842
با هم قم را بهتر بشناسیم. اینجا سعی میکنیم با عینک هنر و معماری به قم نظر کنیم. برای هماندیشی 👇🏻 @Arctadmin
*رونمایی اولیۀ کتاب سردرهای تاریخی شهر قم*
با حضور دکتر علی دارابی، قائممقام وزیر و معاون میراث فرهنگی کشور و مهندس بهنامجو استاندار قم و دکتر عظیمی شهردار قم در حاشیۀ نشست فعالان میراث فرهنگی قم در عصر چهارشنبه ۳۰ اردیبهشتماه ۱۴۰۵ از کتاب *«سردرهای تاریخی شهر قم»* اثر محمد رضایی ندوشن عضو هیئتعلمی دانشگاه یزد، سوسن بیات عضو هیئتعلمی دانشگاه شهاب دانش و بهنام حاجیباقری دانشآموختۀ کارشناسی ارشد معماری دانشگاه شهاب دانش رونمایی شد.
#رونمایی_کتاب #قم #میراث_فرهنگی #وزارتخانه #کتاب
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
زخمی پنهان در سقف تیمچه بزرگ قم نمایان شد
تیمچه بزرگ قم فقط یک بنا نیست.
این بنا بخشی از روح بازار قم و هویت ارزشمند شهر کهن است؛ جایی که هنرِ قوس و نور و آجر در کنار هم یک معماری مضاعف از زیبایی و هویت ایرانی ساختهاند—میراثی که سالهاست با سکوت خودمان هنوز ایستاده است.
اما امروز این اثر فاخر، آرامآرام درگیر زخمهایی شده که ممکن است فردا جبرانناپذیر باشند.
از آسیبهای سیما و منظر و حذف زوائد بصری—که هویت بصری اصیلش را دستکاری کرده—تا فرسایش کالبدی و تغییرات بیقاعده در نور و تهویه، نشانههایی از خستگی در ساختار تیمچه دیده میشود.
اما اکنون بحرانی در حال گسترش است: ترک جدی در داخل سقف، که هر روز کمی پیشتر میرود.
این ترک یک نشانۀ هشدار است؛
نشانهای از فشار، رطوبت، نشست یا خستگی مصالحی که دهها سال وزن زمان را بر دوش کشیدهاند. وقتی ترک گسترش مییابد، یعنی بنا دارد به ما بگوید «من دیگر تاب ندارم».
در معماری تاریخی، ترکِ سقف فقط یک خط نیست؛ یک زبان هشدار است. اگر بهموقع شنیده نشود، ممکن است بخشی از بنا برای همیشه سکوت کند.
آنچه ضروری است و باید از همین امروز به آنها توجه شود:
* پایش دقیق ترک و روند گسترش آن به صورت روزانه.
* بررسیهای فنی ریشهای برای تعیین علت سازهای یا محیطی.
* مرمت علمی و ظریف با رویکرد حداقل مداخله و حداکثر اصالت.
تیمچه بزرگ قم سرمایۀ ماست، نه فقط بهعنوان میراث معماری، بلکه بهعنوان بخشی از حافظۀ شهری قم.
اگر امروز برایش کاری نکنیم، فردا شاید از ما فقط تصویرش باقی بماند. ترک سقف را جدی بگیریم؛ چون هر ترک، آغازی برای فراموشی است.
محمد امیدواریان
پژوهشگر بافت تاریخی
استودیو هنر و معماری هیوا
اردیبهشتماه ۱۴۰۵
#مرمت #تعمیر #تیمچه #ترک
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
👆کنیم و به خلق «خانههایی اصیل با روح ایرانی» بپردازیم.
بیتردید، نیت و همت مالک و سازنده در توجه به معماری ایرانی، ستودنی و ارزشمند است. هزینهکرد در راه فرهنگ و هویت، خود عملی شایسته تقدیر است.
آنچه در این میان مغفول مانده، نه اراده و علاقه، بلکه «هدایت اندیشهمندانه» و «تعریف مقصد» بوده است. اگر این شور و سرمایه با راهبری معمارانه و هدفگذاری روشن همراه میشد، میتوانست به خانهای بدل شود که هم ریشه در گذشته دارد و هم پاسخگوی اکنون است.
در پایان غرض از این نوشتار، هدایت آگاهانه سرمایهها، تبیین درست معماری ایرانی و پرهیز از بازنماییهای کاریکاتوری است؛ با قدردانی از همت و هزینه مالک در این شرایط دشوار، و با تأکید بر اینکه این دیدگاهها شخصی و خود گشوده به نقد است، چراکه مقصود، شکلگیری گفتوگو در جامعه معماری است.
محمد امیدواریان
پژوهشگر بافت تاریخی
استودیو هنر و معماری هیوا
#معماری_بی_هویت
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
*تأمین زمین موزه جامع اشیای تاریخی قم؛
گام نخست برای تحقق ساخت موزه ملی قم*
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان قم؛ از واگذاری ۶۵۰۰ مترمربع زمین برای ساخت موزه جامع اشیای تاریخی در شهر قم خبر داد.
به گزارش روابطعمومی ادارهکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان قم؛ بهزاد احمدی فارسانی در گفتوگویی، از واگذاری ۶۵۰۰ مترمربع زمین برای احداث موزه جامع اشیای تاریخی در شهر قم خبر داد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان قم؛ درباره آخرین وضعیت طرح ساخت موزه جامع اشیای تاریخی قم گفت: احداث موزه جامع در برنامه هفتم توسعه پیشبینی شده است. قدم اول این طرح یعنی تأمین زمین، اکنون با همت و تلاشهای شهردار محترم، رئیس و اعضای محترم شورای اسلامی شهر قم در واگذاری ۶۵۰۰ مترمربع زمین برای ساخت موزه و مخزن اشیای تاریخی محققشده، صمیمانه تقدیر و تشکر میشود.
احمدی با تأکید بر این که فقدان یک موزه جامع در قم طی سالهای گذشته ناشی از عوامل متعددی بوده است، تصریح کرد: کمبود بودجه از جمله دلایلی است که موجب شد، این شهر با پیشینه هفت هزار ساله، همچنان از داشتن یک موزه جامع محروم بماند.
او با ابراز امیدواری نسبت به تخصیص زمین، تأکید کرد: اکنون که گام مهم تأمین زمین برداشته شده است، انتظار میرود، با تأمین بودجه مناسب و همکاری دستگاههای مرتبط، عملیات اجرایی ساخت موزه جامع اشیای تاریخی شتاب گیرد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان قم افزود: اگر اعتبارات مورد نیاز به موقع تخصیص یابد، امیدواریم، در کوتاهترین زمان ممکن شاهد کلنگزنی و سپس افتتاح این طرح فرهنگی و هویتی برای شهر قم باشیم؛ موزهای که میتواند نقش مهمی در معرفی تمدن 7هزارساله قم به نسل جوان و گردشگران ایفاء کند.
احمدی همچنین به وضعیت کنونی موزههای استان اشاره و بیان کرد: در حال حاضر قم دارای موزههای مختلفی از جمله موزه فاطمی (آستان مقدس حضرت فاطمه معصومه(س))، موزه دین و زندگی، گنجینه آثار مراجع، موزه انقلاب اسلامی و دفاع مقدس، موزه سنگهای قیمتی و نیمهقیمتی و موزه تاریخ طبیعی است.
او با تأکید بر اهمیت و جایگاه موزه در جامعه گفت: موزه میتواند دریچههای نوینی از شناخت و توسعه پایدار را بر روی جوامع باز نماید و هویت ملی را در نسلهای جوان تقویت کند. امیدوار هستیم، با تداوم حمایتها، شاهد تحقق کامل این طرح مهم فرهنگی در آینده نزدیک باشیم.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان قم افزود: در حال حاضر بیش از هشتهزار اشیای متنوع و تاریخیباستانی متعلق به قم وجود دارد که قدمت برخی از آنها بیش از هفتهزار سال است که بیانگر پیشینه تاریخی قم است و شامل مسکوکات، خط و کتابت، ادوات جنگی و... میشود که این آثار همانند موزههای ملی کشور، قابلیت عرضه به علاقهمندان در سطح یک موزه ملی را در استان قم دارند.
#ایران #استان_قم #قم #میراثفرهنگی #موزه
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
🌐 ble.ir/mirase_karime
*قم در سال ۱۳۵۳*
مسافرخانۀ اطمینان، سوهان مقدم، شستن ظروف در رودخانۀ پرآب قمرود و...
با تشکر از دکتر علی شهیدی برای ارسال
#قم #پهلوی #حرم #نوروز #بهار #جنگ_رمضان
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
*قلیدرویش و تمدن هفتهزارسالۀ قم*
نتایج کاوشهای باستانی حاکی از آن است که محوطۀ قلیدرویش در نزدیکی جمکران از پیش از عصر مفرغ تا دورۀ قاجار یعنی در حدود هفتهزار سال مسکونی بوده است. وجود استقرارهای پیش از تاریخ و ادوار تاریخی و اسلامی در تپۀ قلیدرویش، شواهد و مدارک بهدستآمده از گمانهزنی و لایهنگاری نشان میدهد که گسترش فرهنگها و استقرارها در این محوطه از دورۀ آغاز نگارش تا دورۀ اسلامی از سمت شرق به غرب و شمال قم بوده است. تغییر مسیر رودخانه اناربار یکی از دلایل گسترش شهر از سمت شرق به غرب بوده است.
لازم به ذکر است که قدیمیترین استقرارها در سمت شرق محوطۀ قلیدرویش شناسایی شدند.
در بخش غربی جدیدترین استقرارها وجود داشتند، استقرارهای دورۀ تاریخی و اسلامی در ضلع شمالی و غربی محوطه به دست آمدند. استقرارهای عصر آهن I و II نیز بیشتر در سمت شرق و جنوب شرق محوطه شکل گرفتهاند و سپس به طرف غرب محوطه گسترش یافتهاند. آثار بهدستآمده در قلیدرویش مؤید این است که در طول دوران گذشته گسترش قم از جنوب شرقی به غرب بوده است.
عکاس: بهنام باقری، بهار ۱۴۰۴
#نوروز #بهار #جنگ_رمضان #تپه_قلی_درویش #جمکران
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
🔰یادداشت؛
از موانع ساختاری تا شکلگیری یک هسته فعال ادبیات داستانی در قم
🔸ضعف ادبیات داستانی در استان قم، حاصل ترکیب چند عامل ساختاری و فرهنگی است اما با وجود محدودیتها نمیتوان از تحرک و پویایی بخشی از جامعه ادبی قم در سالهای اخیر چشم پوشید. شماری از نویسندگان قمی توانستهاند با فاصله گرفتن از کلیشههای مسلط، مسیر خلاقانهتری در پیش گیرند و آثار خود را در سطح ملی عرضه کنند.
✍علی چراغی، پژوهشگر، منتقد و استاد دانشگاه:
🔸یکی از ویژگیهای خاص قم، محدودیتهای فیزیکی و اجتماعی نهادهای آموزشی و فرهنگی است. دانشگاهها، آموزشگاهها و برخی مراکز فرهنگی دارای تفکیک جنسیتی هستند که تبادل آزاد ایدهها و گفتوگوی بین افراد را محدود میکند. در نتیجه، نویسندگان جوان فرصت مشارکت در کارگاههای مشترک، نقد و بحث آزاد و مواجهه با دیدگاههای متفاوت را از دست میدهند
🔸در کنار محدودیتهای نهادی، فشارهای ایدئولوژیک و اجتماعی نیز نویسندگان قمی را محدود میکند. حساسیتهای مذهبی، اجتماعی و فرهنگی به شکلی عمیق اعمال میشود که خودسانسوری گسترده ایجاد میکند.
🔸یکی از پیامدهای فضای محدود قم، مهاجرت نویسندگان و استعدادهای ادبی به شهرهای دیگر، بهویژه تهران، است. تهران به دلیل وجود ناشران مستقل، مجلات ادبی، کارگاههای داستاننویسی و امکان تعامل آزاد، فضایی مناسب برای رشد نویسنده فراهم میکند.
🔸ضعف ادبیات داستانی در اس تان قم، حاصل ترکیب چند عامل ساختاری و فرهنگی است: غلبه گفتمان حوزوی، بسته بودن فضای آموزشی و تفکیک جنسیتی نهادها، فشارهای ایدئولوژیک، مهاجرت استعدادها و محدودیت زیستجهان شهری. این عوامل بهصورت همزمان عمل میکنند و مانع رشد ادبیات داستانی مستقل، خلاق و مدرن در قم میشوند
ibna.ir/x6FX6
@ibna_official
عکاس: سرور امیرخانی، بهمنماه ۱۴۰۴
#بافت #بافت_تاریخی #بازار #تیمچه
🌐 instagram.com/qomshenasi
🆔 @qomshenasi
تابآوری آثار تاریخی در برابر بحرانها
راهکارهای حفاظت از هویت فرهنگی
آثار تاریخی، بهعنوان اسناد ملموس هویت فرهنگی، نقش محوری در شکلگیری هویت فردی و جمعی ایفا میکنند.
با این حال، این آثار همواره در معرض تهدیدهایی مانند بلایای طبیعی، جنگ، شهرسازی بیرویه، و تغییرات اقلیمی قرار دارند.
تابآوری این میراث مستلزم رویکردهای چندبعدی است که ترکیبی از فناوری، قانون، و مشارکت جامعه باشد.
اولین راهکار، تقویت چارچوبهای حقوقی و همکاری بینالمللی است.
پیماننامههایی مانند کنوانسیون یونسکو (۱۹۷۲) و معاهده لاهه (۱۹۵۴) به حمایت از آثار فرهنگی در زمان جنگ و صلح کمک میکنند.
ثبت آثار در فهرست جهانی میراث بشر، مانند پاسارگاد و تخت جمشید در ایران هم اقدامی موثر بوده است که آنها را تحت پوشش حمایت جهانی قرار دهد.
دوم، بهرهگیری از فناوری برای مستندسازی و بازسازی است.
عکاسی در چنین لحظاتی از واجبترین کارهاست...
از اینجا
عکاس: سرور امیرخانی، بهمنماه ۱۴۰۴
#بافت #بافت_تاریخی #بازار #تیمچه
🌐 instagram.com/qomshenasi
🆔 @qomshenasi
💢 مسافر جنوب از قم مینگارد
رونامه استقلال ایران، ۹ صفر ۱۳۲۹ (۱۹ بهمن ۱۲۸۹)، ص ۲.
مجید دادشنژاد
۱۴۰۴/۱۱/۲۰
#وجه_تسمیه_کوچه_بدوخانه
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
پیشتر در مسجد جمکران کتیبهای سنگی قرار داشت به تاریخ ۱۱۵۸ و نشان میداد مسجد در آن زمان بهوسیلۀ علیاکبر نامی مرمت شده، هفت بیت روی این کتیبه بود:
اختر برج صفا آقا علیاکبر که رفت
آفتاب از رشک رخسارش بچرخ چارمین
نیست موسی لیک دارد چون شود گرم عطا
رزمۀ زر چون ید بیضا نهان در آستین
شد موفق کرد تعمیر قدمگاهی که هست
رشک گلزار جنان و ثانی خلد برین
شد قدمگاه سه دین حضرت صاحب زمان
از طفیل همتش رشک نگارستان چین
هم نسیم گلشنش برقع گشای روی گل
هم زلال جدولش سرچشمۀ ماه معین
چون معین شد در ایوانش اساس این بنا
فخرها بر آسمان از این شرف دارد زمین
بود کامل از پی تاریخ پیر عقل گفت
قائم آل محمد را قدمگاهست این
مدرسی طباطبایی، مقالۀ «سنگنبشتههای تاریخی در قم»، ۱۳۴۷
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 aparat.com/qomshenasi
🆔@qomshenasi
🔰 سیزده سال پس از فقدان حبیبی؛ میراثی ماندگار برای شناخت علمی ایران
به گزارش روابطعمومی بنیاد ایرانشناسی، همزمان با سیزدهمین سالگرد درگذشت زندهیاد دکتر حسن حبیبی، بنیاد ایرانشناسی با انتشار یادنامهای، نقش راهبردی این اندیشمند فرهنگمدار را در بنیانگذاری و ساماندهی مطالعات نظاممند ایرانشناسی بازخوانی کرد؛ شخصیتی که با طرح ایده «ایرانشناسی نظامیافته» و ایجاد زیرساختهای علمی و پژوهشی، مسیر شناخت هویت تاریخی و فرهنگی ایران را از فعالیتهای پراکنده به حرکتی ملی، منسجم و سازمانیافته ارتقا داد. متن این یادنامه به شرح زیر است:
سیزدهمین سالروز فقدان زندهیاد دکتر حسن حبیبی، یادآور نام و اندیشه شخصیتی است که ایرانشناسی را از یک دغدغه پراکنده علمی به یک «نگاه ملی» تبدیل کرد. مدیری فرهیخته که باور داشت شناخت ایران، پیشنیاز هرگونه برنامهریزی فرهنگی، اجتماعی و حتی سیاسی است.
💠 لطفا جهت مشاهده ادامه خبر از طریق این درگاه به تارنما بنیاد ایرانشناسی مراجعه نمایید.
#ایران
#بنیاد_ایرانشناسی
#علی_اکبر_صالحی
⭕ روابط عمومی بنیاد ایرانشناسی 🇮🇷
@iranologyf
مزایدۀ خانۀ تاریخی مُنادی
خانۀ قاجاری «منادی» واقع در باغپنبه که ثبت میراث است، بنا به اختلاف ورثه، توسط دادگاه به مزایده گذاشته شده
قیمت پایه: ۱۴ میلیارد
تاریخ مزایده: شنبه ۱۱ بهمن
ارسال: مهدی صالح
#خانه_های_تاریخی_قم #خانه_منادی
🌐 instagram.com/qomshenasi
🆔 @qomshenasi
💢 جلسه این هفته بنیاد قمپژوهی (نشست ۵۸۷)
موضوع: بازدید از کارگاه فرش فروهر
با حضور: استاد رحیم فروهر
↙️ زمان: سهشنبه ۱۴۰۴/۱۱/۰۷، ساعت ۱۶
↙️ مکان: میدان ۷۲ تن - جاده کوه سفید - کوچه ۱ - چهار راه اول سمت چپ- پلاک ۱۳
شرکت برای عموم علاقهمندان آزاد است.
#نشست
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
نام مبارک علی(ع) در معماری حرم حضرت معصومه(س)
عکاس: عباس فرامرزی
#امام_علی
@qomshenasi
*قمنگار*
(ویرایش دوم)
فهرست مطالب شماره اول تا بیستوهشتم مجلۀ عمراننامه با موضوع استان قم
شامل اسامی نویسندگان مطالب و تهیهکنندگان اسناد و عکسها
اردیبهشت ۱۴۰۵
عمراننامه در ۲۸ شماره منتشرشدۀ خود در ۱۱ سال گذشته که شامل ۱۳۲۸ صفحه است ۹۸ مطلب با موضوع استان قم را در ۳۲۵ صفحه منتشرکرده است. همچنین ۲۰ تصویر جلد این مجموعه مرتبط با استان قم است.
دوره کامل ۲۸ شماره مجله: ۱۰ میلیون تومان
فروش در ایام نمایشگاه کتاب (بیستوششم اردیبهشت تا دوم خرداد ۱۴۰۵) با تخفیف ویژه: ۷ میلیون تومان
هماهنگی خرید:
موبایل
09309291087
آیدی «بله»
@yazdani_49
#عمران_نامه
#فهرست_مطالب
#قم #استان_قم
#عمران_قم
#دانشنامه_قم
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
روزهایی که همه با بحران جنگ (یا پیشتر مشابه آن قرنطینۀ کرونا) سروکله میزنند، ظاهراً برای متولیان زمان خوبی است که در بناهای تاریخی به بهانههای متعدد شروع به اعمال تغییراتی بنمایند. ورودی حرم از سمت میدان آستانه چند وقتی است که در سکوت، در زیر پوشش آبیرنگ در حال تعمیراتی است و کاشیهای قدیمی آن غرق ذرات سیمان و ملات شده است. آیا شبیه به صحن عتیق مجددا تصمیم بر تعویض کاشیهای تاریخی پر از هویت و ارزشمند حرم گرفتهاند یا خیر؟
اردیبهشتماه ۱۴۰۵
#مرمت #تعمیر #جنگ_رمضان #حرم
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
*«خانه ایرانی»؛ وقتی تقلید، اصالت را میبلعد و حیاط، از حیات تهی میشود...*
ره گم کردهایم و راه ندانیم/ جز تو رهنمایِ ما را کی تواند؟
بسیاری از پروژههای امروزی که با هدف احیای معماری ایرانی بنا میشوند، گویی راه را گم کردهاند. فقدان درک عمیق از اصول، نقش مبهم معمار، و نبود ساختارهای نظارتی، این بناها را به ماکتهایی بزرگ و فاقد هویت تبدیل کرده است.
جایگاه معمار و معماری در ایرانِ دیروز و امروز
در معماری غنی ایران، معمار صرفاً سازنده نبود؛ او یک اندیشمند، جامعهشناس، فیلسوف و هنرمند بود که با درکی عمیق از اقلیم، فرهنگ، و نیازهای انسانی، فضاهایی را خلق میکرد که هویت، آرامش و کارایی را همزمان در خود داشت. بادگیرها نه تنها برای خنک کردن، که نمادی از تسلط بر عناصر طبیعی بودند؛ هشتیها نه فقط یک ورودی، بلکه فضایی برای مکث، ادراک، و آغاز ورود به حریم خصوصی خانه بودند؛ حیاط مرکزی، ریه خانه و قلب تپنده آن بود که نور، هوا و تعلق خاطر را در خود میپروراند. در آن دوران، هر عنصر معماری، از کوچکترین تزئین تا بزرگترین فضا، کارکردی مشخص و جایگاهی منطقی داشت و در خدمت کل بنا بود.
اما در عصر نوسازی شتابزده امروز، شاهدیم که گاهی این نقش والا کمرنگ شده و هنر معماری، با نگاهی سطحی به گذشته، به ورطه تقلید و مونتاژ درآمده است.
روایتی قابل تامل: تکههای موزاییکِ بیریشه
اخیراً بازدیدی از بنایی داشتم که تجربهای تلخ و تأملبرانگیز بود. آنچه در آنجا مشاهده کردم، بیش از آنکه «خانه» باشد، مجموعهای عظیم و کاریکاتورگونه از تکههای بناهای ارزشمند تاریخی ایران بود؛ گویی هر جزء از معماری اصیل ایران (مانند بادگیر، هشتی، حیاط، شاهنشین، تزئینات آینهکاری) را برداشته و بدون درک پیوند معنایی و کارکردیاش با سایر اجزا، در کنار هم چیده بودند. این بنا، با کاربری مسکونی، اما فاقد «مفهوم سکونت» بود.
ابهامات ساختاری و مفهومی:
۱. کاربری مبهم: ابهام اصلی در گام اول، مشخص نبودن کاربری بنا بود؛ آیا خانه است یا کابری با رویکرد گردشگری؟ اگر قرار بود خانه باشد، روح «خانه» در آن دمیده نشده بود؛ اگر قرار بود گردشگری باشد، فقدان انسجام و ساختار روایی، تجربهای ناخوشایند خلق میکرد.
۲. فقدان سازماندهی فضایی و سلسلهمراتب: در معماری گذشته، ورود به خانه یک فرآیند بود: “ورود = مکث”، سپس عبور از هشتی و درک سلسلهمراتب فضاها (عمومی به خصوصی). در این بنا، این مفاهیم مغفول مانده بود؛ دید مستقیم از بیرون به قلب فضا، نقض صریح حریم بود.
۳. عدم رعایت حریم و خوانایی فضاها: مرز بین فضاهای عمومی و خصوصی، و حتی مرز بین اتاقها، ناخوانا و نامشخص بود. ارتباط فضایی، منطق گذشته را نداشت.
۴. تناسبات از دست رفته: ستونهایی که در دل دیوار مدفون شده بودند، تزئیناتی که صرفاً جنبه ظاهری داشتند و فاقد کارکرد (مانند سرداب یا نورگیر) بودند، و عدم رعایت تناسب فضایی در کاربری مسکونی، نشان از نادیده گرفتن اصول بنیادین داشت. مطبخ در کنار اتاق خواب، تنور نانوایی در همجواری فضایی که باید آرامشبخش باشد، نمونههای بارزی از این سردرگمی بودند.
5. نقش کمرنگ معمار و سازوکار قانونی: آنچه بیش از همه دردناک بود، جایگاه مبهم معمار در فرآیند طراحی و نبود یک ساختار قانونی قوی برای جلوگیری از تولید محتوای معماری بدون اندیشه بود. مالک محترم، با صرف هزینههای هنگفت، قصد احیای معماری ایرانی را داشتهاند، اما این رویکرد نیازمند هدایت، درایت و ساختارمندی معمارانه بود که ظاهراً در این پروژه غایب بوده است. رمپ پارکینگ که در دل پیادهرو تعبیه شده بود، نمونهای از این عدم انسجام بود.
یک گام به جلو: خانه ایرانیِ ریشهدار در عصر معاصر
مفهوم «خانه» در معماری ایرانی، فراتر از چهار دیوار و سقف است؛ این مفهوم، ریشه در فرهنگ، اقلیم و نیازهای روحی انسان دارد. همانطور که در گذشته، بادگیر، هشتی، حیاط، حمام، آشپزخانه و … هر کدام نقش و جایگاه متناسب با خود را داشتند، امروز نیز میتوان با بازخوانی اصول معماری ایرانی، خانههایی خلق کرد که هم ریشهدار در سنت باشند و هم منطبق بر نیازها و استانداردهای زندگی معاصر. این یعنی تطبیق، نه تقلید.
دعوت به گفتمان و اقدام:
از مالک محترم به خاطر هزینههایی که در راستای علاقه به معماری ایرانی انجام دادهاند، سپاسگزاریم. این تلاش، هرچند با خروجی مطلوب فاصله دارد، اما نشاندهنده علاقهای است که پتانسیل هدایت شدن را دارد.
اینجانب آمادگی کامل دارم تا با همکاری انجمنهای صنفی معماران، نظام مهندسی، شهرداری و متخصصین این حوزه، یک جلسه بازدید تخصصی و کارگاهی برگزار کنیم. هدف، تببین مفهوم صحیح معماری ایرانی، بررسی دقیقتر چالشهای این پروژه، و ارائه راهکارهایی برای هدایت ایدهها به سمت خلق بناهایی اصیل، کارآمد و منطبق بر روح زمانه است.
وظیفه که از تولید «ماکتهای بزرگ» و «کاریکاتورهای بیهویت جلوگیری 👇
ظهر سهشنبه ۱۸ فروردینماه ۱۴۰۵ و در ادامۀ تجاوز آمریکایی صهیونیستی به زیرساختهای کشور، یکی از پلهای راهآهن در محدودۀ استان قم مورد اصابت پرتابههای دشمن قرار گرفت.
#بهار #جنگ_رمضان #راه_آهن
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
آفاق به پای آه ما فرسنگیست
وز آتش ما سپهر دودآهنگیست
در پای امید ماست هر جا خاریست
بر شیشهٔ عمر ماست هرجا سنگیست...
(عنصری)
*شیشههای شکستۀ مسجد جامع سلجوقی قم در بمباران محلۀ دروازه ری*
عکاس: محمد کاکائی، فروردینماه ۱۴۰۵
#نوروز #بهار #جنگ_رمضان
#محله_دروازه_ری #مسجد_جامع
🌐 instagram.com/qomshenasi
🌐 ble.ir/Qom_shenasi
🆔 t.me/qomshenasiqomshenasi
ابنحوقل هنگام یاد کردن از اقلیم فارس از دیرگچین یاد میکند که در آنجا زردشتیان یادگاریهای ایران باستان را نگهداشته و علوم منیع و رفیع خود را تدریس میکردهاند...
منبع: ابنحوقل، صورةالارض
به نقل از مهدی محقق، پیشگفتار کتاب بنیاد حکمت سبزواری
عکاس: مصطفی معراجی
به بهانۀ روز بزرگداشت ملاهادی سبزواری
#کاروانسرا #دیر_گچین #مادر_کاروانسراهای_ایران
🌐 instagram.com/qomshenasi
🆔 @qomshenasi
راههای آگاه کردن مردم از زمان سحر و افطار در قم قدیم
«آن زمان که نه از رادیو خبری بود و نه ساعت به این شکلی که امروز هست، در بعضی از شهرهای دور و نزدیک شلیک توپ فراگیر شده بود؛
در قم هم تا اوایل دهۀ چهل، دو توپ در میدان آستانه مستقر بود؛ البته شنیدهام که قبل از آن در حاشیۀ رودخانه و منطقۀ خاکفرج بود و بعداً به میدان آستانه منتقل شد.
موقع افطار، با یک شلیک تمام شهر میفهمیدند وقت افطار است. اما سحر، دو شلیک داشت: اولی تقریباً ۱۰ دقیقه قبل از اذان بود تا کسانی که خواب ماندهاند بیدار شوند و لقمهای بخورند؛ شلیک دوم هم یعنی دیگر خوردن ممنوع و وقت اذان است.
تجربۀ خیلی جالبی بود؛ یادم هست به پدرم التماس میکردم که موقع شلیک آنجا باشیم و بالاخره دوبار موفق شدم این صحنه را از نزدیک ببینم.»
به نقل از استاد مقیمی
#قم_قدیم #ماه_رمضان #سحر #افطار #شلیک_توپ
🌐 instagram.com/qomshenasi
🆔 @qomshenasi
عکاس: سرور امیرخانی، بهمنماه ۱۴۰۴
#بافت #بافت_تاریخی #بازار #تیمچه
🌐 instagram.com/qomshenasi
🆔 @qomshenasi
💢 مسافر جنوب از قم مینگارد
[وجه تسمیه کوچه بدوخانه]
در این مدت که در قم به واسطۀ شدت سرما متوقف بودم، در کوچۀ «بدوخانه» منزل داشتم. وجه تسمیه را پس از تحقیق چنین یافتم که اینجا پستخانه بوده و بدوخانه، فارسی پستخانه است و تفصیل آن از این قرار است:
در قدیمالأیام که متجاوز از یک هزار سال است، پستخانه در ایران دایر بوده و کاغذهایی که به توسط پست به هر جا میرفته، قاصد میبرده است. قاصد بر دو قسم بوده، یک قسم که با کمال عجله میرفته «بدو» میگفتند. قسم دیگر که متداول بوده اسم مخصوص نداشته لیکن اجرت کاغذی که بایست بدو میدادهاند بیش از اجرت کاغذهای معمولی بوده، صاحب مراسله وقتی که میخواست کاغذش را به توسط قاصد بدو ببرند، روی کاغذ لفظ «بدو» مینوشت تا معلوم باشد که این کاغذ را باید با قاصد بدو ببرند. چنانچه اکنون روی پاکتها، سفارشی مینویسند. وقتی عربها ایران را مستولی شدند، چون هر لفظی را از حلق ادا میکردند، یک جا در آخر آن افزودند و «بدوح» گفتند و پس از آن بر روی کاغذها لفظ بدوح مینویسند. ایرانیها که خود را مقید به تقلید اعراب میدانسته، آنها نیز بدوح مینوشتند. بعدها به مرور زمان کسرۀ با بدل به ضمه شده و دال را مشدد و مضموم خواندند و معنی اصلی آن لفظ به واسطۀ منسوخ شدن پستخانه از میان رفته، برای آن معنا تأویلاتی نمودند که از آن جمله گفتند این لفظ اسم ملکی است که موکل به رساندن مراسلات است. هنوز بعضی قدیمیها، این لفظ را به این عقیده روی پاکتها مینویسند.
شدت سردی هوا مرا در قم محبوس داشت. یک روز عصری صدای تیر، صدای نارنجک به گوشم رسید. معلوم شد، دکان فشنگ فروشی آتش گرفته، یقین دارم شرح آن را اطلاع دادهاند، بنده وظیفۀ خود را عرض این اخبار نمیدانم؛ زیرا که نسبت به امورات پلتیکی اینها جزئی است. خبر مهم این است که مستبدین و هنگامهطلبهای قم این موضوع را دستآویز اجرای مقصود قرار داده، صاحب دکان را تحریک میکنند که چون سبب احتراق دکان تو فشنگی بوده که از تفنگ سرباز قراول ادارۀ نمک بیرون رفته، تو به دوایر رسمی و نزد آقایان علما شکایت از ادارهٔ نمک آغاز کن ما هم دنبال این مطلب را گرفته سوزش و هنگامه را گرم میکنیم و ادارهٔ نمک را در ثانی به چپاول داده، تعطیل میکنیم.
راپورت این مطلب را به حکومت و رئيس نظمیه میدهند. فورا رئیس نظمیه در مقام جلوگیری از هنگامه برآمده، هر طور بوده تا به حال نگذاشته شورشی بشود.
یکی از اسباب جلوگیری، اهتمام متولیباشی بود، چون صاحب دکان از سادات منتسب به خدام آستانه است، متولیباشی او را احضار و شرحی موعظه نموده او را از بعضی اقدامات مانع شدند.
رئیس بانک استقراضی از ارباب جمشید خانهای اجاره نمود زیرا که اهالی قم به او خانه ندادند. از این حرکت ارباب جمشید اهالی قم دلتنگ شده شنیدم کاغذهای سخت به او نوشتهاند. احتمال کلی میرود تجار و اهالی قم با او به هیچوجه معامله نکنند تا مگر به وسایل رشوه بعضی متنفذين را با خود همراه نمایند. کار ایران همیشه از این نقطه خراب است.
تلگرافی از وزارت امور خارجه به حکومت در همراهی و مساعدت در تأسیس بانک رسید. معلوم است حکومت با عدم مساعدت علما چه میتواند کرد؟ فرضاً بانک تأسیس شد، وقتی که مردم اقبال معامله با تو نکنند، حکومت نمیتواند مردم را مجبور به اقدام نماید، وزارت امور خارجه هم معلوم است مجبور به صدور این تلگراف شده و الا این تلگراف فایده به حال بانک ندارد، رئیس بانک هم چنانچه عادت روسهاست هر روز در پی بهانه است مثلاً شبنامه به دست آورده نزد حکومت فرستاده که باید مرتکب را حکماً به دست آورده مجازات کنید و الا ....
مَثَل روسها در ایران به عینه آن ... است که به ضعیفه گفت فلان فلان شده این صد دینار را بگیر بیا دم کوه بیبی شهربانو با هم عیش کنیم!! ضعیفه جواب داد با این زبان خوشت، با پول زیادت یا راه نزدیکت. اینها هم میخواهند با شام ایران را مالک شوند ولیکن از آن جوشهای ایرانی خبر ندارند که بعد از چهل نفر یکدفعه دست به چماق سزای اعمال را میدهند.
رونامه استقلال ایران، ۹ صفر ۱۳۲۹ (۱۹ بهمن ۱۲۸۹)، ص ۲.
مجید دادشنژاد
۱۴۰۴/۱۱/۲۰
#وجه_تسمیه_کوچه_بدوخانه
#بنیاد_قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
📌جاده جمکران
🎙به روایت استاد ابوالفضل عربزاده
🔻در گذشته، برای تشرف به مسجد، از مسیری میرفتیم که امروز «خیابان صفاشهر» نام دارد. فاصلهی این راه تا مسجد حدود سه فرسخ بود و مسیری ناهموار و دشوار داشت.
🔻در حدود سال ۱۳۴۴ شمسی، اینجانب به اتفاق مرحوم حاج میرزا محمد رضوانی (متصدی مسجد امام حسن عسکری) و آقای حاج رضا آهنگر ـ که اکنون در سهراه غفاری مغازه دارد ـ هر یک مبلغ سیصد تومان از مرحوم حاج علی کوچکزاده (قنادی گذرخان) قرض گرفتیم و در مقابل، به ایشان سفته دادیم. با مجموع نهصد تومان و با پشتوانهی علمی و اقتصادی مرحوم آیتالله حاج شیخ مرتضی حائری (اعلیالله مقامه)، و همچنین با کمک مردم خیر، طبق نقشهای حسابشده، از خیابان کارخانهی ریسباف ـ که امروزه «بلوار امین» نامیده میشود ـ و از محدودهی بیستمتری گلستان، با پیچوخمهایی، راهی را از حریم راهآهن به سمت مسجد احداث کردیم.
🔻در نتیجه، فاصلهی بیستمتری گلستان تا مسجد به حدود یک فرسخ و اندی کاهش یافت. تابلوی بزرگی در ابتدای بیستمتری نصب نمودیم که روی آن نوشته بود: «فَمَن صَلّیٰها فَكَأَنَّما صَلّیٰ فِي البَيتِ العَتيق».بدین ترتیب، مسیر سهفرسخی به یک فرسخ تقلیل یافت.
🔻یکی از نعمتهای الهی در احداث این راه، حضور آقای حاج ادیبی بود که اغلب اوقات، با زبان روزه و بدون دریافت هیچگونه اجرتی، تمامی پلهای جاده را میساخت. در اینجا شایسته است از حاج عباسعلی یزدی نیز به نیکی یاد شود؛ چرا که تراکتور ایشان بهصورت رایگان در اختیار پروژهی جاده قرار داشت و حتی حقوق آقا مصطفی، رانندهی تراکتور، نیز توسط ایشان و آقای حاج غضنفر یزدی پرداخت میشد. خداوند همهی آنان را رحمت کند.
📚قطعهای از مجموعه تاریخ شفاهی استاد عربزاده که به زودی از سوی مرکز اسناد انقلاب اسلامی منتشر خواهد شد.
@markazasnadqom
💢 کارنامه قمپژوهی دکتر کاظم عرب
دکتر کاظم عرب، متولد ۱۳۴۰ کرج، باستانشناس و عضو هیأت علمی بازنشسته پژوهشگاه باستانشناسی است. وی تاکنون فعالیتهای فراوانی در زمینههای مختلف، جهت معرفی آثار تاریخی و فرهنگی قم به انجام رسانیده است. عرب در ۱۳۷۳ از پایاننامه کارشناسیارشد خود با عنوان: «بررسی ویژگیهای مقابر قرن هشتم (ه.ق) دروازه کاشان قم» در دانشگاه تربیت مدرس در رشتۀ باستانشناسی دفاع کرد. عرب بنیانگذار و مدیرکل میراث فرهنگی استان قم به مدت هشت سال از ۱۳۷۵ تا ۱۳۸۳ بود. طی این دورۀ پربار، بسیاری از آثار تاریخی قم ثبت، مرمت و حفاظت شدند. عرب کتاب «قم در آیینۀ میراث» را با همکاری «محمد جهانبخش» در ۱۳۸۲ منتشر کرد که به معرفی جاذبههای میراث فرهنگی و طبیعی استان قم، از دریچۀ ۲۰۶ عکس ارزنده میپردازد. عرب مقالات متعددی درباره بناهای تاریخی قم، همراه با عکس و نقشه، به شرح زیر دارد:
۱. «نگرشی بر برج مقبرۀ خواجه علیصفی»، نخستین کنگرۀ تاریخ معماری و شهرسازی ایران، ج ۴، ۱۳۷۵.
۲. «گچبریهای برج مقبرۀ خواجه اصیلالدین قم»، گزارشهای باستانشناسی، ج ۱، ۱۳۷۶.
۳. «تأملی بر تاریخ مقبرۀ شمالی از مقابر باغ گنبد سبز»، نامۀ قم، شماره ۳-۴، ۱۳۷۷.
۴. «مسجد جامع قم»، مجموعه مقالات همایش معماری مسجد: گذشته، حال، آینده، ج ۱، ۱۳۷۸.
۵. «محراب زرینفام امامزاده علیبن جعفر»، نامۀ قم، شماره ۹، ۱۳۷۹.
۶. «گزارشی از خانه ملاصدرا در روستای کهک»، نامۀ قم، شماره ۱۴، ۱۳۸۰.
۷. «پامنار قم»، نامۀ قم، شماره ۱۵-۱۶، ۱۳۸۰؛ اثر، شماره ۳۵، ۱۳۸۱.
۸. «مکانیابی و پیدایش شهر قم»، نامۀ قم، شماره ۱۷-۱۸، ۱۳۸۱.
۹. «شاهزاده ابراهیم محلۀ دروازه کاشان قم»، نامۀ قم، شماره ۱۷-۱۸، ۱۳۸۱.
۱۰. «هفت بنای ارزشمند قم؛ بازمانده از قرن هشتم هجری قمری»، نامۀ قم، شماره ۱۹-۲۰، ۱۳۸۱.
۱۱. «گزارش تحقیق و معرفی هفت بنای تاریخی و ارزشمند قم»، اثر شماره ۳۳-۳، ۱۳۸۱.
۱۲. «نگاهی به جغرافیای تاریخی قم»، نامه قم، شماره ۲۱-۲۲، ۱۳۸۲.
۱۳. «کاروانسرای دیر کاج (قلعه سنگی محمدآباد قمرود)»، اثر، شماره ۴۰-۴۱، ۱۳۸۵.
۱۴. «قلعههای تاریخی استان قم»، نامه پژوهشگاه، شماره ۱۱، ۱۳۸۴.
۱۵. مدخل «جمکران، مسجد»، «دانشنامه جهان اسلام»، ج ۱۰، ۱۳۸۵.
۱۶. مدخل «چهار امامزاده قم»، «دانشنامه جهان اسلام»، ج ۱۱، ۱۳۸۵.
۱۷. «میلهای تاریخی استان قم»، گزارشهای باستانشناسی، ج ۵، ۱۳۸۵.
۱۸. «گمانهزنی و پیگردی در مقابر گنبد سبز قم»، نامۀ پژوهشگاه، شماره ۲۰-۲۱، ۱۳۸۶.
۱۹. «خانههای قاجاری قم»، دایرةالمعارف بناهای تاریخی ایران، ج ۷، ۱۳۸۷.
۲۰. مدخل «امامزاده خدیجه خاتون»، «دانشنامه جهان اسلام»، ج ۱۳، ۱۳۸۹.
۲۱. «طرح ساماندهی مرمت و بازپیرای مقابر باغ گنبد سبز قم»، فصلنامه میراث ملی، شماره ۲، ۱۳۸۸.
۲۲. «منبر چوبی مسجد پاچنار وشنوه قم»، اثر شماره ۷۳، ۱۳۹۵.
۲۳. مدخل «قم (هنر و معماری)»، «دانشنامه جهان اسلام»، منتشر نشده.
دکتر محمد رضاییندوشن
۱۴۰۴/۱۱/۰۹
#کاظم__عرب
#کتابشناسی_قم
#قم_پژوهی
تلگرام | ایتا | سایت
مزایدۀ خانۀ تاریخی مُنادی
قیمت پایه: ۱۴ میلیارد
تاریخ مزایده: شنبه ۱۱ بهمن
#خانه_های_تاریخی_قم #خانه_منادی
🌐 instagram.com/qomshenasi
🆔 @qomshenasi
🔹️متاسفانه باخبر شدیم استاد #عباس_فرساد، پیشکسوت شعر و ادبیات قم در هفته گذشته دار فانی را وداع گفت.
🖤روحشان قرین شادی و آرامش
🔗به کانال #تاریخ_شفاهی_قم بپیوندید:
@tarikhqom1
چون دو سه فرسنگ نور دیده گشت
روضهٔ بنمود در آن پهن دشت
گنبدی آراستهتر از سپهر
کوکبه در وی چو درخشنده مهر
ساخت چو آن گنبد درگاه را
دست قضا نور سحرگاه را
از پی گچکاری آن بیقرین
بیخت به پرویزن چرخ برین
گشته ز رنگینی دیوار و در
تازهعروسی به نظر جلوهگر
روزنهاش حلقهٔ چشم نگار
سنگ بنایش دل سنگین یار...
(جویای تبریزی)
#گچ #گچ_کاری #گچ_بری #حرم #مقبره
فیلم از اینجا
🌐 instagram.com/qomshenasi
🆔 @qomshenasi
🔍 #نمایشگاه #عکاسی
📸 نمایشگاه انفرادی عکسهای خیابانی حجتالله عطایی
🎨 با عنوان: «یک خیابان حرف»
🗓 ۱۵ تا ۲۲ دی ۱۴۰۴
⏰ ساعت: ۱۶ تا ۲۱
📍 قم، خیابان شهیدان فاطمی (دورشهر)، بین کوچه ۱۰ و ۱۲، پلاک ۱۰۰، نگارخانه فرهنگ
🔰 با #رسانه_هنرستان از برنامههای فرهنگی هنری #قم باخبر باشید
🆔 @Honarestan_net