1111
📍نه با شرق، نه با غرب؛ با واقعیت. 👈اینجا خبر تکرار نمی‌شود؛ تحلیل میشود. 📌روایت سیاست خارجی؛ از زاویه تصمیم‌ها و هزینه‌هایشان. Admin : @basirijam
⭕️ دمِ خروس روسی زد بیرون!
🔹️دیروز #پوتین در دیدار با پزشکیان از حمایت #روسیه از ایران در برابر غرب گفت؛ امروز اما با توافق بر سر عرضه ۳۰۰ هزار تن گازوئیل به بازار، به کاهش قیمت سوخت و بهبود موقعیت سیاسی ترامپ کمک کرد.
❗️مسئله، معامله گازوئیل نیست؛ مسئله، فاصله میان تصویری است که از «شراکت راهبردی» روسیه با ایران ساخته‌ایم و واقعیتی است که کرملین بر اساس آن عمل میکند.
👈مسکو با تهران از حمایت سیاسی حرف می‌زند و با واشنگتن معامله میکند؛ چون برای روسیه، نه تقابل با غرب اصل است و نه حمایت از ایران هدفی مقدس. هر دو، ابزارهایی برای تأمین #منافع_ملی روسیه‌اند.
❗️اشتباه ما آنجاست که همکاری در یک پرونده را به‌معنای هم‌سویی راهبردی در همه پرونده‌ها می‌گیریم.
📍روسیه میتواند در موضوعی کنار ایران بایستد و در موضوعی دیگر، به رقیب ایران امتیاز بدهد؛ بی‌آنکه منطق سیاست خارجی‌اش تغییر کرده باشد.
👈پوتین نه برای ایران با آمریکا دشمنی میکند و نه برای ترامپ از منافع روسیه می‌گذرد؛ او با هر دو طرف معامله میکند، تا جایی که صورت‌حساب منافعش مثبت بماند.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ کوروش، هیرمند و ۱۱۰ هکتار چابهار؛ مسئله فقط ۱۱۰ هکتار نیست
📍امروز، در روزی که ایرانیان از #کوروش و مفهوم ایران سخن میگویند، یک نماینده مجلس از اختصاص بیش از ۱۱۰ هکتار از #چابهار به #افغانستان سخن می‌گوید؛ آن هم با تعبیری که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت: «سرزمینی متعلق به خودشان».
❗️اگر موضوع صرفاً ایجاد یک محدوده اقتصادی و سرمایه‌گذاری باشد، بحث دیگری است؛ اما اگر «سرزمین» معنای حقوقی و حاکمیتی داشته باشد، موضوع مستقیماً به تمامیت ارضی مربوط میشود.
❗️اصل ۷۸ قانون اساسی، تغییر خطوط مرزی را اصولاً ممنوع کرده و حتی اصلاحات جزئی را مشروط به شرایط سخت و رأی چهارپنجم مجلس کرده است.
🔻اما سؤال مهم‌تر این است:
❓️این امتیاز را در برابر چه چیزی می‌دهیم؟
❗️افغانستان با ایران یک همسایه عادی نیست. اختلاف بر سر حقابه #هیرمند، با وجود معاهده ۱۳۵۱ و تعیین سهم مشخص ایران، سال‌هاست ادامه دارد؛ حتی وزارت آب #طالبان نیز در اعلامیه رسمی خود تأکید کرده که فقط میزان مقرر در معاهده را به ایران خواهد داد.
❗️از طرف دیگر، ایران سال‌هاست با پیامدهای ورود و اقامت گسترده و گاه غیرقانونی #اتباع افغانستان در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی، خدمات عمومی و امنیتی مواجه است.
❗️اینکه در سال ۲۰۲۶ صدها هزار نفر اخراج شده‌اند و همچنان بخشی از بازگشت‌کنندگان دوباره راه ایران را در پیش می‌گیرند، نشان میدهد مسئله صرفاً «اخراج چند مهاجر» نیست؛ با یک مسئله مزمن مدیریت مرز، مهاجرت و اقتصاد روبه‌رو هستیم.
❗️حالا در چنین شرایطی، به جای آنکه ابتدا مرز، #مهاجرت، حقابه و #منافع متقابل را در یک چارچوب روشن و الزام‌آور حل کنیم، سخن از اختصاص ۱۱۰ هکتار در یکی از راهبردی‌ترین نقاط ایران به میان آمده است.
🔻و اینجاست که تناقض نمادین امروز جدی میشود:
📍در روزی که از کوروش، از ایران و از میراث یک تمدن سرزمینی سخن می‌گوییم، عده‌ای بی وطن از اختصاص بهشی از وطن ما برای افغانستانی ها به عنوان سرزمینی متعلق به خودشان سخن میگویند !
❗️۱۱۰ هکتار به‌خودی‌خود #تجزیه ایران نیست؛ اما ابهام درباره مالکیت، مدت، صلاحیت قضایی، امنیت، نیروی انسانی، نحوه ورود و خروج و حدود اختیارات طرف خارجی چیزی نیست که بتوان از آن ساده گذشت.
❗️چابهار فقط زمین نیست؛ دروازه ایران به اقیانوس هند است.
🔻و یک اصل ساده در روابط بین‌الملل وجود دارد:
❗️امتیاز اقتصادی را می‌توان پس گرفت؛ اما وقتی یک ترتیبات جمعیتی، اقتصادی و حقوقی در یک نقطه راهبردی برای سال‌ها تثبیت شد، بازگرداندن وضعیت به نقطه اول بسیار دشوارتر است.
🔻پس سؤال امروز نباید فقط این باشد که:
«۱۱۰ هکتار را به افغانستان می‌دهیم یا نه؟»
🔻سؤال دقیق‌تر این است:
❗️چه چیزی می‌دهیم، برای چه مدتی، در برابر چه چیزی، با چه تضمینی و تحت چه حاکمیتی و آیا میتوانیم آنچه داده‌ایم باز پس بگیریم؟؟
🥀✳️ @ir_silr
#کتاب_بخوانیم
📍انسان آزاد نمى‌پرسد كشورش چه مى‌تواند براى او انجام دهد و نمى‌پرسد او چه مى‌تواند براى كشورش انجام بدهد؛
👈بلكه مى‌پرسد: من و هموطنانم از طريق دولت چه مى‌توانيم انجام بدهيم تا بتوانيم از عهدهٔ مسئوليتهاى فردى برآمده، به اهداف جداگانهٔ خويش نايل شويم و بالاتر از همه #آزادى خود را حفظ كنيم؟
👈و نيز مى‌پرسد: چه كنيم تا دولتى كه خود مىآفرينيم تبديل به يک فرانكنشتاين نشود و آزادى‌اى كه دولت براى پاسداشت آن به وجود آمده از بين نرود؟
❗️ آزادى، گياهى ظريف است، به حكم عقل و به شهادت تاريخ آنچه آزادى را تهديد مى‌كند تمركز قدرت است.
🔹️ گرچه وجود دولت براى حفظ آزادى لازم است، اما همين دولت با متمركز كردن قدرت در دست سياستمداران آزادى را به خطر مى‌افكند.
❗️حتى اگر افراد برخوردار از اين قدرت در آغاز داراى حسن‌نيت باشند، سرانجام جاذبهٔ قدرت آنها را افسون كرده، به‌سوى خود مى‌كشد تا ماهيت‌شان را دگرگون كند.
🔻از کتابِ
«سرمایه‌داری و آزادی» اثر میلتون #فریدمن
ترجمه‌ی غلامرضا رشیدی
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ مذاکره، وقتی یک طرف نتیجه را از پیش تعیین کرده است
🔹️ترامپ می‌گوید آمریکا «همیشه آماده مذاکره مستقیم با ایران» است؛ اما هم‌زمان از ادامه #جنگ، تهدید نظامی، مجازات سنگین و اقدامات امنیتی علیه ایران سخن می‌گوید.
❓️این تناقض ظاهری، یک پرسش مهم در روابط بین‌الملل ایجاد میکند: آیا با مذاکره مواجهیم یا با «دیپلماسی اجبار»؟
👈 #مذاکره زمانی معنا دارد که دو طرف، در برابر امتیازهای یکدیگر، امکان انتخاب، چانه‌زنی و معامله داشته باشند. اما وقتی یک طرف با فشار نظامی، #تحریم، تهدید و #محاصره، نتیجه مطلوب خود را مطالبه میکند، ساختار رابطه از bargaining به سمت coercion حرکت میکند.
❗️تفاوت مهمی وجود دارد میان فشار برای آوردن طرف مقابل به میز مذاکره و فشار برای تعیین نتیجه مذاکره پیش از آنکه مذاکره آغاز شود.
🔹️اگر گزینه‌های پیش روی یک کشور عملاً به «پذیرش شروط طرف مقابل» یا «ادامه جنگ» تقلیل پیدا کند، دیگر مسئله صرفاً این نیست که آیا آن کشور حاضر به مذاکره است یا نه؛ مسئله این است که اصلاً چیزی برای مذاکره باقی مانده است؟
❗️و اینجاست که منطق قدرت وارد مرحله خطرناک‌تری میشود:
📍اگر طرف مقابل احساس کند مذاکره نه برای رسیدن به یک توافق متقابل، بلکه برای تحمیل شروط و انتخاب میان تسلیم یا جنگ طراحی شده است، طبیعی است که محاسبه‌اش تغییر کند؛ زیرا پذیرش مذاکره دیگر لزوماً هزینه جنگ را کاهش نمی‌دهد، بلکه ممکن است به معنای پذیرش نتیجه‌ای باشد که پیشاپیش تحمیل شده است.
❗️در چنین شرایطی، #مقاومت تا آخرین ظرفیت میتواند برای طرف مقابل از پذیرش شروطی که آن را تسلیم تلقی میکند، عقلانی‌تر به نظر برسد.
👈بنابراین اگر هدف واقعاً پایان جنگ است، مسئله فقط باز گذاشتن «درِ مذاکره» نیست؛ باید مذاکره‌ای وجود داشته باشد که طرف مقابل در آن چیزی برای انتخاب، چانه‌زنی و حفظ منافع خود داشته باشد.
🎯 وقتی دو انتخاب پیش روی یک کشور گذاشته شود: تسلیم یا جنگ؛ نباید از انتخاب جنگ تعجب کرد.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ وقتی زمینه یک بحران ساخته میشود
🔹️گاهی برای تشخیص نزدیک شدن یک بحران، لازم نیست منتظر شلیک اولین گلوله ماند؛ باید دید روایت امنیتی علیه یک کشور چگونه در حال ساخته شدن است.
🔻در چند روز اخیر، چند تحول تقریباً هم‌زمان در حال شکل‌گیری است:
👈از طرح اتهام مشارکت دو تبعه ایرانی در توطئه‌ای علیه جامعه یهودیان منچستر، تا پرونده جداگانه مرتبط با یک پایگاه هوایی آمریکا در بریتانیا؛ از بیانیه مشترک حدود ۵۰ کشور درباره تداوم محدودیت‌های مرتبط با ایران، تا حادثه هواپیمای فلای‌دبی و مطرح شدن احتمال ارتباط آن با ایران.
❗️در پرونده هواپیما هنوز تحقیقات ادامه دارد و حتی درباره انگیزه و ارتباط خارجی عامل حادثه نیز نتیجه نهایی اعلام نشده است. با این حال، نتانیاهو از «هزینه بسیار سنگین» برای هر طرفی که پشت این حادثه باشد سخن گفته و ترامپ نیز صراحتاً هشدار داده است که در صورت اثبات ارتباط ایران، تهران با پاسخ بسیار سختی مواجه خواهد شد.
📍از منظر روابط بین‌الملل، اهمیت این تحولات لزوماً در صحت یا نادرستی تک‌تک اتهام‌ها نیست؛ بلکه در انباشت و تعدد آنهاست.
❗️وقتی هم‌زمان، ایران در چند پرونده مختلف در قالب یک تهدید امنیتی، تروریستی و اشاعه‌ای بازنمایی شود، هزینه سیاسی اقدامات بعدی علیه تهران کاهش می‌یابد و دامنه گزینه‌های امنیتی و نظامی طرف مقابل افزایش پیدا میکند.
⁉️آیا با مجموعه‌ای از حوادث مستقل مواجهیم، یا شاهد شکل‌گیری تدریجی یک چارچوب روایی هستیم که میتواند در صورت وقوع حادثه‌ای بزرگ‌تر، مبنای اقدام قرار گیرد؟
❗️فضای پیرامون ایران، صرفاً در حال تحریم‌شدن نیست؛ در حال امنیتی‌شدن است و در روابط بین‌الملل، امنیتی‌شدن یک کشور گاهی مقدمه اقداماتی است که پیش از وقوع‌شان، افکار عمومی و متحدان باید برای پذیرش آنها آماده شده باشند.
🥀✳️ @ir_silr
🔴 عراق؛ بعد از آمریکا
🔹️آمریکا امروز، پس از ۲۳ سال، آخرین نیروهای خود را از #عراق خارج کرد؛ خروجی که برای بغداد نماد بازگشت حاکمیت کامل بر امنیت کشور و برای واشنگتن پایان یک مأموریت نظامی پرهزینه است.
🔹️اما در روابط بین‌الملل، خروج یک قدرت خارجی لزوماً به معنای پایان مسئله امنیت نیست؛ گاهی آغاز رقابت بر سر ترتیبات امنیتیِ پس از خروج است.
🔹️افغانستان نمونه نزدیک این معادله است. در سال ۲۰۲۱، خروج نیروهای آمریکایی در شرایطی رخ داد که نیروهای دولتی افغانستان با سرعتی بسیار بیشتر از انتظار فروپاشیدند، کابل سقوط کرد و طالبان پس از دو دهه دوباره قدرت را در دست گرفت.
📍البته عراق افغانستان نیست؛ ساختار سیاسی، ارتش، موازنه قومی ـ مذهبی و جایگاه بازیگران منطقه‌ای در این دو کشور تفاوت‌های جدی دارد. اما یک پرسش مشترک باقی می‌ماند:
❗️وقتی قدرت خارجی از میدان خارج میشود، چه کسی نظم امنیتیِ پس از آن را تعریف خواهد کرد؟
❗️در عراق، پاسخ به این پرسش ساده نیست؛ دولت مرکزی، نیروهای مسلح رسمی، حشدالشعبی، جریان‌های سیاسی شیعه و سنی و نیروهای کرد، هرکدام بخشی از معادله قدرت را در اختیار دارند.
❓️مسئله دیگر صرفاً خروج آمریکا نیست؛ مسئله این است که خلأ احتمالیِ پس از خروج را چه کسی و با چه ترتیباتی پر خواهد کرد؟
🚩 تجربه افغانستان نشان داد که خروج یک قدرت خارجی میتواند به پایان حضور نظامی آن قدرت منجر شود؛
اما رقابت بر سر قدرت، امنیت و شکل‌دادن به نظم سیاسیِ پس از خروج، تازه میتواند آغاز شود.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ ای کاش مردان میدان، که امروز در لباس دیپلمات ظاهر شده‌اند و از همزیستی مسالمت‌آمیز با همسایگان میگویند، و آنان که دستی در نامه‌نگاری دارند و نامه مینویسند، می‌دانستند که:
🎯 روابط بین‌الملل جای موعظه نیست؛
حافظه دارد، هزینه دارد و پاسخ متقابل دارد.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ کاش در کنار «پایان دوران تحمیل اراده»، از هزینه‌های این دوران هم سخن گفته می‌شد.
📍غریب‌آبادی می‌گوید دوران تحمیل اراده با تهدید و #تحریم رو به پایان است.
❗️ حرف مهمی است؛ اما در میانه این #جنگ و در شرایطی که تحریم، فشار اقتصادی، اختلال در تجارت و انرژی و فرسایش قدرت خرید، زندگی میلیون‌ها ایرانی را تحت تأثیر قرار داده، شاید بد نباشد یک پرسش ساده هم روی میز باشد:
❓️هزینه این دوران برای کشور چه بوده است؟
👈مقاومت در برابر تحمیل اراده دیگران، اگر هدف سیاست خارجی است، قابل فهم است؛ اما سیاست خارجی فقط درباره ایستادن در برابر دیگران نیست، درباره بهای این ایستادگی برای خودی‌ها هم هست.
❗️پشت واژه‌های بزرگی مثل «مقاومت»، «بازدارندگی» و «استقلال»، یک کشور واقعی ایستاده؛ با میلیون‌ها انسانی که تورم، ناامنی اقتصادی، کمبود انرژی و فرسایش قدرت خرید را نه در بیانیه‌ها، که در زندگی روزمره‌شان تجربه می‌کنند.
🎯کشور فقط دولت و دستگاه #دیپلماسی نیست؛
کشور، ما مردمی هستیم که هر روز هزینه تصمیمات بزرگ را در زندگی کوچک و روزمره خودمان می‌پردازیم.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️روسیه و محکومیت ترور رهبر ایران،
📍آنگاه که رهبر ایران برای روس‌ها معظم میشود
🔹️لاوروف در صحن مجمع عمومی #سازمان_ملل، هدف قرار دادن و به شهادت رساندن رهبر معظم انقلاب و اعضای خانواده ایشان را غیرقابل قبول دانست.
❗️موضعی که در ظاهر، حمایت صریح مسکو از تهران است؛ اما اگر کمی از ادبیات دیپلماتیک فاصله بگیریم، یک سؤال مهم‌تر مطرح میشود:
👈این موضع برای روسیه چه منفعتی دارد؟
هدف قرار گرفتن رهبر ایران و تشدید فشار نظامی، طبیعتاً فضای داخل ایران را به سمت مواضع سخت‌تر در برابر آمریکا سوق میدهد؛ و هرچه تقابل سخت‌تر شود، احتمال بازگشت سریع به #مذاکره کمتر خواهد شد و اینجاست که #مسکو وارد ماجرا میشود و با تهییج فضای سیاسی داخل ایران راه را برای مذاکره سخت‌تر میکند.
❗️#جنگ ادامه‌دار، مذاکره را عقب می‌اندازد، بازار انرژی را ملتهب نگه می‌دارد و در شرایطی که صادرات #نفت ایران با محدودیت‌های جنگ و #تحریم روبه‌روست، فضای بیشتری برای نفت روسیه در بازار ایجاد میکند.
❗️روسیه که خود زیر فشار تحریم‌های غرب است و هم‌زمان هزینه سنگین جنگ اوکراین را می‌پردازد، از افزایش قیمت نفت و اختلال در عرضه رقبای انرژی خود سود می‌برد. گزارش‌های تحلیلی نیز از جنگ ایران و بحران #هرمز به‌عنوان یک منفعت اقتصادی برای مسکو یاد کرده‌اند.
📍بنابراین شاید حمایت مسکو از تهران را فقط با واژه‌هایی مانند «دوستی» و «همراهی راهبردی» توضیح دادن کافی نباشد.
🎯 گاهی در سیاست خارجی، حمایت از یک کشور میتواند هم‌زمان به معنای حمایت از شرایطی باشد که بیشترین منفعت را برای حامی ایجاد میکند و در این پرونده، هرچه جنگ طولانی‌تر، مذاکره دورتر و نفت ایران کمتر وارد بازار باشد و در نتیجه سهم روسیه از این آشفتگی بیشتر است.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ کوبا، تایلند و هنرِ تبدیل سیاست خارجی به قدرت ملی
🔹️ #کوبا و تایلند، از دهه ۱۹۵۰، دو تجربه متفاوت از مواجهه با نظم بین‌المللی را پشت سر گذاشتند.
🔹️کوبا پس از #انقلاب ۱۹۵۹ وارد تقابلی عمیق با آمریکا شد و در ادامه، پیوندی استراتژیک با #شوروی برقرار کرد.
🔹️ #تایلند نیز در همان دوران به #آمریکا نزدیک شد و از این رابطه برای توسعه زیرساخت، دریافت کمک‌های فنی و تقویت اقتصاد خود استفاده کرد.
📍اما نکته جالب اینجاست که هیچ‌کدام از این دو کشور صرفاً با انتخاب یک «دوست» یا «دشمن» ساخته نشدند. تفاوت مهم‌تر در این بود که هرکدام چگونه محیط خارجی خود را به ظرفیت داخلی تبدیل کردند.
🔹️تجربه تایلند نشان میدهد حتی در یک نظام بین‌المللی پرتنش، می‌توان از روابط خارجی برای ساخت جاده، بندر، انرژی، فناوری و سرمایه استفاده کرد؛
👈در حالی که تجربه کوبا یادآور هزینه‌هایی است که استمرار تقابل خارجی و محدودشدن دسترسی به اقتصاد جهانی میتواند ایجاد کند.
🔻این مقایسه یک سؤال جالب برای کشورهای دیگری هم ایجاد میکند:
❗️اگر هدف نهایی #سیاست_خارجی، افزایش قدرت ملی است، معیار موفقیت آن نباید فقط تعداد دشمنان و میزان #مقاومت باشد؛ بلکه باید دید این سیاست در نهایت چه مقدار زیرساخت، فناوری، سرمایه، امنیت اقتصادی و رفاه برای جامعه تولید کرده است.
🎯 در سیاست خارجی، گاهی مهم‌تر از اینکه با چه کسی اختلاف داریم، این است که از این اختلاف چه چیزی برای قدرت ملی خود می‌سازیم.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ آمریکا از شورای حقوق بشر سازمان ملل خارج شد
🔻این خبر را شاید بتوان در کنار اتفاقی که درست یک روز پیش از آن رخ داد، بهتر فهمید.
📍هیأت حقیقت‌یاب بین‌المللی درباره #جنگ ایران، اعلام کرده است که «دلایل معقولی» برای این باور وجود دارد که حملات آمریکا به یک مدرسه در #میناب و یک مجموعه ورزشی در #لامرد، مصداق #جنایت_جنگی بوده‌اند؛ گزارشی که قرار است در شورای #حقوق_بشر مطرح شود.
❌️ واشنگتن این یافته‌ها را رد کرده است.
❓️ اما آیا این دو اتفاق به یکدیگر مرتبط‌اند؟
هنوز نمی‌توان چنین رابطه‌ای را اثبات کرد. اما هم‌زمانی آنها قابل تأمل است.
🔻مسئله مهم‌تر اما جای دیگری است.
👈خروج #آمریکا لزوماً به معنای تضعیف یا بی‌اعتبار شدن شورای حقوق بشر نیست.
❗️ آمریکا با این تصمیم، پیش از هر چیز خود را از مشارکت مستقیم در یکی از سازوکارهای چندجانبه‌ای که درباره حقوق بشر، مسئولیت دولت‌ها و مشروعیت بین‌المللی بحث میکند، کنار می‌کشد.
🚩 ممکن است یک قدرت بزرگ بتواند نهادی را نقد کند، قطعنامه‌های آن را نپذیرد یا حتی اعتبار گزارش‌هایش را زیر سؤال ببرد؛ اما وقتی از داخل آن فرآیند خارج میشود، بخشی از امکان اثرگذاری، چانه‌زنی، دفاع از مواضع و شکل‌دادن به دستورکار را نیز از دست میدهد و این البته برای نخستین بار نیست.
📍آمریکا در دوره نخست ریاست‌جمهوری ترامپ نیز از #یونسکو خارج شد و در همان زمان اعلام کرد که در صورت اصلاح شورا، امکان بازگشت وجود خواهد داشت.
🔻بنابراین شاید مسئله اصلی، «بی‌اعتبار شدن شورای حقوق بشر» نباشد؛ بلکه پرسش بزرگ‌تری مطرح است:
🎯 آیا قدرت‌های بزرگ با ترک نهادهای چندجانبه، آنها را تضعیف می‌کنند؛ یا در بلندمدت، بخشی از امکان اثرگذاری خود بر همان نظم بین‌المللی را واگذار می‌کنند؟
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ خاورمیانه؛ منطقه‌ای بدون برنده؟
📍ایرانِ #شاه در دهه ۱۹۷۰ در مسیر تبدیل‌شدن به یکی از قدرت‌های اصلی منطقه بود؛ اما انقلاب ۱۹۷۹ این مسیر را متوقف کرد.
📍نیم‌قرن بعد، #عربستان سعودی با پروژه‌ای متفاوت اما جاه‌طلبانه، در تلاش است جایگاه اقتصادی و سیاسی خود را در منطقه ارتقا دهد؛ اما جنگ #یمن بار دیگر بخش مهمی از ظرفیت و منابع این کشور را درگیر یک بحران امنیتی کرده است و مسیر توسعه را متوقف !
📍#اسرائیل نیز با وجود توان نظامی قابل‌توجه، سال‌هاست نتوانسته درگیری‌های پیرامونی خود را به یک نظم امنیتی پایدار تبدیل و مسیر #توسعه را در پیش بگیرد.
⁉️ آیا اینها صرفاً سه اتفاق تاریخیِ متفاوت‌اند؟ یا مسئله عمیق‌تر است؟
👈شاید یکی از ویژگی‌های اصلی #خاورمیانه این باشد که هیچ قدرت منطقه‌ای به‌سادگی اجازه نمی‌یابد قدرت خود را به یک برتری پایدار تبدیل کند.
❓️در این میان، نقش قدرت‌های فرامنطقه‌ای چیست؟
🔻شاید برای فهم خاورمیانه، باید کمتر به این فکر کنیم که «چه کسی قوی‌تر است» و بیشتر بپرسیم:
🎯 چه کسی موازنه قدرت را تعیین میکند؟
🥀✳️ @ir_silr
✴️ #خرد
📍#آزادی عقیده و بیان و حق برخورداری از حریم خصوصی، صرفاً در برابر مداخله مستقیم مصون نیستند؛ ایجاد فضای ترس و ارعاب نیز میتواند بر امکانِ واقعیِ برخورداری از این حقوق اثر بگذارد.
#حقوق_بشر
#علاج
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ آیا Kompetenz-Kompetenz؟
📍دکتر #ظریف فرمودند در #لامرد « #جنایت_جنگی و #جنایت_علیه_بشریت» رخ داده و خواهان محاکمه عاملان آن شده‌اند.
🔻با نادیده گرفتن تمام جزئیات فنی و تکنیکی، و با فرض اینکه فرمایش ایشان را بپذیریم، فقط یک سؤال ساده می‌ماند، ای کاش می‌فرمودند که:
⁉️حالا این جانیان را کجا باید محاکمه کرد و اساساً چه کسی صلاحیت محاکمه‌شان را دارد؟
🥀✳️ @ir_silr
🔰 #شاهد
📍در جریان #جنگ جهانی اول، دولت آمریکا برای حفظ « #امنیت_ملی » محدودیت‌های شدیدی بر #آزادی_بیان و مخالفت با جنگ و سیاست های دولت اعمال کرد؛ تا جایی که برخی نشریات و مخالفان سیاسی تحت فشار، پیگرد و زندان قرار گرفتند.
❗️سال‌ها بعد، همین تجربه به یکی از نمونه‌های مهم در بحث درباره مرز میان امنیت ملی و آزادی‌های مدنی در زمان جنگ تبدیل شد.
🎯جنگ، همیشه فقط میدان نبرد نیست؛
گاهی آزمونِ رابطه حکومت با حقوق شهروندان هم هست.
🥀✳️ @ir_silr
✴️ #سیاست_خارجی مستقل یعنی؛
👈 بتوانی با دشمن دیروزت #مذاکره کنی، بدون اینکه حافظه تاریخی‌ات را از دست بدهی؛
👈با شریک امروزت همکاری کنی، بدون اینکه منافع فردایت را گرو بگذاری؛
👈و در برابر قدرت‌های بزرگ، نه با احساسات تصمیم بگیری و نه با توهم دوستی بلکه بر اساس منافع مردم و کشورت رفتار کنی !
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ هرمز؛ وقتی اهرم بازدارندگی علیه صاحب اهرم برمی‌گردد
📍هر دو طرف میگویند کنترل #تنگه_هرمز را در اختیار دارند؛ اما مسئله اصلی دیگر «چه کسی تنگه را کنترل میکند؟» نیست، بلکه این است که کنترل تنگه در نهایت به نفع چه کسی تمام میشود؟
🔹️ایران تاکنون توانسته با ناامن‌کردن هرمز، جریان عادی کشتیرانی را مختل کند؛ اما بهای آن برای تهران، صفرشدن صادرات نفت ایران و قرارگرفتن اقتصاد کشور در معرض یک محاصره دریایی بوده است.
🔹️در مقابل، آمریکا با صرف هزینه نظامی و لجستیکی قابل‌توجه، توانسته بخش مهمی از صادرات نفت سایر کشورهای منطقه را دوباره به جریان بیندازد.
🔻اعداد، جهت این تغییر را روشن‌تر می‌کنند:
🔹️در سپتامبر، صادرات نفت خام و میعانات کشورهای #خلیج_فارس ــ بدون ایران ــ به حدود ۹۱ درصد سطح پیش از جنگ رسید؛ یعنی حدود ۱۴.۸ میلیون بشکه در روز.
🔹️ صادرات کل منطقه نیز در مقاطعی حتی از سطح پیش از #جنگ عبور کرد. در همان ماه، صادرات ایران عملاً به صفر رسید.
📍این یعنی معادله هرمز در حال تغییر است.
🔹️در روزهای نخست، بستن یا ناامن‌کردن تنگه یک ضربه راهبردی به بازار جهانی انرژی بود؛ هر بشکه نفتی که از هرمز خارج نمی‌شد، فشار بیشتری بر آمریکا و اقتصاد جهانی وارد می‌کرد، اما اگر واشنگتن بتواند با اسکورت دریایی، مسیرهای جایگزین، انتقال کشتی‌به‌کشتی و افزایش ظرفیت حمل‌ونقل، جریان نفت را با هر هزینه‌ای حفظ کند، ارزش #بازدارندگی این اهرم به‌تدریج کاهش پیدا میکند.
🔹️حتی گزارش‌های کشتیرانی از افزایش شدید هزینه‌ها حکایت دارند؛ انتقال کشتی‌به‌کشتی در ماه سپتامبر به حدود ۲.۵ میلیون بشکه در روز رسید و هزینه حمل برخی نفتکش‌ها به بیش از ۳۰ دلار برای هر بشکه افزایش یافت. اما نکته مهم این است که هزینه بالاتر، الزاماً به معنای توقف جریان نیست.
❗️و این دقیقاً نقطه حساس ماجراست، اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، ممکن است به وضعیتی برسیم که نفت منطقه دوباره جریان داشته باشد، اما نفت ایران نه.
👈در آن صورت، هرمز دیگر ابزار ایران برای فشار بر بازار جهانی #انرژی نخواهد بود؛ بلکه تبدیل میشود به ابزاری برای آمریکا جهت حفظ محاصره صادراتی ایران، تضمین جریان نفت رقبای ایران و افزایش فشار اقتصادی بر تهران.
🔻به بیان ساده‌تر:
👈اگر آمریکا بتواند هرمز را برای نفت دیگران باز نگه دارد و برای نفت ایران بسته نگه دارد، معادله هرمز از یک اهرم ایرانی به یک اهرم آمریکایی تبدیل شده است.
❗️اینجاست که «تنگه هرمز» از ابزار بازدارندگی میتواند به تله راهبردی تبدیل شود؛ زیرا هرچه زمان بگذرد و شبکه جایگزینِ عبور #نفت کارآمدتر شود، هزینه حفظ انسداد برای ایران افزایش می‌یابد، در حالی که اثر آن بر بازار جهانی کاهش پیدا میکند.
👈در نهایت ممکن است ایران تنگه‌ای را ناامن کرده باشد که دیگر بازار جهانی را متوقف نمی‌کند، اما صادرات خودش را متوقف کرده است و این شاید مهم‌ترین تغییر در معادله هرمز باشد.
🥀✳️ @ir_silr
#تلخند
📛 فارس : احضار سفیر فرانسه به وزارت خارجه ایران در باره نقض حقوق بشر
در پی برخورد خشونت‌آمیز دولت #فرانسه با اعتراضات صنفی دانش‌آموزی و موارد نقض فاحش و گستردۀ #حقوق_بشر، امروز سفیر فرانسه در تهران به وزارت امور خارجه احضار شد.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ وقتی «گام اول» به «ضربه اول» تبدیل میشود
🔹️شاید یکی از خطرناک‌ترین مراحل #جنگ فعلی ایران، آمریکا و اسرائیل، نه زمانی باشد که موشک‌ها شلیک می‌شوند؛ بلکه زمانی باشد که طرفین می‌خواهند دست از شلیک بردارند.
❗️مسئله امروز فقط اختلاف بر سر مفاد توافق نیست؛ مسئله، ترتیب اجرای تعهدات است.
🔹️هر طرف می‌خواهد طرف مقابل ابتدا گام خود را بردارد؛ چراکه دیگر اعتماد کافی وجود ندارد که اگر یک طرف امتیاز اولیه را بدهد، طرف دیگر واقعاً تعهد خود را اجرا کند.
📍این همان جایی است که #دیپلماسی، به منطق بازدارندگی نزدیک میشود.
🔹️در دوران جنگ سرد، یکی از مفاهیم مهم در محاسبات راهبردی، «ضربه اول» و «ضربه دوم» بود؛ اینکه اگر یک طرف تصور کند طرف مقابل ممکن است با یک اقدام نخست، توان پاسخ‌گویی او را از بین ببرد، انگیزه برای اقدام پیش‌دستانه افزایش پیدا میکند.
❗️امروز البته با وضعیت جنگ سرد مواجه نیستیم؛ اما منطق بی‌اعتمادی، شباهت قابل‌توجهی دارد.
👈اگر تهران توقف یک اقدام نظامی را بدون تضمین کافی، خطرناک بداند؛
👈اگر واشنگتن رفع فشار یا #تحریم را بدون دریافت امتیاز اولیه از ایران، پرریسک بداند؛
👈و اگر اسرائیل هرگونه توقف فشار را فرصتی برای بازسازی توان ایران تلقی کند؛
🔻آنگاه یک مشکل اساسی شکل می‌گیرد:
❗️هیچ‌کس حاضر نیست اول حرکت کند.
❗️و اینجاست که «گام اول» میتواند در ذهن هر طرف، معنای «ضربه اول» پیدا کند.
📍طرفی که باید نخستین امتیاز را بدهد، نگران است که پس از عقب‌نشینی، طرف مقابل تعهد خود را اجرا نکند و طرف مقابل نیز دقیقاً همین نگرانی را دارد.
🚩 این همان معضل تعهد است؛ وضعیتی که حتی اگر هر دو طرف در نهایت از توافق سود ببرند، باز هم ممکن است نتوانند به توافق برسند، چون هیچ‌کدام مطمئن نیستند طرف مقابل پس از دریافت امتیاز نخست، به تعهداتش پایبند خواهد ماند.
🔻بنابراین، دشوارترین بخش مذاکرات شاید پیدا کردن توافق بر سر «چه چیزی» نباشد؛ بلکه توافق بر سر این باشد که:
📍چه کسی، چه اقدامی را، در چه زمانی و با چه تضمینی، اول انجام دهد؟
🎯در چنین شرایطی، دیپلماسی دیگر فقط هنر رسیدن به توافق نیست؛ هنر ساختن ترتیبی است که در آن، اجرای تعهد اول برای هیچ‌یک از طرفین به معنای خلع سلاح سیاسی یا امنیتی در برابر طرف مقابل نباشد.
🥀✳️ @ir_silr
🎬 The Brink of War
🔹️در این روزها که درگیر #جنگ و #مذاکره هستیم، بد نیست فیلم The Brink of War را هم ببینیم؛ فیلمی درباره یکی از حساس‌ترین مقاطع جنگ سرد و مذاکرات ریگان و گورباچف.
📍جایی که دو طرف، با وجود اختلاف و بی‌اعتمادی عمیق، پای میز مذاکره می‌نشینند؛ نه از موضع ترس، نه با لجبازی، بلکه با این فهم که گاهی #دیپلماسی در بالاترین سطح میتواند جلوی یک فاجعه را بگیرد.
🔹️تماشای این فیلم در شرایط امروز، فقط یک سرگرمی نیست؛ برگی از تاریخ است که نشان میدهد در روابط بین‌الملل، قدرت فقط توان جنگیدن نیست؛ بلکه میتواند توان مذاکره کردن در سخت‌ترین لحظه‌ها باشد...
🥀✳️ @ir_silr
#تلخند
⭕️ سؤالی ساده درباره آن «گنج تازه کشف‌شده»
🔹️حدود هفت ماه است #تنگه_هرمز بسته شده؛ همان تنگه‌ای که قرار بود طبق محاسبات بعضی «اساتید شاخص روابط بین‌الملل»، سالانه ۸۰۰ میلیارد دلار برایمان درآمد داشته باشد.
👈یعنی تا امروز، حدود ۴۶۰ میلیارد دلار.
❓️آیا کسی تحقیق کرده ببینیم این حدود ۴۶۰ میلیارد دلار کجاست؟
- گرفتار تحریم‌های آمریکا شده؟
- در حساب‌های چین مانده؟
- در قطر بلوکه شده؟
- خرج جنگ شده؟
یا اینکه... باید در یمن سراغ آن را بگیریم؟
📍بالاخره این پول تنگه کجاست؟! 🤔
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ اقتصاد یک گام جلوتر از سیاست
📍در شرایطی که عراقچی در نیویورک حضور دارد و هم‌زمان گزارش‌ها از تداوم تماس‌ها و مذاکرات غیرمستقیم میان ایران و آمریکا حکایت دارد و خبرهایی نیز درباره احتمال کاهش بخشی از تحریم‌ها و آزادسازی بخشی از دارایی‌های بلوکه‌شده در صورت پیشرفت #مذاکرات منتشر شده است، در بازار ارز اما ظاهراً خبری از این «امید دیپلماتیک» نیست و دلار همچنان مسیر صعودی خود را دنبال میکند.
❓️آیا بازار ارز، برخلاف فضای سیاسی، چشم‌انداز متفاوتی از آینده مذاکرات دارد؟
❓️یا آنچه امروز در سطح دیپلماسی دیده میشود، هنوز نتوانسته انتظارات و محاسبات اقتصادی را تغییر دهد؟
👈پاسخ هرچه باشد، بی‌تفاوتی بازار به مجموعه‌ای از سیگنال‌های #دیپلماتیک مثبت، دست‌کم یک پیام مهم دارد: باید به آنچه در پشت صحنه اقتصاد می‌گذرد، دقیق‌تر نگاه کرد.
❗️شاید بازار چیزی را می‌بیند که سیاست هنوز درباره آن سخن نمی‌گوید.
🎯 اقتصاد معمولاً یک گام جلوتر از سیاست حرکت میکند.
🥀✳️ @ir_silr
🔴 وقتی دیپلمات از دیپلماسی عبور میکند، باید از فرماندهان نظامی چه انتظاری داشت؟
📍عباس #عراقچی، وزیر خارجه، می‌گوید: «دلیلی برای بازگشت به دیپلماسی نداریم»؛ چون در دو سال گذشته، در حالی که ایران در حال مذاکره بوده، دو بار مورد حمله قرار گرفته است. هم‌زمان تأکید میکند که ایران از دو جنگ گذشته درس گرفته و برای شرایط بعدی آماده‌تر است.
🔻اما مسئله دقیقاً همین‌جاست؛
دیپلماسی قرار نیست پاداش رفتار خوب طرف مقابل باشد؛ دیپلماسی ابزار مدیریت منافع در شرایطی است که اعتماد وجود ندارد.
❗️اگر قرار باشد پس از هر حمله، مذاکره را کنار بگذاریم، عملاً طرف مقابل را به این نتیجه می‌رسانیم که حمله میتواند یکی از ابزارهای حذف #دیپلماسی باشد. در سیاست بین‌الملل، دقیقاً در چنین شرایطی است که کانال‌های ارتباطی، میانجیگری، مذاکره و معامله اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند؛ نه کمتر.
❗️اینکه آمریکا در میانه مذاکرات به ایران حمله کرده، اگر همان‌طور که تهران می‌گوید رخ داده باشد، اتفاقی جدی و مؤثر بر محاسبات آینده است. اما نتیجه منطقی آن، تقویت دیپلماسی برای جلوگیری از تکرار چنین وضعیتی است، نه اعلام بی‌نیازی از آن.
👈دیپلماسی یعنی #مذاکره با طرفی که به او اعتماد ندارید؛
👈یعنی تلاش برای تبدیل تهدید به تعهد؛
👈یعنی خریدن زمان؛
👈یعنی ایجاد کانال ارتباطی حتی در اوج خصومت؛
👈و مهم‌تر از همه، یعنی پیدا کردن راهی برای پایان دادن به بحران پیش از آنکه بحران راه پایان دادن به شما را تعیین کند.
📍اینکه یک وزیر خارجه از «آمادگی برای جنگ» سخن بگوید، به‌خودی‌خود عجیب نیست؛ بخشی از بازدارندگی، نشان دادن آمادگی برای دفاع است.
🔻اما وقتی دیپلمات ارشد کشور، دیپلماسی را فاقد ضرورت معرفی میکند، مسئله از جنس دیگری میشود چون اگر؛
❗️دیپلمات بگوید دیگر دلیلی برای مذاکره وجود ندارد،
❗️اگر مذاکره شکست بخورد و نتیجه‌اش «مذاکره نکنیم» باشد،
❗️اگر هر مذاکره‌ای که به حمله منتهی شده، دلیلی برای کنار گذاشتن مذاکره تلقی شود،
❓️آن‌وقت سؤال ساده‌ای باقی می‌ماند:
پس دقیقاً قرار است چه کسی و با چه ابزاری، جنگ بعدی را متوقف کند؟
🎯کشوری که دیپلماسی را کنار می‌گذارد، لزوماً قوی‌تر نمی‌شود؛ ممکن است فقط یکی از ابزارهای کنترل هزینه‌های قدرت نظامی خود را کنار گذاشته باشد.
🔻و شاید نگران‌کننده‌ترین بخش ماجرا همین باشد:
👈وقتی دیپلمات‌ها چنین ادبیاتی پیدا می‌کنند، باید امیدوار بود فرماندهان نظامی هنوز کسی را داشته باشند که به آنها بگوید #جنگ، حتی اگر لازم باشد، باید یک ابزار سیاست خارجی باشد؛ نه خودِ سیاست خارجی!
🥀✳️ @ir_silr
⭕️وقتی سالن حرف می‌زند
❗️شاید مهم‌تر از اینکه پزشکیان دیروز چه گفت و نتانیاهو امروز چه گفت، این باشد که دیگران هنگام سخنرانی آنها چه کردند.
📍دو کشوری که درگیر #جنگ شده‌اند، هر دو از مواضع خود دفاع می‌کنند؛ اما در هر دو سخنرانی، بخشی از نمایندگان #سازمان_ملل ترجیح می‌دهند سالن را ترک کنند.
🔻این صحنه شاید تصویری روشن‌تر از وضعیت امروز روابط بین‌الملل باشد:
👈در جهانی که هزینه‌های جنگ دیگر به مرزهای دو کشور محدود نمی‌ماند، تحمل سیاسی و #دیپلماتیک جنگ نیز کاهش یافته است. از اختلال در تجارت و انرژی گرفته تا ناامنی منطقه‌ای و موج‌های جدید بی‌ثباتی، جنگ برای دیگران هم هزینه تولید میکند.
❗️شاید به همین دلیل است که در مجمع عمومی سازمان ملل، گاهی واکنش‌ها نه به سود یک طرف، بلکه بیشتر علیه تداوم منازعه شکل می‌گیرد.
🎯گاهی، خودِ سالن بیش از سخنرانان حرف می‌زند.
✳️ @ir_silr
⭕️ کوبا، تایلند و هنرِ تبدیل سیاست خارجی به قدرت ملی
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ دو تعریف متفاوت از امنیت در خلیج فارس
🔹️آنچه امروز میان ایران و #عربستان در حال رخ دادن است، فقط اختلاف بر سر یک حمله یا یک بحران مقطعی نیست؛ بخشی از آن به دو برداشت متفاوت از مفهوم #امنیت منطقه‌ای بازمی‌گردد.
👈ریاض همچنان بخش مهمی از امنیت خود را در بازدارندگی خارجی و اتکا به شبکه‌ای از شرکای نظامی تعریف میکند؛ از آمریکا و اروپا گرفته تا دیگر شرکای امنیتی. در مقابل، تهران بخش قابل‌توجهی از معادله امنیتی منطقه را از دریچه حضور نظامی آمریکا و موازنه با آن می‌بیند.
🔻در چنین چارچوبی، حتی یک اقدام واحد میتواند برای دو طرف معنای متفاوتی داشته باشد:
❗️آنچه تهران «حمله به پایگاه‌های آمریکا در کشورهای منطقه» می‌داند، میتواند از نگاه ریاض «به خطر انداختن امنیت و حاکمیت یک کشور عربی» تلقی شود.
📍مسئله از جایی پیچیده‌تر میشود که بحران از کنترل مستقیم دو طرف خارج شده، اما راه گفت‌وگوی مستقیم درباره معماری امنیتی منطقه نیز عملاً فعال نشده است.
📍در نتیجه، عربستان برای تقویت امنیت خود به سراغ شرکای خارجی می‌رود و ایران همچنان بخش مهمی از تهدید را در حضور و زیرساخت نظامی آمریکا در منطقه می‌بیند؛ و میان این دو نگاه، کشورهایی قرار گرفته‌اند که خود به بخشی از میدان این تقابل تبدیل شده‌اند.
🔹️توافق تهران و ریاض در سال ۲۰۲۳ نشان داد که دو کشور می‌توانند درباره عادی‌سازی روابط به تفاهم برسند؛ اما عادی‌سازی روابط لزوماً به معنای توافق بر سر تعریف امنیت منطقه نیست.
🔻شاید مسئله امروز دقیقاً همین باشد:
🎯دو همسایه به توافق سیاسی رسیده‌اند، اما هنوز درباره اینکه امنیت منطقه چگونه باید تأمین شود، توافقی ندارند.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ چین نگران ایران نیست؛ نگران هرمز است
🔹️موضع اخیر پکن در قبال #جنگ ایران و آمریکا، یک تغییر لحن قابل توجه دارد.
👈چین از تهران و واشنگتن می‌خواهد به «تفاهم اسلام‌آباد» برگردند، مذاکرات را از سر بگیرند و مهم‌تر از همه، #تنگه_هرمز را هرچه سریع‌تر بازگشایی کنند.
❗️این ادبیات را نباید صرفاً یک موضع دیپلماتیک دوستانه نسبت به ایران تعبیر کرد.
❗️#چین در اینجا بیش از آنکه از «موضع ایران» دفاع کند، از امنیت انرژی، کشتیرانی و زنجیره تأمین خودش دفاع میکند.
🔹️هرمز برای پکن یک مسئله ژئوپلیتیک صرف نیست؛ یک مسئله اقتصادی است.
🔹️ اختلال در این مسیر مستقیماً بر نفت، LNG، هزینه حمل‌ونقل و صنایع چین اثر می‌گذارد.
🔹️واردات #نفت دریایی چین در اوت همچنان نزدیک ۴۰ درصد پایین‌تر از میانگین پیش از جنگ گزارش شده و پالایشگاه‌های چینی برای جبران کمبود عرضه به دنبال منابع جایگزین رفته‌اند.
🔻از این زاویه، شاید بتوان دلیل تغییر وزن ادبیات پکن را بهتر فهمید:
📍چین وارد پرونده شده، اما نه برای ایستادن در کنار تهران؛ برای متوقف کردن بی‌ثباتی‌ای که دارد به اقتصاد چین هزینه تحمیل میکند.
🔹️حتی بخش مهمی از خواسته‌های اخیر پکن، عملاً با مهم‌ترین مطالبه واشنگتن در این مرحله هم‌پوشانی دارد:
👈بازگشت به مذاکره، مهار تنش و بازگشایی هرمز.
🔹️البته این به معنای «چرخش چین به سمت آمریکا» نیست؛ بلکه نشانه‌ای است از اینکه منافع اقتصادی چین در این مقطع، آن را به مواضعی نزدیک کرده که واشنگتن نیز از آنها سود می‌برد.
🎯 در سیاست بین‌الملل، حتی «شریک راهبردی» هم وقتی منافع حیاتی خودش به خطر بیفتد، اول از منافع خودش دفاع میکند.
🎯 چین در حال دفاع از ایران نیست؛
چین در حال دفاع از مسیر انرژی خودش است.
🔻اما یک سؤال مهم‌تر وجود دارد:
اگر چین ایران را یک شریک راهبردی با ظرفیت اقتصادی بلندمدت می‌بیند، چرا بخش مهمی از رابطه نفتی دو کشور در عمل به خرید نفت تحریمی با تخفیف محدود مانده است؟
🥀✳️ @ir_silr
⭕️ لامرد؛ متهمان را کجا باید محاکمه کرد؟
🔻اینجا حقوق بین‌الملل با یک تفکیک مهم روبه‌روست:
🔹️اینکه یک رفتار، در صورت احراز عناصر قانونی، بتواند « #جنایت_جنگی » یا « #جنایت_علیه_بشریت » تلقی شود، یک بحث است؛ اما اینکه کدام دادگاه صلاحیت رسیدگی به آن را دارد، بحثی کاملاً متفاوت است.
🔹️نخستین گزینه، دادگاه‌های ملی است؛ یعنی دادگاه‌های کشوری که بر اساس قواعد صلاحیت سرزمینی، شخصی یا سایر مبانی صلاحیت، امکان رسیدگی دارند.
🔹️گزینه دوم، دادگاه کیفری بین‌المللی (ICC) است؛ اما اینجا یک مانع مهم وجود دارد: صلاحیت ICC خودکار و جهانی نیست و تابع شرایط اساسنامه #رم است. از جمله، صلاحیت سرزمینی یا تابعیتی، پذیرش صلاحیت، یا ارجاع وضعیت به دادگاه از سوی #شورای_امنیت میتواند مبنای صلاحیت قرار گیرد.
👈بنابراین صرفِ اینکه یک عمل، در فرض اثبات، «جنایت بین‌المللی» باشد، به‌تنهایی به این معنا نیست که ICC میتواند عاملان آن را محاکمه کند.
🔻و این دقیقاً همان نقطه‌ای است که بحث جالب میشود:
❓️اگر مسئولیت کیفری فردی وجود دارد، اما دادگاه بین‌المللی دارای صلاحیت وجود ندارد، این مسئولیت کجا باید اعمال شود؟
❓️آیا دادگاه‌های داخلی ایران صلاحیت و امکان رسیدگی دارند؟
❓️آیا دادگاه‌های کشورهای دیگر می‌توانند بر مبنای صلاحیت کیفری جهانی وارد شوند؟
❓️آیا اساساً امکان ایجاد سازوکار قضایی بین‌المللی دیگری وجود دارد؟
❗️و مهم‌تر از همه:
❓️در مورد #لامرد، مسیر حقوقیِ واقعی برای تبدیل «ادعای جنایت» به «تعقیب و محاکمه متهم» چیست؟
🎯این همان فاصله‌ای است که میان اعلام وقوع یک جنایت بین‌المللی و تحقق عدالت کیفری بین‌المللی وجود دارد.
🥀✳️ @ir_silr
⭕️وقتی حقوق بین‌الملل به مرز قدرت می‌رسد
🔻یک پرسش ساده اما مهم در حقوق بین‌الملل وجود دارد:
اگر یک قاعده یا نهاد بین‌المللی، تعهدی را برای یک دولت ایجاد کرده باشد، اما اجرای آن تعهد با یک الزام سیاسی ـ امنیتی قدرتمندتر برخورد کند، در عمل کدام‌یک دست بالا را پیدا میکند؟
📍ماجرای اخیر محمد اسلامی، رئیس سازمان #انرژی_اتمی ایران، در وین نمونه قابل تأملی است.
👈موافقت‌نامه مقر #آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و #اتریش، دولت میزبان را مکلف میکند برای نمایندگان کشورهای عضو که برای امور رسمی آژانس به وین می‌آیند، امکان ورود و اقامت فراهم کند.
❗️اما در مورد اسلامی، اتریش برای دریافت معافیت از ممنوعیت سفرِ ناشی از تحریم‌های #سازمان_ملل اقدام کرد و این معافیت با مخالفت در کمیته تحریم #شورای_امنیت مواجه شد؛ مخالفتی که آمریکا در آن نقش داشت.
❗️این ماجرا را اگر کنار وضعیت دیوان کیفری بین‌المللی بگذاریم، تصویر جالب‌تری به دست می‌آید.
👈اساسنامه رم، کشورهای عضو را مکلف به همکاری با دیوان و اجرای درخواست‌های بازداشت و تسلیم افراد تحت تعقیب میکند.
❗️با این حال، #پوتین در سال ۲۰۲۴ وارد مغولستان، به‌عنوان یک دولت عضو اساسنامه #رم، شد و بازداشت نشد؛ دیوان بعداً عدم همکاری مغولستان را احراز کرد.
❗️در مورد #نتانیاهو نیز عدم اجرای درخواست بازداشت در مجارستان به یکی از مناقشات جدی میان دولت‌های عضو و دیوان تبدیل شد.
📍بنابراین مسئله فقط این نیست که «حقوق بین‌الملل وجود دارد یا نه».
🔹️مسئله مهم‌تر این است که #حقوق_بین‌الملل در نقطه برخورد با قدرت سیاسی و امنیتی، تا چه اندازه توان اجرای قواعد خود را دارد.
📍در ادبیات حقوق بین‌الملل، بسیاری از تعهدات نهادی و سازوکارهای همکاری ممکن است روی کاغذ بسیار روشن باشند؛ اما اجرای آنها همچنان به دولت‌ها، اراده سیاسی آنها و ساختار قدرت در نظام بین‌الملل وابسته است.
🔹️شاید به همین دلیل است که فاصله میان وجود یک قاعده حقوقی و توان اعمال آن قاعده، یکی از مهم‌ترین شکاف‌های نظام بین‌الملل معاصر است.
🎯حقوق بین‌الملل لزوماً در برابر قدرت شکست نمی‌خورد؛ اما بارها نشان داده است که برای اجرای خود، هنوز به همان چیزی وابسته است که قرار است آن را محدود کند: قدرت دولت‌ها.
🥀✳️ @ir_silr
✴️ #خرد
«مسئله کشورهایی که در بحران گرفتار می‌شوند فقط این نیست که چگونه زنده بمانند؛ مسئله مهم‌تر این است که چه زمانی می‌فهمند با همان قواعدی که وارد بحران شده‌اند، نمی‌توانند از آن خارج شوند.»
🥀✳️ @ir_silr