14217
Mohirdev.uz asoschisi Anvar Narzullaevning rasmiy kanali. Muhokama uchun guruhimiz: @sariqdevchat Talab va takliflar uchun @sariqdevadmin ga murojat qiling.
"Dasturiy ta'minot muhandisining maqsadi — mavjud muammolarni hal qilish va yangi yechim talab etadigan muammolarni topishdir. Kod yozish (coding) esa bu vazifalardan biri, xolos.
Shunday ekan, agar maqsadingiz muammoni hal qilish emas, shunchaki kod yozish bo‘lsa — ya'ni kimdir sizga nima qilishni aytadi va siz uni kodga aylantirsangiz... Unday holda, ha, sizning o‘rningizni Sun'iy Intellekt egallashi mumkin. Ammo bizning barcha muhandislarimizning asosiy maqsadi — muammolarga yechim topishdir.
Ma'lum bo‘lishicha, kompaniyada hali yechimini kutayotgan va hatto hali aniqlanmagan son-sanoqsiz muammolar mavjud. Muhandislar qancha ko‘p vaqtini hali aniqlanmagan muammolarni o‘rganishga sarflasa, kompaniyamiz uchun shunchalik yaxshi bo‘ladi.
Hech narsa menga ularning umuman kod yozmasliklaridan ko‘ra ko‘proq quvonch bag‘ishlamagan bo‘lar edi, agar ular faqat muammolarni hal qilish bilan band bo‘lishsa.
Menimcha, 'Maqsad' va 'Vazifa' o‘rtasidagi farqni anglash tamoyili hamma uchun qo‘llashga arziydigan foydali yondashuvdir."
— Jensen Huang
"SI kimlarni ishsiz qoldiradi?" ming marotaba qayta-qayta so'ralgan savol.
3 yil avval shu savolga javob bera turib, buni aniqlashning eng oson yo'li biror kasb egasi aynan nima vazifalarni bajarishi va ulardan qanchasini SI qila olishini hisoblash kerak degan edim.
Qarangki, Microsoft aynan shunday tadqiqot o'tkazibdi. Bilmaganlar uchun, O*NET portali har bir kasblarni tizimlashtirib, kasb egasining konkret vazifalarini yozib chiqqan (masalan dasturchi 17 ta vazifa bajarar ekan). Microsoft esa 200 mingdan ortiq SI muloqotlarni tahlil qilib turli kasb egalari o'z vazifalaridan qay birini SI qay darajada topshirayotganini tahlil qilgan.
Natijalar nima deydi.
Eng avvalo foydalanuvchilarini 2 guruhga ajratish mumkin: SI dan yordamchi sifatida foydalanuvchilar va SI ga o'z vazifalarni yuklovchilar.
Birinchi guruhga matematiklar, data sayntistlar, veb dasturchilar, AyTi qo'llab-quvvatlash xizmati kabi kasblar kirgan. Bu insonlar SI'dan o'z samaradorligini oshirish, vaqtini tejash, xatolarni to'g'rilash, savollarga javob izlash uchun foydalanib, loyiha arxitekturasi, uning ortidagi mantig'i kabi murakkab jarayonlarni o'zlari nazorat qilishadi.
Ikkinchi guruhga biznes analitiklar, bozor analitiklari, moliyaviy maslahatchilar, imtihon oluvchilar kabi kasblar kirgan. Bu insonlar ma'lumotlar bilan ishlashni SIga topshirib, o'zlari inson omili talab qilinadigan vazifalarga fokusni qaratishgan (mijoz bilan muloqot, ma'lumotlar asosida murakkab qarorlar qabul qilish va hokazo).
Endi eng muhim savolga qaytamiz, SI qaysi kasblarni egallayapti?
Birinchi navbatda "information heavy" ya'ni ma'lumotlar bilan ko'p ishlaydigan kasblarni. Bularga tarjimonlar, mualliflar, texnik dokumentasiya yozuvchilar, muharrirlar, tahrirchilar, tadqiqotchilar, o'qituvchilar, turli analitiklar, jurnalistlar, soliqchilar, maslahatchilar va hokazo kasblar kiradi. Ular orasida ham asosiy vazifasi o'rganish, yozish va tushuntirishdan iborat bo'lganlar yuqori risk guruhini tashkil qiladi (SI bu vazifalarni yaxshiroq bajarib boshlayapti).
Aksincha, jismoniy mehnat talab qiluvchi kasblar esa hozircha omonda.
"Data bilan gaplashaylik, iltimos" ©
Sonlarda gapiradigan bo'lsak, Microsoft kasblarni 3 ta o'lchov bo'yicha baholagan:
Coverage - SI kasbga tegishli vazifalarning necha foizini bajara olishi.
Completion - Yuqoridagi vazifalarni muvaffaqiyatli tamomlash foizi.
Scope - SI yuklangan vazifaning necha foizini "yaxshi" va undan yuqori natija bilan tamomlagani.
Top kasblarda bu ko'rsatkichlar qanday, masalan Tarjimonlar uchun:
Coverage 0.98 - ya'ni tarjimonlarning 98% vazifasini SI bajara oladi.
Completion 0.883 - bu vazifalarning 88% foizini muvaffaqiyatli tamomlaydi
Scope 0.568 - 57% holatda yaxshi va undan yuqori natija qaytaradi.
Ya'ni SI tarjimonlarning deyalri barcha (98%) vazifasini, yakuniga yetkazib (88%), aksar holatda (57%) yaxshi va undan yuqori natija beradi.
Veb dastruchilar uchun esa bu ko'rsatkichlar quyidagicha:
Coverage 73%, Completion 86%, Scope 50%
Agar SI hozircha egallashi murakkab kasblarni qarasak natijalar quyidagicha:
Vulkanizasiya (shinomontaj) ustalari: Coverage 4%, Completion 97%, Scope 35%. Bu yerda completion va scope katta ko'ringani bilan, SI bajarishi mumkin bo'lgan vazifalar 4% tashjkil qiladi xolos.
Huddi shu kabi qurilish ishlari, zavod va fabrikalardagi qora ishlar (5%), og'ir mashina operatorlari (3%), uy tozalovchilar, farroshlar (3%), jarrohlar (3%) ham omonda. Quyi kategoriyadagi kasblarda SI bajarishi mumkin bo'lgan vazifalar 8-9% ga ham yetmagan.
Yuqoridagilardan qanday xulosa qilamiz?
Xulosani ijobiy ham salbiy ham qilish mumkin. Bu insonning o'ziga bog'lqik. Eng avvalo, SI juda ko'p vazifalarni egallashi aniq, bu degani kasb yo'qolib ketadimi? Yo'q, kasb takomillashib, biz bilmagan qo'shimcha vazifalar qo'shilib boradi. Ba'zi kasblar esa birlashib ketadi. Backend dasturchi frontni "vibe coding" qiladi. Biznes egasi moliyaviy hisob kitobni SI ga topshiradi.
Adham yaxshi mavzuni ko'tarayapti, bugun juda ko'pchilik tayyor SI modellarga API orqali ulanish bilan loyhalar qilayapti va o'zini AI muhandis yoki AI dasturchi deb e'lon qilayapti.
Bunday yo'llar bilan butun boshli startuplar ko'tarilayapti va ommaga taqdim etilayapti. Bu yomon emas, lekin uzoq muddatda barqaror (sustainable) yechim emas. Tayyor AI modellar sizni o'ziga bo'glab qo'yadi, siz o'zingizning imkoniyatlaringiz emas, modelning imkoniyatlari bilan chegaralanib qolasiz. Buning o'ziga yarasha afzalliklari ko'p, lekin kamchiliklari ham kam emas. Eng avvalo bu narx. Vaqt o'tib, foydalanuvchilar soni oshganda siz o'zingiz emas 3-tomon uchun (google, openai, anthropic) ishlayotganingizni bilib qolasiz. Siz hali foydaga kirmagan bo'lishingiz mumkin, lekin 3-tomon o'z pullarini har oy talab qilib turadi. To'lov kechiksa, millionlab mijozlarni yo'qotasiz.
Ikkinchi muammo - mijozlarga yangi taklif berishingiz modelning imkoniyatlari bilan chegaralanadi. Mijoz esa o'zi uchun xos yechimlar talab qilishi mumkin. Bu esa hech bo'lmaganda tayyor open-source (ochiq kodli) modelni qayta o'qitish yoki butunlay 0 dan qurishni ham talab qilishi mumkin.
Bizda tajribada bu ko'p bo'ladi, ayniqsa davlat tashkilotlari SI "o'ziniki bo'lishini", shaxsiy, mahfiy yoki ichki ma'lumotlar tashqi SI tizimlariga yuborilishini xohlashmaydi. Bu esa sizdan mutlaqo boshqa bilim va ko'nikmalarni talab qiladi.
Xulosa qilib aytganda, SI integrator bo'lish albatta yaxshi, hech bo'lmaganda SI imkoniyatlarini sinab ko'rish, g'oyani tezda MVP (minimal dastur) ko'rinishiga olib kelish uchun juda qulay. Lekin SI bilan jiddiy shug'ullanaman deganlar uchun albatta SI muhandis bo'lishni tavsiya qilgan bo'lar edim.
Adham tez kunlarda muhandis bo'lish uchun roadmap e'lon qilar ekan, demak kanalga ulanib roadmapni kutamiz.
Websaytlarning 77% PHP'da yozilganini bilarmidingiz 😳?
Bugun nima uchun PHP shu darajaga koʻtarilgani haqida gaplashamiz.
p.s. Sardor ogʻa bir qop semirganmish bu maqoladan keyin.
Oʻqituvchilar kuniga Mohirdev jamoasidan Faxriy yorliq 😎 va Mohirdev logotipi bilan xudi oldim (nixoyat, 5 yil deganda) 🥲.
Читать полностью…
Shaxsiy tajribamdan aytaman, GPT-5 ancha esi pastroq chiqdi. Xar holda men bajaradigan vazifalar uchun. Bu yana plus versiyasida. Sizlarda qanday, ishlatib ko'rdinglarmi?
Читать полностью…
Buni maqtanmasam boʻlmaydi, ukam 2 doʻsti bilan asos solgan BILLZ startupining katta qismini bugun TBC bank xarid qildi.
“Akang ukang kuchaydi uje” 😎
Kelajakda qaysi kasblar eng kerakli bo‘ladi?
⚜️Jahon iqtisodiy forumining “Future of Jobs 2025” hisobotiga ko‘ra, eng yuqori talab quyidagi yo‘nalishlarga bo‘ladi:
➡️Data Analysis (Ma’lumotlarni tahlil qilish);
➡️Data Science & ML/AI (Ma’lumotlar Ilmi va sun’iy Intellekt);
➡️Data Engineering (Ma’lumotlar muhandisligi).
➡️Qaror qabul qilish – kompaniyalar muhim strategik qarorlarni haqiqatga yaqin ma’lumotlarga asoslab qabul qiladi;
➡️Tejamkor strategiyalar – ortiqcha sarf-xarajatlarni kamaytirish va jarayonlarni avtomatlashtiriradi;
➡️Shaxsiylashtirilgan yondashuv – har bir mijozga moslashtirilgan takliflar yaratadi;
➡️Kelajakni bashorat qilish – yangi imkoniyatlar va tendentsiyalarni boshqalardan ilgari aniqlashga imkon beradi.
ChatGPTning yangi, rasm generatsiya qilish funksiyasidan nafaqat "Anime" usulidagi suratlarni yaratish, balki jiddiyroq vazifalar uchun ham foydalanish mumkin.
Masalan, tez kunda chiqadigan SI kursiga izlanish davomida Jahon Iqtisodiyot Forumining "Mehnat bozori kelajagi 2025" hisobotini o'qir ekanman ushbu grafikka duch keldim.
Grafikda 2025-2030 yillarda talab oshib boradigan va aksincha, yo'qolib boradigan kasblar ro'yxati berilgan.
Tasvirni kursga qo'shimcha material sifatida qo'shish uchun tarjima qilish kerak edi. Bir dona to'g'ri buyruq (prompt) bilan ChatGPT bu vazifani bir zumda uddaladi.
Tasavvur qiling, avvallari bu uchun nechta qadam bosish kerak edi:
1. Grafikdagi matnlarni qo'lda yozib chiqish
2. Matnlarni tarjima qilish
3. Ma'lumotlarni excel kabi dasturga kiritish
4. Ma'lumotlar asosida grafikni qayta chizish
Bularni hammasiga kamida 1-2 soat vaqt sarflar edik. Endi esa...
Mayli, mavzudan chalg'imaylik, asosiy mavzu keyingi 5 yilda mehnat bozori qanday o'zgarishi.
Eng talab ortib boradigan kasblar orasida ma'lumotlar (data science) va SI muhandislari, dasturchilar, kiberxavfsizlik mutaxassislari, UI/UX dizaynerlar. Qisqa qilib aytganda kreativ va tahliliy fikrlashni taqozo qiluvchi kabslar topda.
Yo'qolib ketadigan kasblar esa asosan, takrorlanuvchi vazifalarni bajaruvchi lavozimlarga ko'proq tegishli ekan (pochta xizmati, bank, kotib, kassir va hokazo). Bu ro'yxatda grafik dizaynerlar alohida ajralib qolgan, bunga esa albatta Midjourney va ChatGPT kabi dasturlar sabab bo'lmoqda.
Ertaga soat 12:00 da fikratonline">Fikrat tahliliy dasturida aynan shu mavzuni jonli efirda muhokama qilamiz.
Siz qaysi soha vakilisiz? Grafikda o'z kasbingizni topdingizmi?
Oʻzimdan oldin, Sardor ogʻa sotib qoʻyibdi 😒
Xullas, Sun'iy intellekt haqida yangi kurs ustida ish olib borayapman. Bu kurs yaratilishiga SI'ning ommalashishi, unig atrofida turli rost va yolgʻon gaplar, vahima va sarosimalar paydo boʻlishi sabab boʻldi.
Kelajak endi sunʼiy intellekt bilan, yetakchi davlatlar SI poygasiga kirishib ketishdi, chunki endi ustivorlikni nafaqat iqtisodiy yoki harbiy salohiyat, balki SI sohasida yetakchilik ham belgilab beradi.
Afsuski, biz bu sohada ortda qolayapmiz. Nafaqat SI dasturlar ishlab chiqaruvchisi, balki foydalanuvchisi sifatida ham.
Koʻpchilik SI qanday qanday yaratilishi yoki ishlashi, undan oqilona foydalanish haqida va eng muhimi SI yordamida shaxsiy yoki kasbiy oʻsish haqida tushunchalarga ega emas.
Kurs mana shu boʻshliqni toʻldirish uchun yaratildi va tez kunda ommaga taqdim etiladi.
Ha, aytgancha, 31 Martgacha mohirdevdan istalgan praktikum kursni harid qilgan talabaga yangi kurs bepul qoʻshib beriladi.
🎙️Anvar Narzullaev bilan yangi #Gashtak!
Mohirdev - O‘zbekistondagi eng mashhur onlayn ta’lim platformalaridan biri. Uning asoschilaridan biri Anvar Narzullaev bu podkastda qanday qilib o‘z biznesini boshlagani, tadbirkorlik va ta’limni qanday uyg‘unlashtirgani haqida gapiradi.
Shuningdek, IT sohasi bo‘yicha eng yaxshi o‘quv modelini qanday tanlash kerakligi va kelajak ta’lim tizimi qanday rivojlanishi mumkinligi haqida muhokama qilamiz.
📱 https://www.youtube.com/watch?v=ytevk4j3woo
Toʻliq podkast #Gashtak 📱 Gashtak?sub_confirmation=1">YouTube kanalida!
📱 Telegram | 📱 Instagram
Homiylar:
🌐 Moneff | Cappadocia Walton’s
Aytgancha, o'tgan hafta shu mavzuda Daryo.uz nashri bilan ham suhbat qilgan edik.
Читать полностью…
Mohirdevda bir nechta ish oʻrinlari eʼlon qildik. "Qanday qilib jamoangizga qoʻshilsa boʻladi?" deb soʻraydiganlar uchun yaxshi imkoniyat.
Ha, aytgancha, endi bunday yangiliklar va umuman ichkaridagi ish jarayonlari uchun Instagramda alohida kanal ham ochib qoʻydik.
Obuna boʻlamiz 👉 mohirdev_careers
Yangi yilni yangi reja va maqsadlar bilan boshlaganlar bormi? Nimalarni maqsad qildingiz? Izohlarda yozing, yil oxirida sarhisob qilamiz.
Ketdik!
Oʻzbekistonda data sayns va sunʼiy intellektga talab bormi oʻzi? Uni oʻrganish kerakmi? Bu yoʻnalish hali bizga yetib kelmagan boʻlsa-chi?
😀 Shu kabi savollar qiynayotgan boʻlsa, 14-dekabr, 18:00 dagi onlayn uchrashuvda sizni kutamiz.
Unda quyidagilarni bilib olasiz:
— qanday kompaniyalarda data sayns mutaxassislariga talab bor?
— ular qancha maosh oladi?
— sohadagi birinchi ishni qayerdan izlash mumkin?
Oʻqituvchi darsga tayyorlanishdan tortib, imtihon olishgacha ishlarni SIga berib, oʻzi koʻproq bolalar bilan ishlashni boshlaydi (human touch). Shifokor bemor tarixini soatlab oʻrganish oʻrniga, SI dan tayyor javob oladi va yakuniy tashxisni qoʻyadi va hokazo.
Men kelajakka doim ijobiy qaraydigan insonman va SIni oʻzimga yordamchi sifatida koʻraman. Sizchi?
Izohlarda fikringizni kutaman.
@sariqdev
Yandex nega AllPlayni sotib oldi?
Bo'g'ib o'ldirish uchun. Bundan boshqa yo'li ham yo'q edi.
Allplay bilan raqobat qilib bo'lmaydi. Allplay bu o'g'rilangan kontentni pullaydigan, mualliflik huquqiga tupurib qo'ygan platforma edi. Tabiiyki qonuniy ishlaydigan media platformalarda bunday imkoniyat yo'q (shu jumladan yandexga tegishli kinopoisk, iTV va boshqalar). Ular har bir kontent uchun lisenziya sotib olishadi va qonuniy ishlashadi. Natijada media platformalar bozorida Allplay salkam monopolistga aylangan, raqobat qo'mitasi Allplayni "ustun mavqega ega raqamli platforma operatori" deb e'tirof ham etgan edi.
Bunday holatda qonuniy ishlashni xohlagan Yandex uchun yagona yo'l - raqobatchini sotib olish va o'ldirish edi va shunday bo'ldi ham. Buning oddiy isboti, oldi-sotdi e'lon qilingan kuniyoq Allplaydan barcha noqoninuy kontent o'chirib tashlangani, oradan 2-3 kun o'tib esa Allplay akkauntlar o'rniga yandex akkaunti bilan kirish talab qilinishi va Allplay interfeysi Kinopoisk interfeysi bilan almashtirilish bo'ldi (skirnlarni ko'ring). Yandex bu bitimdan erishgan katta yutug'i bu - Allplayning foydalanuvchilari (bir qismi to'kilib ketganidan keyin ham ancha foydalanuvchi qoladi).
Ba'zi blogerlar bu bitimni go'yo startap olamidagi yana bir yutuqdek ko'rsatishayapti. Unday emas. Allplay bozor qoidalari bo'yicha o'ynaydigan startap emas, aksincha, bunday noqonuniy bizneslar kamroq bo'lgani O'zbekiston imidjiga ijobiy ta'sir qiladi.
Davlat qonuniy hal qilmagan muammoni, xususiy sektor pul bilan hal qilib qo'ya qoldi.
@sariqdev
Ertaga UzGeeksda navbatdagi tadbir. Mavzular zoʻr, spiker esa Oʻzbekistonda ham, xalqaro maydonda ham tanilgan, yaqindan esa Mohirdev jamoasiga qoʻshilgan kimligini ertaga bilasiz 😅.
Men doim aytaman – bunday tadbirlar tanish-bilish (networking) uchun eng yaxshi imkoniyat. Yangi narsalar oʻrganish bilan birga, boshqalar bilan tanishasiz, oʻzingizni koʻrsatasiz.
Xullas, oʻtkazib yubormang, ertaga 29 Noyabr, 14:00.
Manzil: Raqamli Texnologiyalar Vazirligi, 1-qavat.
Mana shu g'oya menga juda yoqdi.
Buni nafaqat investorlarga, balki o'zingiz uchun, kompaniya moliyaviy holatini ko'rib turishga ham joriy qilib qo'ysangiz bo'ladi.
Murakkab moliyaviy ko'rsatkichlarga o'tishdan avval, juda sodda va tushunarli hisobot bo'ladi.
p.s. Bizda investorlar odatda Ф1, Ф2 форма hujjatlarini so'rashadi, anchagina murakkab, moliyachi yordamisiz qilib bo'lmaydi.
Assalomu alaykum, Qurbon hayiti muborak aziz obunachilar. Alloh qilgan ibodatlaringizni qabul qilsin, oilangizga qut baraka va ikki dunyo saodatini bersin.
Читать полностью…
Fikrat tahliliy dasturida "SI odamlarni ishsiz qoldiradimi?" mavzusida suhbat boshlayapmiz.
Читать полностью…
Assalomu alaykum, aziz obunachilar, barchangizga Ramazon hayiti muborak boʻlsin.
Allohim qilgan ibodatlaringizni qabul qilsin, oilangizga tinchlik va farovonlik ato qilsin.
Bayram muborak!
@sariqdev
Birozdan so'ng Fikrat ko'rsatuvida ChatGPT kabi dasturlardan to'g'ri foydalanish haqida suhbat qilamiz.
Jonli efirga qo'shiling
Sardor ogʻa yozayapti:
AI desa hayolga darrov Python keladigan bo'lib qolgan. Streotip)
Xo'p, dunyoda hamma AI loyihalar qilishayotgan ekan, shunda Pythonni o'rganaverish kerakmi?
AI loyihalarni faqat Pythonda qilishadimi?
Endi kelajak shu tarafda bo'lsa boshqa dasturlash tillarini o'rganmay qo'yaveraylikmi?
Shu savollarga mutaxassislardan, bilganlardan javob olsak hammaga foydali bo'lar edi.
Men ham bilganimcha yozishga harakat qilaman.
🇫🇷O‘tgan hafta Fransiya hukumati taklifi bilan Parijda bo‘lib o‘tgan "Global AI Action Summit" tadbirida qatnashish uchun kelgan edim.
10-11 Fevral kunlari dunyo rahbarlari, soha mutaxassislari, katta va kichik IT kompaniyalar ishtirokida muhokamalar, seminar, workshop va boshqa tadbirlar bo‘lib o‘tdi.
So‘nggi yillarda SI’ning insoniyat kelajagiga ta’siri haqida ko‘p gaplar bo‘layapti. Jamiyatda o‘rinli va o‘rinsiz qo‘rquv, sarosimalar kuchaygan.
Har kuni yangi-yangi SI modellar chiqib kelyapti, soha shunchalik tez rivojlanyaptiki, hukumatlar ham, biznes ham, jamiyat ham bu tempga moslasha olmayapti. Keyingi 5 yil emas, hatto 2-3 yilga ham strategiya qilish qiyinlashib boryapti.
Sammitda aynan shu masalalar atrofida juda ko‘p gaplar bo‘ldi. Barchasini bir postda yoritish qiyin, shuning keyingi bir nechta maqolalarim Parijdagi sammit va uning atrofidagi voqea va hodisalar haqida bo‘ladi.
Kuzatib boring.
@sariqdev
"Sariqdev qayerda, nega koʻrinmay ketdi?" deganlarga javob 😎
Читать полностью…
Shu soʻrovda qatnashganlar, maqsadingizga erishdingizmi?
Javob "ha" boʻlsa, nimalarni toʻgʻri qildingiz va boshqalarga nima tavsiya qilasiz?
Javob "yoʻq" boʻlsa, nima sabab boʻldi va boshqalarga nima maslahat berasiz?
Kechagina Tokiodan, Jahon banki tashkil qilgan Raqamli akademiyadan qaytdim. Asosiy mavzu Sun'iy intellektning davlat rivojidagi oʻrni.
Koʻp davlatlarning tajribasini eshitar ekanman, hayolimdan faqat bitta gap aylandi - biz ortda qolayapmiz.
Holatni oʻzgartirish uchun nima qilish kerak?
Javob maqolada: LINK