2600
مجله فکری تحلیلی حوزه و روحانیت ارتباط با مدیر @mobahesatadmin
🎥دروغ مصلحت‌آمیز در فتوای ولی‌فقیه امکان‌پذیر است؟
حجت‌الاسلام والمسلمین خادمی‌کوشا توضیح می‌دهد.
🔹 نمی‌توان فتوای عمومی یک مرجع تقلید را به تقیه یا دروغ مصلحتی نسبت داد. تقیه در موارد شخصی و برای حفظ جان افراد مطرح است، اما فتوا اعلام عمومی حکم شرعی است و نمی‌توان پس از صدور آن ادعا کرد که نظر واقعی مرجع چیز دیگری بوده است. چنین برداشتی اعتماد عمومی به احکام شرعی را مخدوش می‌کند. افزون بر این، در موضوعاتی که با جان و خون انسان‌ها ارتباط دارد، نمی‌توان به‌سادگی به تقیه استناد کرد؛ زیرا اگر تولید سلاحی برای بازدارندگی و جلوگیری از حمله دشمن واجب باشد، اعلام حرمت آن می‌تواند زمینه تعرض بیشتر دشمن و ریخته شدن خون انسان‌های بیشتری را فراهم کند.
🔹 لازم است موضوع در کرسی‌های نظریه‌پردازی و نشست‌های علمی در سطح نخبگانی و با حضور فقهای متخصص بررسی شود تا در صورت امکان تغییر حکم، مبانی و حدود آن روشن شود و اگر تغییر حکم ممکن نیست، دلایل فقهی آن به‌درستی تبیین شود.
مشاهده متن کامل گفتوگو:
https://mobahesat.ir/24643
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
تاراج باور مردم
بسم الله الرحمن الرحیم
در سی‌ام بهمن‌ماه سال ۱۳۸۸، فتوای تاریخی رهبر شهید انقلاب درباره حرمت تولید، انباشت و به‌کارگیری سلاح‌های کشتار جمعی مطرح شد. در پی آن نیز، در پیامی که به نخستین کنفرانس بین‌المللی خلع سلاح هسته‌ای و عدم اشاعه در فروردین‌ماه سال ۱۳۸۹ صادر شد، این موضع مورد تأکید قرار گرفت. (مراجعه شود به کتاب فقه هسته‌ای از انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی)
از همان زمان، دشمنان این آب‌وخاک بااین‌که در تلاش بودند این موضع را غیرواقعی قلمداد کنند، آن را گاه یک تاکتیک سیاسی، گاهی یک حکم ثانوی، گاهی تقیه، گاهی اضطرار و گاهی مصلحت نامیدند اما هرگز من نشنیده بودم که دشمنان با آن همه گستاخی، این موضع را «دروغ مصلحتی» بنامند؛ مع‌ذلک متأسفانه اخیراً شخصی چنین تعبیر ناروایی را درباره این فتوا به کار برده است. حتی اگر سخنان او تقطیع شده یا تمام مقصودش منعکس نشده باشد، بازهم چنانچه این تعبیر واقعاً از زبان کسی صادر شده باشد، دیگر به‌سادگی قابل توجیه نیست.
آنچه امروز از زبان این افراد شنیده می‌شود، دقیقاً همان چیزی است که رژیم صهیونیستی، دشمنان این آب‌وخاک و کسانی که نمی‌خواهند برای مردم هیچ باور و اعتقادی نسبت به آرا و فتاوای عالمان دین باقی بماند، سال‌ها در پی القای آن بوده‌اند.
آیا این افراد وابسته‌اند؟ آیا بدون وابستگی و مزدوری رسمی، در خدمت اهداف آنان قرار گرفته‌اند؟ نمی‌دانم؛ اما آنچه مسلم است، این است که بیان چنین سخنانی درباره فتوای یک مرجع تقلید، دقیقاً همان ادبیات دشمنان، به‌ویژه رژیم صهیونیستی و آمریکاست و نتیجه آن چیزی جز سلب اعتماد و تضعیف باورهای مردم نخواهد بود.
البته ممکن است صاحب‌نظری استدلالی مطرح کند، بحثی فقهی پیش بکشد یا حتی مدعی شود که موضوع تغییر کرده است. اما بدیهی است که بررسی و اعلام نظر درباره چنین مسائلی، حتی در صلاحیت فضلا تا چه رسد به دیگران، نیست؛ چراکه این موضوع به نظام و مصالح کلان آن بازمی‌گردد و باید از سوی مقامات عالی نظام و رهبری آن تبیین و توضیح داده شود.
با این همه، اینکه ما درباره فتوای شخصیتی که اکنون در میان ما نیست و امکان دفاع از موضع خود را ندارد، از تعبیر «دروغ مصلحتی» استفاده کنیم، قطعاً خطایی بزرگ و جرمی سنگین است که باید از سوی نهادها و مسئولان ذی‌صلاح مورد پیگیری قرار گیرد.
بار دیگر تأکید می‌کنم: اگر قرار است نظریه‌ای تغییر کند، اگر دکترین و رویکردی نیازمند بازنگری است، این امر باید از مسیر صحیح خود انجام شود؛ اما نباید با چنین تعابیری، آن نظریه و موضع را مخدوش و بی‌اعتبار کنیم؛ به‌ویژه آنکه صاحب آن موضع، شخصیتی بزرگ است که امروز در میان ما حضور ندارد.
از خداوند متعال مسئلت دارم که عاقبت این نظام، انقلاب، اسلام، تشیع و باور های دینی مردم را از شرّ دشمنان دانا، عوامل نفوذی آنان و دوستان نادان محفوظ بدارد.
متاسفم.
نهم آبان‌ماه ۱۴۰۵
حوزه علمیه قم
ابوالقاسم علیدوست
دبیر علمی همایش فقه هسته‌ای
برگزار شده در سی‌ام‌بهمن ماه ۱۳۹۲
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
گزارش کامل گزارش سومین نشست بررسی اجتماعی وضعیت حوزه‌های علمیه و نهاد روحانیت در قم با موضوع «بررسی و تحلیلی اجتماعی وضع تعیینی و تعینی حوزه های علمیه ونهاد روحانیت»
سومین نشست از سلسله نشست‌های جامعه‌شناسی حوزه و روحانیت، با تأکید بر منویات رهبر معظم انقلاب اسلامی و به همت سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی در دفتر قم و با مشارکت مرکز ملی مطالعات و سنجش دینداری، دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، جامعه المصطفی العالمیه و دیگر مراکز علمی و حوزوی، روز چهارشنبه ۲۹ مهرماه ۱۴۰۵، در سالن شیخ طوسی سازمان علمی و فرهنگی آستان قدس رضوی در قم برگزار شد.
در این نشست، حجت‌الاسلام والمسلمین احمد واعظی، رئیس دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم، حجت‌الاسلام والمسلمین علی عباسی، رئیس جامعه المصطفی العالمیه و حجت‌الاسلام والمسلمین علیزاده، رئیس مرکز مدیریت حوزه‌های علمیه خواهران، به بررسی و تحلیل اجتماعی وضعیت تعیینی و تعینی حوزه‌های علمیه و نهاد روحانیت پرداختند. دبیری علمی این نشست را حجت‌الاسلام والمسلمین هاشمیان بر عهده داشت.
گزارش کامل این نشست را می‌توانید در اینجا ملاحظه کنید:
https://mobahesat.ir/24617
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
آیتالله زین‌العابدین قربانی؛ از مدرسه لاهیجان تا میدان‌های پرمناقشه روحانیت/
نگاهی به زندگی علمی، قلمی و سیاسی عالمی که پیش از انقلاب نیز در متن تحولات حوزه حضور داشت
درگذشت آیتالله زین‌العابدین قربانی لاهیجی، نماینده پیشین ولی‌فقیه در گیلان و امام جمعه سابق رشت در تاریخ ۲۰ مهرماه ۱۴۰۵، فرصتی برای بازخوانی زندگی یکی از روحانیونی است که مسیر حیاتش را نمی‌توان تنها با مسئولیت‌های پس از انقلاب توضیح داد. آیتالله قربانی پیش از آنکه به چهره‌ای شناخته‌شده در ساختار رسمی جمهوری اسلامی تبدیل شود، سال‌هایی طولانی را در حوزه علمیه قم گذرانده بود؛ سال‌هایی که در آن، درس و بحث حوزوی با فعالیت‌های مطبوعاتی، تأملات اجتماعی و مبارزه سیاسی درهم آمیخته بود.
زین‌العابدین قربانی در سال ۱۳۱۲ در روستای پنجاه، از توابع آستانه‌اشرفیه، به دنیا آمد. آغاز طلبگی او با یاری یکی از مالکان محلی و ورود به مدرسه علمیه لاهیجان همراه شد. او در همان‌جا مقدمات علوم حوزوی را فراگرفت و در سال ۱۳۲۸، برای ادامه تحصیل راهی قم شد.
قم آن روزگار، تنها محل تحصیل علوم دینی نبود؛ شهری بود که در کنار نظام شناخته‌شده درس و بحث، به‌تدریج درگیر پرسش‌های تازه درباره نسبت دین و جامعه، وضعیت سیاسی ایران و شیوه حضور روحانیت در عرصه عمومی می‌شد. قربانی در چنین فضایی به تحصیل پرداخت و از محضر استادانی چون آیتالله سیدحسین بروجردی، امام خمینی، علامه سیدمحمدحسین طباطبایی، امام موسی صدر و آیتالله سیدرضا صدر بهره برد.
اما آنچه در زندگی قربانی اهمیت دارد، صرفاً فهرست استادان و هم‌درسانش نیست. او در سال‌هایی تحصیل می‌کرد که نسل تازه‌ای از روحانیون می‌کوشیدند میان دانش حوزوی و مسائل روز جامعه پیوند برقرار کنند. قربانی نیز از همان سال‌ها به فعالیت‌هایی فراتر از درس‌های متعارف حوزه روی آورد.
وجه دیگری از زندگی قربانی که در مرور مسئولیت‌های رسمی او کمتر دیده می‌شود، فعالیت قلمی و مطبوعاتی اوست. او از نویسندگان و همکاران نشریات دینی پیش از انقلاب بود و در شرح حال خود، از همکاری با مجله «مکتب اسلام»، «مکتب تشیع»، «نسل جوان» و نشریه «در راه حق» نام برده است. در برخی از این مجموعه‌ها، عضویت در هیئت تحریریه نیز داشت.
این حضور را باید در زمینه تاریخی مطبوعات دینی آن دوره فهمید. نشریات حوزوی در آن سال‌ها، افزون بر انتشار مباحث اعتقادی و فقهی، می‌کوشیدند به پرسش‌های اجتماعی و فکری نسل جدید پاسخ دهند. موضوعاتی مانند حقوق بشر، وضعیت جوامع اسلامی، آموزش، اخلاق اجتماعی و نسبت اسلام با جهان جدید، به‌تدریج در فضای نوشتاری بخشی از حوزه جایگاه پررنگ‌تری پیدا می‌کردند.
قربانی در همین فضا، هم به نگارش مقاله پرداخت و هم در کارهای پژوهشی گروهی شرکت کرد. از جمله در مجموعه‌هایی که با مشارکت شماری از فضلای قم درباره مسائل اعتقادی و اجتماعی تدوین می‌شدند، حضور داشت. کتاب‌هایی مانند «اسلام در قلب اجتماع» و «زن و انتخابات و بلاهای اجتماعی قرن ما» در روایت او از همین تلاش‌های جمعی برآمده‌اند.
پیروزی انقلاب اسلامی، فصل تازه‌ای در زندگی قربانی گشود. او در شرق گیلان مسئولیت کمیته انقلاب اسلامی را بر عهده گرفت و سپس به مسئولیت قضایی در دادگاه‌های انقلاب رسید. در ادامه، با حکم امام خمینی به امامت جمعه لاهیجان منصوب شد و در دوره دوم مجلس شورای اسلامی نیز نمایندگی مردم آستانه‌اشرفیه را بر عهده داشت. او ریاست کمیسیون ارشاد مجلس را نیز تجربه کرد.
حضور در مجلس خبرگان رهبری و سپس انتصاب به نمایندگی ولی‌فقیه در استان گیلان، دامنه مسئولیت‌های او را گسترده‌تر کرد. از سال ۱۳۸۰ تا سال ۱۳۹۷، امامت جمعه رشت و نمایندگی ولی‌فقیه در گیلان، مهم‌ترین جایگاه عمومی او بود؛ دوره‌ای طولانی که نام او را با حیات دینی و سیاسی استان پیوند زد.
مشاهده متن کامل گزارش:
https://mobahesat.ir/24605
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
ما و عربستان؛ حکایت گوشت و استخوان
حضور تعدادی از مسئولان کشور در مراسم بزرگداشت روز ملی عربستان سعودی، واکنش‌های متعددی را در فضای مجازی برانگیخت. این واکنش‌ها با توجه به حضور دو شخصیت حوزوی، آقایان شهریاری دبیرکل مجمع جهانی تقریب مذاهب اسلامی و مبلغی، از چهره‌های شناخته‌شده عرصه تقریب و نماینده جمهوری اسلامی ایران در مجامع بین‌المللی اسلامی، رنگ و بوی حوزوی نیز به خود گرفت.
تعامل و ارتباط میان کشورهای همسایه، یک اصل پذیرفته‌شده در روابط بین‌الملل است. در عین حال، همجواری جغرافیایی و اشتراک در حوزه‌های سیاسی، امنیتی، اقتصادی و فرهنگی، به‌طور طبیعی زمینه‌ساز رقابت‌ها، اختلافات و گاه تنش‌های جدی نیز می‌شود. روابط جمهوری اسلامی ایران و عربستان سعودی نیز در دهه‌های گذشته از همین قاعده پیروی کرده و فراز و فرودهای متعددی را تجربه کرده است.
دو کشور به دلایل مختلف مذهبی، سیاسی، امنیتی و ژئوپلیتیکی در مقاطع گوناگون با چالش‌های جدی مواجه بوده‌اند؛ چالش‌هایی که در برخی دوره‌ها حتی به قطع کامل روابط دیپلماتیک نیز انجامیده است. حادثه تلخ کشتار حجاج ایرانی در سال ۱۳۶۶ و مواضع قاطع امام خمینی(ره) در قبال آن، یکی از مهم‌ترین نقاط تنش در روابط دو کشور بود که به قطع روابط سیاسی انجامید. با این حال، پس از چند سال و با در نظر گرفتن مصالح و ضرورت‌های منطقه‌ای، روابط دو کشور مجدداً از سر گرفته شد.
حادثه جان‌باختن شمار زیادی از حجاج در فاجعه منا، حمله به سفارت عربستان در تهران و قطع مجدد روابط سیاسی نیز از دیگر رخدادهای مهم در تاریخ معاصر روابط دو کشور به شمار می‌آید. افزون بر این، اختلافات جدی تهران و ریاض در برخی پرونده‌های منطقه‌ای، به‌ویژه در سال‌های ظهور و گسترش جریان‌های تکفیری و تروریستی داعش در منطقه، از مهم‌ترین چالش‌های امنیتی میان دو کشور بوده است.
با وجود همه این اختلافات و تلخی‌ها، واقعیت آن است که روابط میان دولت‌ها صرفاً بر پایه احساسات، خاطرات تاریخی یا رخدادهای مقطعی تنظیم نمی‌شود، بلکه منافع ملی، مصالح راهبردی و ضرورت‌های منطقه‌ای نقش تعیین‌کننده‌ای در آن دارند. از همین رو، در سال‌های اخیر شاهد بازسازی تدریجی روابط و گشایش فصل جدیدی از مناسبات میان تهران و ریاض بوده‌ایم؛ روندی که با حمایت و تأیید عالی‌ترین سطوح حاکمیتی دو کشور دنبال شده است. تا جایی که رهبر معظم انقلاب در سال ۱۴۰۴ وزیر دفاع جوان عربستان را به عنوان حامل پیام پادشاه سعودی به حضور پذیرفتند. اقدامی که از نظر قواعد دیپلماتیک امری جالب توجه بود.
این وضعیت البته منحصر به روابط ایران و عربستان نیست. جمهوری اسلامی ایران در مقاطع مختلف با برخی دیگر از همسایگان خود نیز اختلافات امنیتی و سیاسی جدی داشته است. فعالیت گروه‌های تروریستی و تجزیه‌طلب در مناطق مرزی شرقی، حضور و استقرار برخی از این گروه‌ها در کشورهای همسایه غربی و بروز تنش‌های امنیتی ناشی از آن، بخشی از واقعیت روابط منطقه‌ای در دهه‌های گذشته بوده است. با این همه، هیچ‌یک از این مسائل مانع از استمرار اصل روابط سیاسی و دیپلماتیک میان کشورها نشده است.
از این رو، حفظ و توسعه روابط دیپلماتیک با کشورهای همسایه، حتی در شرایط وجود اختلافات جدی، نه نشانه چشم‌پوشی از حقوق ملی است و نه به معنای فراموش کردن گذشته؛ بلکه بخشی از منطق عقلانی سیاست خارجی و تأمین منافع بلندمدت کشورها به شمار می‌رود.
اما در کنار اصل برقراری و حفظ روابط، یک ضلع مهم دیگر نیز وجود دارد و آن، «مدیریت روابط» است. صرف داشتن رابطه با یک کشور، به‌خودی‌خود هدف نیست؛ مهم آن است که این روابط به شکلی سازنده، هدفمند و در جهت تأمین منافع ملی مدیریت شود. روابط ایران و عربستان نیز نباید صرفاً تابع فراز و فرودهای مقطعی یا رفتارهای طرف مقابل باشد، بلکه لازم است الگوی کنشی و چارچوب مشخصی برای آن تعریف شود تا این فراز و نشیب‌ها تا حد امکان هدایت‌شده و قابل مدیریت باشد. باید از موضع قدرت و با ادبیاتی روشن، خطوط قرمز و رفتارهایی را که می‌تواند روابط را دچار چالش کند، برای طرف مقابل تبیین کرد و در عین حال، از ظرفیت‌های موجود در روابط برای تأمین منافع کشور استفاده مطلوب را داشت.
البته همه آنچه گفته شد، هرگز به معنای نادیده گرفتن حقوق ملت ایران یا کاهش حساسیت نسبت به امنیت ملی نیست. جمهوری اسلامی ایران همان‌گونه که در عمل نیز نشان داده است، در دفاع از تمامیت ارضی، امنیت ملی و منافع راهبردی کشور با قاطعیت عمل کرده و در برابر هرگونه تهدید یا تعرض، بدون توجه به هویت و موقعیت طرف مقابل، از حقوق ملت ایران دفاع خواهد کرد. حفظ روابط دیپلماتیک و دفاع مقتدرانه از منافع ملی، نه دو رویکرد متعارض، بلکه دو ضلع مکمل سیاست خارجی جمهوری اسلامی ایران هستند.
🔻🔻🔻
@mobahesat
مجموعه گران‌سنگ《جرعه‌ای از دریا》چگونه شکل گرفت؟
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
بازگشت به متن و تاریخ؛ درآمدی بر مکتب فقهی آیتالله شبیری زنجانی
در دو دهه اخیر، فضای علمی حوزه‌های علمیه، به‌ویژه حوزه قم، شاهد نوعی بازنگری آرام اما عمیق در شیوه‌های استنباط احکام بوده است. در کانون این دگرگونی، الگوی فقاهت آیتالله سید موسی شبیری زنجانی قرار دارد؛ روشی که امروزه نزد بخش قابل‌توجهی از فضلای جوان و پژوهشگران حوزه، به الگویی مطلوب و راهگشا تبدیل شده است. برای شناخت جایگاه این مکتب، باید آن را در بستر تحولات دو سده اخیر فقه شیعه بررسی کرد.
از زمان شیخ انصاری و در ادامه با آرای آخوند خراسانی و میرزای نائینی، دانش «اصول فقه» سیطره چشمگیری بر فقه شیعه پیدا کرد. شاگردان برجسته این مکتب در نجف—از جمله آیتالله خویی، سید محمود شاهرودی، شیخ حسین حلی و سید محسن حکیم—روشی را تثبیت کردند که در آن، استنباط احکام تا حد زیادی بر پایه قواعد انتزاعی و پیشینیِ اصولی بنا می‌شد. در این نگرش، گاه پیش از ورود تفصیلی به روایات، «اصل عملی» یا قاعده اصولی حاکم بر مسئله مشخص می‌شد. مباحثی مانند منجّزیت علم اجمالی، جریان استصحاب در شبهات حکمیه و قواعد نظریِ تعارض روایات، ساختار اصلی استنباط را هدایت می‌کردند. این رویکرد فقه را تا اندازه‌ای از بافت تاریخی متون جدا می‌کرد و تابع قواعد شبه‌منطقی می‌ساخت.
در نقطه مقابل، روش فقهی آیتالله شبیری زنجانی نوعی بازگشت به ادله نقلی و فهم تاریخی فقاهت و شریعت است. این شیوه، پیوند وثیقی با سنت قدما، مکتب فقهیِ محقق اردبیلی و آموزه‌های آیتالله بروجردی دارد. در این مکتب، فقیه پیش از تکیه بر قواعد اصولی، ادله روایی و پیشینه فتوایی مسئله را به‌دقت می‌کاود.
ویژگی‌های بارز این اسلوب فقهی را می‌توان در چند محور خلاصه کرد:
۱. ردیابی تاریخی فتاوا و نقد اجماع‌ها:
آیتالله شبیری اقوال فقیهان را با رویکردی تاریخی و به ترتیب زمانی از متقدمین تا متأخرین پیگیری می‌کند. بررسی فتاوای فقیهان از ماقبل شیخ طوسی تا معاصرین نزد ایشان نقشی کلیدی داشت. این روش نشان می‌دهد که بسیاری از دعاوی اجماع یا شهرت، حقیقت پیوسته نداشته‌اند؛ بلکه گاه صرفاً عدم ثبت مخالفت بوده‌اند یا مخالفت‌های کهن از چشم متأخرین پنهان مانده است.
۲. متن‌محوری و فهم عرفی روایات:
در این اسلوب، ادله نقلی اصالت بنیادین دارند. حل تعارض میان روایات به‌جای اعمال فرمول‌های انتزاعی اصولی، بر اساس «جمع عرفی» و درک زبانیِ رایج در عصر معصومان انجام می‌پذیرد. ایشان فقه را مبتنی بر دلایل روشن و منصوص می‌دانست و تا حد ممکن از به کار بردن و بسط دادن قواعد انتزاعی پرهیز می‌کرذ.
۳. تمایز با مکتب آیتالله بروجردی:
هرچند روش آیتالله شبیری در توجه به تاریخ متقدم فقه بسیار به آیتالله بروجردی شباهت دارد، اما تمایزی مهم میان آنها به چشم می‌خورد. در مکتب آیتالله بروجردی، شناخت فقه اهل‌سنت و فضای حاکم بر عصر صدور روایات نقشی اساسی در تفسیر کلام ائمه داشت؛ زیرا روایات شیعه اغلب ناظر به فتاوای عامه شمرده می‌شدند. با این حال، در روش آیتالله شبیری، توجه به فقه عامه کم‌رنگ‌تر است و تکیه اصلی بر شناخت درونیِ رجال، راویان و تبار تاریخی اقوال امامیه قرار دارد.
امروزه گرایش نسل جوان حوزه به روش آیتالله شبیری رویدادی قابل تأمل است. بسیاری از این طلاب و فضلا، آموزش‌یافته اساتیدی هستند که خود در مدار مکتب اصولی نجف و آراء نائینی، خویی و شهید صدر بالیده‌اند. با این وجود، نسل جدید حوزه با مشاهده جامعیت، تتبع تاریخی، دقت کم‌نظیر در شناخت اسناد روایی و ملموس بودن این روش در حل مسائل، به پرچم‌داری آیتالله شبیری زنجانی روی آورده است. این اقبال را می‌توان نشانه‌ای از عطش پژوهشگران معاصر حوزه برای رهایی از پیچیدگی‌های انتزاعی و روی‌آوردن به فقهی عینی، تاریخی و متن‌محور دانست.
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
آموزه‌ای از مناظره آقایان حامد کاشانی و سلیمانی اردستانی
🔹مناظره صورت گرفته بین آقایان حامد کاشانی و سلیمانی اردستانی مورد توجه بخش زیادی از جامعه دینی و بویژه طیف‌های رسانه‌ای قرار گرفت. به اعتقاد بسیاری از ناظران، این مناظره مبنای علمی و سطح استدلالات هردو طرف را به خوبی عیان کرد، اگر چه پیش از این نیز از نوع سخنان ارائه شده از سوی هریک از طرفین کاملا مشخص بود.اما نکته قابل توجه و آموزه‌ای این که این مناظره داشت، چگونگی مواجهه‌ی طیفی از جامعه‌ی مدافع تشیع و شریعت بود. شعار و دغدغه‌ی بخشی از جامعه دینی کشور ما شعائر دینی و شیعی است، و ظاهرا هرجائی که حریم مقدس تشیع و اعتقادات آن مورد خدشه قرار گیرد، این افراد به سرعت و با تمام قوا وارد می‌شوند.
🔹در مناظره صورت گرفته اخیر نیز موضوع اصلی بحث مظلومیت حضرت زهرا(س) و تعرض به حریم قدسی ولایت و امیرالمؤمنین بود. چرا که آقای سلیمانی اردستانی اخبار وارد شده در خصوص تعرض به بیت حضرت زهرا را زیرسوال برده بود و جناب آقای کاشانی تلاش کرد با مدارک و مستندات تاریخی این شبهات را پاسخ دهد.قاعدتا این مناظره و تلاش جناب آقای کاشانی باید مورد حمایت و تقدیر طیفی قرار گیرد که در فضای کنونی به عنوان «ولائی‌ها» یا «تبرائی‌ها» شناخته می‌شوند. اما با شگفتی تمام هیچ حمایتی از آنها مشاهده نشد و در سکوتی مطلق ترجیح دادند ناظر باشند. اگر چه برخی نیز به شکل‌های خاصی حتی طعنه‌هایی به آقای کاشانی زده‌اند.
🔹حال این سوال جدی مطرح است که اگر فقط حریم تشیع و اهل‌بیت خط قرمز این جماعت است، چرا هیچ حرکت و حمایتی از سوی آنها دیده نشد؟ آیا غیر از این است که آقای کاشانی در عین اینکه دغدغه‌های دفاع از حریم ولایت و تشیع را دارند، فردی انقلابی و حامی نظام است؟
🔹چگونه است که این گروه‌ها تاکید دارند که نباید مسائل سیاسی و حاکمیتی را در امور دینی دخالت داد، اما به هنگامه‌ی معرکه و دفاع از حریم تشیع دقیقا همین معیار را دخالت داده و به صرف علايق سیاسی این مدافع ولایت، از هرگونه حمایت و تقدیر اجتناب کردند؟
برای نخستین بار نیست که این رفتارهای متناقض با مبانی بیان شده مشاهده می‌شود اما آموزه‌ی خوبی است برای اینکه صداقت و فهم صحیح دفاع از حریم تشیع این جماعت عیان شود. اگرچه آموزه‌ی بیان شده فقط محدود به گروه خاصی نیست و چه‌بسا در آینده و آن سوی دیگر نیز برای حامیان نظام و انقلاب پیش آید.
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
پدیده نوسکولاریسم در حوزه علمیه
(قسمت اول: بنیادها)
✒️استاد محمدتقی سبحانی
🔹پدیده جدیدی که از حدود یک‌صد سال پیش حوزه شیعه را با خود درگیر کرد، نفوذ اندیشه‌های سکولار غربی در حاشیه حوزه بود که با عنوان «اصلاح و تجدید فکر دینی»، عملا با بنیادهای تشیع سرناسازگاری گذاشت و برای فقه، کلام، تاریخ و سیاست، نوای دیگری ساز کرد. این پدیده که به طور مشخص از شریعت سنگلجی آغاز شد، سرانجام از طریق نفوذ اندیشه کسروی به حوزه قم، کتاب «اسرار هزارساله» حکمی‌زاده را به بارنشاند. این حرکت البته با مقاومت جدی علمای حوزه و نقدنامه‌هائی چون «کشف الاسرار» امام خمینی(ره) به سرعت از حاشیه حوزه رانده شد. آبشخورهای فلسفی و هرمنوتیکی مغرب زمین که عمدتا از آثار و محافل روشنفکری سروش و شبستری مایه می‌گرفت و سپس‌تر با نوشته‌های مدرسی و کدیور رنگ شیعه‌شناسه به خود گرفت، به ایماژهای ناموزون و انگاره‌های نامیمون از اندیشه شیعه در این نسل دامن زد.
🔹نکته مهم این است که در طول دو دهه گذشته، این حرکت خاموش و خزیده در لایه‌های گوناگون حوزه، با استفاده از کلاس‌ها، نشریات و فضای مجازی در حال اثرگذاری بر ذهن جوانان حوزوی است و تنها هر از چندی است که یکی از اینان با جنجال رسانه‌ای، فضای حوزه و افکار عمومی را پرتلاطم ساخته و از آب گل‌آلود اجتماعی و سیاسی، ماهی خود را شکار می کند.مشکل اصلی این است که این گروه نه به دانش حوزویِ خاصی تعلق دارند و نه با زیست‌بوم معرفت شیعی ربط و نسبت می‌گیرند؛ نه در سرزمین حوزه ریشه دارند و نه در سپهر هویت و تاریخ تشیع، مأوا و سکنائی برگزیده‌اند. اما مشکل بالاتر از این‌ها است، چرا که اینان در دنیای فکر غربی نیز پایه و مایه‌ای ندارند و حتی جرأت اندیشه‌ورزی مستقل و آزاد و برساختن ایده‌ای خودبنیاد هم ندارند و خطر این خط، درست از همین نقطه آغاز می‌شود.
🔹اگر این جریان را «نوسکولاریسم» می‌خوانم، از آن روست که به تجربه دریافته‌ام که هیچ رویّه و رویکرد پایا و پایداری در این جماعت دیده نمی‌شود و سکولاریته آنان را باید نوعی آوارگی فکری و سرگردانی روش‌شناختی و سست‌‌بنیادی در دین و مذهب به شمار آورد.
🔹این اندیشه به جای ساختن، رو به تخریب دارد و به جای پیشنهاد، بر پیشینه‌ها می‌تازد و به جای مسیر روشن، کوره‌راه‌ها را جست‌وجو می‌کند؛ از بحث رویاروی و صراحت در سخن پرهیز دارند و با اصحاب تخصص صحبت نمی‌کنند، حربه آنها طعنه‌زنی و تیر در تاریکی انداختن است و میدان تازش آنها محفل‌ها و مخاطبان بی‌سلاحی است که از ناآگاهی و بی‌پناهی رنج می‌برند.
اینان برای تخریب فقه، از عرفان سود می‌برند و برای ویران کردن کلام و حدیث، در پشت فلسفه پنهان می‌شوند اما نه از فلسفه بهره‌ای دارند و نه به مشی عرفان پایبندند. دعوای اصولی و اخباری یا نزاع فیلسوف و تفکیکی برای آنها ابزاری برای تحقیر و تضعیف بنیان‌های حوزوی است. از قرآن‌‌گرائی برای به حاشیه راندن سنت استفاده می‌کنند، اما از قرآن هم تنها بخش‌هائی را می‌پذیرند که با دستاوردهای مدرنیته همسو باشد؛ شعار تقریب می‌دهند ولی معلوم نیست معارف مشترک مسلمانان را در باور خویش استوار کرده باشند؛ جالب است بدانید که اینان بهره‌مندی از علم برای دفاع از دین را برنمی‌تابند ولی تا بتوانند دستاوردهای علمی را به رخ می‌کشند و از آنها برای نقد فقه و کلام و سنت‌های دینی استفاده می‌کنند. از این روست که می‌گویم در این میانه‌ها، این جماعت هرگز به دنبال راهی به رهائی نیستند بلکه ذهن سرگردان آنها در جست‌و‌جوی چاله‌‌ها و چالش‌هاست.
🔹سیاست برای این گروه یک میدان نق‌زنی و چانه‌زنی در مورد اصول و ارزش‌های دینی است، از این رو، جهت‌گیری‌های سیاسی آنها از مبانی فقهی و کلامی شیعی بهره نمی‌برد و آرمانهای آنها به ارزش‌های حوزوی دست نمی‌دهد. دید آنها در دور دست‌های وهم‌انگیز مدرنیته می‌چرخد و مدینه فاضله را در ناکجاآبادهای غرب می‌جویند ولی نسبت به میراث زیرپای خود با احساس حقارت و پستی می‌نگرند، البته به جز آن دسته از میراث که مورد تمجید و تایید غربیان قرار گیرد.
در یک کلام، باید گفت که اینان آرمان، برنامه و الگوئی برای آینده حوزه و جامعه شیعه ندارند و از این رو پروژه‌ای برای برساختن پس از فروریختن سنت‌ها نمی شناسند؛ البته به جز برنامه‌هائی که به عنوان مدل‌های انسان‌گرایانه جهانی ترویج و از طریق هژمونی رسانه‌ای برساخت می‌شود.
🔹در قسمت دوم خواهم گفت که این جریان چه «بیم‌‌ها»ئی را برمی‌انگیزد و در نهایت خواهم نوشت که «بایسته‌های» حوزه در مواجهه با این جریان چیست؟
🔸مشاهده متن کامل یادداشت:
https://mobahesat.ir/24519
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
امتداد شاگردان علامه در انقلاب اسلامی
به مناسبت سالروز رحلت
🔸۲۴ آبان در تقویم رسمی کشورمان به‌عنوان روز بزرگداشت آیتﷲ علامه «سید محمدحسین طباطبایی» ثبت شده است. علامه طباطبایی از سرآمدان حوزه علمیه قم در روزگار معاصر کنونی بود که با تفسیر المیزان شناخته می‌شود؛ اما آثار و خدمات او بیش از المیزان بود، هر چند که جایگاه المیزان قابل‌انکار نیست. حوزه علمیه قم عالمان برجسته‌ای در طول حیات با برکت خود تربیت کرده است؛ اما کم بودند کسانی که ابعاد جامعی داشته باشند و علامه طباطبایی در کنار امام خمینی(ره) در ابعاد مختلف سرآمد بود. در روزگار مهجوریت فلسفه اهل فلسفه بود و همان روزگار هم دل در گروی عرفان داشت.
🔹اهمیت مکتب فکری علامه طباطبایی
اهمیت محمدحسین طباطبایی به جهت زنده کردن حکمت و فلسفه و تفسیر در حوزه‌های تشیع، بعد از دوره دودمان صفویان بوده است. به‌ویژه اینکه وی به بازگویی و شرح حکمت صدرایی بسنده نکرده، به تأسیس معرفت‌شناسی در این مکتب می‌پردازد. همچنین با انتشار کتب فراوان و تربیت شاگردان، در دوران مواجهه با اندیشه‌های غربی، نظیر مارکسیسم، به اندیشه دینی حیاتی دوباره بخشیده، حتی در نشر آن در مغرب‌زمین نیز می‌کوشد.
از دیگر اتفاقات حیات فکری طباطبایی در دوره زندگی در قم، آمدن هانری کربن، از فرانسه به ایران و ملاقات با طباطبایی در قم و تهران است. این ملاقات‌ها که باعث شکل‌گیری حلقه فلسفی مهمی در آن دوران می‌شود، به همت هانری کربن تشکیل شد و بسیاری از فلاسفه بعدی ایران معاصر به همراه کربن نزد طباطبایی به فلسفه‌آموزی و مباحث عمیق فلسفی پرداختند. کربن فیلسوفی هایدگری بود که در پی پرسش‌های بی‌پاسخ خود، در نهایت سر از ایران درآورده بود تا در حضور طباطبایی به‌عنوان فیلسوفی شیعی، پاسخ‌هایی برای پرسش‌های بی‌جواب خود بیابد. خود کربن اذعان داشت که طباطبایی، پاسخ‌های دقیق و قانع‌کننده‌ای به او می‌داده‌است.
علامه طباطبایی اولین متفکر دوران معاصر است که به بحث‌های معرفت‌شناسی پرداخته است. او در کتاب اصول فلسفه و روش رئالیسم به شبهات مکاتب سوفسطایی، شکاکیت و تجربه‌گرایی افراطی در عدم اعتماد به عقل در دریافت حقیقت پاسخ داده است و فلسفه اسلامی را نظام رئالیستی مبتنی بر عقل‌گرایی معرفی می‌کند. وی همچنین به نقش بی‌بدیل عقل در فهم حقایق دینی توجه دارد و نکات مهمی را در این‌باره متذکر می‌شود. می‌توان گفت علامه در دو جبهه از خردورزی دفاع کرده است، اول: در برابر حس‌گرایی و تجربه‌گرایی افراطی که در غرب به شکاکیت و نسبیت‌گرایی در همه حوزه‌های اعتقادی و اخلاقی منجر شد و دوم: در برابر ظاهرگرایان و اخباریونی که با بی‌اعتبارکردن حجت عقل وحی را نیز بی‌اعتبار کردند و به تعطیلی دین و عقل با هم رسیدند. بررسی موضع علامه موضوع این نوشتار است.
🔹شاگردان علامه
علامه طباطبایی شاگردان برجسته‌ای تربیت کردند که بخش زیادی از این شاگردان بعد از انقلاب اسلامی مسوولیت‌های کلان انقلاب را بر دوش گرفتند. آیتالله جوادی آملی، آیتﷲ محمد امامی کاشانی، محمد مؤمن قمی، محمد محمدی گیلانی،مصباح یزدی، محمد مفتح و شهید مرتضی مطهری بخشی از این شاگردان مهم علامه هستند که هر کدام نقش مهمی در تحولات جامعه ایران در دهه چهل و پنجاه ایفا کردند.
شهید مطهری به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین شاگردان علامه طباطبایی تبدیل به نظریه‌پرداز انقلاب و مورد اعتمادترین فرد امام خمینی(ره) شد. به‌نحوی‌که در بسیاری از تصمیمات دوران انقلاب مؤثر بود. در واقع شهید مطهری در انقلاب اسلامی، امتداد خط فکری علامه طباطبایی است. با اینکه علامه اهل موضع‌گیری‌های تند و صریح سیاسی نبود؛ اما منش و گفتمانی که پایه‌گذاری کرد، درختی را آبیاری کرد که میوه آن درخت، انقلاب اسلامی بود. توجه علامه طباطبایی به فلسفه در روزگاری که مخالفان فلسفه در حوزه قدرت فزاینده‌ای داشتند، از مهم‌ترین نقطه عطف‌های زندگی علمی ایشان است.
اما میراث علامه طباطبایی در روزگار کنونی جامعه ما کمتر به نسل جدید و به مخاطب تشنه معارف معرفی شده است. زندگی علمی و فردی علامه این ظرفیت را دارد که به جامعه به‌عنوان یک الگو و نخبه فرهنگی و فکری معرفی و اسوه فعالان این عرصه شود؛ اما متأسفانه این مشکلی است که گریبان کشور ما را گرفته و آن این است که به داشته‌ها و سرمایه‌های خود کم توجه هستیم. این رویه باعث شده که امکان استفاده از این ذخایر علمی، فرهنگی و مذهبی در کشور برای مردم فراهم نشود. باید افسوس و حسرت خورد و آرزو کرد که نامگذاری امروز به نام علامه، تلاشی درخور و مؤثر برای کاستن از این مهجوریت علامه صاحب سبک ما باشد.
⚡️مشاهده متن کامل یادداشت:
Mobahesat.ir/24226
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
حوار مع آیة الله الشیخ محمد القائني النجفي، أحد الأساتذة الأفاضل في الحوزة العلمية في قم المقدسة
الحوار مترجم إلى اللغة العربية
https://www.youtube.com/watch?v=LJ5n2V5R1zo
@markaz_alhurr_alameli
الحوارات المرئیة "مباحثات" | الحلقة الرابعة والعشرون
حوار مع آیتالله الشیخ محمد قائنی النجفی
آیة‌الله الشیخ محمد قائنی النجفی، من موالید سنة1344 هـ.ش، (۱۳۸۵ ق) هو أحد فقهاء الحوزة العلمیة الرائدین فی قم المقدسة. وقد تتلمذ على ید أساتذة کبار فی النجف الأشرف وقم المقدسة، وهو یشغل حالیاً فی الحوزة العلمیة بتدریس بحث الخارج فضلاً عن مشارکته فی المنتدیات والمجالس العلمیة والفقهیة لعرض آرائه ووجهات نظره.
وخلال حواره مع "مباحثات"، استعرض سیرةً من حیاته العلمیة و تلقّيه العلم من أساتذته، و تطرّق إلى قضايا فقهية متنوّعة في الحوزات العلمية وإلى موضوعات تخصّ النظام الإسلامي الحاكم.
إذا کان هذا البرنامج مفیداً لکم، نرجو مشارکته مع الآخرین.
أولیویاتنا انضمامکم إلى القناة الجدیدة لـ"مباحثات" على منصة یوتیوب.
المشاهدة على یوتیوب:
https://youtu.be/dhSn512q4qI
المشاهدة على أبارات: https://www.aparat.com/v/pnt9fok
⚡️ لمشاهدة جمیع الحوارات المرئیة لـ"مباحثات" على قناة أبارات:
https://www.aparat.com/mobahesat
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
✒️علامه سیدجعفر مرتضی عاملی در ۴ آبان سال ۱۳۹۸ مصادف با ۲۷ صفر ۱۴۴۱ دارفانی را وداع گفت. مجموعه رسانه‌ای مباحثات در ایام حیات ایشان، گفت‌وگوی مبسوطی در خصوص سیر زندگی ایشان داشت که این مصاحبه در منزل شخصی آن مرحوم در جنوب لبنان انجام گردید که همان ایام در سایت مباحثات منتشر شد.
پس رحلت آن عالم ارجمند، برخی گفت‌وگوها و مطالبی نیز تولید و منتشر گردید که بمناسبت سالگرد درگذشت تقدیم می‌گردد.
//////
🔹علامه سیدجعفر مرتضی عاملی در گفت‌وگوی اختصاصی با مباحثات:
حوزه قم می‌تواند در احیای حوزه کهنسال نجف نقش جدی داشته باشد
///////////
🔹استاد محمدعلی مهدوی‌راد:
هیچ اثری از آثار مرحوم علامه سیدجعفر مرتضی را نمی‌بینید که دست‌های آلوده در تاریخ اسلام را شناسایی نکرده باشد
////////////
🔹یادداشت شفاهی استاد یوسفی غروی به مناسبت درگذشت علامه سید جعفرمرتضی عاملی:
پیش‌قراول طلاب شیعه لبنان در حوزه علمیه قم
//////////////
🔹مدیر موسسه تنظیم و ترجمه آثار علامه سید جعفر مرتضی عاملی:
مأساة‌الزهرا تولدی دوباره برای سیدجعفر مرتضی بود/ تلاش می‌کنیم منهج‌شناسی آثار ایشان را تهیه کنیم
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
✔️آیا نائینی از تألیف «تنبیه الامة» پشیمان شد؟
🔸به بهانه سالروز درگذشت میرزای نائینی
🖊محمدصادق حسین‌زاده
🔹میرزای نائینی در راستای تأیید و تقویت مشروطه‌خواهی به بررسی مناسبت مشروطه‌خواهی با مبانی اسلامی روی آورد که نتیجه‌ی پژوهشش را در کتابی به نام «تَنبیهُ الْاُمَّة و تَنْزیهُ المِلَّة فی لُزومِ مَشروطِیَّـةِ الدُولَةِ الْمُنتَخَبَةِ لِتَقْلیلِ الظُّلْمِ عَلَی اَفرادِ الاُمَّةِ و تَرْقِیـَةِ الْمُجْتَمَع» منتشر نمود. این کتاب اولین تلاشِ مجدّانه‌ای است که یکی از حوزویان شیعی در عرصه‌ی نظریه‌پردازی سیاسی در دوران جدید انجام داده و به جامعه‌ی شیعیان ارائه کرده است.
🔹با انتشار این کتاب که سال ۱۲۸۸ شمسی ابتدا در بغداد چاپ شد، مشروطه‌خواهی پشتوانه‌ی علمی دینیِ استواری یافت ولی پس از فراز و فرود مشروطه‌خواهی و سربرآوردن استبداد و سردرگمی حوزویان مشروطه‌خواه، روایت‌ها وتحلیل‌های متفاوتی درباره‌ی این کتاب و دیدگاه مؤلف آن بیان شد. برخی مدعی‌اند که میرزای نائینی در نگاشتن تنبیه الامة خود را گناهکار دانست و از خدا طلب مغفرت نمود و درصددِ جبران بر آمد. برخی نیز چنین ادعائی را تکذیب کرده و معتقدند هرچند میرزای نائینی مشروطه‌ای که در میدان رشد یافت را مشروطه‌ی مورد نظر خود نمی‌دانست ولی از جهت مبانی نظری از دیدگاه پیشینِ خویش درباره‌ی مشروطه‌طلبی و توافق آن با مبانی اسلامی دست نکشید.
🔹قدیمی‌ترین گزارش مبتنی بر پشیمان شدن نائینی از مطالب تنبیه الامة که در دسترس است نقل حرز الدین در کتاب معارف الرجال بوده مبنی بر اینکه میرزای نائینی پس از آنکه به عنوان مرجع مشهور شد، دستور داد تا اطرافیانش نسخه‌های این کتاب را جمع کرده و از بین ببرند. حرز الدین از برخی ثقات خود نقل می‌کند که نائینی هر نسخه‌ای را با پرداخت یک سکه طلا و بنابر شنیده‌ای دیگر با پرداخت هشت سکه‌ی عثمانی خریداری می‌کرد.
🔹مهدی غروی نائینی فرزند آیتالله نائینی در مصاحبه‌ی خود با مجله حوزه روایت فوق را انکار کرده و معتقد است چنانچه آیتالله برای خرید هر نسخه از این کتاب مبلغی را پرداخت می‌کرد بایستی دست کم، او که مسئول ثبت امور مالی ایشان بود با خبر می‌شد. علاوه بر آنکه بنابر دیدگاه پسر مرحوم نائینی، ایشان بودجه‌ای نداشت تا برای خرید یک نسخه سکه طلا بدهد تا آنجا که گاه نائینی برای تأمین شهریه‌ای که می‌پرداخت، ماهی ۶۰۰ یا ۸۰۰ دینار مدیون می‌شد.
🔹آیت الله طالقانی نیز معتقد است برچیدن کتاب مذکور از بازار، پول و وسایل زیادی لازم داشت که نائینی چنین امکاناتی را در اختیار نداشت. علاوه بر آنکه چگونه نائینی یکباره از دیدگاه خویش بر می‌گردد حال آنکه او تنبیه الأمة‌ی خویش را بنابر خوابی که دیده بوده -چنانچه به این نکته در دو جای کتاب اشاره نموده- مورد توجه و تایید امام زمان می‌دانست.
🔹به نظر می‌رسد روایت‌هایی که از پشیمانی نائینی سخن گفته با سنت فکری او در علم اصول نمی‌سازد. نائینی بانگاشتن تنبیه الأمة و تایید بزرگانی همچون آخوند خراسانی بر این کتاب به یقین خود عمل نموده و چنانچه در آن برهه از زمان به نگاشتن کتاب نمی‌پرداخت خود را گناهکار می‌پنداشت و به تعبیر اصولیان او در نگاشتن این کتاب خود را معذور می‌دانست. چگونه است نائینی پس از آنکه در کاری به یقین خویش عمل می‌کند خود را گناهکار می‌بیند؟ مگر نه آنکه او همچون دیگر عالمان اصول معتقد است یقین هر مکلفی برای او معذر و منجز است؟
🔹علاوه بر آنکه چنانچه نائینی با نگاشته‌ی تنبیه الامة و تنزیه المله سر سازش نداشت لزومی نبود تا نسخه‌های آن کتاب را جمع کند بلکه بر او واجب بود ردیه‌ای متقن و مستدل بر کتاب خویش بنگارد تا چنانچه فردی با تنزیه الملة دچار شبهه شده بود با رجوع به این کتاب جدید از تبدل رأی نائینی آگاه گشته و پاسخ شبهه خود را دریابد نه آنکه در فضایی ساکت تنها به جمع‌آوری نسخه‌ی کتاب خویش بپردازد.
🔸متن کامل این یادداشت را در لینک زیر مشاهده کنید:
👇👇👇
http://mobahesat.ir/21407/amp
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
.
إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَیْهِ رَاجِعُونَ
جناب حجت‌الاسلام احمد نجمی
درگذشت والده گرامیتان مرحومه حاحیه خانم جلیل اوغلی همسر مکرمه مرحوم آیت الله حاج شیخ محمدصادق نجمی را خدمتتان تسلیت عرض می‌نمائیم.
تحریریه مباحثات
✅ تشییع: پنجشنبه ساعت ۹ صبح، مسجد شهید مصطفی خمینی(هنرستان)
https://nshn.ir/047bsVbIpxvW_I
✅ تدفین: گلزار شهدای علی ابن جعفر علیهما سلام
https://nshn.ir/sbsVfFyxv471
✅ ترحیم: پنجشنبه ساعت ۱۷ الی ۱۸:۳۰ مسجد چهارده معصوم (بلوار شهید صدوقی)
https://nshn.ir/77sbsdgPexQgQS
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
امکان‌سنجی فقهی تغییر دیدگاه درباره سلاح‌های هسته‌ای؛ از حرمت به‌کارگیری تا حکم تولید
🎤گفتوگو با استاد محمدعلی خادمی کوشا
🔹احکام در حکومت اسلامی به دو دسته احکام فقهی مبتنی بر ادله شرعی و احکام حکومتی مبتنی بر تشخیص مصلحت حاکم تقسیم می‌شوند. احکام حکومتی تابع مصلحتی هستند که حاکم تشخیص می‌دهد و با تغییر شرایط یا مصلحت، امکان تغییر آنها وجود دارد؛ اما در احکام فقهی، امکان تغییر به نوع ادله‌ای بستگی دارد که حکم بر اساس آن صادر شده است. اگر حکمی مبتنی بر ادله عقلی و غیرقابل تخصیص باشد، تغییر شرایط نمی‌تواند آن را دگرگون کند.
🔹اگر حرمت استفاده از سلاح‌های کشتار جمعی و هسته‌ای به دلیل ظلم بودن آنها، کشتار انسان‌های بی‌گناه، تخریب محیط زیست و از بین بردن حرث و نسل باشد، این حکم دائمی خواهد بود؛ زیرا تا زمانی که موضوع و آثار تخریبی این سلاح‌ها باقی است، عنوان ظلم نیز بر آن صدق می‌کند. بر این اساس، حتی حکم حکومتی نیز نمی‌تواند در برابر چنین منع عقلی و مفسده‌ای قرار بگیرد؛ چراکه مصلحت حکومتی نمی‌تواند با مفسده‌ای که از نظر عقل غیرقابل پذیرش است، مقابله کند.
🔹البته تغییر موضوع می‌تواند زمینه تغییر حکم را فراهم کند. اگر ماهیت سلاح تغییر کند و سلاحی با قابلیت کنترل و میزان تخریب متفاوت تولید شود، باید حکم آن را بر اساس موضوع جدید بررسی کرد. همچنین باید میان دو مسئله تولید و به‌کارگیری سلاح هسته‌ای تفکیک قائل شد. در پیام سال ۱۳۸۹ رهبر شهید انقلاب به کنفرانس منع سلاح‌های هسته‌ای، مشخصاً درباره به‌کارگیری سلاح‌های کشتار جمعی، از جمله سلاح‌های هسته‌ای، شیمیایی و میکروبی، اعلام نظر شده بود و این دو موضوع نباید یکسان تلقی شوند.
🔹درباره به‌کارگیری سلاح هسته‌ای، با توجه به مبنای عقلی حرمت و آثار گسترده تخریبی آن، امکان تغییر حکم بسیار دشوار است. برای تجویز استفاده از چنین سلاح‌هایی باید مصلحتی برتر از کشتار انسان‌های بی‌گناه و تخریب گسترده طبیعت وجود داشته باشد؛ در حالی که چنین مصلحتی قابل تصور نیست. به‌ویژه آنکه در بیان رهبر شهید انقلاب، این حکم بر اساس مبانی اعتقادی مطرح شده است و همین تعبیر نشان می‌دهد که حکم موردنظر از استحکام و دوام برخوردار است.
اما درباره تولید سلاح هسته‌ای، مسئله متفاوت است و امکان تغییر حکم وجود دارد. اگر حرمت تولید از باب مقدمه حرام بودن استفاده از این سلاح‌ها باشد، در صورتی که قصد استفاده از آنها وجود نداشته باشد و هدف صرفاً ایجاد بازدارندگی باشد، ممکن است حرمت تولید نیز منتفی شود.
🔹در مقابل، برخی تولید این سلاح‌ها را واجب می‌دانند؛ زیرا آن را مصداق آمادگی و تقویت قدرت نظامی و موضوع دستور «إعداد» تلقی می‌کنند. از این منظر، تولید سلاح هسته‌ای هم می‌تواند وجوب نفسی داشته باشد و هم از باب مقدمه حفظ نظام و ایجاد بازدارندگی، واجب غیری محسوب شود. البته برای داوری درباره این دیدگاه، باید بررسی شود که آیا اساساً برخورداری از چنین سلاح‌هایی مانع حمله دشمن می‌شود یا خیر. مطالعه تجربه تاریخی جنگ‌ها و وضعیت کشورهای دارنده و فاقد سلاح هسته‌ای نیز در این زمینه ضرورت دارد.
یکی دیگر از راه‌های تغییر حکم، تغییر مجتهد و حاکم شرع است. فتوای یک مرجع تقلید لزوماً برای مجتهد دیگر الزام‌آور نیست و ممکن است فقیه دیگری با نپذیرفتن ادله پیشین و ارائه استدلال‌های متفاوت، به نتیجه دیگری برسد. بنابراین، تغییر موضوع، تغییر شرایط و مصالح و تغییر فقیه و مبانی استدلالی او، از جمله سازوکارهای قابل بررسی در مسئله تغییر حکم هستند.
🔹 نمی‌توان فتوای عمومی یک مرجع تقلید را به تقیه یا دروغ مصلحتی نسبت داد. تقیه در موارد شخصی و برای حفظ جان افراد مطرح است، اما فتوا اعلام عمومی حکم شرعی است و نمی‌توان پس از صدور آن ادعا کرد که نظر واقعی مرجع چیز دیگری بوده است. چنین برداشتی اعتماد عمومی به احکام شرعی را مخدوش می‌کند. افزون بر این، در موضوعاتی که با جان و خون انسان‌ها ارتباط دارد، نمی‌توان به‌سادگی به تقیه استناد کرد؛ زیرا اگر تولید سلاحی برای بازدارندگی و جلوگیری از حمله دشمن واجب باشد، اعلام حرمت آن می‌تواند زمینه تعرض بیشتر دشمن و ریخته شدن خون انسان‌های بیشتری را فراهم کند.
🔹با توجه به صورت‌های مختلف مسئله، از جمله حرمت و وجوب نفسی و غیری، احکام قابل تخصیص و غیرقابل تخصیص و نسبت احکام حکومتی با احکام اولیه، ورود غیرتخصصی به این بحث صحیح نیست. لازم است موضوع در کرسی‌های نظریه‌پردازی و نشست‌های علمی در سطح نخبگانی و با حضور فقهای متخصص بررسی شود تا در صورت امکان تغییر حکم، مبانی و حدود آن روشن شود و اگر تغییر حکم ممکن نیست، دلایل فقهی آن به‌درستی تبیین شود.
🔸مشاهده متن کامل گفتوگو:
https://mobahesat.ir/24643
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
حوزه تمدن‌ساز از نگاه آیتالله مدرسی
گزارش دهمین نشست از سلسله‌نشست‌های «شب‌های حوزه» با حضور دکتر فراتی
در این جلسه، اندیشه‌های آیتﷲالعظمی مدرسی درباره ظرفیت‌های حوزه علمیه برای نقش‌آفرینی در شکل‌گیری تمدن، نسبت دانش دینی با زندگی اجتماعی، ضرورت تحول در نظام دانایی حوزه و تربیت عالمان متناسب با پیچیدگی‌های جهان معاصر بررسی شد.
آیتﷲ مدرسی در عراق جریانی با عنوان «حرکت الرسالیه» تأسیس کرد که سازمان عمل اسلامی از دل آن شکل گرفت. او در سال ۱۹۶۹ عراق را به مقصد کویت ترک کرد و در آنجا مدرسه علمی رسول اعظم را بنیان گذاشت. فعالیت‌های آموزشی و فرهنگی او بعدها به تأسیس حوزه‌های علمیه و مجموعه‌ای از مؤسسات اجتماعی گسترش یافت و به‌ویژه پس از بازگشتش به کربلا، ابعاد تازه‌ای پیدا کرد.
در معرفی آثار او، از کتاب‌هایی همچون «حوزه‌های علمی؛ طرحی نو بر پایه ارزش‌ها»، «نقشه راه تجدید حیات امت اسلامی» و «نگاهی به تحول در حوزه‌های علمیه» نام برده شد. همچنین، مجموعه آثار عربی او درباره تمدن اسلامی و تفسیر «هدایت القرآن» از جمله منابع مهم برای شناخت اندیشه‌های وی معرفی شدند. در این آثار، مسائلی مانند جایگاه عالم دینی، وظایف طلاب، مسئولیت‌های اجتماعی حوزه و ضرورت تحول در فهم و عمل دینی مورد توجه قرار گرفته‌اند. کتاب «فقیهی از بلا» نوشته دکتر فراتی نیز به‌عنوان اثری مرتبط با شناخت ابعاد مختلف زندگی و اندیشه آیتﷲ مدرسی معرفی شد.
مشاهده متن کامل گزارش
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
⚡ به مناسبت سالگرد رحلت آیتالله مهدوی کنی؛
شیخ‌الرئیسِ منصف پایتخت
🔹 آیت الله شیخ محمدرضا مهدوی کنی در حالی در سن ۸۳ سالگی دار فانی را وداع گفت می‌تواند بهترین الگو برای انقلابی‌گری با مشی انصاف و اعتدال باشد؛ عنصری که امروز بیش از هر زمانی مورد نیاز نظام اسلامی است.وی به سال ۱۳۱۰ شمسی در منطقه کن از توابع آن زمان تهران که هم‌اینک به این کلانشهر متصل شده است متولد شد. پدر وی کشاورز و گاهی اهل تجارت و مادرش از متدینان قریه کن بود.مهدوی کنی از دوران کودکی خود، علاوه بر واقعه کشف حجاب، ماجرای اشغال تهران توسط ارتش متفقین را به یاد داشت.
🔹 محمدرضا به تشویق پدرش وارد مدرسه سپهسالار تهران شد. ولی بعد از مدت کوتاهی به سال ۱۳۲۴ شمسی و در ۱۴ سالگی به مدرسه لرزاده تهران رفت. در این مدرسه استاد مهذب و وارسته‌ای حضور داشت که آیت الله مهدوی کنی تربیت دینی و اخلاقی خود را مدیون اوست؛ استادی که پس از ۶۰ سال همچنان تصویرش در اتاق شیخ محمدرضا وجود دارد. «حاج شیخ علی اکبر برهان» از شخصیت‌های وارسته اخلاقی آن زمان بود که از حوزه نجف به قصد تربیت شاگردان دینی به ایران بازگشته بود.
🔹 آیت الله مهدوی کنی در ۱۴ سالگی، زمانی که هنوز نوجوانی بیش نبود با لباس عاریه‌ای از استاد خود معمم شد. البته بعدها توانست پارچه‌ای تهیه کند و نزد شیخ رجبعلی خیاط رفت تا برای او قبا بدوزد. شیخ رجبعلی خیاط به شیخ محمدرضا جوان گفت تلنگری زد که: «می‌خواهی چه کاره بشوی؟ طلبه بشوی یا آدم؟»این سؤال اگرچه در ابتدا برای طلبه جوان سنگین بود ولی تأثیر خود را گذاشت. شیخ محمدرضا مهدوی کنی تهذیب اخلاق را مقدم بر درس شمرد و از همین رو تا پایان عمر نماد اخلاق در عرصه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی شد.
🔹 آیت الله مهدوی کنی در سال ۱۳۲۷ شمسی و در ۱۷ سالگی به قم عزیمت کرد. ابتدا در مدرسه فیضیه و سپس در حجتیه اقامت گزید. شیخ محمدرضا دروس سطح را از محضر حضرات آیات مشکینی، مجاهدی و سلطانی طباطبائی فراگرفت. فلسفه را از مرحوم علامه طباطبائی و اسفار را از حضرت آیت الله سیدابوالحسن قزوینی آموخت.
🔹 وی حدود سال ۱۳۳۰ در درس خارج حضرت آیت الله العظمی بروجردی و امام راحل حضور یافت. به اعتقاد شیخ محمدرضا از بین دروس خارج آن زمان، تنها درس خارج آیت الله بروجردی و امام خمینی شاگردپرور بود و اونیز همراه با دیگر طلاب مستعد و درس‌خوان حوزه در این دو درس شرکت می‌کرد.
🔹 او در سال ۱۳۵۴ به همراه آیت الله طالقانی و لاهوتی و هاشمی رفسنجانی توسط ساواک بازداشت شد و به اتهام اقدام علیه امنیت کشور به چهار سال زندان محکوم شد. دولت در آن زمان، سیاست تبعید و متفرق کردن مبارزان را در پیش گرفته بود و بر همین اساس شیخ محمدرضا مهدوی کنی را به بوکان تبعید کرد.
🔹 روحانیون و علمای تهران که هدف مشترکی به نام «نهضت امام خمینی» داشتند برای همفکری و همکاری، جلسات مشترکی برگزار می‌کردند. این جلسات که برای جلوگیری از اطلاع ساواک هر از چندی در منزل یکی از اعضا برگزار می‌شد، نقطه آغاز فعالیتی بود که بعدها به «جامعه روحانیت مبارز» شهرت یافت. آیت الله مهدوی کنی در این‌باره می‌گفت: «ما در این جلسات، مسائل سیاسی و بعضی حرف‌هایی که قرار بود روی منبرها گفته شود را از قبل هماهنگ می‌کردیم. گاهی هم اطلاعیه‌ها، تلگراف‌ها و نامه‌ها را برای نشر و پخش تنظیم می‌کردیم.»
سال‌های پرالتهاب نخست انقلاب سپری شد. آیت الله مهدوی کنی در متن مدیریت بحران‌های مختلف قرار داشت. از شورای انقلاب گرفته تا ریاست کمیته‌ها و وزارت کشور. ساختار شخصیت وی ایجاب می‌کرد که به تربیت شاگردان بپردازد. چه آنکه پیش از انقلاب نیز نخستین مأموریت خود را تبلیغ و ارشاد دینی مردم تعیین کرده بود.
🔹 پیگیری همین ایده‌ها بود که اوایل دهه شصت دانشگاه امام صادق راه‌اندازی شد. در ابتدای امر، هیئت امنائی با حضور حضرات آیات منتظری، مشکینی، امینی، امامی کاشانی، خامنه‌ای و مهدوی کنی تشکیل شد. برخی دیگر از معتمدان بازاری هم در این هیئت حضور داشتند. مدیریت این دانشگاه در همان ابتدای امر به آیت الله مهدوی کنی محول شد و وی فعالیت‌های خود را در آنجا متمرکز کرد: «در اساسنامه آن، کارهایی نظیر تأسیس رادیو و تلوزیون، اعزام مبلغ به خارج، ارتباط با دانشگاه‌ها و مسلمانان جهان پیش بینی شده بود»
🔹 مرحوم آیت الله مهدوی کنی، ساعاتی پس از آنکه در بیست و پنجمین مراسم سالگرد رحلت امام خمینی در حرم مطهرش حضور یافته بود دچار عارضه قلبی و بلافاصله در بیمارستان بهمن تهران بستری شد. تعداد زیادی از مسئولان نظام از جمله رهبر معظم انقلاب به ملاقات وی رفتند. سرانجام پس از گذراندن دوران طولانی نقاهت، آیت الله مهدوی کنی در صبحگانه ۲۹ مهرماه ۱۳۹۳ دار فانی را وداع گفت.
مشاهده متن کامل
👇👇👇
http://mobahesat.ir/5029
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
چند روز پس از رحلت آیت‌الله‌العظمی شبیری زنجانی، با حضور اعضای بیت و جمعی از شاگردان معظم‌له، مُهر ایشان شکسته شد
در همین زمینه:
درنگی در سنت بیوت پس از رحلت مراجع تقلید
🔹راز مُهرهای شکسته
http://mobahesat.ir/12781
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
بازنشر خاطرات آیتالله العظمی شبیری زنجانی از اولین سفرشان به عتبات
منتشر شده در تاریخ ۱۶ اردیبهشت ۱۳۹۳ سایت مباحثات
عصر روز یکشنبه (۱۴ اردیبهشت ۱۳۹۳) آیتﷲ سید محمدباقر خوانساری (تولیت مدرسه علمیه آیتﷲ خوانساری) با حضور در دفتر حضرت آیتﷲالعظمی شبیری زنجانی با ایشان دیدار کردند. پس از این دیدار آیتﷲ شبیری زنجانی در جمع تعدادی از روحانیون و فضلاء حوزه قم، خاطرات خود را از اولین سفرشان به عتبات عالیات به همراه آیتﷲ سید محمدباقر خوانساری بیان نمودند:
«سفر اولی که من مشرف شدم عتبات با ایشان همسفر و هم‌صندلی توی ماشین بودیم. ایشان یک چیزی از این سفر یادشان بود که من با این خصوصیت یادم نبود. ما در این سفر که می‌خواستیم به عتبات برویم، گذرنامه آن سال نمی‌دادند و ممنوع بود، مگر این که نخست‌وزیر خودش دستور دهد. آن وقت هم نخست وزیر زاهدی بود و ما هر چه این طرف و آن طرف زدیم تا گذرنامه بگیرم نشد، چون منحصر بود فقط باید با امضاء نخست‌وزیر باشد که این هم مقدور نبود. مرحوم حاج میرفخرالدین جزایری گفت: نامه‌ای بنویسید تا کارتان را درست کنم. ما هم نامه‌ای نوشتیم و بعد با هم رفتیم منزل آقای بنی صدر و ایشان مطلب را گفت و قرار شد دو یا سه روز دیگر امضاء زاهدی را بگیرد. آقای بنی صدر هفته‌ای یک روز ملاقات با زاهدی داشت برای گرفتاری اشخاصی امثال ما که کارشان متوقف به امضاء نخست‌وزیر بود که او هم امضاء می‌کرد. خلاصه با این زحمت ما گذرنامه گرفتیم که چند ماه طول کشید. قرار شد برویم که یکی از بچه‌های ما کوچک بود، یک سالش بود که مریض شد و خانواده مجبور بود بماند و من والده را به اسم خانواده همراه خود بردم. آنجا در مرز مأمور می‌خواست مشخصات را با افراد تطبیق کند که ایشان (آیتﷲ سید محمدباقر خوانساری) می‌گفت: یکی چراغ را گرفت روی چشم فردی که می‌خواست مشخصات را تطبیق کند و او چشم‌هایش ندید و کور شد و والده را پذیرفت و هیچ متوجه نبود، چون نمی‌توانست تطبیق کند. ایشان این مطلب را یادشان بود که من یادم رفته بود.»
لازم به ذکر است که آیتﷲ سید محمدباقر خوانساری فرزند مرحوم آیتﷲ سید محمدتقی خوانساری است. در سال ۱۳۲۳ در اثر خشکسالی و بی‌آبی در قم مرحوم آیتﷲ سید محمدتقی خوانساری به همراه هزاران نفر از مردم قم نماز استسقاء و طلب باران برپا نمود که بعد از نماز بارانی بی‌سابقه در شهر قم بارید به حدی که رودخانه قم لب به لب پر از آب شد.
https://mobahesat.ir/3026
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
مصلح اجتماعی
🖌حمیدرضا بهروزی‌زاد، عضو هیئت علمی دانشگاه عمران و توسعه همدان
در ایام منسوب به ارتحال پناهگاه شهر فقه و فقاهت، حضرت معصومه سلام‌الله‌علیها، شاهد مصیبت عظمای دیگری بودیم و آن، ارتحال یکی از استوانه‌های علمی فقه و فقاهت و رجال شیعه بود که قلوب محبان اهل‌بیت را داغدار کرده و عالمان شیعه را به فکر فرو برده است که چگونه بتوانند از لحاظ علمی این ثلمه بزرگ را جبران کنند.
مقام علمی و فقاهتی ایشان بر هیچ اهل علمی پوشیده نیست؛ اما این نوشته در پی پرداختن به آن ساحت نیست؛ عرصه‌ای که نه در توان نگارنده است و نه جایگاه قلم زدن یک فقه‌آموز. بی‌تردید اهل علم درباره ابعاد علمی و فقهی آن مرحوم خواهند نوشت.
آنچه این نوشتار در پی برجسته کردن آن است، جنبه‌ای از زندگی این مرد فقاهت است که به نظر می‌رسد کمتر مورد توجه قرار گرفته و گاه حتی با عینک سیاسی به آن نگریسته شده است. من آیتالله شبیری زنجانی را فقیهی مصلح می‌شناسم. کسی که هرگز در پی بهره‌برداری سیاسی از جایگاه خود نبود؛ چنان‌که اساساً شهرت‌گریز بود و سال‌ها از پذیرش بار سنگین مرجعیت پرهیز داشت.
ایشان حضور در میان مردم را برای خود یک تکلیف می‌دانستند. سال‌هایی که به امامت این استوانه فقاهت نماز گزاردیم، از خاطرات شیرین زندگی ما خواهد بود. خود شاهد بودم که چگونه در حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه سلام‌الله‌علیها و نیز در مدرسه مبارکه فیضیه، با سعه صدر به مسئولیت اجتماعی خویش عمل می‌کردند.
آنچه بیش از هر چیز مرا به این برداشت رسانده است، نقش ایشان در کاهش شکاف‌های درون‌شیعی است. اگر استاد ایشان، آیتالله العظمی بروجردی، در تقریب مذاهب اسلامی تحولی بزرگ پدید آورد، آیتالله شبیری زنجانی نیز در تقریب میان جریان‌های مختلف شیعه نقشی اثرگذار ایفا کرد.
بنده در شهری رشد کرده‌ام که نزاع‌های درون جهان تشیع را با گوشت و پوست خود لمس کرده‌ام. در دهه شصت و هفتاد، بخشی از فضای آذربایجان تحت تأثیر اختلاف میان هواداران انقلاب و طرفداران خلق مسلمان بود. این وضعیت همواره برایم این پرسش را ایجاد می‌کرد که چگونه مؤمنان و صالحان جامعه چنین در برابر یکدیگر قرار می‌گیرند.
در چنین فضایی، هنر آیتالله شبیری زنجانی آن بود که بدون ایجاد حاشیه برای نظام و بدون وابستگی به هیچ جریان سیاسی، مرجع اعتماد طیف‌های گوناگون باقی ماند. ایشان می‌کوشیدند براساس مبنای دفاع از نظام مقدس جمهوری اسلامی ایران، ارتباط میان منتقدان و حاکمیت به گسست کامل نینجامد و راه گفتوگو و تعامل همچنان باز بماند. به گمان من، این نقش اصلاحی خدمت بزرگی هم به تشیع و هم به نظام جمهوری اسلامی بود.
از این رو، کسانی که امروز به بهانه تجلیل از این شخصیت برجسته در پی بهره‌برداری سیاسی هستند، باید توجه داشته باشند که چنین رویکردی با سیره خود ایشان سازگار نیست. آیتالله شبیری زنجانی نه تنها به دنبال برجسته کردن اختلافات نبودند، بلکه حتی در مواردی که مستقیماً مورد خطاب قرار می‌گرفتند، سکوت و خویشتنداری را بر ورود به منازعات ترجیح می‌دادند تا استقلال و جایگاه اصلاح‌گرانه خود را حفظ کنند.
بر همین اساس، نباید با استناد به برخی خاطرات یا نقل‌قول‌ها، چهره این عالم برجسته را در چارچوب رقابت‌های سیاسی بازتعریف کرد. یکی از مهم‌ترین رسالت‌های ایشان تلاش برای ایجاد همدلی میان جریان‌های مختلف شیعه بود؛ امری که می‌تواند از مؤثرترین پشتوانه‌های اجتماعی برای حکومت اسلامی به شمار آید.
به نظر می‌رسد ادامه این روش، امروز نیز ضرورتی جدی برای جامعه ما باشد. جامعه ایران بیش از هر زمان دیگری به چهره‌هایی نیاز دارد که بتوانند از دامنه اختلافات بکاهند و بر مشترکات بیفزایند؛ چراکه حفظ انسجام اجتماعی و ملی، از مهم‌ترین وظایف دینی و ملی هر ایرانی است.
در پایان، شاید بهترین تعبیر درباره زندگی این فقیه وارسته همان عبارت مشهور باشد: «عاش سعیداً و مات سعیداً».
https://mobahesat.ir/24595
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
⭕️بيان
بسم الله الرحمن الرحيم
﴿إِنَّا لِلّٰهِ وَإِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ﴾
بمزيد من الأسى والحزن تلقّينا نبأ وفاة سماحة آية الله العظمى المرجع الديني الكبير الشيخ محمد اسحاق الفياض (قدس سره الشريف)، الذي قضى عمره المبارك في خدمة الدين الحنيف، وتدريس العلوم الإسلامية، وتربية العلماء والفضلاء، وبذل جهوده في نشر معارف أهل البيت (عليهم السلام) وبيان أحكام الشريعة المقدسة.
وإنّ رحيله يُعدّ خسارة كبيرة للحوزات العلمية ولعموم المؤمنين، لما كان يتمتع به من مكانة علمية ودينية رفيعة، وما خلّفه من آثار علمية نافعة.
نسأل الله تعالى أن يتغمّده بواسع رحمته، وأن يحشره مع محمد وآله الطاهرين (صلوات الله عليهم أجمعين)، وأن يمنّ على ذويه وتلامذته ومقلديه ومحبيه بالصبر والسلوان.
ولا حول ولا قوة إلا بالله العلي العظيم.
مكتب سماحة آية الله العظمى
الشيخ محمد اسحاق الفياض
#أخبار_الحوزة_والمرجعية
/channel/Al_marjieia
افزونه‌ای بر«پدیده نوسکولاریسم در حوزه علمیه»
✒️استاد محمدتقی سبحانی
پس از انتشار یادداشت «پدیده نوسکولاریسم در حوزه علمیه»، این نگاشته کوتاه با واکنش‌های مختلفی مواجه شد که در اینجا تلاش می‌شود با روشنگری بیشتر، پاره ای از ابهامات را بزداید:
🔹نوسکولاریسم یک یادداشت است و نه یک مقاله مستند علمی و از این رو نمی‌توان انتظار داشت که به تحلیل‌های زمینه‌ای و ساختاری و ارائه تعریف‌ها و استدلال‌ها بپردازد؛ این یادداشت می‌خواهد از یک حرکت حساس در حوزه علمیه شیعه پرده بردارد و مجال گفتوگو بر سر این راه و رویه را بازکند. از این رو، بی آنکه بخواهد به مصادیق مشخص اشاره کند، تلاش می‌کند که ریشه‌ها و پیشینه‌های این جریان را بازنماید و از آنجا، به منش و رویکردی که جسته و گریخته در بیان و بنان این گروه نمود می‌یابد، فهرست‌وار اشاره کند.
🔹دسته بندی های سیاسی در ایران را به هیچ روی نباید با رویکردهای فکری و اعتقادی اشتباه گرفت و از این رو، یادداشت یاد شده هرگز به جبهه سیاسی خاصی توجه ندارد. بی‌گمان در هر دو یا چند جریان سیاسی کشور، شخصیت‌هائی با عقاید و اندیشه‌های مختلف می‌توان یافت و بنابراین داوری‌های فکری را کاملا با معیارهای معرفتی و به دور از تعلقات سیاسی باید انجام داد.
🔹نگاشته «نوسکولاریسم» نه تنها باب پرسش‌گری و نقد علمی را در هیچ یک از حوزه‌های معرفتی نمی‌بندد بلکه حوزه‌های علمیه را آشیانه چنین نقد و نظرهائی می‌داند. بنابراین «نوسکولاریسم« نه بر هرگونه اصلاح‌گری و تجدیدگرائی، بلکه بر گرایشی که راه به سکولاریسم در معنای امروزین آن می‌برد، اطلاق می گردد.
🔹در مورد نوسکولاریسم حوزوی نیز بیش از آن که در اینجا به دنبال نقد درون‌مایه‌های آن باشیم، به دنبال ربط و نسبت این جریان با نهاد رسمی دین و نشان دادن بدکارکردی‌های آن در جریان رو به رشد تشیع اعتقادی هستم.
🔹از نتایج این بحث، یکی دعوت به شفاف‌سازی مواضع فکری این جماعت و جداسازی حرکت علمی و آکادمیک از حرکت‌های ایذایی و فرصت‌جویانه و تبدیل رویکردهای تخریبی و فرسایشی به یک حرکت تراکمی و تکاملی است. سعی کنیم که به جای ورود در مناقشه بر سر اسامی و عناوین، خصلت‌ها و ویژگی‌ها را روشن کنیم و بگذاریم مصداق‌ها به تدریج از ضمن این کاوش‌ها برون آید و درست و نادرست‌ها در ضمن گفت‌وگوها آشکار شود.
🔸گفته اند که یادداشت بنده به اتهام پراکنی و برچسب‌زنی روی آورده و با ادبیات تند به استقبال سکولاریسم حوزوی رفته است. نخست باید دانست که واژه‌هائی چون «سکولاریسم» یا «روشنفکری» یا «مدرن‌گرائی» هرگز اتهام‌زنی نیست بلکه عناوینی است که صاحبان اصلی این ایده‌ها خود برگزیده‌اند و بدان افتخار می‌کنند و البته هر کدام تعریفی برای آن برگزیده‌اند. این که نوسکولارها در حوزه از چنین عنوانی تحاشی دارند و آن را فحاشی می‌دانند، از همان روست که به دلیل چهره دوگانه نمی‌توانند خود را در آن ساحت مستقر کنند و یا از نمایان شدن بدین نام و نشان می‌گریزند. اما تعابیری چون «آوارگی فکری» و «سردرگمی روش‌شناختی» را به معنای لغوی آن گرفته‌ام و در بالا نیز نشان دادم که چگونه این افراد در میانه مبانی مختلف و در رویاروئی با روش‌ها و رویّه‌های گوناگون، در حال رفت‌وآمد هستند.
🔸در پایان از دوستانی که به جای کلی‌گوئی یا اتهام‌پراکنی، به اصل موضوع وارد می‌شوند و درباره هستی یا چیستی جریان نوسکولاریسم حوزوی سخن می‌گویند، با هر نگاهی که دارند، حرمت می‌گذارم. بسیاری از حاشیه‌ها که به بنده رسید نشان از ناآگاهی نسبت به اصل موضوع که یک امر تخصصی است، داشت و برخی دیگر از همسوئی -هر چند ناآگاهانه - نسبت به رویکرد سکولاریته معاصر خبر می‌داد. مهم نیست که دوستان از چه زاویه‌ای سخن می‌گویند و به چه مرام و آموزه‌ای باور دارند، مهم این است که اگر وارد این میدان می‌شوند، پیشاپیش متن را با دقت بخوانند و به گزاره‌های متن تا اندازه امکان، بدون توجه به گرایش‌ها و حب و بغض‌ها نقض و ابرام کنند.
🔸مشاهده متن کامل یادداشت:
https://mobahesat.ir/24528
🔸مشاهده بخش نخست یادداشت:
https://mobahesat.ir/24519
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
تاملی در بیانیه مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم
✍️علی محمدی هوشیار
«وَلَا تَلْبِسُوا الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُوا الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ» (سوره بقره، آیه ۴۲)
مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم، در واکنش به برخی اظهارات اعتقادی جناب آقای شیخ عبدالرحیم سلیمانی اردستانی، با صدور بیانیه‌ای اعلام کرده است: «این سخنان؛ صرفاً دیدگاه شخصی اوست و مجمع نیز برخی مطالب مطرح‌شده ایشان را غیرقابل قبول و ناسازگار با مبانی فقهی می‌داند. در این بیانیه ضمن تأکید بر حق آزادی بیان، مدارا و گفت‌وگوی علمی بر اساس سیره علما و مراجع را راه اصلاح دانسته است». ۱۴۰۴/۹/۲
در این بیانیه چند نکته اساسی مغفول مانده که لازم است برای روشن شدن موضوع بیان شود:
اولاً: آزادی بیان در نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران (فصل سوم، اصل بیست‌وچهارم) مشروط به عدم اخلال به مبانی دین و حقوق عمومی است. بیانیه مجمع، بدون توجه به این مرز، تفسیری از آزادی بیان ارائه کرده که عملاً می‌تواند راه سوءاستفاده را باز بگذارد و قیود حقوقی و اعتقادی را بی‌اثر سازد.
ثانیاً: سخنان آقای سلیمانی اردستانی، در فضای عمومی، فراتر از طرح یک شبهه بوده و اساس برخی مسلمات و ضروریات مذهب تشیع را انکار کرده است. این موضوع نه اختلاف اجتهادی در فروع، بلکه تعرض مستقیم به اصول اعتقادی است؛ با این حال، متن بیانیه آن را کم‌خطر و حاشیه‌ای جلوه می‌دهد.
ثالثاً: بیانیه از یک‌سو مخالفت خود را با برخی مطالب ایشان اعلام می‌کند و از سوی دیگر با تأکید بر دفاع از آزادی بیان، فضای طرح همان مطالب را مطالبه می‌نماید. این «با دست پس زدن و با پا پیش کشیدن» موجب می‌شود موضع مجمع غیرشفاف و حتی سیاسی تلقی شود.
رابعاً: مقایسه منتقدان با بزرگان حوزه، مانند شیخ انصاری و آیتالله بروجردی، بدون توجه به تفاوت موضوعات، گمراه‌کننده است. آنان در برابر اختلاف‌های فقهی یا رفتاری صبر و مدارا داشتند؛ اما در برابر انکار یا تحریف اصول دین، مرز روشنی می‌گذاشتند و تاریخ گواه این رویکرد است.
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
در کشاکش ایمان و دانش
به بهانه‌ی دعوت برای اقامه نماز باران
🔸مقدمه: خشکسالی و کاهش قابل توجه بارندگی در فصل پائیز، موضوع آب را به مرحله‌ی بحرانی رسانده‌است. مدیریت مصرف آب نخستین امری است که از جهت اجرائی به نظر هر فردی می‌رسد. اما در این بین سنتی دینی هم وجود دارد که در اذهان مؤمنان همچنان مطرح است. «نماز طلب باران»
اما این مؤمنان نیستند که نگاهی کاملا باورمند بر این سنت دینی دارند. در فضای مجازی موضوع نماز باران به یکی از بحث‌های پرچالشی در عرصه‌ی ایمان و دانش تبدیل شده‌است. چراکه پیش‌بینی‌های ماهواره‌ای اصلی‌ترین معیار برای قضاوت برای بارش باران شده‌است. برخی دانش‌باور مطلق، ایمان به نماز باران را به میدان می‌طلبند، برخی دیگر در میانه‌ی دو اصل ایمان و دانش در تحیر هستند.
باید دید اساتید کلام برای این چالش چه پاسخ‌هایی دارند.
اما به این بهانه بریده‌ای از یادداشت زیبای حجت‌الاسلام سیدعباس سیدنژاد را تقدیم می‌کنیم. این یادداشت بخشی از کتاب تجربیات وی از دوران تبلیغ است که در آینده نزدیک با عنوان «با من بیا»منتشر خواهد شد.
🔹نماز برف!
حدود شش سال می‌شود که در این منطقه تبلیغ می‌کنم. حالا دیگر همه مرا می‌شناسند؛ نه اینکه همه دوستم داشته باشند، نه! بعضی‌ها نظر خوبی ندارند. اما چه اهمیتی دارد؟ من باید کارم را بکنم. نه تعریف و تمجید کسی مرا فریب می‌دهد و نه بدگویی دیگری دلسردم می‌کند.
این روزها اما آسمان با مردم قهر کرده است. یک ماه از پاییز گذشته و هنوز بارانی نباریده. کم‌آبی تابستان محصولاتشان را خشکانده و حالا پاییز بی‌باران، امیدشان را هم کم‌جان کرده. بعد از نماز، یکی‌یکی جلو می‌آیند و می‌گویند:
«حاج‌آقا! نماز بارون بخون، دعا کن خدا بارون بفرسته.»
بارها رد می‌کنم. می‌دانم قبول چنین خواسته‌ای ساده نیست. اگر باران بیاید، مردم نگاه شان عوض می‌شود؛ اگر باران نیاید، چه؟ شاید همان اندک اعتمادی که دارند از بین برود. مبلغ باید برای هر دو اتفاق آماده باشد. اما اصرارشان آن‌قدر زیاد می‌شود که مرا کلافه می‌کند.
بیست روز از مهر می‌گذرد. بالاخره استخاره می‌کنم. خوب می‌آید. به مردم می‌گویم چهارشنبه آماده شوند. قرار می‌شود برویم صحرا، نماز باران بخوانیم.
چه جمعیتی! از پیر و جوان، زن و مرد، حتی تازه‌عروس و داماد با لباس عروسی. یک همدلی عجیب در فضاست. همه یک‌صدا دعا می‌کنند، دل‌ها به هم نزدیک می‌شود. نماز می‌خوانیم، دعا می‌کنیم، قربانی می‌دهیم. همه‌چیز خوب پیش می‌رود.
اما در راه بازگشت، دلم غوغاست. اگر بارانی نیاید چه؟ می‌دانم همه توان تحلیل ندارند. برای خیلی‌ها همه چیز ساده است: «نماز خواندیم، پس باران باید بیاید.» اگر نیاید، نگاه‌ها سنگین می‌شود. شب، وقتی به خانه می‌رسم، پشت کامپیوتر می‌نشینم و سایت هواشناسی را باز می‌کنم. خشکم می‌زند! نوشته: «جبهه هوای بسیار سرد و بارش سنگین در راه استان است.»
سرما شب را می‌گیرد. می‌ترسم. می‌دانم این بارش هیچ ربطی به نماز ما ندارد؛ از قبل در راه بوده. اما چه کسی این را می‌پذیرد؟
صبح، نماز را می‌خوانم و با شتاب به حیاط می‌آیم. باورم نمی‌شود! همه‌جا سفید است. برف، آن‌هم در بیست‌وپنجم مهر، در آغاز پاییز! همسرم را صدا می زنم:
-«! بیا ببین، درست می‌بینم؟»
او هم نگاه می‌کند، ذوق می‌کند، می‌گوید:
«باورم نمی‌شه! برف اونم این موقع سال؟ این‌قدر زیاد؟!»
درختان هنوز سبزند، حتی زردی پاییز به آنها نرسیده، اما زیر سنگینی برف سر خم کرده‌اند. ساعات نمی‌گذرد که بحران آغاز می‌شود؛ شاخه‌ها می‌شکنند، برق‌ها قطع می‌شود، آب‌ها هم. همه‌جا فلج می‌شود.
ظهر به مسجد می‌روم. همه چشم‌به‌راهند. نگاه‌ها عجیب است؛ نه می‌دانند خوشحال باشند نه ناراحت، نه تشکر کنند نه سرزنش. پیش‌دستی می‌کنم و می‌گویم:
«برادران! این برف ربطی به نماز ما نداره. این جبهه هوای سرد مدتیه که در راه استان بوده. من به اصرار شما نماز خوندم. برید سایت هواشناسی، همه‌چیز روشنه.»
اما انگار فایده‌ای ندارد. نگاه‌ها، همان نگاه‌هایی است که از آن می‌ترسیدم؛ سنگین، پر از قضاوت. ده روز تمام، در میانه بحران، زیر این نگاه‌ها دوام می‌آورم. بعضی‌ها در دلشان مرا مسبب می‌دانند، بعضی می‌گویند «لابد در نماز اشتباهی کرده!»
و من، تنها به این فکر می‌کنم که کار مبلغ همیشه همین است: گاهی میان ایمان و سوءتفاهم، میان امید و ترس، ایستادن روی مرزی باریک…
https://mobahesat.ir/24511
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
المنهجية المتبعة في دروس خارج الفقه والأصول
🎙️ سماحة آية الله الشيخ محمد القائيني دامت بركاته
#اقتباسات #فوائد #شؤون_حوزوية #مناهج #القائيني
🎥گفت‌وگوهای تصویری «مباحثات» |قسمت بیست و چهارم | گفتوگو با آیتالله محمد قائنی نجفی
🔹آیتالله محمد قائنی نجفی متولد ۱۳۴۴ شمسی از فقهای طراز نخست حوزه علمیه قم است که با درک اساتید عالی نجف اشرف و قم مقدسه، هم‌اکنون در حوزه علمیه قم علاوه بر کرسی تدریس خارج، در نشست‌های علمی و فقهی به ارائه دیدگاه‌های خود می‌پردازند.
وی در گفتوگو با مباحثات، به بیان سیری از زندگی علمی و کسب فیض از اساتید خود پرداخته و در زمینه مسائل مختلف فقهی در حوزه‌های علمیه و مسائل روز حاکمیت اسلامی نکاتی را مطرح کرده‌است.
🔹چنانچه این برنامه برای شما مفید است، لطفا آن را به دیگران هم معرفی کنید . اولویت ما عضویت شما در کانال تازه تاسیس مباحثات در یوتیوب است
🔹مشاهده در صفحه یوتیوب:
https://www.youtube.com/watch?v=LJ5n2V5R1zo
🔹مشاهده در آپارات:
https://www.aparat.com/v/dblgcc6
⚡️مشاهده‌ی تمامی گفت‌وگوهای تصویری مباحثات در کانال آپارات 👇
https://www.aparat.com/mobahesat
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
⚡ به مناسبت سالگرد رحلت آیتالله مهدوی کنی؛
شیخ‌الرئیسِ منصف پایتخت
🔹 آیت الله شیخ محمدرضا مهدوی کنی در حالی در سن ۸۳ سالگی دار فانی را وداع گفت می‌تواند بهترین الگو برای انقلابی‌گری با مشی انصاف و اعتدال باشد؛ عنصری که امروز بیش از هر زمانی مورد نیاز نظام اسلامی است.وی به سال ۱۳۱۰ شمسی در منطقه کن از توابع آن زمان تهران که هم‌اینک به این کلانشهر متصل شده است متولد شد. پدر وی کشاورز و گاهی اهل تجارت و مادرش از متدینان قریه کن بود.مهدوی کنی از دوران کودکی خود، علاوه بر واقعه کشف حجاب، ماجرای اشغال تهران توسط ارتش متفقین را به یاد داشت.
🔹 محمدرضا به تشویق پدرش وارد مدرسه سپهسالار تهران شد. ولی بعد از مدت کوتاهی به سال ۱۳۲۴ شمسی و در ۱۴ سالگی به مدرسه لرزاده تهران رفت. در این مدرسه استاد مهذب و وارسته‌ای حضور داشت که آیت الله مهدوی کنی تربیت دینی و اخلاقی خود را مدیون اوست؛ استادی که پس از ۶۰ سال همچنان تصویرش در اتاق شیخ محمدرضا وجود دارد. «حاج شیخ علی اکبر برهان» از شخصیت‌های وارسته اخلاقی آن زمان بود که از حوزه نجف به قصد تربیت شاگردان دینی به ایران بازگشته بود.
🔹 آیت الله مهدوی کنی در ۱۴ سالگی، زمانی که هنوز نوجوانی بیش نبود با لباس عاریه‌ای از استاد خود معمم شد. البته بعدها توانست پارچه‌ای تهیه کند و نزد شیخ رجبعلی خیاط رفت تا برای او قبا بدوزد. شیخ رجبعلی خیاط به شیخ محمدرضا جوان گفت تلنگری زد که: «می‌خواهی چه کاره بشوی؟ طلبه بشوی یا آدم؟»این سؤال اگرچه در ابتدا برای طلبه جوان سنگین بود ولی تأثیر خود را گذاشت. شیخ محمدرضا مهدوی کنی تهذیب اخلاق را مقدم بر درس شمرد و از همین رو تا پایان عمر نماد اخلاق در عرصه‌های مختلف اجتماعی و سیاسی شد.
🔹 آیت الله مهدوی کنی در سال ۱۳۲۷ شمسی و در ۱۷ سالگی به قم عزیمت کرد. ابتدا در مدرسه فیضیه و سپس در حجتیه اقامت گزید. شیخ محمدرضا دروس سطح را از محضر حضرات آیات مشکینی، مجاهدی و سلطانی طباطبائی فراگرفت. فلسفه را از مرحوم علامه طباطبائی و اسفار را از حضرت آیت الله سیدابوالحسن قزوینی آموخت.
🔹 وی حدود سال ۱۳۳۰ در درس خارج حضرت آیت الله العظمی بروجردی و امام راحل حضور یافت. به اعتقاد شیخ محمدرضا از بین دروس خارج آن زمان، تنها درس خارج آیت الله بروجردی و امام خمینی شاگردپرور بود و اونیز همراه با دیگر طلاب مستعد و درس‌خوان حوزه در این دو درس شرکت می‌کرد.
🔹 او در سال ۱۳۵۴ به همراه آیت الله طالقانی و لاهوتی و هاشمی رفسنجانی توسط ساواک بازداشت شد و به اتهام اقدام علیه امنیت کشور به چهار سال زندان محکوم شد. دولت در آن زمان، سیاست تبعید و متفرق کردن مبارزان را در پیش گرفته بود و بر همین اساس شیخ محمدرضا مهدوی کنی را به بوکان تبعید کرد.
🔹 روحانیون و علمای تهران که هدف مشترکی به نام «نهضت امام خمینی» داشتند برای همفکری و همکاری، جلسات مشترکی برگزار می‌کردند. این جلسات که برای جلوگیری از اطلاع ساواک هر از چندی در منزل یکی از اعضا برگزار می‌شد، نقطه آغاز فعالیتی بود که بعدها به «جامعه روحانیت مبارز» شهرت یافت. آیت الله مهدوی کنی در این‌باره می‌گفت: «ما در این جلسات، مسائل سیاسی و بعضی حرف‌هایی که قرار بود روی منبرها گفته شود را از قبل هماهنگ می‌کردیم. گاهی هم اطلاعیه‌ها، تلگراف‌ها و نامه‌ها را برای نشر و پخش تنظیم می‌کردیم.»
سال‌های پرالتهاب نخست انقلاب سپری شد. آیت الله مهدوی کنی در متن مدیریت بحران‌های مختلف قرار داشت. از شورای انقلاب گرفته تا ریاست کمیته‌ها و وزارت کشور. ساختار شخصیت وی ایجاب می‌کرد که به تربیت شاگردان بپردازد. چه آنکه پیش از انقلاب نیز نخستین مأموریت خود را تبلیغ و ارشاد دینی مردم تعیین کرده بود.
🔹 پیگیری همین ایده‌ها بود که اوایل دهه شصت دانشگاه امام صادق راه‌اندازی شد. در ابتدای امر، هیئت امنائی با حضور حضرات آیات منتظری، مشکینی، امینی، امامی کاشانی، خامنه‌ای و مهدوی کنی تشکیل شد. برخی دیگر از معتمدان بازاری هم در این هیئت حضور داشتند. مدیریت این دانشگاه در همان ابتدای امر به آیت الله مهدوی کنی محول شد و وی فعالیت‌های خود را در آنجا متمرکز کرد: «در اساسنامه آن، کارهایی نظیر تأسیس رادیو و تلوزیون، اعزام مبلغ به خارج، ارتباط با دانشگاه‌ها و مسلمانان جهان پیش بینی شده بود»
🔹 مرحوم آیت الله مهدوی کنی، ساعاتی پس از آنکه در بیست و پنجمین مراسم سالگرد رحلت امام خمینی در حرم مطهرش حضور یافته بود دچار عارضه قلبی و بلافاصله در بیمارستان بهمن تهران بستری شد. تعداد زیادی از مسئولان نظام از جمله رهبر معظم انقلاب به ملاقات وی رفتند. سرانجام پس از گذراندن دوران طولانی نقاهت، آیت الله مهدوی کنی در صبحگانه ۲۹ مهرماه ۱۳۹۳ دار فانی را وداع گفت.
مشاهده متن کامل
👇👇👇
http://mobahesat.ir/5029
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz
⚡️سلام بر مخاطبان ارجمند مجموعه‌ی رسانه‌ای مباحثات
این مجموعه در ماه‌های اخیر به علت پاره‌ای از مشکلات و برنامه‌های مختلف، دچار وقفه‌ای ناخواسته شد. در این مدت لطف و عنایت شما همراهان عزیز همچنان شامل حال ما بود.
انشاءالله زین پس با عنایت خداوند متعال تلاش خواهیم کرد همچون گذشته فعالیت خود را ادامه داده و در کنار شما همراهان گرامی باشیم.
نیازمند تذکرات و راهنمائی‌ها و کمک‌های همه‌ی شما سروران گرامی هستیم.
🌹با تقدیم احترام
تحریریه مباحثات
✔️نگاهی به برخی آراء آیتالله مؤسس
به مناسبت برگزاری کنگره یکصدمین سال بازتأسیس/۲
⚡️بازنشر
🖋محمدصادق مستفید
🔸در آستانه برگزاری کنگره یکصدمین سالگرد بازتأسیس حوزه علمیه قم توسط مرحوم آیتالله شیخ عبدالکریم حائری هستیم .حوزه‌ی مهجور قم با تلاش‌های ایشان نقطه‌ی عطفی برای فقاهت شیعی گشت و محوری برای آشنایی با معارف شیعی قرار گرفت.
🔹ایشان در عنفوان جوانی با مهاجرت علمی خویش به کربلا، سامرا و نجف -مراکز علمی قابل توجه آن ایام- توانست علاوه بر دانش‌اندوزی و به دست آوردن ملکه اجتهاد، جایگاه علمی خود را برای همگنان خود به اثبات رسانده و از این راه پس از هجرت به قم، حوزه‌ی آن دیار را رسمیت ببخشد.
🔹در این میان چهره‌ی علمی حائری و آرای علمی او در پرتوی فعالیت اجتماعی‌اش قرار گرفته و نتوانست جایگاهی درخور توجه در فضای علمی حوزویان باز نماید. حال آنکه اگر گفتنی‌های علمیِ او بیش از فقیهان واصولیانِ مشهور نباشد، بی‌تردید اندیشه‌های فقهی و اصولی‌اش کمتر از دیگران نخواهد بود.
در این میان می‌توان به مواردی اشاره داشت:
🔹۱- غیبت اهل تسنن: پس از مقدس اردبیلی در تراث فقهی شیعه در مساله‌ی غیبت، بحث از فرعی فقهی رونق گرفت مبنی بر اینکه آیا غیبت اهل سنت و بدگویی از آنان جائز است یا جایز نیست. اردبیلی با استناد به آیه‌ای که مسلمانان را از غیبت برادران خود نهی نموده؛ آنان را از خوردن گوشت برادرانشان برحذر می‌نماید، غیبت اهل تسنن را حرام می‌داند. ولی مشهور عالمانِ پس از او با انتقاد از فتوای اردبیلی، غیبت سنیّان را جائز بلکه مستحب اعلام می‌کنند.
🔹شیخ عبدالکریم حائری با جانبداری از فتوای اردبیلی غیبت اهل سنت و بدگویی از آنان را حرام می‌داند و معتقد است: هیچ‌گونه دلیل و مستندی وجود ندارد تا عمومات و اطلاقاتی که مکلّفین را از غیبت مسلمانان نهی می‌نماید، قید زده و تنها غیبت از شیعیان را حرام نماید
🔹۲- تخصص در اجتهاد: در اندیشه‌ی فقهی شیعی مرسوم و رایج است که فقیهِ مورد رجوع مردم بایستی در تمام باب‌های فقهی اجتهاد نموده و نظرات خود را در اختیار مکلّفین قرار نماید و به همین جهت، مکلّفین به یک فقیه رجوع می‌نمایند. ولی آیتالله مؤسّس اعتقاد داشت لزومی ندارد که مردم در همه مسائل به یک فقیه رجوع نمایند. بهتر این است که در فقه قسمت‌های تخصصی قرار داده شود و فقیه پس از آن که یک دوره فقه عمومی را پشت سر گذاشت، در یک قسمت معین متخصص شود. مکلّفین نیز در آن قسمت به او رجوع نمایند. در دیدگاه ایشان، چنانچه چنین تقسیمی در فقه صورت بگیرد با انضباط فقهی و پاسخگویی فقهی بهتری روبرو خواهیم بود.
🔹۳- اعتبارِ فهم مکلّف: روشن است که مکلّفان برای عمل کردن مطابق فقه شیعی بایستی به فقیهان رجوع نمایند. در این میان این سؤال پرسیدنی است که آیا مکلّف در رجوعش به فقیه نیز باید به فقیه رجوع نماید؟ به بیانی روشن‌تر آیا مکلّف برای آنکه بداند رجوعش به فقیه مطابق فقه شیعه هست یا نیست نیز باید به فقیه رجوع نماید یا در این مساله رجوع به فقیه بی‌معنا و به تعبیری دچار دور منطقی است؟
🔹بیشتر فقهای متأخر معتقدند در این مسأله رجوع به فقیه درست نیست و بایستی مکلّف خود، درستی رجوع خویش به فقیه را دریابد ولی دست مکلّفان از تشخیص ویژگی‌هایی که فقیه مورد رجوع باید داشته باشد، کوتاه بوده و بایستی در آن موارد تماماً به فقیه رجوع نماید. مثلا در اینکه فقیه بایستی مرد و زنده باشد یا شیعه باشد و یا آنکه اعلم باشد در این موارد مکلّف نمی‌تواند به فهم خود رجوع نماید بلکه ضروری است از دیدگاه یکی از فقیهان تبعیّت نماید.
🔹حاج شیخ عبدالکریم حائری در این مسأله معتقد است که اگر مکلّف به ارتکاز و فهم خویش رجوع نمود و ویژگی‌هایی شایسته‌ی فقیه مورد رجوع خود را با ارتکاز خویش دریافت؛ در این صورت او برای تشخیص ویژگی‌های فقیه مورد رجوع خویش نمی‌تواند به یکی از فقیهان رجوع نماید.
🔹۴- اهتمام به قرآن: آیتالله حائری برای منبع بودن قرآن اهتمام ویژه‌ای قائل بوده و بنا به نقل آیتالله سید احمد زنجانی چنین می‌گفت: پیغمبر دو چیز سنگین در میان ما گذاشت: کتاب‌الله و عترت طاهره ولی ما با سنّی‌ها دست به دست داده، هردوی آنها را از بین بردیم. ما کتاب‌الله را از بین بردیم، آنها نیز عترت طاهره را.
🔹هر چند آیتالله مؤسس سال‌های پایانی عمر شریف خود را در راه اعتلای حوزه علمیه قم و تنظیم و تثبیت آن گذراند، اما مطالعه آثار فقهی و اصولی او می‌تواند نقش علمی این استاد برجسته حوزه در آن برهه تاریخی را بیشتر نمایان سازد. روحش قرین رحمت واسعه‌ی الهی باد.
👇👇👇
http://mobahesat.ir/19737
🔻🔻🔻
@mobahesatmagz