраф бўлгандим, "сиз арабчадан инглизчага ҳам таржима қила олсангиз керак", деб қолди биттаси. Нимага унақа деб сўради, деб ўйласам, арабчани билармикин, деб суриштирмоқчи бўлди, чамаси... Шунинг учун айтаман, ўзбекча китоб ўқисам, ўзбек бўлиб қолишдан қўрқаман, деб. Ўзбекчада исломий китоб ўқисам ҳам мусулмон бўла олмайман, ўзбеклигимча қолиб кетаман, чунки чала бўлади ўша китоб, ёки ўзгартирилган. Битта ёзувчи айтади, диний қўмита "кофир" сўзини "душман" сўзига ўзгартиришни буюрибди асаридаги. Бу ҳудди АҚШда негрларни негр дейиш таъқиқлангани каби, одамларнинг онгини чеклашга киради.
Албатта, бу адабий услуб эди, ўзбекча китоб ўқийвераман, гап ўзбекча китоблар фильтр қилинишида, ўзбекча тавсирлар нашрдан нашрга камайиб, қисқариб боришида, ҳадис китоблари люстрация қилинишида, ва бу чекловларни англаш учун чет тилида, ҳеч бўлмаганда русча ёки инглизчада нималарнидир ўқиш кераклигида.
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
Ahmoq ayolga pardoz yordam bermaydi...
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
Allohning haqlaridan senga vojib bo‘lvan amallariga mahkam yopish va ularni ado etishga harakat qil. Bularning eng muhimi — yashirin shirkdan saqlanishdir.
Yashirin shirk shuki: inson ko‘rinib turgan sabablar (vositalar)ga suyanib, ularning mavjudligi bilan qalbi xotirjam bo‘lishi, ular yo‘q bo‘lsa esa qo‘rquv va xavotirga tushishidir. Har qanday insonning, ayniqsa mo‘minlarning bunday sabablar bilan bog‘lanib qolishi va shunday e’tiqodda bo‘lishi kufrga olib boruvchi so‘qmoqdir!
Qur’oni karimda yashirin shirkga shunday ishora qilingan:
Yusuf surasi 106‑oyat:
“Ularning ko‘pchiligi Allohga faqat shirk qo‘shgan holda iymon keltiradilar.”
Ya’ni Allohning borligiga iymon keltirib, ammo barcha ishlarning mutlaq bajaruvchisi sifatida Allohni yagona deb bilmagan kishilarning iymoni nuqsonlidir. Agar ular Allohning borligi va birligiga ham iymon keltirmagan bo‘lsalar edi, bu ochiq kufr bo‘lardi.
Bir hadisda Payg‘ambarimiz
Muhammad
(shunday dedilar): “Bilasizlarmi, Allohning bandalari ustidagi haqqi nima?
Allohning bandalari ustidagi haqqi — Unga hech narsani sherik qilmasdan ibodat qilishlaridir. Agar ular shunday qilsalar, bandalarning Alloh ustidagi haqqi shuki, Alloh ularni azoblamaydi.”
Hadisdagi “hech narsa” so‘zi umumiy ma’noda kelgani uchun ochiq shirkni ham, yashirin shirkni ham o‘z ichiga oladi.
Shunday qilgan kishilarning qalblari Allohdan boshqa hech narsaga bog‘lanmaydi.
Ochiq shirk — kufr va inkordir, ya’ni Islomdan chiqishdir. Buning azobi ma’lum.
Yashirin shirk esa sabab va vositalarga suyanish va ularga ishonishdir. Bunday kishilar duch keladigan azob — aynan shu sabablarning o‘ziga bog‘lanib qolishdir. Chunki sabablar yo‘q bo‘lib ketishga mahkumdir. Ular mavjud bo‘lsa ham, kamayib qolishi yoki yo‘q bo‘lib ketishidan qo‘rqib, qalblari doimo iztirob ichida bo‘ladi. Agar sabablar yo‘q bo‘lsa, ular bundan ham ko‘proq iztirob va azob chekadi. Demak, sabablar bor bo‘lsa ham, yo‘q bo‘lsa ham — har ikki holatda ham ular iztirobda yashaydilar.
Ammo Allohga hech narsani sherik qilmagan va sabab-vositaga suyanmagan kishilar esa ularning borligi yoki yo‘qligidan bezovta bo‘lmaydilar. Ular doimo huzur va ne’mat ichida bo‘ladilar. Chunki ular sabablar emas, balki Allohga tavakkal qilganlar. Alloh esa doimo mavjud bo‘lib, bandalariga kutmagan joydan ham hisobsiz rizq berishga qodirdir.
Bu holat Qur’onda ham aytilgan: Taloq surasi 2–3‑oyatlar:
“Kim Allohdan qo‘rqsa (taqvo qilsa), Alloh unga chiqish yo‘lini beradi va uni o‘zi o‘ylamagan tomondan rizqlantiradi.”
Demak, insonning Allohdan haqiqiy qo‘rqayotganining — ya’ni taqvodor ekanining belgisi shuki, unga rizq kutmagan joydan keladi. Agar rizqi faqat o‘zi kutgan joydan kelayotgan bo‘lsa, u hali taqvoning haqiqiy darajasiga to‘liq yetmagan bo‘ladi.
"Ularga qo‘rquv yo‘q" kitobidan.
"Eshikni sen uchun ochiq qoldirdim.
Ammo ichkariga hamma kirdi —
odamlar, ilonlar, qushlar, hasharotlar,
chang, yomg‘ir, shamol...
Faqat sen kelmading.."
Odamlar uning ismini hayqirib aytishlarini va atrofida parvona bo'lishlarini xohlaydigan kishi - tirik sanamdir (butdir). U ham tosh va yog'ochdan yo'nilgan sanamlarning qismatiga (ya'ni, parchalanishga) loyiqdir!
Qodir Misiro‘g‘lining "Hayot falsafasi" kitobidan.
Yetti yoshli bola edim. Bir kecha onamning: "Xufton o'qidingmi?" degan savoliga yolg'ondan "Ha", deya javob berdim. Onam menga shubha bilan qaradi-da, aytdi: "Nima desang de, lekin bilib qo'y, U Zot seni ko'rib turibdi!"
Onamning bu so'zidan murg'ak yuragimga qo'rquv kirdi va namoz o'qigani o'rnimdan turdim...
"Ularga qo‘rquv yo‘q"
"Nimadir berishing va buning evazini (mukofotini) odamlardan emas, balki odamlarning Parvardigoridan bo‘lishini bilishing naqadar go‘zaldir."
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
Ким масжиддан бировни тўсса, у албатта жаннатдан тўсилади. Ким ибодатли одамни кўрса юраги сиқилса, унинг ичига жин ва шайтон кириб олган бўлади. Ким мўмин одамнинг мўминлиги учун мусийбат етказишидан мамнун бўлса, ё мунофиқ ва иймонида шубҳа бўлади.
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
Men bizga yaratilgan sharoitlarda hijob kiyib yurgan muslima ayollarga dushmanlar orasida to‘liq harbiy tantanali kiyimda yurgan askarga qanday qaralsa, shunday — katta hurmat va izzat bilan qarayman. Menimcha, ayol kishi uchun hozirgi kunda hijob kiyish — bu jihoddir.
Shayx Ali Tantoviy _ Ey qizim
Hayvonda fahm yo'q, oson qo'rqadi,
Ters kelsa, sichqondan sirtlon qo'rqadi.
Bandalar Xudodan qo'rqmayin qo'ysa,
Sho'ri shu - insondan inson qo'rqadi...
S. Rauf
Намозга эътиборсиз бўлиш ризқ камайишининг бошланишидир. Бирор қавм намозга бепарво бўлар экан, илк жазо сифатида ризқлари камайтириш бўлган.
Ибн Ҳажарнинг “Фатҳул Борий”идан.
Bir stakan suv bilan o'qiladigan kitob❤️🔥
Finalizm — bu qo‘rqitish mexanizmi emas. Bu — ma’no tug‘diruvchi hodisa. Chunki faqat yakun mavjud bo‘lgandagina har bir harakat, har bir tanlov, har bir qaror o‘z vazniga ega bo‘ladi. Cheksiz davom etuvchi jarayonda esa hech narsa hal qiluvchi bo‘la olmaydi.
Zamonaviy inson ongidan finalizm ataylab sug‘urib tashlangan. Unga “cheksiz taraqqiyot”, “barqaror rivojlanish”, “ochiq kelajak” haqidagi miflar taklif etilgan. Bu miflarning barchasi bitta maqsadga xizmat qiladi: insonni oxirgi mas’uliyatdan ozod qilish. Oxir bo‘lmagan joyda gunoh ham, jasorat ham ma’nosiz bo‘ladi.
Finalizm insonni subyektga aylantiradi. Chunki u o‘z hayotini “vaqtni o‘tkazish” sifatida emas, balki qarorlar zanjiri sifatida ko‘ra boshlaydi. U biladiki, har bir qaror — qaytib bo‘lmaydigan tanlov.
Oxirzamon — bu ong holati. Bu holatda inson dunyoni betaraf manzara sifatida emas, balki yakun sari ketayotgan maydon sifatida idrok etadi. Bu idrok esa betaraflikni imkonsiz qiladi.
Агар Аллоҳ субҳанаҳу ва таоло кишига солиҳа умр йўлдош бермаса, у билан турмуши фақатгина динининг бир қисмидан кечиши эвазига йўлга тушади. Бу, тажрибада кўрилган, билинган нарса.
"Ишқ имтиҳони" китобидан.
Bir ramazon kuni bek shoir Xashmatdan so‘radi: Xashmat, sening ham qarzing bormi?
-Ha, bor taqsir!
-Qancha?
-Mahalla baqqolidan ming tanga, qassobdan besh yuz tanga...
-To‘xta, to‘xta. Men sendan pulu mol qarzini so‘raganim yo‘q, ro‘zadan qarzing bormi deyapman?
Shoir Xashmat javob berdi:
-Bek, ro‘za qarzini Alloh so‘ramasmidi?
Sizning so‘raydiganingiz, haytovur pul qarzidir?
🌾 @Hikmatlar _ Hikmat mo‘minning yo‘qotganidir, qayerda topsa olishga haqli...
MIYA HAQIDA MASAL
— Do‘xtir, miyam ishlamay qolayotganga o‘xshaydi. Go‘yo hamma qatori yashayapman, lekin tevaragimda nimalar bo‘layotganiga hech aqlim yetmayapti. O‘ylamoqchi bo‘laman, o‘yimga bir fikr kelmaydi, boshim g‘ovlab ketaveradi. Asablar bitdi, chinqirib yuboryapti. Nima qilsam ekan-a? Iltimos, biror chorasini ayting.— Asabni qo‘zg‘aydigan ham, chinqiratadigan ham, yeb-bitiradigan ham miya bo‘ladi!To miya bor ekan, asabga tinchlik yo‘q. Buning ustiga, sizning miyangiz aynigan. Miya deganimiz o‘zi ikki hovuch qatiqdan boshqa narsamas. Sut aynisa, nima bo‘ladi? Qatiq bo‘ladi. Qatiq aynisa, nima bo‘ladi? Zahar bo‘ladi! Aynigan qatiqni qancha tez to‘kib yuborsangiz, shuncha yaxshi. Endi, o‘sha miya deb ataladigan qatig‘ingiz aynisa, unga endi chora yo‘q, tuzalmaydi! Yaxshisi, u zahar butun tanangizga yoyilib ketmasidan undan shartta qutuling. Bosh chanog‘ingizni ochamiz-da, qirtishlab tozalab tashlaymiz.— Iye, miyasiz qanday yashayman keyin, do‘xtir?— Odam ochlikdan o‘lishi mumkin, ovqatsiz yashay olmaydi, lekin miyasiz bemalol yashayveradi. Qaytaga yaxshi bo‘ladi. Shaxsan o‘zim do‘xtirlik faoliyatimda qanchadan-qancha odamning miyasini olib tashlaganman. Yurishibdi-ku yashab. Mana shu ko‘cha-ko‘yda ko‘rayotganingiz odamlarda hammasida miya bor deb o‘ylaysizmi? Bu boshlarning ichi bo‘sh, bosh chanog‘i yuvilgan hammasining. Har kuni o‘nlab, yuzlab, minglab odam biz do‘xtirlarga kelib miyasini oldirtirib tashlaydi. Siz hatto kech qoldingiz...— Yopiray, odam ularni miyasiz deb o‘ylamaydi... Ko‘rinishlari ham tuppa-tuzuk...— Ha, ana! Miyalaridan voz kechganlaridan keyin shunaqa tuppa-tuzuk bo‘lib qolishdi. Ungacha qovoqlari soliq, yuzlari so‘lg‘in, boshlari hech tashvishdan chiqmay yurishgan edi o‘zlarini o‘tga-cho‘g‘ga urib. Mana, endi qarang: egnilarida chiroyli kiyimlar, oldilarida xilma-xil ovqatlar, taglarida allambalo moshinalar, o‘yin-kulgi qilib... yashab yurishibdi shu zormanda miyasiz ham. So‘rang ulardan, miyasiz qanday bo‘larkan, deng. Yashash yengillashdi, deyishadi. Hech narsani o‘ylamaysan, hech narsaga bosh qotirmaysan, tevaragingga parvo qilmaysan... to‘g‘rirog‘i, o‘ylash, bosh qotirish, parvo qilish nima ekanini bilmaysan ham, zo‘r ekan, deyishadi. U yog‘ini so‘rasangiz, tinch-sokin yashashingizga miya xalaqit qiladi o‘zi. Qo‘rqmang, shartta oldirib tashlang, hojat quvuriga to‘kib yuboring. Yashasin miyasizlik!— Ajoyib gaplar aytdingiz. Ilgarilari bunaqa gap hech eshitmaganman. Qiziqtirib qo‘ydingiz. Boshim qattiq og‘riydi, u og‘riqlardan ham paqqos qutulsam kerak-a? Qolaversa, bir xaltacha sasiq qatiqni bir umr boshda ko‘tarib yurish jonga tegib yuruvdi o‘zi! Ortiqcha yuk.— Miyasi yo‘q degani aqli yo‘q deganimas. Mana, qarang, shu aynigan miyangiz bilan ham eng aqlli gapni aytdingiz: miya ortiqcha yuk! Haqiqatda to‘g‘ri! Miya kichkina jussaga butun olamning tashvishini yuklaydi, xolos. Yashasin miyasizlar!— Xafa bo‘lmasangiz, bitta narsa so‘rasam, maylimi?— So‘rang, tortinmang.— Shuncha foydali maslahat beryapsiz, o‘zingizda...— ...miya bormi, deb so‘ramoqchisizda, a? Biz Oliy o‘quv yurtida "Miyasizlik — sihat-salomatlik garovi!" degan birinchi darsni olgan paytlarimizdayoq navbat turib miyalarimizni oldirib tashlaganmiz! Ya’ni, xotirjam bo‘ling, pichoqni oldin o‘zimizga urganmiz, og‘rimagani uchun bemalol boshqalarga ham urib yuribmiz! Bo‘ldimi, endi ishondingizmi, oldirasizmi, tezroq ayting, tashqarida sizga o‘xshaganlardan yuztasi kutib qoldi...
Nurulloh Muhammad Raufxon