5532
در این کانال، شبکههای اجتماعی مجازی و محتوای آنها تحلیل و بررسی خواهند شد. تماس با ادمین: @socialMediaAnalysisAdmin
💢۶۰۰ هزار آنفالو و افت ۷۳ درصدی لایکهای صفحه رضا پهلوی؛ دادههای اینستاگرام چه تغییری را نشان میدهند؟
🔹چهارماه از آغاز حمله نظامی آمریکا و اسرائیل به ایران میگذرد؛ جنگی که رضا پهلوی ادعا کرده به درخواست او انجام شده است. اما در طول این چهار ماه، فالوئرهای او در اینستاگرام بهطور روزانه کاهش پیدا کرده است.
🔸بررسی روند تغییرات فالوئرهای رضا پهلوی در اینستاگرام از ۹ اسفندماه، همزمان با آغاز جنگ، نشان میدهد که در ابتدا فالوئرهای او روندی افزایشی داشته و در سه هفته ابتدایی پس از جنگ، ۸۳ هزار نفر او را در اینستاگرام فالو کردهاند که عمده آنها در همان روز اول و پس از انتشار ویدئوی رضا پهلوی در استقبال از جنگ، رخ داده بود.
🔹اما این روند به مرور، و خصوصاً پس از چهارشنبهسوری، معکوس شد و همانطور که در نمودار مشخص است، از آن زمان شیب نمودار روندی نزولی پیدا کرد. این روند نزولی ادامه یافت و پس از گذشت ۱۰۰ روز، در مجموع حدود ۶۰۰ هزار نفر رضا پهلوی را آنفالو کردهاند.
🔸نکته قابل توجه، تغییر ناگهانی شیب نمودار در اوایل خرداد است؛ جایی که پس از بازگشایی اینترنت و دسترسی عموم مردم به اینستاگرام، کاهش فالوورها از روندی آرام به افتی نسبتاً شدید تبدیل میشود؛ در این مقطع بیش از ۱۷۰ هزار نفر رضا پهلوی را آنفالو کردهاند؛ امری که نشان میدهد که پس از دسترسی کاربران داخل کشور به اینستاگرام، بخشی از کاربران در اولین فرصت او را آنفالو کردهاند.
▪️فراتر از ریزش فالوئر: سقوط لایکها و بازدیدها
🔹نکته مهم دیگر در تحلیل صفحه اینستاگرام رضا پهلوی، افت چشمگیر میزان تعامل کاربران با محتوای اوست. در حالی که طی ۱۰ روز پیش از آغاز جنگ، میانگین لایک هر پست او حدود ۶۹۷ هزار بود و برخی پستها بیش از یک میلیون لایک دریافت میکردند، این رقم در ۱۰ روز اخیر به حدود ۱۸۹ هزار لایک رسیده و هیچیک از پستها از ۳۵۰ هزار لایک فراتر نرفتهاند؛ به این ترتیب، میانگین لایک پستهای او ۷۳ درصد کاهش یافته است.
🔸همزمان، بازدید ویدئوهای صفحه او نیز افت محسوسی را تجربه کرده، بهگونهای که میانگین بازدیدها در یک ماه اخیر نسبت به یک ماه منتهی به آغاز جنگ چهلروزه، ۶۸ درصد کاهش یافته است. این کاهش در مجموع نشان میدهد که شاخصهای تعامل صفحه اینستاگرام رضا پهلوی به سطح پیش از دیماه ۱۴۰۴ بازگشتهاند.
🔹مجموع دادههای فوق بیانگر نوعی رویگردانی کاربران ایرانی داخل کشور از صفحه اینستاگرام رضا پهلوی در طی چهار ماه گذشته است. مشاهده آثار و نتایج جنگ و حمایت رضا پهلوی از این جنگ، احتمالاً یکی از عوامل مؤثر در این رویگردانی است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢دوقطبی در قضاوت، اشتراک در خنده؛ واکنش کاربران تلگرام به تفاهم ایران و آمریکا
🔹بهدنبال نهاییشدن تفاهمنامه میان ایران و آمریکا و امضای الکترونیکی آن در بامداد روز دوشنبه ۲۵ خردادماه، کانالهای تلگرامی بهطور گسترده به انتشار و تحلیل اخبار مرتبط با این موضوع پرداختند. بررسی دادهها نشان میدهد در بازه زمانی ساعت ۲۱ روز ۲۴ خرداد تا ساعت ۱۸ روز ۲۵ خرداد، بیش از ۱۲۲ هزار پست تلگرامی درباره این تفاهمنامه منتشر شده که در مجموع بیش از ۳۰۲ میلیون بازدید دریافت کردهاند.
🔸تحلیل پستهای تلگرامی دارای حداقل ۵۰۰ ریاکشن نشان میدهد کاربران در مجموع بیش از ۲.۳ میلیون واکنش به اخبار و تحلیلهای مرتبط با تفاهم ایران و آمریکا ثبت کردهاند. در میان این واکنشها، ریاکشن 🤣 (تمسخر و طنز) با بیش از ۷۰۷ هزار تکرار، پرتکرارترین واکنش کاربران بوده است. پس از آن، ریاکشنهای ❤️ (حمایت) با ۲۹۴ هزار و 👍 (تأیید) با ۲۷۰ هزار تکرار در رتبههای بعدی قرار دارند.
🔹همانگونه که در نمودار فوق نیز مشاهده میشود، بخش عمده این واکنشها ذیل اخبار مربوط به اظهارات دونالد ترامپ و سایر مقامات آمریکایی و همچنین اخبار اعلام توافق و آتشبس ثبت شده است.
🔸نکته قابل توجه آن است که ریاکشن 🤣 تقریباً در تمامی مضامین شناساییشده، پرتکرارترین یا یکی از پرتکرارترین واکنشها بوده است. این الگو را میتوان نشانهای از نوعی مواجهه طنزآلود یا کنایهآمیز کاربران نسبت به اخبار توافق دانست. فراگیری این واکنش در تمامی مضامین نشان میدهد بخش قابل توجهی از کاربران، فارغ از موافقت یا مخالفت با توافق، رویدادهای مرتبط با آن را با نگاهی طنزآمیز یا انتقادی دنبال کردهاند.
🔹تنها استثنا مربوط به مضمون «پیامدهای اقتصادی تفاهم» بوده است؛ جایی که ریاکشن ❤️ از سایر واکنشها فراوانی بیشتری داشته است. همچنین در این دسته، سهم ریاکشنهای ❤️ و 🔥 نسبت به سایر مضامین بالاتر بوده که میتواند بیانگر استقبال نسبی کاربران از پیامدهای اقتصادی توافق (کاهش قیمت دلار، رشد بورس و...) باشد.
🔸در اخبار مرتبط با ترامپ و مقامات آمریکایی، علاوه بر حجم بالای ❤️ و 👍، میزان 🤬، 👎 و 🖕 نیز بسیار بالاست. این نشان میدهد این دسته از اخبار بیشترین قطبیشدگی عاطفی را ایجاد کردهاند.
🔹در اخبار مربوط به اعلام توافق و پایان جنگ، نوعی دوقطبی مشاهده میشود. هم واکنشهای مثبت (❤️، 👍) بسیار زیاد است و هم واکنشهای منفی یا اعتراضی (🖕، 👎، 🤬). این الگو نشان میدهد توافق برای کاربران تلگرام موضوعی اجماعی نبوده و ارزیابیهای متفاوتی نسبت به آن وجود دارد.
🔸در اخبار مربوط به واکنشهای سیاسی داخلی خشم بیشتری مشاهده میشود و سهم 🤬 نسبت به حجم کل واکنشها از سایر مضامین بیشتر است که نشاندهنده حساسیت و تنش بالای این دسته اخبار است.
🔹لازم به ذکر است که کانالهای تلگرامی فاقد قابلیت ثبت ریاکشن در این تحلیل لحاظ نشدهاند؛ بنابراین نتایج حاضر صرفاً بر مبنای کانالهایی است که امکان ثبت واکنش کاربران در آنها فعال بوده است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢افزایش حساسیت کاربران توئیتر به پروتکلهای اینترنتی و دیتاسنترها
🔹پس از بازگشایی اینترنت در روزهای اخیر، یکی از موضوعاتی که مورد توجه فعالان حوز اینترنت قرار گرفته، بسته بودن پروتکل IPv6 و همچنین عدم اتصال دیتاسنترها به اینترنت است. موضوعی که نه فقط در این جنگ، که پس از جنگ دوازده روزه نیز رخ داده بود.
🔸در جریان جنگ ۱۲ روزه، پروتکل IPv6 چهارده روز پس از اتصال اینترنت در جریان متصل شد؛ با این حال، بر اساس دادههای توئیتر، در آن زمان چندان محتوایی راجع به عدم اتصال این پروتکل منتشر نشده و حساسیت به آن بالا نرفته بود.
🔹این در حالی است که پس از اتصال اینترنت در جریان جنگ چهل روزه، محتوای قابل توجهی راجع به عدم اتصال این پروتکلها و دیتاسنترها تولید و منتشر شده است. علت افزایش توجهات به این موضوع در قیاس با مقطع زمانی جنگ دوازده روزه، نیازمند بررسی دقیقتر است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢بهدنبال افزایش احتمال توافق میان ایران و آمریکا: افزایش کلیدواژه «املاکی» در توئیتر
🔻بهدنبال افزایش احتمال توافق میان ایران و آمریکا در روزهای گذشته، کلیدواژه «املاکی» در توئیتر رشد قابل توجهی داشته است. این کلیدواژه که عمدتا به صورت کنایی راجع به ترامپ بکار میرود، در روزهای گذشته عمدتا توسط براندازان و مخالفان جمهوری اسلامی بکار رفته است.
🔻این دادهها بیانگر نارضایتی و ناامیدی شدید این دسته از کاربران از دونالد ترامپ است. در حالی که در اوایل جنگ چهل روزه در اسفند ماه، کاربران برانداز مرتبا در حمایت از ترامپ توئیت میزدند، اکنون بهنظر میرسد رویکرد آنها نسبت به ترامپ تغییر کرده است. لازم به ذکر است که در کنار کلمه «املاکی» کلیدواژه «کله زرد» نیز از جمله عبارتهای پرتکرار در نسبت با دونالد ترامپ در روزهای اخیر است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢تشدید شکاف دیجیتال در توئیتر فارسی؛ صدای چه کسانی شنیده میشود؟
🔹پلتفرم توئیتر (ایکس) در ایران همواره با حضور محدود کاربران داخلی مواجه بوده است؛ برآوردها نشان میدهد تنها حدود ۵ درصد از مردم داخل کشور از این پلتفرم استفاده میکنند، در حالیکه بسیاری از ایرانیان خارج از کشور در آن فعال هستند.
🔸محدودیتهای اینترنتی در دوران جنگ و پس از آن، باعث شده حضور اندک کاربران داخلی در روزهای جنگ و پس از آن حتی کمتر شود. در حال حاضر سه گروه اصلی در توئیتر فارسی حضور دارند: ۱. ایرانیان خارج از کشور؛ ۲. افرادی با دسترسی به اینترنت «خط سفید» یا پرو؛ ۳. کسانی که توان پرداخت هزینههای بالای کانفیگ را دارند.
🔹بنابراین صدای غالب در توئیتر فارسی امروز، صدای همین سه گروه است. از همین رو، با بررسی دادههای منتشرشده در این پلتفرم میتوان دغدغههای این سه گروه را شناسایی کرد. بررسی تعداد توئیتهای منتشرشده درباره چهار موضوعِ ۱. اعدام، ۲. گرانی و تورم، ۳. اینترنت و ۴. بیکاری، بهخوبی نشان میدهد کاربران فعال توئیتر نسبت به چه مسائلی حساسیت دارند.
🔸دادهها نشان میدهد که از پایان جنگ تاکنون، موضوع «قطعی اینترنت و اینترنت طبقاتی» بیشترین توجه را به خود جلب کرده و از ابتدای اردیبهشت روندی افزایشی داشته است. اخبار مربوط به اعدام نیز مورد توجه بوده، اما در یک ماه اخیر بهتدریج از شدت آن کاسته شده است.
🔹در مقابل، دو موضوع گرانی و بیکاری چندان بازتابی در توئیتر فارسی نداشتهاند؛ علیرغم تعدیلهای گسترده و بیکاری حاصل از آن، که طبق برخی آمار رسمی به دو میلیون نفر میرسد، این موضوع مورد توجه کاربران توئیتر نبوده است. مسأله تورم و گرانی کالاهای نیز اگرچه در روزهای اخیر بیشتر مورد توجه کاربران توئیتر قرار گرفته و سوژه توئیتهای آنها شده، اما بطور کلی مورد توجه کاربران توئیتر نیست.
🔸این دادهها نشاندهنده یک شکاف دیجیتال عمیق در فضای توئیتر فارسی است. در حالیکه بسیاری از مردم داخل کشور با مشکلاتی چون گرانی و بیکاری دستوپنجه نرم میکنند، صدای آنها در توئیتر شنیده نمیشود و کسی آنها را نمایندگی نمیکند. برعکس، موضوعاتی که عمدتا مورد توجه ایرانیان خارج کشور یا طبقات برخوردار است، نظیر اعدامها یا دسترسی به اینترنت، بیشتر در توئیتر بازنمایی میشود.
🔹بهاینترتیب، توئیتر فارسی امروز بیش از هر زمان دیگری از فضای عمومی جامعه ایران فاصله گرفته است و و دغدغهها و محتوایی که در آن منعکس میشود، با مسائل اصلی جامعه ایران، که پایان جنگ بروز پیدا کرده، فاصله معناداری دارد.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢جنگ چگونه الگوی مصرف شبکههای اجتماعی را در میان ایرانیان تغییر داد؟
🔹با حمله آمریکا و اسرائیل به ایران و آغاز جنگ از نهم اسفند، دسترسی به اینترنت بهطور گسترده محدود شد و بخش بزرگی از کاربران تنها قادر به استفاده از وبسایتها و پلتفرمهای داخلی بودند. اگرچه این محدودیت همچنان ادامه دارد، اما اکنون و پس از گذشت بیش از چهلوپنج روز از آغاز قطعی اینترنت، میتوان تصویری روشنتر از اثر این وضعیت بر الگوی مصرف شبکههای اجتماعی در میان ایرانیان ارائه کرد.
🔻افت شدید بازدید در توئیتر و تلگرام
🔸مقایسه بازدید توئیتها و پستهای تلگرامی فارسیزبان از پیش از آغاز جنگ تا پایان روز ۲۱ فروردین نشان میدهد که این دو پلتفرم با افت قابل توجهی مواجه شدهاند. هرچند در روز نهم اسفند و همزمان با آغاز جنگ، بازدید توئیتر بهطور مقطعی افزایش یافت، اما با اعمال محدودیتهای اینترنتی، مجموع بازدیدها در هر دو پلتفرم بهشدت کاهش پیدا کرد.
🔹در تلگرام، مقایسه بازدیدهای روز جمعه ۸ اسفند (پیش از جنگ) با جمعه ۲۱ اسفند (پس از توقف جنگ) نشاندهنده کاهش ۸۸ درصدی بازدید پستهای فارسی است. همین مقایسه در توئیتر نیز از کاهش ۶۷ درصدی بازدید محتوا حکایت دارد.
🔻پیامرسانهای داخلی؛ برندگان دوران جنگ
🔸محدودیت دسترسی به پلتفرمهایی مانند اینستاگرام، تلگرام و توئیتر باعث شد پیامرسانهای داخلی با رشد چشمگیری در میزان تولید محتوا مواجه شوند؛ رشدی که میتوان آن را نشانهای از افزایش کاربران فعال این پلتفرمها دانست.
🔹بر همین اساس، مقایسه تعداد پستهای منتشرشده در روز جمعه ۸ اسفند (پیش از آغاز جنگ) با جمعه ۲۱ فروردین (پس از آغاز جنگ) نشان میدهد که حجم تولید محتوا در پیامرسانهای داخلی بهطور چشمگیری افزایش یافته است. در این بازه، تعداد پستهای ایتا حدود ۶۹ درصد، بله حدود ۳۶ درصد و روبیکا نزدیک به ۴۶ درصد رشد داشته است.
🔸این روند در تضاد کامل با وضعیت تلگرام و توئیتر است؛ جایی که همزمان با افت شدید بازدیدها، میزان تولید محتوا نیز کاهش یافته و مجموع پستهای کانالهای تلگرامی ۸۳ درصد و تعداد توئیتها ۶۴ درصد کمتر شده است.
🔻چه چیزی از این تغییرات میتوان فهمید؟
🔹افزایش قابل توجه تولید محتوا در پیامرسانهای داخلی نشان میدهد که این پلتفرمها در دوره محدودیت اینترنت توانستهاند بخش مهمی از کاربران را جذب کنند. از سوی دیگر، کاهش کمتر بازدید در توئیتر نسبت به تلگرام میتواند بیانگر سهم بالاتر کاربران خارج از کشور در توئیتر فارسی باشد؛ کاربرانی که تحت تأثیر محدودیتهای داخلی قرار نگرفتهاند.
🔻تغییراتی که شاید ماندگار شوند
🔸این تحولات میتواند پیامدهای پایداری بر الگوی مصرف رسانهای ایرانیان بر جای بگذارد. اکنون پرسش اصلی این است که در صورت رفع محدودیتهای اینترنتی، رفتار آنلاین کاربران چه مسیری را طی خواهد کرد و آیا بازگشت به الگوهای پیشین امکانپذیر است. شواهد موجود نشان میدهد بخشی از این جابهجاییها ممکن است موقتی نباشد و حتی پس از پایان دوره جنگ و رفع محدودیتها نیز ادامه پیدا کند؛ بهویژه در مورد پیامرسانهای داخلی که در این دوره توانستهاند بخشی از کاربران را به خود جذب کنند.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢چگونه هشتگ #از_دموکراسی_بگو به ترند متفاوت توئیتر فارسی در هفتههای اخیر تبدیل شد؟
🔹در میان ترندهای توئیتر فارسی در هفته گذشته، یک هشتگ متفاوت دیده میشود؛ هشتگ #از_دموکراسی بگو، که اولین بار در بامداد صبح جمعه ۱۰ بهمن ماه در این توئیت بکار رفته، به دلیل نحوه ترند شدن، یکی از هشتگهای متفاوت توئیتر فارسی در هفتههای اخیر است. از آن زمان تاکنون، بیش از ۳۲۸ هزار توئیت و ریتوئیت با این هشتگ منتشر شده است که این توئیتها در مجموع بیش از ۱.۷ میلیون لایک و حدود ۳۰ میلیون بازدید دریافت کردهاند.
🔸تحلیل روند انتشار این توئیتها (نمودار خطی فوق) بیانگر آن است که بیشترین میزان این توئیتها با هشتگ #از_دموکراسی_بگو از غروب روز دوشنبه ۱۳ دیماه تا پایان آن روز منتشر شده و در نقطه اوج خود، در یکساعت ۷۰۸۵ توئیت و ریتوئیت با این هشتگ منتشر شده است؛ امری که بیانگر استقبال از این هشتگ بوده است.
🔹در طول بازه مورد بررسی، ۲۳۸ کاربر مشاهده شدند که حداقل ۳۰ بار توئیت با هشتگ #از_دموکراسی_بگو منتشر کردهاند؛ امری که بیانگر نوعی هماهنگی غیر اصیل برای ترند کردن این هشتگ است. اما در قیاس با سایر هشتگهای ترند در توئیتر فارسی، این هشتگ به صورت طبیعیتر ترند شده است.
🔸همانطور که در نمودار ستونی فوق مشخص است، نسبت لایک به ریتوئیت در این هشتگ با اختلاف از سایر ترندهای توئیتر فارسی در هفته گذشته بیشتر است. معنای این نمودار آن است که در میان سایر ترندهای توئیتر فارسی در هفته گذشته، تعداد ریتوئیتهای هشتگ #از_دموکراسی_بگو کمتر از سایر هشتگها به صورت مصنوعی افزایش یافته و طبیعیتر است. به تعبیر دیگر، در قیاس با سایر هشتگها، اقدامات هماهنگ غیر اصیل و رباتها، نقش کمتری در ترند شدن این هشتگ داشتهاند.
🔹این یافتهها نشان میدهد در توئیتر فارسی همچنان گرایشهایی متفاوت از دو قطب رایج در آن، اثرگذار دارند. در توئیتهای منتشر شده با این هشتگ، عبارت «دموکراسی یعنی» یکی از پرتکرارترین عبارتهاست و کلمات، دموکراسی، شاه و مردم بیشترین تکرار را داشته که بیانگر مضامین منتشر شده در این هشتگ است.
🔸تحلیل محتوای ۲۰۰ توئیت با بیشترین لایک با این هشتگ بیانگر آن است که سه مضمون «تعریف و توضیح دموکراسی»، «انتقاد از سلطنت/پهلوی» و «اشاره به زن، زندگی آزادی و حقوق زنان» بیشترین تکرار را در توئیتها داشتهاند؛ بطور کلی میتوان گفت که هشتگ #از_دموکراسی_بگو به عنوان واکنشی اعتراضی به حکومت موروثی مادامالعمر و همچنین طرفداری از دموکراسی واقعی بوده است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢سرنوشت شبکههای اجتماعی در دوران قطعی اینترنت چگونه بود؟
🔹اینترنت در ایران از شامگاه پنجشنبه ۱۸ دیماه تا غروب روز سهشنبه هفتم بهمنماه، نزدیک به ۲۰ روز نسبتا قطع بود. در این مدت ایرانیان در داخل کشور عمدتا به اینترنت دسترسی نداشتند و بههمین جهت در شبکههای اجتماعی امکان فعالیت نداشتند. نمودار فوق، که میزان بازدید مطالب منتشر شده در پلتفرمهای خارجی را نشان میدهد، روایتگر وضعیت این پلتفرمها در این مقطع زمانی است.
▪️تلگرام بیرمقتر از همیشه
🔸با قطعی اینترنت در شامگاه ۱۸ دی ماه، میزان بازدید مطالب تلگرامی بشدت افت کرد؛ مقایسه بازدید مجموع مطالب تلگرامی در روز ۱۹ دی ماه در قیاس با ۱۷ دی ماه (روزی که اینترنت بطور کامل متصل بود)، بیانگر آن است که بازدیدها در روز ۱۹ دی ماه، با کاهش ۹۸درصدی مواجه شده است. بطور کلی، مطالب کانالهای تلگرامی در روز جمعه ۱۹ دی ماه ۵۱ مرتبه کمتر از ۱۷ دی ماه دیده شده است.
🔹با این حال، با وجود قطعی اینترنت باز هم مطالب فارسی در تلگرام بازدید داشته؛ اگرچه که میزان آن بسیار ناچیز بوده است. در روز ۱۹ دی ماه، مطالب کانالهای تلگرامی در مجموع ۳۷ میلیون بار دیده شده است که پربازدیدترین آنها مربوط به کانالهای ایرانیان خارج از کشور (عمدتا وحید آنلاین) بوده است. اما از روز ۲چ دی ماه، بازدید مطالب کانالهای تلگرامی کمی افزایش پیدا کرده و به ۵۱ میلیون بازدید است؛ امری که احتمالا بیانگر دسترسی افراد معدودی از داخل کشور به تلگرام بوده است.
🔸یکی از محسوسترین اتفاقات در تلگراگ با قطعی اینترنت، کمرنگ شدن اخبار مربوط به طلا و دلار بود. در حالی که از ابتدای دی ماه تا ۱۸ دی، کلمات دلار و طلا از جمله پرتکرارترین و پربازدیدترین کلمات در تلگرام بود، پس از قطع اینترنت از ۱۹ دی ماه تا ۶ بهمن ماه، عباراتی نظیر «جمهوری اسلامی»، «ایالات متحده»، «نت ملی» و «مردم ایران» از جمله تعابیر پربازدید در تلگرام شده بود.
🔹داده بازیدهای کانالهای تلگرام بیانگر افزایش دسترسی ایرانیان داخل کشور به این پلتفرم از روز ۳۰ دیماه است؛ این امر خصوصا از سوم بهمن ماه محسوستر است و نهایت تا روز ۹ بهمنماه تلگرام حالت عادیتری به خود پیدا کرده است.
▪️توئیتر متأثر از ایرانیان خارج از کشور
🔸فضای توئیتر پس از قطعی اینترنت متفاوت از تلگرام است؛ علیرغم قطعی دسترسی ایرانیان داخل کشور به این پلتفرم، بازدیدهای آن در روز ۱۹ دی نسبت به ۱۸ دی، فقط ۶۴ درصد کاهش پیدا میکند. این امر بیانگر آن است که بخش قابل توجهی از فضای توئیتر را ایرانیان خارج از کشور شکل میدهند و بههمین جهت علیرغم عدم دسترسی ایرانیان در داخل به این پلتفرم، باز هم در یک روز بیش از ۱۴۳ میلیون بازدید توییتهای فارسی زبان در این پلتفرم ثبت میشود.
🔹در توئیتر نیز به مانند تلگرام، از روز دوم بهمنماه نشانههای از بازگشت ایرانیان داخل کشور به این پلتفرم مشاهده میشود و تا پایان روز ۹ بهمن ماه، تقریبا به وضعیت قبل بازمیگردد.
▪️بله و ایتا؛ افزایش کاربران
🔸دو پیامرسانی داخلی بله و ایتا در ایام قطعی اینترنت، به دلیل نیاز مبرم کاربران به استفاده از یک پیامرسان برای ارتباطات ضروری روزانه، تا حدی مورد توجه قرار گرفتند. مقایسه میزان بازدیدهای این دو پیامرسان قبل و پس از قطعی اینترنت بیانگر آن است که پس از قطعی اینترنت میزان بازدید مطالب این دو پیامرسان، افزایش چشمگیری نسبت به پیش از آن داشته است.
🔹این امر تا حدی است که حتی با عادیتر شدن دسترسیها به واتساپ و تلگرام تا پایان هفته گذشته (۱۰ بهمن ماه)، همچنان میزان بازدید این دو پیامرسان از حالت معمول بیشتر است. امری که بیانگر آن است که برخی از کاربرانی که در این مدت از این دو پیامرسان برای شرایط اضطرار استفاده میکردند، هنوز در حال استفاده از آنها هستند. باید دید در روزهای آتی سرنوشت استفاده از این دو پیامرسان چه تغییراتی خواهد کرد.
▪️افزایش استفاده از سایفون در یک سو؛ افزایش استفاده از پیامرسانهای داخلی در سوی دیگر
🔸مجموع دادههای فوق بیانگر آن است که وضعیت دسترسی به شبکههای اجتماعی خارجی، از اوایل بهمن ماه بهمرور عادیتر شده اما تا زمان تنظیم این مطلب، هنوز به شرایط پیش از ۱۸ دی ماه بازنگشته است. نکته مهم آن است که افزایش دسترسی به شبکههای اجتماعی خارجی از 30 دیماه همزمان با افزایش کاربران یکتای فیلترشکن سایفون در روز 21 ژانویه (مطابق با این گزارش) است.
🔹در سوی دیگر اما، پیامرسانهای داخلی بیش از همیشه مخاطب پیدا کرده و علیرغم امکان دسترسی به پیامرسانهای خارجی، بخشی از این مخاطبان همچنان از پیامرسانهای داخلی نیز استفاده میکنند.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢 محدودتر از ۹۸ و ۱۴۰۱: فراز و فرود اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به روایت کانال وحیدآنلاین
🔹 کانال تلگرامی «وحیدآنلاین» در سالهای اخیر یکی از منابع فعال در پوشش اخبار اعتراضات بوده است؛ از این رو، فراوانی محتوای منتشرشده در این کانال میتواند تصویری نسبی از شدت و گستره اعتراضات ارائه دهد.
🔸 مقایسه دادههای منتشرشده در این کانال طی هشت روز نخست اعتراضات آبان ۱۳۹۸، شهریور ۱۴۰۱ و دیماه ۱۴۰۴ نشان میدهد که میزان بازتاب اعتراضات در سال ۱۴۰۴ بهطور قابلتوجهی کمتر از دو دوره پیشین بوده است.
🔹 بر اساس این دادهها، اعتراضات ۱۴۰۱ شدت بسیار بیشتری داشته و همچنین در روزهای ابتدایی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ نیز حجم و گستره اعتراضات بهمراتب بالاتر بوده است.
🔸 اگر میزان محتوای منتشرشده در کانال وحیدآنلاین را شاخصی برای سنجش شدت اعتراضات در نظر بگیریم، میتوان گفت اعتراضات در روز هشتم نسبت به روزهای پیشین کاهش داشته است.
🔹با این حال، برخلاف روند مشاهدهشده در توئیتر، حجم اخبار منتشر شده در این کانال در روز هفتم اعتراضات (جمعه) به بالاترین سطح خود رسیده بود.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢سکه و دلار، ترانه علیدوستی یا بهرام بیضایی؟ بازار ملتهب ارز و طلا، موضوعات فرهنگی را به حاشیه برد
🔹در روزهای گذشته، اخبار و موضوعات مختلفی مورد توجه افکار عمومی قرار گرفته است؛ بررسی ترندهای جستوجوی مردم در گوگل (نمودار فوق) نشان میدهد که افزایش قیمت دلار، طلا و سکه، درگذشت بهرام بیضایی و پخش مستند «ترانه» از بیبیسی فارسی، در صدر این موضوعات قرار داشته است؛ موضوعاتی که هر سه حساسیت افکار عمومی را برانگیختهاند. با این حال، هر یک از این موضوعات در پلتفرمهای مختلف بازتاب متفاوتی داشته که مورد بررسی قرار گرفته است. در این بررسی، مطالب منتشرشده درباره ترانه علیدوستی در بازه ۳ تا ۵ دیماه و مطالب منتشرشده درباره بهرام بیضایی و قیمت دلار و طلا در بازه زمانی ۶ تا ۸ دیماه مورد توجه قرار گرفته است.
▪️ترانه علیدوستی مهمترین موضوع در میان کاربران توئیتر
🔸دادههای توئیتر در بازه زمانی مورد بررسی نشان میدهد که مطالب مرتبط با ترانه علیدوستی، از اخبار مربوط به دلار، سکه و طلا و همچنین درگذشت بهرام بیضایی به مراتب بیشتر دیده شده است. در اینستاگرام نیز این موضوع با بیش از ۳۵۰ میلیون بازدید، توجه گستردهای جلب کرده، هرچند همچنان از نظر میزان بازدید با موضوعات اقتصادی فاصله دارد. نکته قابل توجه آن است که در تلگرام، برخلاف توئیتر و اینستاگرام، اخبار مربوط به علیدوستی کمترین بازدید را داشته است.
▪️قیمت طلا و دلار مهمترین موضوع هفته
🔹همانگونه که از جستجوهای مردم در گوگل نیز مشخص است، موضوع طلا و دلار و سکه مهمترین موضوع هفته بوده است؛ بطور طبیعی این موضوع در تلگرام، بازدید قابل توجهی دارد چرا که کانالهای خبری مختلف بطور مرتب اخبار مربوط به قیمت طلا و دلار را منتشر میکنند. اما بازدید بالای مطالب مربوط به طلا و دلار در اینستاگرام، بیانگر واقعیت دیگری است. این دادهها نشان میدهد که افزایش ناگهانی قیمت طلا، سکه و دلار عموم مردم را فراتر از موضوعات سیاسی حساس کرده و موجب نارضایتی آنها شده است.
▪️درگذشت بهرام بیضایی؛ موضوعی که در میان التهابات بازار گم شد
🔸واکنشهای اولیه در شبکههای اجتماعی به درگذشت بهرام بیضایی قابل توجه بود و بسیاری از کاربران در اینستاگرام و توئیتر خیلی زود در این رابطه واکنش نشان دادند. اما با التهابات اقتصادی از ظهر روز یکشنبه، این موضوع خیلی زود فراموش شد. بههمین دلیل مطالب مربوط به او در اینستاگرام بیش از ۷۳ میلیون بار دیده شد (عددی که بهخودی خود قابل توجه است)، اما در قیاس با موضوعات دیگر چندان توجهی را جلب نکرده است.
▪️این یافتهها نشان میدهد که مصاحبه ترانه علیدوستی و درگذشت بهرام بیضایی هرکدام بهطور مجزا جلب توجه کردهاند؛ اما التهابات اقتصادی باعث شد تا هر دو موضوع خیلی زود از حوزه توجه مردم خارج شوند. این موضوع در اینستاگرام کاملاً مشهود است؛ جایی که معمولاً مطالب فرهنگی و هنری حتی بیش از مطالب اقتصادی جلب توجه میکنند، اما اکنون مطالب مربوط به طلا، سکه و دلار با اختلاف معنادار از موضوعات فرهنگی و هنری مورد توجه اقشار مختلف مردم قرار گرفته است. جزئیات هر یک از این دادهها در نمودارها مشخص شده است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢شب یلدا در آینه شبکههای اجتماعی: یلدا همطراز نوروز یکی از مهمترین مناسبتهای سال
🔹شب یلدا، یکی از مهمترین آیینهای ایرانیان است که در آن، میلیونها نفر در سراسر کشور گرد هم میآیند و آن را گرامی میدارند. امسال بخشی از مردم این شب را زودتر، و در روزهای پنجشنبه و جمعه گرامی داشته و بسیاری دیگر، شب یلدا را در ۳۰ آذر ماه پاس داشتند.
🔸دادههای آنلاین در بازه زمانی، یعنی بین ۲۷ تا ۳۰ آذرماه بیانگر آن است که شب یلدا یکی از مهمترین روزهای سال برای ایرانیان تبدیل شده و حتی بیش از سال گذشته به آن توجه شده است که جزئیات آن در ادامه آمده است:
▪️گوگل ترندز
🔹بر اساس دادههای گوگل ترندز، جستجو در مورد شب یلدا، پس از جستجو راجع به آهنگ و موسیقی، دومین موضوع پرتکرار و پراهمیت در شب گذشته بوده است. تحلیل این دادهها در بازه زمانی پنجشنبه تا یکشنبه نشان میدهد که جستجو در مورد شب یلدا در سه استان چهارمحال و بختیاری، لرستان و اردبیل، بیش از سایر استانها بوده است؛ در سوی دیگر ساکنان استانهای هرمزگان، تهران و سیستان و بلوچستان کمترین جستجو راجع به شب یلدا را داشتهاند.
🔸در میان محتوای جستجو شده در مورد شب یلدا، جستجو در مورد آهنگ و کلیپ مرتبط با این شب و همچنین پیام تبریک متناسب با آن، از جمله موضوعات مورد توجه بوده است.
▪️توئیتر
🔹در توئیتر ۲۷۵هزار توئیت و ریتوئیت با ۱ میلیون لایک و ۱۸ میلیون بازدید در رابطه با شب یلدا منتشر شده است. این اعداد بیانگر آن است که تعداد کاربرانی که در این موضوع توئیت و ریتوئیت داشتهاند بسیار زیاد بوده است، به همین جهت نسبت به موضوعات مشابه تعداد توئیت و ریتوئیتها نسبت به میزان لایک و بازدید، افزایش یافته است.
🔸مقایسه این دادهها با دادههای سال گذشته نشان میدهد که شب یلدا امسال بیشتر مورد توجه کاربران توییتر بوده است.
🔹توئیتهای با بیشترین لایک و کامنت در مورد شب یلدا، به کاربران برانداز و نزدیک به جریان سلطنتطلب اختصاص داشته است؛ درحالی که پر بازدیدترین توئیتها به کاربران روزمرهنویس اختصاص داشته است. پربازدیدترین توئیت مربوط به کاربر روزمرهنویسی است که با انتشار یک پک یلدا نوشته است:
شوهر نازنازیم برای پک شب یلدای کارگراشون پیشنهاد داده
بگردم براش:)))))
میگه چیزایی گذاشتم که دلشون بخواد هم نمیخرن
د آخه مرد🥺🥺🫠🫠🥲🥲
#یلدا
💢مروری به مهمترین موضوعات چالشبرانگیز در هفته گذشته: افزایش قیمت بنزین حساسیتبرانگیز نشد
🔹آغاز طرح بنزین ۵ هزار تومانی از روز گذشته، یکی از تصمیمات چالشبرانگیز دولت در ماههای اخیر بوده است؛ با توجه به تجربه افزایش قیمت بنزین در آبان ۱۳۹۸، این تصمیم از ابتدا با حساسیتهایی همراه بود.
🔸با این حال، دادههای آنلاین نشان میدهد که موضوع افزایش قیمت و سهنرخی شدن بنزین در مقایسه با دیگر مسائل پررنگ هفته اخیر ــ از جمله مناسبتهای روز زن و روز مادر، رشد قیمت طلا و دلار، حاشیههای مربوط به حضور نرگس محمدی در مراسم هفتم خسرو علیکردی و مصاحبه «شایع» با علی ضیا ــ واکنش چندان چشمگیری ایجاد نکرده است.
▪️اهمیت ویژه روز زن و مادر برای عامه مردم
🔹بررسی دادههای گوگل ترندز نشان میدهد که روز زن و مادر و تبریک بهمناسبت آن، با اختلاف از هر موضوع دیگری، از جمله بنزین، در هفته گذشته بیشتر محل جستجوی مردم بوده است. بر این اساس، بیش از یک میلیون جستجو در سرتاسر کشور راجع به این روز شده است. در تلگرام و توئیتر نیز مطالب مربوط به روز مادر و روز زن از مطالب مربوط به افزایش قیمت بنزین، بسیار بیشتر دیده شده است.
🔸دادهها نشان میدهد که جستجوها عمدتا راجع به روز «مادر» بوده است تا روز «زن» و مردم برای نگارش پیام تبریک، یافتن کلیپ و یا آهنگ متناسب با روز مادر، از گوگل کمک گرفتهاند. ساکنان استانهای چهارمحال و بختیاری، خراسان جنوبی، کهگیلویه و بویر احمر، کرمان و فارس بیشترین میزان جستجوها راجع به این موضوع را داشتهاند و در طرف دیگر ساکنان استانهای کردستان، مازندران، گیلان، تهران و قم کمترین میزان جستجو راجع به روز مادر را داشتهاند.
🔻در کنار دادههای گوگل، توجه مردم به روز روز زن و روز مادر در اینستاگرام نیز بسیار آشکار بود؛ آنچنان که مطالب مربوط به این موضوع، بسیار شگفتآور بوده و بیش از یک میلیارد و ۲۵۰ میلیون بار در بازه زمانی روزهای ۱۹ تا ۲۱ آذرماه دیده شده است.
▪️قیمت طلا و دلار دغدغه مهم مردم
🔹برخلاف موضوع بنزین که ظاهرا حساسیتی در افکار عمومی ایجاد نکرده است، جستجو راجع به قیمت طلا و دلار از جمله جستجوهای پرتکرار مردم در هفته گذشته بوده است. امری که در پلتفرمهای توئیتر و تلگرام نیز آشکار است؛ در تلگرام اخبار مربوط به قیمت طلا و دلار در روزهای ۲۱ و ۲۲ آذرماه، با اختلاف از هر موضوع دیگری بیشتر بوده است و در توئیتر نیز این امر مهمتر از افزایش قیمت بنزین بوده است.
🔸جستجوهای گوگل نشان میدهد که برای مردم افزایش قیمت طلا مهمتر از افزایش قیمت دلار بوده است. در این رابطه مردم استانهای لرستان، همدان، زنجان، ایلام، قزوین و آذربایجان شرقی، بیشترین جستجوها را داشتهاند. در سوی دیگر، مردم استان سیستان و بلوچستان در میان سایر استانهای دیگر توجه کمتری به افزایش نرخ ارز و طلا نشان دادهاند.
▪️«نرگس محمدی» و «شایع»؛ مورد توجه توئیتریها
🔹بازدیدهای مربوط به مطالب مربوط به حواشی راجع به نرگس محمدی و شایع در توئیتر، بسیار مورد توجه قرار گرفته است؛ حتی بیشتر از افزایش قیمت طلا و دلار. اگرچه تحلیل عمیقتر دادهها نشان میدهد که بخشی از واکنشها علیه نرگس محمدی سازماندهیشده بوده است، اما این پدیده علیه «شایع» کمتر بوده و عمدتا کاربران عادیتر و غیر سازمانیتر راجع به او توئیت زدهاند.
🔸در اینستاگرام نیز مطالب مربوط به مصاحبه شایع حدود ۲۰ میلیون بیشتر از حواشی مربوط به حضور نرگس محمدی در مراسم هفتم خسرو علیکردی دیده شده است.
🔹هر دو موضوع، در میان جستجوهای پرتکرار مردم در گوگل طی روزهای اخیر نیز دیده میشود؛ هرچند در قیاس با موضوع روز زن و همچنین افزایش قیمت طلا و ارز، بسیار کمتر مورد توجه قرار گرفته است. با این حال آنچه جلب توجه میکند آن است که این دو موضوع نیز بیش از موضوع افزایش قیمت بنزین مورد توجه قرار گرفته است.
▪️حساسیتهای عمومی محدود به یک پلتفرم نیست
🔸مجموع این دادهها نشان میدهد که آنچه در توئیتر مورد توجه مردم بوده، در سایر شبکههای اجتماعی و جستجوهای مردم نیز مورد توجه بوده است. به تعبیر دیگر، حساسیت مردم به رخدادهای هفته گذشته محدود به یک پلتفرم نبوده است. در این میان، افزایش قیمت بنزین در روز شنبه، آنچنان موجب حساسیت مردم نشده است؛ از منظر اقتصادی آنچه در میان مردم حساسیت ایجاد کرده، نه افزایش قیمت بنزین، که افزایش قیمت طلا و دلار بوده است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢اثر پروانهای: چگونه یک توئیت کماهمیت رکوردهای توئیتر را شکست؟
🔹یکی از ویژگیهای مهم توئیتر آن است که در آن کاربران بینامونشان نیز ممکن است جریانساز شوند. یکی از نمونههای آن در هفته گذشته رخ داد. توئیتر فارسی در هفته گذشته تحت تأثیر یک توئیت بهظاهر کم اهمیت از کاربری با ۲۵۷ فالوئر بود. این کاربر در توئیتی نوشته بود:
دیت اول کارت کشیدم، دعوتِ من بود
دیت دوم گفتم بریم جنگل و بهش نگفتم چیزی میارم ولی غذا و تشکیلات و فلاسک چای ریختم تو کوله بردم و اینم دست گذاشت تو جیبش اومد؛
گفتم دیت سوم به نظرت کجا بریم؟
گفت: هر جا تو گفتی! (بِکَّن)
اومدم خونه قیچی کردم؛
خودتو میزنی به خنگی محبتها گُل میکنه:)
💢انتخاب زهران ممدانی بهعنوان شهردار نیویورک: پدیدهای که مورد توجه کاربران شبکههای اجتماعی در سرتاسر دنیا بود
🔹انتخاب زهران ممدانی بهعنوان شهردار نیویورک، مورد توجه بسیاری از مردم در سرتاسر دنیا گرفت. در فضای توئیتر، از روز چهارشنبه ۵ نوامبر تا بعد از ظهور جمعه ۷ نوامبر، بیش از ۳ میلیون ۶۶۵ هزار توئیت و ریتوئیت به زبان انگلیسی راجع به زهران ممدانی منتشر شده است؛ انتخاب او واکنشهای گستردهای را بهدنبال داشت و فقط در در ساعات ابتدایی انتخاب او، حدود ۵۴۰ هزار توئیت و ریتوئیت به زبان انگلیسی منتشر شده است.
🔸اگرچه بطور طبیعی کاربران آمریکایی بیشترین حساسیت را به انتخاب ممدانی داشتهاند، اما انتخاب او فقط مورد توجه کاربران انگلیسی زبان نبوده است؛ کاربران فرانسویزبان نیز در این مدت بیش از ۱۴۶ هزار توئیت و ریتوئیت راجع به او منتشر کردهاند. کاربران عربزبان در توئیتر نیز در بازه زمانی مذکور، حدود ۹۴ هزار توئیت و ریتوئیت راجع به او منتشر کردهاند. همچنین بیش از ۲۴ هزار توئیت نیز به زبان آلمانی در این رابطه منتشر شده است.
🔹در توئیتر فارسی نیز در همین بازه زمانی ۳۲ هزار توئیت و ریتوئیت با ۹ میلیون بازدید به زبانی فارسی منتشر شده است که بیانگر توجه کاربران فارسیزبان به این موضوع است.
🔸کاربران سلطنتطلب و برانداز بیشترین واکنشها را نسبت به این موضوع داشتند و نسبت به انتخاب زهران ممدانی رویکردی انتقادی داشتند؛ پس از آنها کاربران میانهرو و اصلاحطلب بیشترین واکنش را به این موضوع داشتند؛ برخی از این آنها از این انتخاب استقبال کرده و برخی دیگر نیز رویکردی انتقادی نسبت به او داشتند؛ البته بخش قابل توجهی از کاربران منتقد و اصلاحطلب نیز انتخاب ممدانی را بهانهای برای مقایسهی ظرفیت انتخابات در آمریکا و ایران کردند.
🔹خارج از فضای توئیتر، انتخاب زهران ممدانی تبدیل به یکی از مهمترین ترندهای هفته شد و در بیش از ۵۰ هزار جستجو در گوگل راجع به او انجام شد. در اینستاگرام، به انتخاب او در حد یک موضوع با اهمیت متوسط واکنش داده شد اما در تلگرام و ایتا ماجرا قدری متفاوت بود و اخبار مربوط به او در روزهای ۱۴ تا ۱۶ آبان ماه، بسیار پربازدید بوده است.
🔸بطور مثال، در حالی که اخبار مربوط به عروسی دختر علی شمخانی در ایتا حدود کمتر از ۵ میلیون بازدید داشت، اخبار مربوط به انتخاب زهران ممدانی بیش از ۸.۵ میلیون بازدید را بهخود اختصاص داد. مشابه با همین وضعیت در تلگرام نیز دیده میشود و اخبار مربوط به انتخاب ممدانی، در قیاس با مضوعات ترند در یک ماه اخیر، بازدید بیشتری داشته است.
🔹مجموع این دادهها نشان میدهد که موضوع انتخاب زهران ممدانی بهعنوان شهردار نیویورک، نه فقط مورد توجه شهروندان آمریکایی، که مورد توجه بسیاری از مردم جهان بوده است و علاوه بر ایرانیان، کاربران عربزبان، فرانسوی زبان و سایر کاربران انگلیسیزبان نیز به آن واکنشهای بسیار گستردهای نشان دادهاند.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢بحث راجع به پژمان جمشیدی هنوز داغ است!
🔹دادههای توئیتر نشان میدهد که علیرغم گذشت نزدیک به دو هفته از آغاز اخبار و حواشی مربوط به پژمان جمشیدی، این موضوع همچنان در توئیتر داغ و مورد توجه است.
🔸بر همین اساس، بیشترین مطالب راجع به او نه در زمان انتشار خبر بازداشت و سپس آزادی پژمان جمشیدی، که در زمان انتشار خبر خروج او از کشور و انتشار گزارش روزنامه هممیهن راجع به او در روز ۶ آبان ماه منتشر شده است.
🔹بر اساس این دادهها، همچنان در هر ساعت صدها توئیت و ریتوئیت راجع به پژمان جمشیدی در توئیتر منتشر میشود و بطور کلی در دوازده روز گذشته، حدود ۶۰ هزار توئیت و ریتوئیت با حدود ۵۰ میلیون بازدید راجع به او منتشر شده است.
🔸در پلتفرمهای دیگر نیز اخبار مربوط به پژمان جمشیدی، از جمله خروج او از کشور، خبرساز شده است. بطور کلی در توئیتر از زمان انتشار اولین خبر راجع به او تاکنون، مطالب مربوط به پژمان جمشیدی بیش از ۲۰۶میلیون بازدید داشته است؛ این موضوع در اینستاگرام بسیار داغتر بوده و مطالب مربوط به پژمان جمشیدی نزدیک به یک میلیارد! بازدید گرفته است؛ البته از اهمیت این موضوع بهمرور در اینستاگرام کاسته شده است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢از امید تا حسرت؛ روایت احساسات کاربران تلگرام از سه بازی تیم ملی در جام جهانی
🔹پس از سه مسابقه ایران مقابل نیوزلند، بلژیک و مصر در جام جهانی، در مجموع بیش از ۱۸۹ هزار پست تلگرامی با بیش از ۵۰۰ میلیون بازدید و حدود ۵.۵ میلیون ریاکشن منتشر شد. اما بررسی دادهها نشان میدهد رفتار کاربران در هر سه مسابقه یکسان نبوده و متناسب با روند و نتیجه هر بازی تغییر کرده است.
▪️بازی اول؛ نیوزلند، از امید تا تردید
🔸نخستین مسابقه ایران با انتظارات زیادی همراه بود. اما تیم ملی با نمایشی نهچندان امیدوارکننده متوقف شد. همین موضوع در دادههای تلگرامی نیز دیده میشود. این مسابقه با وجود ثبت حدود ۱.۰۵ میلیون ریاکشن، عمدتاً در همان ساعات ابتدایی و حین بازی مورد توجه قرار گرفت و پس از پایان مسابقه، حجم واکنشها به سرعت کاهش یافت و پرونده بازی نسبتاً زود بسته شد.
▪️بازی دوم؛ بلژیک، رضایت از یک مساوی سخت
🔹بلژیک دشوارترین حریف ایران در مرحله گروهی بود که در آن گل طارمی با تصمیم VAR مردود شد، بیرانوند توانست دروازه را بسته نگه دارد. به همین خاطر جریان مسابقه باعث شد تا احساسات کاربران چندین بار تغییر کند؛ دادهها نیز همین فراز و فرود را منعکس میکنند. تعداد ریاکشنها نسبت به بازی اول حدود ۶۵ درصد افزایش یافت و به ۱.۷۳ میلیون رسید، اما نکته مهمتر این است که تقریباً همه این واکنشها در زمان برگزاری مسابقه متمرکز شدهاند. به نظر میرسد کاربران این بازی را به عنوان یک رقابت دشوار و نسبتاً رضایتبخش ارزیابی کردهاند و بحثها پس از پایان بازی ادامه پیدا نکرد.
▪️بازی سوم؛ مصر، اوج درام و اوج واکنشها
🔸اما الگوی بازی مصر، به دلیل حساسیت آن و اتفاقات درون بازی کاملاً متفاوت است. پنالتی از دسترفته طارمی، رد شدن گل دقایق پایانی توسط VAR، برخورد توپ به تیر در واپسین لحظات، حذف ایران از جام و در ادامه صحبتهای احساسی رامین رضاییان، مجموعهای از اتفاقات را رقم زد که احساسات کاربران را به شدت درگیر کرد.
🔹این تفاوت به روشنی در دادهها دیده میشود. با اینکه تعداد پستهای منتشرشده تقریباً برابر با بازی بلژیک است، مجموع ریاکشنها به ۲.۷ میلیون میرسد؛ یعنی نزدیک به یک میلیون ریاکشن بیشتر از مسابقه قبل. بنابراین افزایش تعامل کاربران صرفاً ناشی از تولید محتوای بیشتر نبوده، بلکه هر پست به طور متوسط واکنش بسیار بیشتری دریافت کرده است.
🔸الگوی زمانی دادههای منتشر شده در مورد این بازی نیز همین روایت را تأیید میکند. برخلاف دو مسابقه قبلی، موج واکنشها با پایان بازی فروکش نمیکند؛ بلکه تا ساعتها پس از مسابقه همچنان در سطحی بسیار بالا ادامه دارد. این یعنی کاربران درباره تصمیمهای VAR، موقعیتهای از دسترفته، حذف ایران و صحبتهای احساسی بازیکنان نیز به گفتوگو ادامه دادهاند.
▪️ریاکشنها چه میگویند؟
🔹در هر سه مسابقه، ایموجی 🤣 با سهم حدود ۴۴ تا ۴۶ درصد، پرتکرارترین ریاکشن بوده است؛ موضوعی که نشان میدهد کاربران تلگرام حتی در فضای فوتبالی نیز از طنز، کنایه و شوخی به عنوان رایجترین شیوه واکنش استفاده میکنند. بخشی از این ریاکشنها نیز ناشی از خوشحالی منتقدان تیم ملی از ناکامی این تیم بوده است. در کنار این ایموجی، ایموجیهای ❤️ و 👍 نیز در حمایت از تیم ملی از پرتکرارترین ایموجیها بود و ۲۵ درصد ایموجیها را تشکیل داد.
🔸اما تفاوت اصلی در بازی مصر رخ میدهد. سهم 💔 از حدود ۲ تا ۳ درصد در دو مسابقه نخست، به بیش از ۷ درصد در بازی با مصر میرسد که نشان میدهد بخش بزرگی از کاربران نیز حذف ایران را یک شکست تلخ و عاطفی تجربه کردهاند.
🔹ایموجی 😁 مربوط به این بازی نیز تقریباً دو برابر میشود که احتمالا ناشی از خوشحالی منتقدان تیم ملی در این بازی است. این همزمانی نشان میدهد که فضای تلگرام در این مسابقه بیش از هر زمان دیگری دو قطبی و احساسی شده است؛ گروهی به استقبال حذف تیم ملی رفتند و و گروهی دیگر نسبت به حذف تلخ ایران، تصمیمهای VAR و فرصتهای از دسترفته واکنشی همراه با اندوه و حسرت نشان میدهند.
▪️کدام کانالها بیشترین ریاکشنها را دریافت کردند؟
🔸تحلیل کانالهای تلگرامی (تصویر فوق) نشان میدهد که کانالهای ورزشی، عمدتا دریافتکننده بیشترین واکنشها بودهاند؛ با این حال حضور کانالهای تلگرامی «یِ دانش آموز»، «خبر +18 | اخبار فوری» و «توییتر فارسی» در میان کانالهای با بیشترین ریاکشن، نشان میدهد که جوانان و نوجوانان نیز پیگیر نتایج تیم ملی در جام جهانی بودهاند.
▪️در مجموع، دادهها حکایت از آن دارد که تلگرام تنها محل واکنش به یک مسابقه فوتبال نیست؛ بلکه بستری است که در آن هیجان ورزشی، احساسات ملی و شکافهای اجتماعی و سیاسی به طور همزمان خود را در قالب ریاکشنها و الگوی مشارکت کاربران نشان میدهند.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢از بلاک تا بیادبی سیاسی؛ توییتر فارسی چگونه به سپهر عمومی گسسته تبدیل شد؟
🔹توییتر فارسی محیطی بهشدت قطبیشده است؛ گزارهای که پژوهشهای متعددی در سالهای اخیر آن را تأیید کردهاند. در این مطالعات، مفاهیمی مانند «اتاق پژواک» یا «شکلگیری گروههای همفکر» بهعنوان عامل مؤثر در شکلگیری قطببندی سیاسی معرفی شدهاند. اما آیا این مفاهیم برای توضیح عمق گسست و قطبیسازی در توییتر فارسی کافی هستند؟
🔸در پژوهش جدیدی که توسط محمد رهبری، هادی صفری و علی نانوایی انجام شده، نویسندگان با بهرهگیری از مفاهیمی دیگر، سازوکارهای مؤثر بر قطع ارتباط میان کاربران و تشدید گسست در توییتر فارسی را بررسی کردهاند. در این پژوهش، کنشهای گسستزا (Disconnective practices) به موارد ذیل اطلاق شده است:
🔻گفتارِ مرتبط با بلاک کردن (Block Talk): پستهایی که در آن کاربران درباره بلاک کردن دیگران صحبت میکنند یا دیگران را به بلاک کردن برخی کاربران دعوت میکنند.
🔻اجتناب گزینشی (selective avoidance): دوری گزینشی از مواجهه با دیدگاههای مخالف از طریق بلاک، آنفالو و مشابه آن.
🔻بیادبی سیاسی (Political incivility): بهکارگیری الفاظ رکیک، توهین، تحقیر و حمله شخصی در بحثهای سیاسی.
🔹این مطالعه با بررسی این مفاهیم در فضای توئیتر فارسی، و با بهرهگیری از تحلیل زمانی و تحلیل شبکههای اجتماعی بر پایهٔ ۲۲۶ میلیون توییت و رویدادهای کلیدی سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ نشان میدهد کاربران ایرانی چگونه از طریق بلاک کردن، آنفالو کردن و بهکارگیری زبان توهینآمیز به شکلگیری محیطی قطبی و گسسته کمک میکنند.
🔸یافتهها نشان میدهد گفتار مرتبط با بلاککردن و بیادبی سیاسی بهعنوان رفتارهایی پایدار، در دورههای بحران سیاسی افزایش مییابند و قطبیسازی حزبی را تشدید میکنند. این رفتارهای دیجیتال نه تنها بازتاب شکافهای اجتماعی موجود هستند، بلکه آنها را تقویت نیز میکنند و اعتماد و مدارا، دو عنصر کلیدی فرهنگ دموکراتیک، را کاهش میدهند و در نهایت به تضعیف فرهنگ دموکراتیک در جوامع منجر میشود.
🔹با بررسی توییتر فارسی بهمثابهٔ سپهر عمومیای که در آن کنشگران سیاسی گفتمان را شکل میدهند، این پژوهش بینشهایی دربارهٔ پیامدهای گستردهتر رسانههای اجتماعی بر قطبیسازی و گسست سیاسی در کشورهای غیر غربی ارائه میکند.
🔻این مقاله که در ژورنال معتبر New Media and Society منتشر شده، از طریق لینک زیر قابل دسترس است:
https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/14614448261433479
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢وضعیت بازدید پستهای تلگرامی و توئیتهای فارسی پس از اتصال مجدد اینترنت: تلگرام پر رونق؛ توئیتر کمفروغ
🔹بهدنبال اتصال مجدد به اینترنت در روز پنج خرداد ماه، موجی از بازگشت کاربران به شبکههای خارجی مشاهده شد. اما این پرسش مطرح است که اتصال به اینترنت تا چه اندازه منجر به افزایش بازدید محتوای درون این پلتفرمها شد.
🔸همانگونه که در نمودارهای فوق مشخص است، پس از بازگشایی اینترنت، میزان بازدید مطالب کانالهای تلگرامی با افزایش قابل توجهی روبرو شد؛ بهنحوی که بازدید مجموع کانالهای تلگرامی در روز اتصال حدود ۴۰ درصد و در پنجمین روز اتصال، حدود ۵۷ درصد نسبت به روز پیش از اتصال، افزایش داشته است.
🔹اما آنچه عجیب و قابل تأمل است، میزان بازدید توئیتهای منتشر شده است. در حالی که دادههای تلگرامی بیانگر افزایش شدید کاربران فعال در این پلتفرم است، در توئیتر چنین چیزی مشاهده نمیشود و بازدید مجموع توئیتهای فارسی در روز اول بازگشایی ۱۸ درصد و پنجمین روز بازگشایی تنها ۲.۵ درصد نسبت به پیش از بازگشایی افزایش یافته است.
🔸این دادهها بیانگر آن است که عموم کاربران فعال در توئیتر، تا پیش از اتصال اینترنت نیز به این پلتفرم متصل بودهاند. به تعبیر دیگر، کاربران فارسیزبان توئیتر یا خارج از کشور حضور دارند یا از طریق خط سفید، اینترنت پرو یا کانفیگهای گرانقیمت، از توئیتر استفاده میکردند و اغلب کاربرانی که در دوره قطعی اینترنت امکان دسترسی به توئیتر نداشتند، در حالت عادی نیز بهطور منظم و روزانه از این پلتفرم استفاده نمیکنند.
🔹این یافتهها بیانگر تأثیر محدود کنشگران توئیتر بر مخاطب است؛ مگر آن که یک توئیت از فضای توئیتر خارج شده و در پلتفرمهایی نظیر تلگرام و اینستاگرام بازنشر شود.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢افزایش شکافهای اجتماعی در سایه محدودیت دسترسی به اینترنت
🔹در روزهای گذشته توئیتی منتشر شد که نشان میداد سهم اندروید از ترافیک اینترنت ۲۵٪ افت و آیفون ۱۸۰٪ رشد داشته است.
🔸معنای این اعداد آن است که کاربران اندرویدی (که اکثریت قریب به اتفاق طبقات پایین و متوسط را تشکیل میدهند)، حساسیت بیشتری به هزینههای اینترنت و فیلترشکن اعم ازکانفیگ و VPN دارند. در مقابل، دارندگان آیفون، که اغلب از طبقات بالاتر اقتصادی هستند، قدرت خرید بالاتری برای «اینترنت پرو» و یا روشهای دور زدن فیلترینگ دارند و در این مدت توانستهاند بیشتر به اینترنت متصل شوند.
🔹در عصر حاضر، اینترنت نقش محوری در زندگی روزمره مردم و امکان رشد آنها ایجاد میکند. بنابراین تداوم وضعیت فعلی منجر به تشدید شکاف دیجیتال و شکاف طبقاتی خواهد شد و بر امکان تحرک اجتماعی میان طبقات مختلف اثر خواهد گذاشت.
🔻نابرابری دیجیتال؛ تهدیدی برای تحرک اجتماعی
تحرک اجتماعی، یعنی امکان حرکت افراد از طبقه پایین به طبقات بالاتر از طریق آموزش، کار، شبکهسازی و کسب مهارت، در دنیای امروز به شدت به اینترنت وابسته است:
▪️ آموزش و مهارتآموزی: طبقات محروم برای دسترسی به منابع آموزشی رایگان (یوتیوب، کانالهای تلگرامی، کلاسهای آنلاین) به اینترنت نیاز دارند. خروج آنها از فضای آنلاین، شکاف آموزشی را عمیقتر میکند. فرزندان این طبقات از فرصتهای یادگیری محروم میشوند و چرخه فقر تداوم مییابد. حال آن که دسترسی به اینترنت میتواند فرصتی برای تحرک اجتماعی و خروج از این چرخه معیوب باشد.
▪️ اشتغال و کارآفرینی: بسیاری از مشاغل خُرد و فریلنسینگ (فروش آنلاین، خدمات دیجیتال و ...) برای طبقات پایین منبع درآمد بودهاند. خروج از آنلاین، این درها را میبندد. گزارشها نشان میدهد قطعی و محدودیت اینترنت بر معیشت و درآمد حدود ۱۰ میلیون نفر که عمدتاً از طبقات متوسط و پایین هستند، تأثیر میگذارد. محدودیت دسترسی به اینترنت عملا فرصتهای رشد اقتصادی را برای این طبقات کمتر از گذشته خواهد کرد.
▪️ شبکهسازی و اطلاعات: اینترنت ابزاری برای آگاهی از فرصتهای شغلی و همچنین برقراری ارتباط و شبکهسازی است. محرومیت طبقات پایین از این ابزار، آنها را منزویتر و بدون صدای جمعی میکند و قدرت چانهزنی اجتماعی-اقتصادیشان را کاهش میدهد.
🔸در نتیجه، با محدود شدن دسترسی طبقات پایین به اینترنت، شکاف اقتصادی تشدید خواهد شد؛ طبقات بالا با دسترسی بهتر، فرصتهای بیشتری کسب میکنند (تحصیل بهتر، درآمد بالاتر، شبکه قویتر)، در حالی که محرومان در پایینتر ماندن تثبیت میشوند.
🔻اینترنت نابرابر، آینده نابرابر
🔹طبقات محروم در ایران، پیش از این هم با چالشهایی نظیر تورم، بیکاری و نابرابری آموزشی دست و پنجه نرم میکردند. اینترنت قبلاً یک «بالابر اجتماعی» نسبی بود که به آنها اجازه میداد بخشی از این شکافها را جبران کنند (مثلاً یادگیری مهارت از محتوای رایگان). حالا این «بالابر اجتماعی» عملا از آنها گرفته شده است.
🔸این نابرابری دیجیتال، نابرابریهای موجود را تشدید میکند. زنان خانهدار، جوانان بدون شغل ثابت و روستاییان بیشترین آسیب را میبینند. اگر این روند ادامه یابد، ایران با «شکافت دیجیتال طبقاتی» عمیقتری روبرو میشود. اقتصاد دانشبنیان و نوآوری نیازمند نیروی انسانی گسترده با دسترسی برابر است، نه فقط نخبگان با توان مالی خوب. تحرک اجتماعی پایین، منجر به انجماد طبقاتی، افزایش تنشهای اجتماعی و مهاجرت نخبگان و نیروی کار میشود.
🔹این آمار نشان میدهد اگر اینترنت از حق عمومی به امتیاز طبقاتی تبدیل شود، جامعه نه تنها عادلانهتر نمیشود، بلکه عقبماندگیاش نهادی میگردد. بازگرداندن دسترسی برابر و ارزان، نه به عنوان رفاه، بلکه به عنوان پیششرط تحرک اجتماعی و پیشرفت جمعی، ضروری است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢دیپلماسی عمومی در زمان جنگ: اکانتهای سفارتخانههای ایران در توئیتر چگونه فراتر از مرزهای توئیتر فارسی رفتند؟
🔹فعالیت اکانتهای سفارتخانههای جمهوری اسلامی ایران در توئیتر در جریان جنگ اخیر، بازتاب گستردهای در میان کاربران سراسر جهان و رسانههای غیرایرانی داشت و جلوهای جدید از دیپلماسی عمومی را به نمایش گذاشت.
🔸بررسی دادههای توییتر بیانگر آن است که از ۹ اسفند تا ۲۱ فروردین، در مجموع ۹۲ اکانت وابسته به سفارتخانههای ایران فعال بودند و طی این دوره ۸۴۹۷ توئیت منتشر کردند. این توئیتها بیش از ۱۰ میلیون لایک و حدود ۳۶۰ میلیون بازدید بهدست آوردند و فراتر از مرزهای توئیتر فارسی، به سطحی جهانی رسیدند.
🔹دادهها نشان میدهد روزهای پایانی جنگ، بهویژه ۱۶ و ۱۷ فروردین، نقطه اوج فعالیت این اکانتها بوده است؛ روزهایی که بیشترین میزان دیدهشدن و اثرگذاری بر کاربران توئیتر را رقم زدند.
🔸در میان این اکانتها، صفحه سفارت ایران در آفریقای جنوبی با اختلاف قابلتوجهی بیشترین میزان فعالیت و دیدهشدن را داشته است. پس از آن، اکانتهای وابسته به سفارتخانههای ایران در زیمبابوه، ژاپن و هند بیشترین توجه را به خود جلب کردهاند.
🔹پرلایکترین و پربازدیدترین توئیت این دوره، متعلق به اکانت سفارت ایران در آفریقای جنوبی بود که با ۹ میلیون بازدید و ۲۱۶ هزار لایک، بازتاب گستردهای یافت. این اکانت در واکنش به توئیت وزیر دفاع آمریکا که از تعبیر «عصر حجر» استفاده کرده بود، نوشت:
Stone Age? At a time when you were still in caves searching for fire, we were inscribing human rights on the Cyrus Cylinder. We endured the storm of Alexander and the Mongol invasions and remained; because Iran is not just a country, it is a civilization.
The regime change happened successfully. MAGA 😀
We've lost the keys.
8 P.M. is not that good. Could you change it to between 1 and 2 P.M., or if possible, 1 and 2 A.M.?
Thank you for your attention to this important matter. I.E.Z
💢چهل روز پس از فاجعه: آیا امکان پیشبینی جمعیتی که در روز ۱۸ دیماه به خیابان آمدند وجود داشت؟
🔹حدود چهل روز از رخدادهای تلخ و مهیب ۱۸ و ۱۹ دیماه میگذرد؛ روزهایی که جمعیت قابل توجهی از مردم در شهرهای مختلف کشور به خیابانها آمدند. اکنون با فاصله گرفتن از آن مقطع، میتوان تحولات آن روزها را دقیقتر بررسی کرد. آیا میشد حضور گسترده مردم را از قبل پیشبینی کرد؟ دادههای شبکههای اجتماعی در اینباره چه میگویند؟
🔸بررسی فعالیتهای آنلاین در روزهای منتهی به ۱۸ و ۱۹ دی نشان میدهد که نشانههای روشنی از احتمال شکلگیری اعتراضات گسترده قابل رصد بود. برجستهترین این نشانهها، توجه گسترده به ویدئوی فراخوان رضا پهلوی در صفحه اینستاگرام او بود؛ دادهای که بهوضوح نشان میدهد آن روزها با روزهای پیشین تفاوت داشتهاند.
🔹مرور ویدئوهای منتشرشده توسط رضا پهلوی (نمودار فوق) نشان میدهد که فراخوان او برای ۱۸ و ۱۹ دیماه با اختلاف، بیشترین بازدید را در میان تمام ویدئوهای او داشته است. در حالی که ویدئوهای صفحه او پیش از آغاز اعتراضات معمولاً بین ۳ تا ۴ میلیون بازدید داشت، با آغاز اعتراضات، با جهشی عجیب، این اعداد به حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون رسید.
🔸اما ویدئوی فراخوان مربوط به ۱۸ و ۱۹ دیماه بیش از دو برابر این میزان دیده شد. عددی که اکنون در صفحه او نمایش داده میشود، بیش از ۹۵ میلیون بازدید است؛ رقمی که تا ظهر ۱۸ دیماه از ۸۰ میلیون گذشته بود.
🔹برخی ممکن است این اعداد را ناشی از فعالیت رباتها یا الگوریتمها بدانند. اگرچه نمیتوان نقش این عوامل را در افزایش بازدید برخی مطالب یا برخی کاربران انکار کرد و پیش از نیز نشانههایی از نقش رباتها در حمایت از رضا پهلوی دیده شده است، اما این نقش معمولاً در همه ویدئوهای یک حساب تقریباً ثابت است. بنابراین زمانی که بازدید یک ویدئو بهطور چشمگیری از تمام ویدئوهای قبلی و بعدی یک کاربر بیشتر میشود، نمیتوان آن را صرفاً به رباتها نسبت داد؛ بلکه باید نقش کاربران واقعی در بازنشر گسترده آن محتوا را عامل اصلی دانست.
🔸از این منظر، ویدئوی فراخوان رضا پهلوی دادهای بسیار مهم است که نشاندهنده بازنشر گسترده آن توسط کاربران است؛ امری که نوعی همراهی با فراخوان را بازتاب میدهد و در همان روزها میتوانست نشانهای برای پیشبینی حضور گسترده مردم در خیابانها باشد.
🔹دادههای سایر شبکههای اجتماعی نیز همین واقعیت را تأیید میکنند. برای نمونه، در تلگرام، پربازدیدترین ویدئوی منتشرشده از ابتدای اعتراضات تا ۱۰ بهمن، ویدئوی فراخوان رضا پهلوی بوده که بیش از ۱.۶ میلیون بار در کانال او دیده شده است.
🔸همچنین بیشترین ریاکشن به یک محتوای تلگرامی نیز به سخنان رضا پهلوی در ۱۶ دیماه در رابطه با بیفایده بودن عملیات خارجی بوده است؛ سخنانی که در کانال Dr Tel حدود ۱۵۹ هزار واکنش 🖕 و ۹۲ هزار ❤️ دریافت کرد. این نوع واکنش انتقادی به او، در مقطعی که ترامپ وعده پشتیبانی از معترضان را داده بود، معنادار است و نشان میدهد مواضع ترامپ نقش تعیینکنندهتری از رضا پهلوی داشته است.
🔹در توئیتر نیز پربازدیدترین و پرلایکترین توئیتها در همان مقطع زمانی، به دو توئیت ایلان ماسک (این توئیت) و فراخوان رضا پهلوی (این توئیت) اختصاص داشته است.
▪️در مجموع، دادههای شبکههای اجتماعی در روزهای منتهی به ۱۸ دیماه ۱۴۰۴، افزایش چشمگیر توجه به مواضع و فراخوانهای رضا پهلوی را نشان میداد. این تغییر، فراتر از اثر رباتها یا الگوریتمها، حاکی از توجه بخشی از کاربران به این فراخوان و بازنشر ارگانیک آن است. چنین روندهایی در همان زمان قابل رصد و تحلیل بودند و میتوانستند به عنوان یکی از شاخصهای مهم برای پیشبینی احتمال تجمعات گسترده عمل کنند.
💢در جستجوی کانفیگ: روایت دادههای تلگرام از نحوه انتشار کانفیگ و پروکسیها و میزان توجه به آن
🔹با قطعی اینترنت از شامگاه ۵شنبه ۱۸ دیماه، بازار کانفیگها، پروکسیها و VPNها در تلگرام داغ شد؛ بهنحوی که در بازه زمانی ۱۹ دی تا ۱۲ بهمن ماه، بیش از ۶۲۲ هزار محتوا راجع به پروکسی، کانفیگ، فیلترشکن و ... در کانالهای تلگرامی به اشتراک گذاشته شد.
🔸تعداد این مطالب مربوط به کانفیگ و پروکسی در روز ۶ بهمن ماه ۸ برابر بیشتر از روز اول دیماه شده بود؛ امری که در نمودار خطی فوق آشکار است.
🔹نکته مهمی که از این نمودار فهمیده میشود آن است که اکثر پروکسیها و کانفیگها در داخل تولید میشده است. با قطعی اینترنت در بازه ۱۹ تا ۳۰ دیماه، برخی از کانالهای پروکسی به فعالیتشان ادامه میدادند که بیانگر فعالیت آنها در خارج از کشور است. اما اوج فعالیت این کانالها از بهمنماه است؛ زمانی که بهمرور دسترسی به اینترنت در داخل کشور بیشتر شده بود و همین موضوع بیانگر آن است که بسیاری لز کانفیگها و پروکسیها در داخل منتشر میشود.
🔸این وضعیت منجر به افزایش شدید فالوئرهای کانالهای تولیدکننده پروکسی شد؛ آنچنان که دو کانال «iRo Proxy» و «Proxy MTProto» تبدیل به پرفالوئرترین کانالهای "فعال" در تلگرام شدند و جای کانالهای خبری را گرفتند.
🔹نمودار ستونی فوق بیانگر تغییر فالوئرهای کانالهای منتشرکننده پروکسی قبل از قطعی اینترنت و پس از آن است. بر این اساس، بیشترین افزایش فالوئر مربوط به کانال اینترنت آزاد با ۱.۵ میلیون افزایش فالوئر و پس از آن کانال iRo Proxy با ۸۰۴ هزار افزایش فالوئر بوده است.
🔸این یافتهها بیانگر نیاز و جستجوی شدید کاربران در رابطه با پروکسی و کانفیگ برای عبور از فیلترینگ است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢دوقطبی بر سر ترانه: واکنش کاربران توئیتر به پخش مستند «ترانه» چه بود؟
🔹مستند «ترانه» در ۳ دیماه، توسط شبکه بیبیسی منتشر شد و خیلی زود مورد توجه افکار عمومی قرار گرفت؛ شاید بتوان گفت که تا پیش از اعتراضات روزهای جاری، آن مستند و واکنشهای آن گستردهترین واکنشها به یک مسأله سیاسی در ماههای اخیر بوده است و بیش از ۱۴۷هزار توئیت و ریتوئیت با ۲.۲ میلیون لایک در مورد آن منتشر شد.
🔸بر اساس شبکه بازنشرهای توئیتهای مربوط به این موضوع (پستهای با حداقل ۱۰۰ ریتوئیت)، ۱۶۴۷۶ کاربر در این رابطه توئیت و ریتوئیت داشتهاند که این کاربران در یک دوقطبی آشکار قرار گرفتهاند.
🔹یک گروه حامیان ترانه علیدوستی هستند (رنگ صورتی در گراف) که ۵۷٫۲۳٪ از شبکه را شکل دادهاند که متشکل از کاربران اصلاحطلب، تحولخواه و مخالفان جمهوری اسلامی (غیر سلطنتطلب) هستند. در میان توئیتهای منتشر شده، عمده توئیتهای پرلایک به این گروه اختصاص دارد و حامیان ترانه علیدوستی سهم بیشتری از شبکه را داشتند. این کاربران به تحسین و تمجید مواضع او پرداختند؛ پرلایکترین توئیت توسط این گروه با ۲۸ هزار لایک، به توئیتی اختصاص دارد که ضمن انتشار تصویر ترانه علیدوستی نوشته است:
این لحظه، این فریم، این حالتِ نشستن، این سرِ بالا، خیلی #باشکوه بود.
ترانه علیدوستی در پایان مستند، صریحاً موضع اصلاحطلبانهاش را نشون داد و گفت ممکن است این تغییرات حتی ده سال طول بکشد.
ترانه جان، این «ده سال» عمر و جوانیِ ماست؛ شرمنده ما دیگه وقتی برای صبر کردن نداریم.
#جاویدشاه
💢 روند اعتراضات دیماه ۱۴۰۴ به روایت دادههای توئیتر: پر فراز و نشیب
🔹 تحولات اجتماعی و سیاسی در توئیتر (ایکس) بازتاب گستردهای دارد و از این جهت، این پلتفرم میتواند شاخص مناسبی برای ارزیابی شدت و دامنه رخدادها باشد. از آنجا که بسیاری از گروههای اپوزیسیون اعتراضات را در توئیتر بازتاب میدهند، فراز و فرود محتوای منتشرشده در این فضا میتواند نشانهای از تغییرات روند اعتراضات باشد.
🔸 بر همین اساس، بررسی توئیتهای منتشرشده با کلیدواژههای «اعتراضات» و «اعتصابات» و هشتگهای مرتبط، از آغاز اعتراضات تا ۱۳دیماه نشان میدهد که تعطیلات آخر هفته احتمالاً تا حدی بر میزان اعتراضات اثر کاهشی داشته است؛ بهگونهای که محتوای اعتراضی در روز شنبه، کمتر از روزهای پیشین بوده است.
🔹 مقایسه این نمودار با دادههای هفته نخست اعتراضات ۱۴۰۱، نشاندهنده الگویی کاملاً متفاوت است. در آن سال روند توئیتهای اعتراضی کاملا صعودی بود، اما اکنون با نوسان همراه است.این موضوع احتمالاً بیانگر تفاوت در رفتار گروههای معترض و پراکندگی اعتراضات نسبت به آن دوره باشد.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
⭕️مصاحبه ترانه علیدوستی پربازدیدترین ویدئوی سال در صفحات خبری اینستاگرام
🔻مصاحبه شب گذشته ترانه علیدوستی با پگاه آهنگرانی که در صفحه اینستاگرام بیبیسی فارسی منتشر شد، خبرساز شده و تاکنون بالغ بر ۲۲ میلیون بازدید داشته است. بررسی دادههای صفحات خبری کانالهای اینستاگرامی نشان میدهد که این ویدئو و مصاحبه، پربازدیدترین پست در این صفحات بوده است.
🔻بر این اساس، بررسی مطالب منتشر شده در صفحات ایسنا، ایرنا، خبرگزاری فارس، بیبیسی فارسی، منوتو و ایراناینترنشنال در اینستاگرام نشان میدهد که از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون، هیچ مطلبی به اندازه مصاحبه ترانه علیدوستی بازدید نداشته است. این آمار بیانگر نفوذ این مصاحبه در میان گروههای مختلف است.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢 اثرگذاری متنهای هوش مصنوعی به محتوای انسانی نزدیک شده است
🔹عملیاتهای اطلاعاتی و پروپاگاندای آنلاین توسط کشورها، پدیدهای است که بهصورت مکرر و مداوم رخ میدهد. اخیراً، سیاستگذاران، متخصصان فناوری و محققان ابراز نگرانی کردهاند که ابزارهای جدید هوش مصنوعی میتوانند با فراهم کردن امکان تولید انبوه متن با هزینه ناچیز، کمپینهای پروپاگاندا در کشورهای دیگر را تقویت کنند.
🔸یک پژوهش جدید با عنوان «پروپاگاندای تولید شده توسط هوش مصنوعی چقدر اقناعکننده است؟» نشان میدهد مدلهای هوش مصنوعی، توانایی تولید متنهای بسیار اثرگذار را دارند. این متنها میتوانند به اندازه محتوای جهتدار و سازمانیافتهای که برخی کشورها برای تأثیرگذاری بر افکار عمومی دیگر کشورها منتشر میکنند، اثرگذار باشند.
🔹بر اساس این مطالعه، متنهایی که با همکاری انسان و هوش مصنوعی ساخته شده بودند (مثلاً انسان خروجیهای هوش مصنوعی را ویرایش و انتخاب میکرد)، گاهی حتی از پروپاگاندای واقعی و حرفهای که کشورها برای تأثیرگذاری مخفیانه میسازند، قویتر و قانعکنندهتر عمل کردند. نقطه قوت این پژوهش آن است که از ظاهر متنها فراتر رفته و اثرگذاری آن بر دیدگاه مخاطب را سنجیده است.
🔸پژوهشگران میگویند نتایج بهدستآمده احتمالاً حداقلی است، و در آینده نزدیک، احتمالا متنهای تولید شده توسط هوش مصنوعی اثرگذاری بهمراتب بیشتری داشته باشد چرا که:
🔻 مدلهای زبانی با سرعت زیادی در حال پیشرفتاند و نسخههای جدیدتر میتوانند متنهای بسیار قانعکنندهتری تولید کنند.
🔻این آزمایش فقط اثر یک متن را بررسی کرده، در حالی که افراد یا گروههایی که قصد تأثیرگذاری دارند میتوانند با کمک هوش مصنوعی دهها یا صدها متن ارزان و سریع تولید کنند—حتی بدون بلد بودن زبان مقصد. این حجم بالا و تنوع ظاهری باعث میشود هم تشخیص سختتر شود و هم پیام اصلی بارها به مخاطب منتقل شود. همچنین هوش مصنوعی هزینه تولید محتوا را کاهش میدهد و منجر به افزایش حسابهای جعلی یا سایتهای ظاهراً خبری شود.
🔹بر این اساس، اگر تولید محتوا با هوش مصنوعی آسانتر و سریعتر شود، شناسایی زیرساختهایی که برای پخش محتوای جعلی استفاده میشوند—مثل حسابهای غیرواقعی—اهمیت بیشتری پیدا میکند. همچنین این پرسش به قوت خود باقی است که کدام نظامهای سیاسی در برابر حجم بالای متنهای تولیدشده آسیبپذیرترند و چگونه میتوان از روندهای دموکراتیک در برابر این تهدید محافظت کرد.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢داغترین موضوع توئیتر پس از جنگ: واکنشهای آنلاین به آشکارسازی لوکیشن کاربران توئیتر چگونه بود؟
🔹به دنبال آپدیت جدید پلتفرم توئیتر (ایکس) و آشکار شدن لوکیشن کاربران توئیتر، موجی از واکنشها در ایران و جهان به این موضوع شکل گرفت. در ایران، این پدیده منجر به آشکار شدن کاربرانی شد که از اینترنت بدون فیلتر استفاده میکردند؛ و در ابعاد جهانی نیز این پدیده باعث شد تا رسوایی بسیاری از کاربران شد و مشخص گردید که ماهیت برخی از کاربران با آنچه ادعا میکردند همخوان نیست.
🔸در ایران، از روز یکشنبه ۲ آذر ماه تاکنون، بیش از ۱۲۲ هزار توئیت و ریتوئیت با ۲۸ میلیون بازدید در این رابطه منتشر شده است؛ امری که نشان میدهد لااقل در میان کاربران توئیتر این موضوع از هر رویداد سیاسی و اجتماعی دیگری مهمتر بوده است. پس از جنگ ۱۲ روزه، راجع به هیچ موضوعی این میزان محتوا منتشر نشده بود؛ نه اسنپبک و افزایش قیمت دلار، نه لغو کنسرت شجریان و نه عروسی دختر علی شمخانی هیچکدام به این اندازه جلب توجه نکرده بود. البته از منظر میزان «بازدید»، حواشی ایجاد شده راجع به پژمان جمشیدی بهمراتب در توئیتر بازدید بیشتری داشت.
🔹اینترنت طبقاتی، خط سفید و اینترنت بدون فیلتر از جمله عبارات پرکاربرد و مورد توجه در توئیتها بود. محمد علی جنتخواه، اکانت «یار دبستانی»، اکانت «فلات ایران» و «شریفیزارچی» نیز از جمله کاربران مؤثر در این موضوع بودند.
🔸برخلاف فضای توئیتر، در تلگرام و اینستاگرام این پدیده به اندازه موضوعات داغ ماههای گذشته مورد توجه قرار نگرفت. در تلگرام در این رابطه حدود ۱۷ هزار پست تلگرامی منتشر شد که این مطالب بیش از ۴۲ میلیون بازدید دریافت کرد. در اینستاگرام نیز، بازدید مطالب مربوط به این ماجرا در صفحات پابلیک حدودا ۱۰ میلیون بار دیده شد. امری که در جستجوهای گوگل نیز مشخص است و جستجو راجع به این پدیده در میان ترندهای اصلی گوگل نبوده است.
🔹این دادهها نشان میدهد برخلاف فضای توئیتر، این موضوع در فضای اینستاگرام جلب توجه نکرده و عموم مردم به آن تاکنون توجه ویژه نشان ندادهاند.
🔸این دادهها نشان میدهد که افشا شدن لوکیشن کاربران یا آن چه در توئیتر «لوکیشن گیت» خوانده میشود، عمدتا مورد توجه فعالان سیاسی و رسانهای، کنشگران و اکتیویستهای رسانهای بوده و عموم مردم چندان با آن درگیر نشدهاند.
🔹نکته قابل توجه در این رابطه، ابعاد بینالمللی این موضوع است و توئیتهای حاوی کلیدواژههای "Based In" و "Location" در روزهای ۲۳ و ۲۴ نوامبر، با رشد حدود ۷۰درصدی نسبت به روزهای قبل، افزایش چشمگیری پیدا کرد و در این دو روز بیش از ۹۷۰ هزار توئیت و ریتوئیت با این کلیدواژهها منتشر شد. امری که بیانگر حساسیت عموم کاربران توئیتر در سرتاسر جهان به این پدیده است.
🔸این تغییر در توئیتر، در میان مدت بر رفتار کاربران توئیتر نیز اثرگذار خواهد بود و تحلیل رفتار آنها و کلاندادههای آن بر اساس موقعیت جغرافیاییشان، به فهم فضای توئیتر کمک شایانی خواهد کرد.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢پایان عصر نظرسنجی: دگرگونی پژوهشهای علوم اجتماعی از طریق تحلیل ردپاهای دیجیتال با کمک هوش مصنوعی
✍🏻احمدرضا سازگارنژاد- پژوهشگر دانشگاه LSE
🔹استفاده از هوش مصنوعی میتواند رؤیای تحلیلگران کلانداده برای جایگزینی کلانداده با دادههای نظرسنجی را محقق سازد. پژوهشی راجع به انتخابات ریاستجمهوری 2024 آمریکا نشان میدهد که مدلهای زبانی بزرگ میتوانند پیشبینیهای انتخاباتی قابل قبولی در مقایسه با نظرسنجیهای سنتی تولید کنند. محققان برای تست روش خود، انتخابات سال ۲۰۲۴ آمریکا را مورد بررسی قرار دادند.
🔸برآوردهای آگوست-سپتامبر ۲۰۲۴ آنها (هریس: ۴۶.۴-۴۷.۶٪، ترامپ: ۴۶.۸-۴۷.۲٪) نزدیک به نظرسنجیهای معمول در آن زمان بود. این همگرایی، نشاندهنده تحول بالقوه پارادایمی در روششناسی پژوهش علوم اجتماعی است که در آن مدلهای هوش مصنوعی میتوانند بینشهای رفتاری معناداری را از دادههای دیجیتال طبیعی در مقایسه با پاسخهای نظرسنجیها استخراج کنند.
🔹استفاده از مدلهای زبانی بزرگ در پژوهشهای علوم اجتماعی پیامدهای روششناختی بسیار عمیقی دارد. مصاحبههای سنتی - چه تلفنی، آنلاین یا حضوری - نیازمند این هستند که پاسخدهندگان آگاهانه ترجیحات خود را فرموله و بیان کنند که سوگیریهای شناختهشدهای مانند اثرات مطلوبیت اجتماعی (social desirability effects) و خستگی پاسخدهنده (response fatigue) را ایجاد میکند. اما مدلهای زبانی بزرگ با تحلیل ردپاهای دیجیتال افراد، این فرایند را بازتعریف میکنند.
🔸به جای پرسیدن "به چه کسی رأی میدهید؟"، هوش مصنوعی پستهای توییتر، اطلاعات پروفایل و الگوهای تعامل کاربر را برای استنباط رفتار رأیدهی احتمالی افراد بررسی میکند. این رویکرد جنبه نمایشی پاسخهای نظرسنجی را حذف کرده و احتمالاً ترجیحات اصیلتری را که در تعاملات طبیعی شبکههای اجتماعی بیان میشوند، ثبت و ارزیابی میکند.
🔹این روش تحقیق همزمان ویژگیهای جمعیتشناختی و قصد رأیدهی را از این ردپاهای دیجیتال استنباط میکند و "امتیاز گمانهزنی" (speculation score) را معرفی و محاسبه میکند که به طور شفاف سطوح اطمینان بالایی را نشان میدهد که نوآوریای حیاتی برای اعتبار پژوهشهایی از این دست به شما میرود.
🔸این رویکرد چندین چالش مهم نظرسنجیها را حل میکند: نرخهای پاسخ پایین (اکنون زیر ۱۰٪ برای انتخابات آمریکا)، عدم نمایندگی نمونه تحقیق (sample bias)، و خطاهای اندازهگیری ذاتی در پرسش مستقیم. با تحلیل دادههای موجود، پژوهشگران میتوانند به جمعیتهایی دسترسی یابند که به طور معمول از طریق روشهای سنتی دستنیافتنی هستند و این روش جدید، امکان تعریف تحقیقهای متنوعی را در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.
🔹با این حال، محدودیتهای قابل توجهی نیز هنوز وجود دارند. سوگیری انتخاب پلتفرم (platform selection bias) یکی از مهمترین محدودیتهاست: کاربران توییتر یا هر پلتفرمی نماینده جمعیت عمومی نیستند و احتمالاً رأیدهندگان مسنتر، کمتحصیلتر یا فاقد ارتباط دیجیتال را نادیده میگیرند. ماهیت «جعبه سیاه» تصمیمگیری مدلهای بزرگ زبانی نگرانیهایی درباره تکرارپذیری و تقویت بالقوه کلیشهها ایجاد میکند. ملاحظات حریم خصوصی و اخلاقی پیرامون تحلیل دادههای عمومی شبکههای اجتماعی نیز نیازمند توجه دقیقاند.
🔸شاید مهمترین محدودیت بهرهمندی از این روش، این فرض است که گفتههای بیان شده در شبکههای اجتماعی به طور اصیل ترجیحات خصوصی را منعکس میکنند، فرضی که ممکن است با توجه به هنجارهای خاص پلتفرم و الگوهای خودسانسوری صحیح نباشد.
🔹با این وجود، در حالی که نظرسنجی سنتی با چالشهای وجودی مواجه است، تحلیل ردپاهای دیجیتال با هوش مصنوعی، روششناسی مکملی ارائه میدهد که میتواند نحوه درک دانشمندان علوم اجتماعی از رفتار انسانی در جوامع فزاینده دیجیتال را متحول کند.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢مردم از Chat-GPT چگونه استفاده میکنند؟
🔹بر اساس مقالهای که در مرداد ماه سال جاری با تحلیل دادههای Chat-GPT منتشر شده است، حدود ۱۰٪ درصد از افراد بالغ در سرتاسر جهان (معادل ۸۰۰ میلیون نفر) از این چتبات استفاده میکنند و در هر ثانیه، بیش از ۲۹ هزار پیام در این چتبات ثبت میشود.
🔸بر اساس یافتههای جهانی ارائه شده در این مقاله، در تابستان امسال از Chat-GPT کمتر برای امور کاری استفاده شده است و موضوعات غیر کاری، ۷۰٪ درصد مصرف Chat-GPT را تشکیل داده است. بر همین اساس، بیشترین استفاده از Chat-GPT برای نگارش و ویرایش متن (۱۸.۶٪)، دریافت اطلاعات (۱۸.۳٪)، و آموزش دیدن و دریافت کمک آموزشی (۱۰.۲٪) است.
🔹این دادهها برخلاف یافتههای بدست آمده در این مقاله مبتنی بر دادههای شبکه اجتماعی ردیت است که در آن تراپی/همکلامی، بیشترین مصرف هوش مصنوعی را در سال ۲۰۲۵ داشت. برخلاف انتظار، برنامهنویسی کامپیوتر و روابط و تأمل شخصی به ترتیب تنها ۴.۲٪ و ۱.۹٪ از پیامها را تشکیل میدهند.
🔸بر اساس این دادهها، اگرچه در ابتدا عموما مردان از Chat-GPT استفاده میکردند، اما بهمرور زمان این نسبت برابر شد و اکنون مردان و زنان تقریبا به یک اندازه از این چتبات استفاده میکنند.
🔹نکته قابل تأمل آن است که تقریبا نیمی از پیامها (۴۶٪) از طرف کاربران ۱۸ تا ۲۵ ساله بوده است؛ امری که نشان میدهد جوانان بیشترین مصرفکنندگان چتباتها هستند. در سوی دیگر و از منظر مسائل کاری، افراد در بازه سنی ۲۶ تا ۵۵ کسانی هستند که بیشتر از این چتبات استفاده میکنند؛ ترکیب این دو یافته نشان میدهد که استفاده جوانان زیر ۲۵ سال از Chat-GPT کمتر مربوط به مسائل کاری است.
🔸نکته مهم دیگر آن است که عموم کاربران بیشتر از Chat-GPT درخواست میکنند (Asking) تا این که بخواهند کاری را انجام دهد (Doing). یافتهها نشان میدهد که زمانی که از این چتبات درخواست میشود، رضایت کاربر بیشتر از حالتی است که از آن بخواهد کاری را انجام دهد.
🔹این واقعیت که بسیاری از مردم برای امور غیر کاری از Chat-GPT استفاده میکنند بیانگر آن است که منافع رفاهی حاصل از استفاده از هوش مصنوعی مولد میتواند قابل توجه باشد. از منظر شغلی نیز، این چتبات برای مشاغل دانشمحور کارکرد بیشتری دارد.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis
💢آیا رسانهای شدن مسائل مربوط به پژمان جمشیدی پروژهای عامدانه بود؟
🔹به طور طبیعی در توئیتر، معمولا تعداد لایکهای یک توئیت چندین برابر بیشتر از تعداد ریتوئیتهای آن است؛ اما در شرایطی که پشت یک ترند توئیتری، یک جریان سازمانیافته سیاسی باشد، این نسبت از طریق اقدامات سازماندهیشده بهم میخورد. در نتیجه اگر نسبت لایکها به ریتوئیتها در یک موضوع خاص پایینتر از حد معمول باشد، احتمال اقدامات سازماندهیشده بیشتر است.
🔸بر همین اساس، مقایسه لایک و ریتوئیتهای مباحث مربوط به پژمان جمشیدی، علی شمخانی و درگذشت ناصر تقوایی با شرایط کلی توئیتر در روزهای گذشته، میتواند معیار مناسبی برای پاسخ به این پرسش باشد که آیا پشت موضوع پژمان جمشیدی، جریان سیاسی بوده است؟ دادههای ارائه شده در نمودار فوق نشان میدهد که پاسخ منفی است.
🔹تعداد لایکها و ریتوئیتهای مربوط به پژمان جمشیدی و مقایسه آن با شرایط عمومی توئیتر بهخوبی بیانگر آن است که این موضوع بهصورت ارگانیک و از میان کاربران عادی توئیتر مورد توجه قرار گرفته و بعید است جریان خاصی آن را برجسته کرده باشد.
❇️کانال تحلیل شبکههای اجتماعی مجازی
📲@socialMediaAnalysis