آموزش قواعد عربی صرف و نحو

18 January 2026 07:36

بقیه پست ها تو پیوی ولی موسوی

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

16 January 2026 13:33

✍اسم منصوب پس از أفعل تفضیل ، همیشه نقش تمييز دارد .

مثل آیه شریفه :
{إنّي أكثرُ منك مالًا} ( الكهف / ٣٤)

مالًا منصوب بعنوان تمییز و عامل آن اسم تفضیل أكثر .

#نکته

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

14 January 2026 13:33

📗✍مرجـــع ضمیــــر

هر ضمیر غائب،باید مرجعی داشته باشد تا به آن بازگردد،و اصل این است که مرجع،قبل از ضمیر باشد .
🔻🔻مرجع ضمیر سه حالت دارد :

🟡۱_لفظا مذکور است مثل :
{فاصبروا حتّی یحکُمَ اللهُ بینَنا و هو خیر الحاکمین}(الأعراف / ٨٧)
ضمیر "هو" به لفظ جلاله "الله" که قبلا ذکر شده باز می‌گردد .

🟡۲_در معنی مذکور است اما لفظا ذکر نشده مثل :
{وإن قيلَ لكم ارجِعوا فارجعوا هو أزكى لكم}(النور / ٢٨)
ضمیر "هو" به "الرجوع" مفهوم از "ارجعوا" باز می‌گردد یعنی : الرجوعُ أزكى لكم .
و می‌بینیم که لفظ "الرجوع" ذکر نشده اما فعل "ارجعوا" بر معنای آن دلالت دارد .


🟡۳_قرینه و مقام بر مرجع دلالت دارد مثل آیه :
{فلهنَّ ثُلُثا ما تَرَكَ}(النساء / ١١)
ضمیر "هو" مستتر در "ترك"(باقی گذاشت)، به "المیت" بر می‌گردد که از مقام و قرینه کلام فهمیده می‌شود در حالی که نه لفظا و نه معنیً به آن اشاره نشده،زیرا کلام در مقام بیان احکام ارث و میراث است و کسی که اموالی باقی می‌گذارد،طبیعتا میت است .


📚جواهر البلاغة / أحمد الهاشمي _با تصرف و توضیح


#شرح_مباحث
#نکته

🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

12 January 2026 09:32

✍دو نوع فعل هستند که فاعل ندارند :

🔹۱_ فعل متصل به ما کافه مثل :

طال ، کثر ، قَلَّ + ما = طالَما ، کَثُرَما ، قلّما .


🔹۲_ فعلی که برای تأكيد باشد مثل :

جاء جاء زيدٌ .

جاء اول فاعلش زید و جاء دوم تأكيد و فاعل ندارد .


#نکته

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

10 January 2026 11:32

✍از میان حروف قسم [ باء ، واو ، تا ] ،

📍باء بر اسم ظاهر و ضمیر داخل می‌شود مثل :

بالله ، بكَ .

📍واو تنها بر سر اسم ظاهر داخل می‌شود مثل :
{والعصر} .

📍و تاء بر ضمیر داخل نمی‌شود و از میان اسم‌های ظاهر ، تنها بر سر لفظ جلاله " الله " می‌آید مثل :

{تالله لأكيدَنَّ أصنامَكم} .

✅همچنین اظهار فعل قسم ، تنها بر سر باء جائز است مثل آیه شریفه :

{لا أقسِمُ بيوم القيامة}


#نکته


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

08 January 2026 11:31

✍موصولات دو نوع هستند :

🔻۱_ موصول اسمی که اسم بوده و محلی از اعراب دارند :
و خود موصول اسمی نیز دو نوع است :
الف_ خاص
ب_ مشترک

🔸خاص:
الذي ، اللذان ، الذين
التي ، اللتان ، اللاتي

🔸مشترک:
مَن ، ما ، ذا ، ذو (خاص قبيله طَيّ) .


🔻۲_ موصول حرفی که همان حروف مصدری هستند :

[ أن ، أنَّ ، ما ، كَي ، لو ، همزه تسویه ]
این نوع موصولات محلی از اعراب ندارد بلکه به همراه صله خود به تأويل مصدر رفته و آن مصدر بدست آمده نقش می‌پذیرد .


#شرح_مباحث
#نکته


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

06 January 2026 11:31

در صرف،وزن «فعیل» چهار حالت دارد :

🖍۱_ صفت مشبهه مثل : کریم ، رحیم. اگر که کرم و رحمت جزء صفات دائمی و ثبوتی شخص باشند .


🖍۲_ معنای اسم فاعلی مثل : کریم ، رحیم ، اگر که کرم و رحمت جزء صفات حدوثی شخص باشند .


🖍۳_ معنای اسم مفعولی مثل : " قتیل " که به معنای " مقتول " است .


🖍۴_ اسم مبالغه مثل : علیم یعنی : ذو علم کثیر .


✅ تشخیص اینکه وزن فعیل در چه معنایی از این معانی مذکور بکار رفته،بستگی به فضا و سیاق جمله دارد ‌.


#نکته
#صرف


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

04 January 2026 10:34

❇️اگر لام بر سر " إن " شرطیه آمد ، جمله بعد از شرط ، جواب شرط نیست ! چرا؟

🔴جواب :
چون این لام ، مؤطّئه(مقدمه‌چین،مهیاگر)برای قسم نام دارد یعنی لامی که به ما خبر می‌دهد که در جمله قسم وجود دارد پس جواب بعدی ، جواب قسم است مثل آیه شریفه :
{لئن شکرتم لأزيدنكم} (إبراهيم / ٧)

جمله " لأزيدنكم" جواب قسم ، و همانطور که گفتیم در جمله قسمی مقدر است یعنی :

أُقسِمُ لئن شکرتم لأزيدنكم .


#نکته


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

02 January 2026 13:32

✍مصدر دو باب إفعال و استفعال اگر معتل العین باشد،حرف عله قلب به " ة " شده و در آخر مصدر قرار می‌گیرد مثل :

🔻أغاث يُغيثُ ---> إغواث
استغاث يستغيثُ ---> استغواث (اجوف واوی)

🔻أفاد يُفيدُ ---> إفياد
استفاد یستفید ---> استفیاد
(اجوف یائی)


برداشتن حرف عله = إغاث ، استغاث ، إفاد ، استفاد

سپس تبدیل حرف عله به " ة " و قرار گرفتن در آخر مصدر =

إغاثة ، استغاثة ، إفادة ، استفادة


#نکته


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

02 January 2026 13:32

🖌نـــون توکــید و خصائص آن

🔻 قسمت سوم

ادامه مبحث قبل ....
2⃣ تغییرات جدید در فعل متصل به نون توکید

🔹اگر نون توکید متصل به صیغه مفرد مؤنث مخاطب باشد،نون رفع حذف و سپس یاء مخاطبه بخاطر التقاء ساکنین حذف می‌شود مثل :

تسمعِینَنَّ ---> حذف نون رفع = تسمعیْنَّ ---> حذف بخاطر دفع التقاء ساکنین =

تســمَعِــنَّ
ـــــــــــــــ ــــــــــــــ ـــــــــــــــ ـــــــــــــ

🔹اگر نون توکید متصل به صیغه جمع مؤنث(غائب یا مخاطب)باشد،سه تا نون در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند :

یَسمَعنَنَّ ، تَسمعنَنَّ که در اینجا بخاطر کراهیت سه ‌تا نون در کنار هم،الفی بعد از نون فاعلی اضافه می‌شود که الف فارقه نام دارد و سپس نون توکید مکسور می‌شود :

یســمَعـنــانِّ ، تســمعـنــانِّ .


#شرح_مباحث
#نون_توکید


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

30 December 2025 12:29

✍انواع " کــان " در عربی :

📍۱_فعل ناقص که رافع مبتدا و ناصب خبر است مثل :
{وکان الله غفورًا رحيمًا}
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📍٢_فعل تامّ که تنها فاعل می‌گیرد و به معنی " وَجَد ، حَصَلَ " است مثل :
[ کانت الحرب ] (جنگ رخ داد) .
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

📍۳_زائده که عملی ندارد و میان دو شیء متلازم می‌آید مثل :

🔹۱_ما و أفعل تعجب :
[ ما کان أحسنَ الحديقةَ ! ]
" چقدر باغ زیبا بود ! " .

🔹۲_فعل و فاعل :
یتکاسل کان زیدٌ .

🔹٣_مبتدا و خبر :
المعلمُ كان حاضرٌ .


#نکته

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

26 December 2025 11:29

🖌نـــون توکـــید و خصائص آن

🔻قسمت دوم

2⃣ تغییرات جدید در فعل متصل به نون توکید

فعل مضارع در صیغه‌های ۱ ، ۴ ، ۷ ، ۱۳ و ۱۴ و فعل امر مخاطب در صیغه ۱ ،مبنی بر فتح هستند. مثل :

ینصُرَنَّ ، تنصُرَنَّ ، أنصُرَنَّ ، ننصُرَنَّ(مضارع) .
اُنصُرَنَّ(امر) .

🔹اگر نون توکید،متصل به صیغه مثنی باشد،نون رفع حذف و نون توکید هم مکسور می‌شود مثل :
ینصُرانِّ ، تنصُرانِّ .

🔹و اگر متصل به واو جماعت باشد،نون رفع در مضارع به خاطر کراهت از جمع شدن سه تا نون در کنار هم حذف می‌شود :

تسمعون + نَّ = تسمعونَنَّ

سپس می‌شود : تسمعونَّ

سپس واو که حرف عله است،بخاطر دفع التقاء ساکنین حذف می‌شود پس در نتیجه فعل ما می‌شود :

تَسمعُنَّ ، یسمَعُنَّ (مضارع)
انصُرُنَّ (امر)
از آنجا که در فعل امر،نون رفع نیست لذا تنها واو حذف می‌شود .


#شرح_مباحث
#نون_توکید


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

24 December 2025 13:28

#إعراب_المصطلحات

اعراب👈 " أراك لاحـــقًا "👉

این عبارت را عربها هنگام خداحافظی بکار می‌برند که معادل " بعدا می‌بینمت " است .
و اما اعراب آن :
🔹أراك : فعل مضارع مرفوع به ضمه مقدر روی الف بخاطر تعذر ،ضمیر وجوبا مستتر أنا فاعل و ضمیر کاف مفعول‌به و محلا منصوب .

🔹لاحقًـا : منصوب بعنوان ظرف زمان و متعلق به فعل " أرى " .


#تجزیه_ترکیب

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

20 December 2025 13:28

✏️فاعل در سه مورد لفظا مجرور به حرف جر زائد اما محلا مرفوع است :

📍۱_در فاعل فعل " کَفی " مثل آیه شریفه :

{و کفی بالله وکیلًا} (النساء / ٨١)

باء: حرف جر زائد
الله:لفظ جلاله،مجرور لفظا،مرفوع محلا و فاعل .

📍۲_اگر حرف جر زائد " مِن "،و قبل از آن نفی،نهی یا استفهام به " هل " آمده باشد مثل :

{ما جاءنا من بشیرٍ} (المائدة / ١٩)

[ لايضرِبْ من أحدٍ زيدًا ]

[هل جاء من عالمٍ؟]

( بشير ، أحد و عالم ) هر کدام لفظا مجرور اما محلا مرفوع و فاعلند .


📍۳_اگر فاعل اسم فعل " هيهات " باشد مثل آیه کریمه :

{هيهات هيهات لِما توعدون} (المؤمنون / ٣٦)
لام:حرف جر زائد .
ما:موصوله لفظا مجرور اما محلا مرفوع و فاعل .


#نکته

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

16 December 2025 11:27

🖊قسمت پنجم

🟡۷_فــاء فصـیـحــه :
فصیح،در لغت یعنی آشکار و واضح .
این فاء را فصیحه می‌نامند چون که بوسیله این فاء محذوفی در کلام آشکار می‌شود ، محذوف می‌تواند معطوف‌علیه و یا فعل شرط باشد .

🔻مثال حذف معطوف‌علیه،قول الله متعال :
{و إذِ استسقى موسى لقومِه فقُلنا اضرِبْ بعصاك الحجرَ فانفجرَتْ منه اثنتا عشرة عينًا} (البقرة / ٦٠)

یعنی : فَضَرَبه موسی فانفجرَتْ
[موسی سنگ را زد و دوازده چشمه از سنگ جوشید]
زیرا فاء دلالت بر ترتیب می‌کند پس باید محذوفی در تقدیر باشد تا بتوان ترتیب را فهمید چون که معنا ندارد که بگوییم:
گفتیم سنگ را با عصایت بزن،پس دوازده چشمه جوشید،لذا " فضرب موسی " در دل کلام،مقدر است .

🔻و اما مثال فعل شرط،آیه شریفه :
{إنّا أعطيناك الكوثرَ ، فَصَل لربّك فانحرْ} (الكوثر / ١ _ ٢)

یعنی : إذا أعطيناك الكوثر أيها النبي،فصلّ...
ای پیامبر حال که به تو (حوض)کوثر را عطا کردیم،پس تنها برای پروردگارت نماز بخوان و قربانی کن .


#شرح_مباحث
#فاءات
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

16 January 2026 13:33

«جمـــله ابتــدائیـه»

📍همانطور که از نامش پیداست ، جمله‌ایست که در ابتدا و آغاز کلام قرار می‌گیرد مثلا در جایی شروع به صحبت می‌کنیم :

بسم الله الرحمن الرحیم....

✏️همین جمله بسمله می‌شود ابتدائیه چرا که اولین جمله‌ای بود که از دهان ما خارج شد .
یا هر جمله‌ای که متکلم با آن صحبت خود را آغاز می‌کند .

🤔سؤال ؟
فرق جمله ابتدائیه با جمله مستأنفه چیست ؟

✅جواب :
مستأنفه از فعل (استأنف)به معنی [ دوبار از سر گرفتن ] گرفته شده ، و در اصطلاح نحو ، جمله‌ای را مستأنفه می‌گویند که وسط کلام قرار گرفته و از نظر اعراب و معنا با جمله قبل از خود بی‌ارتباط باشد و موضوع جدیدی را از سر بگیرد . پس در نتیجه فرق جمله مستأنفه با ابتدائیه در این است که مستأنفه فقط در وسط کلام قرار می‌گیرد اما ابتدائیه تنها در ابتدای کلام .


#شرح_مباحث
#نکته


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

14 January 2026 13:33

✍فرق [ آخَر ] و [ آخِر ]

🔻١_ از نظر ساختار صرفی :
آخَر ، اسم تفضيل است بر وزن أفعَل ، در اصل " أَأْخَر " بوده که اعلال به همزه رخ داده و همزه دوم ساکن حذف و بجای آن علامت مد در همزه اول آمده .
اما آخِر اسم فاعل است .

🔻۲_ از نظر اعراب :
آخَر ، اعراب غیرمنصرف را دارد بخاطر دو علت : صفت و وزن فعل .
اما آخِر منصرف است .


🔻۳_ از نظر نوع تأنيث:
مؤنث آخَر ، أُخرى بر وزن فُعلى و علامت تأنيث ، الف مقصوره است ، اما مؤنث آخِر ، آخرة است و علامت تأنيث ، تاء مربوطه .

🔻۴_ از نظر معنا :
آخَر یعنی : دیگری .

اما آخِر یعنی : پایان ، نهایت ، همچنین معنای آخرت هم می‌دهد مثل :(لمن کان يرجو اللهَ و اليومَ الآخِرَ) .


#نکته

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

12 January 2026 09:32

✍یکی از اشتباهات رایج در ترکیب و اعراب ، این است که به فعل طلبی خطاب به خداوند متعال گفته می‌شود : فعل أمر !

✅در حالی که فعل طلبی وقتی امر است که متکلم نسبت به مخاطب مقامش بالاتر باشد . اما اگر متکلم مقام و جایگاهش پایین‌تر از مخاطب باشد ، فعل طلبی را «فعل دعائی» می‌گویند و در حقیقت متکلم با فعل طلبی از مخاطب درخواستی می‌کند نه اینکه او را امر کند ! .

✏️حال با توجه به این نکته آیه { اهدِنا الصراط المستقيم } را ترکیب می‌کنیم :

اِهدِ : ✅فعل دعائی(نه فعل امر!❌) ، مبنی بر حذف حرف عله و فاعل آن أنت وجوبا مستتر که خطاب به الله تعالی است .
و ضمیر نا مفعول‌به .

الصراط : مفعول‌به دوم و المستقیم ، صفت آن .


#نکته


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

10 January 2026 11:32

✍حالات جواب قسم

جواب قسم یا جمله فعلیه و یا اسمیه است .

🟢 جمله فعلیه :

✏️اگر جمله فعلیه ماضی مثبت باشد ، باید مقرون به (لام و قد) باشد مثل آیه شریفه :
{لا أقسم بهذا البلد ، و أنت حلٌّ بهذا البلد ، و والدٍ و ما ولَدَ ، لقد خلقنا الإنسان في كَبَدٍ} .

✏️اگر مضارع مثبت باشد ، واجب است که بر سر آن لام و نون توکید بیاید مثل آیه :
{تاللهِ لَأَكيدَنَّ أصنامَكم} .

✏️اگر جمله فعلیه منفی باشد ، در ماضی یا مضارع ، نیازی به اتصال به اداتی نیست مثل :

[ والله ما ظلمتُ أحدًا من الناس ] .

[ أقسِمُ بالله ، لا أحِبُّ الظالمين ] .


🟢 جمله اسمیه :

🖍اگر جواب ، جمله اسمیه مثبت باشد ، غالبا مقرون به " إنّ و لام " است مثل آیه شریفه :
{یس ، و القرآن الحکیم ، إنَّك لَمِن المرسلين} .

🖍یا می‌توان به یکی از این دو اکتفا نمود مثل :
[ والله إنَّ المجتهدَ فائزٌ ] .

[ والله للكسولُ خاسرٌ ] .

🖍اما اگر جمله اسمیه منفی باشد ، مثل جمله فعلیه مقرون به چیزی نیست :

[ واللهِ ما الظلمُ بلا عقوبةٍ ] .



#شرح_مباحث
#نکته


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

08 January 2026 11:31

🖌نـــون توکــید و خصائص آن


🔻قسمت ششم و پایانی

ادامه مبحث قبل ...
4⃣ اعراب فعل متصل به نون توکید

🔷 اعراب فعل امر متصل به نون توکید

🖌در صیغه اول امر مخاطب مثل " اِضرِبَنَّ " مبنی بر فتح است .

🖌در صیغه سوم مثل " اضرِبُنَّ " فاعل ضمیر واو است که بخاطر دفع التقاء ساکنین محذوف است همانطور که در اعراب مضارع گفتیم .

🖌در صیغه چهارم مثل " اضرِبِنَّ " فاعل ضمیر یاء مخاطبه است که بخاطر دفع التقاء ساکنین حذف شده است همانطور که در اعراب مضارع ذکر شد .


#شرح_مباحث
#نون_توکید

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

06 January 2026 11:31

🖌نـــون توکــید و خصائص آن

🔻قسمت پنجم

4⃣ اعراب فعل متصل به نون توکید

🔷 اعراب مضارع متصل به نون توکید :

📍در صیغه‌های ۱ ، ۴ ، ۷ ، ۱۳ ، ۱۴ در حالت‌ رفع و نصب و جزم،مبنی بر فتح است و اعراب محلی دارد مثل :

ینصُرَنَّ (مبنی بر فتح محلا مرفوع) .
لن ینصُرَنَّ (مبنی بر فتح محلا منصوب) ‌.
لا تنصُرَنَّ (مبنی بر فتح محلا مجزوم) .


📍در صیغه مثنی مثل «یضربانِّ ، تضربانِّ» چنین می‌گوییم :
( فعل مضارع مرفوع و علامت رفع،نون محذوف که بخاطر کراهیت جمع سه تا نون کنار هم حذف شده . و ضمیر الف فاعل ) .

📍در صیغه جمع مذکر مثل «یضربُنَّ ، تضربُنَّ» می‌گوییم :
( فعل مضارع مرفوع به نون رفع محذوف ، و ضمیر واو جماعت محذوف فاعل که بخاطر دفع التقاء ساکنین حذف شده ) .

📍در صیغه مفرد مؤنث مخاطب مثل «تضرِبِنَّ» می‌گوییم :
( فعل مضارع مرفوع به نون محذوف ، و ضمیر یاء مخاطب فاعل که بخاطر التقاء ساکنین حذف شده ).


#شرح_مباحث
#نون_توکید

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

04 January 2026 10:34

✍ورود " لا " بر سر فعل ماضی دو حالت دارد :

🔻۱_ جمله دعائی(نفرین) است مثل :
لاجزاه الله خيرا ! ( خدا خیرش ندهد) .

🔻۲_ نفی جمله است که در این صورت حتما باید لا تکرار شود مثل آیه شریفه :
{لا صدّق و لا صّلی} (القيامة / ۳۱)
" نه تصدیق کرد و نه نماز خواند " .

✅در این صورت جمله اول انشائی اما جمله دوم خبری است .

✅نمی‌توان ماضی غیرمکرر را با " لا " منفی کرد بلکه از " ما " استفاده می‌شود :
ما قمتُ .


#نکته

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

04 January 2026 10:34

🖌نـــون توکــید و خصائص آن

🔻قسمت چهارم

3⃣ خصائص و احکام نون توکید خفیفه :

🔹۱_ در صیغه‌های مثنی ، جمع مؤنث ، نون خفیفه داخل نمی‌شود پس نمی‌توان گفت :

❌تضربانِنْ ، تضربنانْ ❌

🔹۲_نون توکید خفیفه می‌تواند بعد از فتحه قلب به الف منون شود مثل آیه شریفه :
{لنسفَعًا بالناصية} (العلق / ١٥)
یعنی : لنسفَعَنْ .

🔹۳_نون توکید خفیفه اگر بعد از فتحه باشد،هنگام وقف قلب به الف می‌شود مثل :
[ قِفَنْ يا زيدُ ] که در وقف می‌شود :
قِفا .


#شرح_مباحث
#نون_توکید

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

02 January 2026 13:32

✍نون آخر افعال مضارع دو نوع‌ است :

🔹۱_نون اعرابی یا نون علامت رفع : که در آخر افعال خمسه وجود دارد .

یکتبان ، یکتبون ، تکتبان ، تکتبون ، تکتبین .


🔹۲_نون فاعلی : که خاص دو صیغه ۶ و ۱۲ است :

یکتبن ، تکتبن .


✅تفاوت این دو نون :

۱_نون رفع در حالت نصب و جزم فعل حذف می‌شود .
اما نون فاعلی در سه حالت رفع و نصب و جزم،حذف نمی‌شود زیرا این نون فاعل و رکن جمله است و فعل بدون فاعل وجود ندارد .
۲_نون رفع در صیغه مثنی،مکسور و در صیغه جمع مذکر و مفرد مؤنث مخاطب مفتوح است .
اما نون فاعلی همیشه مفتوح است .


#نکته


ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

30 December 2025 12:29

✍من شأن الفاعل أن يكون مرفوعا إلا أنه قد يُجَرّ لفظا بحرف جر زائد مع كونه مرفوعا محلا و ذلك فيما يلي :

🔻١_في فاعل " كفى " كقوله تعالى :
{وكفى بالله حسيبا}

( فلفظ الجلالة مجرور لفظا،مرفوع محلا على الفاعل ) .

🔻٢_في ما كان الفاعل نكرة مجرورة بمِن الزائدة الجارة،مسبوقة بنفي،أو نهي أو استفهام بهَل نحو :

ما جاء من طالب
لايجئْ من طالب
هل جاء من طالب؟

( فطالب،في الأمثلة الثلاثة مجرور لفظا مرفوع محلا على الفاعلية ) .

🔻٣_في فاعل " هيهات " الذي هو اسم الفعل نحو قوله تعالى :
{هيهات هيهات لما توعدون}

( فما هنا،مجرور لفظا باللام الجارة الزائدة،مرفوع محلا على الفاعل ).


#نقطة

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

30 December 2025 12:29

🖊قسمت هفتم و پایانی

🟡۹_فــاء زائــده برای تزییــن لفــظ :
گاهی فاء برای تزیین و تحسین لفظ در کلام می‌آید.این نوع فاء داخل می‌شود بر :

🔷۱_صاعدًا (که از نظر نحوی حال و از نظر معنا یعنی " بالاتر ، به بعد ") مثل :
من الآن فصاعدًا ( از حالا به بعد ) .

🔷۲_[حسب و قط] که هر دو به معنی " فقط " هستند،مثل :

أكلتُ الموزَ فحسبُ/فقط ( فقط موز خوردم ) ‌.
ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

🟡۱۰_فــاء اعتــراضـیــه :
فائی‌ست که بر سر جمله معترضه داخل می‌شود مثل قول شاعر :

وَاعلمْ ،فعلمُ المرءِ ينفَعُه ،
أن سوف يأتي كلُّ ما قُدِرا

[ بدان _ که علم شخص به نفع اوست _ هر چه که مقدر باشد،اتفاق می‌افتد ] .

جمله " علم المرء ینفعه " ،معترضه و محلی از إعراب ندارد .


#شرح_مباحث
#فاءات
ـــــ ـــــ ــــ ــــ ــــــــــــــــــــــ ـــــ ــــ ـــــ
📚منابع مأخوذ در این چند قسمت :

🔻۱_القواعد الأساسية للغة العربية / أحمد الهاشمي.
🔻٢_موسوعة الصرف و النحو الإعراب / إميل بديع يعقوب .
🔻٣_التطبيق النحوي / عبده الراجحي .
🔻۴_تفسير القرآن الكريم و إعرابه و بيانه / الشيخ محمد علي طه الدرة

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

26 December 2025 11:29

✍تشخیص تمییز مُحَوَّل

برای تشخیص این نوع تمییز،باید لفظ منصوبی که تمییز واقع شده را بجای فاعل،مفعول‌به یا مبتدا قرار داده و فاعل و مفعول‌ و مبتدا را مضاف الیه تمییز قرار دهیم،اگر معنا داد،تمییز است اما اگر نداد،نیست .

🖌مثال محول از فاعل آیه شریفه :

{رَبَّنا وَسِعتَ كلَّ شيءٍ رحمةً} (غافر / ٧)
" پروردگارا رحمتت همه چیز را فرا گرفته است " .
یعنی : وسعَتْ رحمتُك كلَّ شيءٍ .
فاعل فعل،ضمیر تاء بود،لفظ " رحمة " که تمییز است را بجای فاعل قرار داده و آن فاعل را مضاف الیه رحمة قرار دادیم .


🖍و مثال محول از مفعول‌به،آیه کریمه :

{و فجَّرنا الأرضَ عُيونًا} (القمر / ١٢)
" و در زمین چشمه‌ها جوشاندیم " .

یعنی : و فجّرنا عیونَ الأرض .
اینجا هم همان فرمول مثال قبل جاریست .


🖌و مثال محول از مبتدا آیه :
{أنا أكثرُ منك مالًا} (الكهف/ ٣٤)
" ثروت من از تو بیشتر است " .

یعنی : مالي أكثرُ من مالِك .


✅نکته:
تشخیص اینکه تمییز محول،محول از چه چیزی‌ست،بستگی به فضا و معنای جمله دارد .

غالبا و اکثرا در تمییز محول به مبتدا،خبر اسم تفضیل است مثل آیه‌ای که مثال زدیم .


#شرح_مباحث
#نکته

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

24 December 2025 13:28

🖊قسمت ششم

🟡۸_فــاء زائــده مـؤكــده :
این فاء به نوعی هم‌خانواده فاء جواب شرط است،یعنی هنگامی که مبتدا شبیه اسم شرط و خبر نیز بر مبتدا مترتب باشد،جمله مبتدا و خبر شبیه جمله شرطیه خواهد بود و در این حالت،فائی بر خبر به جهت تقویت و توکید کلام افزوده می‌شود .

اگر مبتدا مبهم و سبب خبر باشد،بمنزله اسم شرط و خبر نیز بمنزله جواب شرط است پس همانطور که فاء بر سر جواب شرط داخل می‌شود،بر سر خبر هم می‌آید .
اقتران خبر به فاء در چهار حالت است :

🔻۱_اگر مبتدا اسم موصول باشد مثل :
🔹[ الذي تأتونه من خيرٍ فهو ذُخرٌ لكم ]
" هر کار خیری که انجام می‌دهید،ذخیره شما خواهد بود " .


🔻۲_اگر مبتدا نکره و موصوف به جمله یا شبه‌جمله باشد مثل :
🔹[ طالبٌ يجتهد فناجح ]
" دانشجویی که تلاش کند،موفق می‌شود " .
🔹[ صدیقٌ حولَك في الشدة فهو جديرٌ بالثناء ]
" دوستی که هنگام سختی کنارت باشد،شایسته مدح و ثناست " .


🔻۳_اگر مبتدا لفظ " کُلّ " مضاف به اسم موصول باشد مثل :
🔹[ کلُّ مَن يأتيني فله دينارٌ ]
" هر که نزدم بیاید،دینار می‌گیرد " .

در اینجا لفظ " کل " به اسم موصول " مَن " اضافه شده .

🔻۴_اگر مبتدا لفظ کل که مضاف به نکره موصوف شده،باشد به شرطی که صفت نکره،شبه‌جمله باشد مثل :

🔹[ کلُّ تلميذٍ في المدرسة،فله جائزةٌ ]
" تمام دانش‌آموزان مدرسه،جائزه می‌گیرند " .
🔹[ کلُّ رجلٍ عندي،فله فضلٌ ]
" تمام مردانی که نزدم هستند،فاضلند " .

در این دو مثال بالا دیدیم که لفظ " کل " مضاف به نکره‌ای شد که موصوف به شبه‌جمله بود .


📚منابع :
القواعد الأساسية للغة العربية / أحمد الهاشمي | ١٣٧ _ ١٣٩ .
التطبيق النحوي / عبده الراجحي | ١٠٢ _ ١٠٣ .


#شرح_مباحث
#فاءات

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

20 December 2025 13:28

✍جمـلــه مـــعترضه

جمله معترضه،جمله‌ای است که درباره یکی از اجزای کلام توضیح می‌دهد و اگر حذف شود،خللی در معنای کلام ایجاد نمی‌شود.
جمله معترضه معمولا بخاطر 👈دعا👉 یا 👈توضیح👉 می‌آید .

🔻مثال دعا :
كان الإمام الشافعي _ رحمه الله _ إمامًا و عالمًا .
اصل معنا این است:
امام شافعی امام و عالم بود .
و " رحمه الله " برای دعا ذکر شد و حذف آن خللی در معنا ایجاد نمی‌کند .

🔻و مثال توضیح :
کان ابن سينا _ و هو عاش في القرن الخامس للهجرة _ فيلسوفًا و طبيبًا
ابن سینا _که در قرن پنجم هجری می‌زیست_ فیلسوف و پزشک بود .

جمله _ و هو عاش في القرن الخامس للهجرة _درباره ابن سینا توضیح می‌دهد و همانطور که گفتیم با حذفش،خللی در معنا ایجاد نمی‌شود .

✅نکته:
جمله معترضه میان دو خط تیره ذکر می‌شود .

🔷جمله معترضه در إعراب :
جمله معترضه از نظر نحوی،محلی از إعراب ندارد .


#نکته
#شرح_مباحث

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic

آموزش قواعد عربی صرف و نحو

16 December 2025 11:27

🖊قسمت چهارم

🟡۶_فــاء واقــع در جــواب " أمّــا " :
این نوع فاء تقریبا مربوط به همان فاء جواب شرط است،چطور؟ با توضیح " أمّا " مشخص می‌شود.
أمّا،حرف شرط،توكيد و تفصیل است .
🔻می‌گوییم شرط،چون جانشین فعل شرط محذوف است و مثل شرط نیاز به جواب دارد یعنی:
مهما یَکُنْ من شيءٍ ...
🔻می‌گوییم توکید،زیرا جواب را تأكيد و قطعی می‌کند .
🔻می‌گوییم تفصیل،زیرا اجمال قبل از خود را تفصیل و توضیح می‌دهد .
📗(تفسير القرآن الكريم و إعرابه و بيانه_محمد علي طه الدرة _ج ٢ / ص ١١٦)
پس همانطور که شرط برای ربط به جواب،نیازمند فاء است،همانگونه جواب أمّا هم باید مقرون به فاء باشد .
مثل آیه شریفه :
{فأمّا الذين كفروا فأُعذّبُهم عذابًا شديدًا في الدنيا و الآخرة} (آل عمران/ ٥٦)

🖍خب حالا این آیه را تطبیق می‌دهیم :
__آیه قبلی یعنی ۵۵ می‌فرماید :
{ثم إليّ مرجعكم فأحكم بينكم}
که اجمالا درباره بازگشت انسانها بعد از مرگ به سوی الله است،پس آیه ۵۶ حال کفار را بعد از مرگ تفصیل می‌دهد .
__همچنین قائم مقام ادات شرط نیز است یعنی:
[مهما یکن من شيءٍ فالذين كفروا أعذبهم...] .
__و نیز دارای توکید هم می‌باشد یعنی عذاب کفار قطعی و حتمی است .

✅و نکته آخر و اساسی اینکه:
حتما باید بین أما و جوابش فاصله‌ باشد مثل مثالی که زده شد،بنابراین نادرست است که بگوییم :
أما فزيد منطلق
بلكه باید گفت : أما زيد فمنطلق .


#شرح_مباحث
#فاءات

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
🔸منبع：آموزش صرف و نحو عربی

🆔 @sarfonahv_arabic