tejaratefarda | Unsorted

Telegram-канал tejaratefarda - هفته‌نامه تجارت‌فردا

14374

کانال رسمی هفته نامه تجارت فردا صاحب امتیاز: شرکت دنیای اقتصاد تابان مدیر مسئول: علیرضا بختیاری سردبیر: محمد طاهری سایت: Www.Tejaratefarda.com

Subscribe to a channel

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️رفتار گله‌ای در بازار رمزارزها
چرا مردم هم‌چنان مشتاق حرکت‌های گله‌ای در بازارهای مالی هستند؟

🔸رفتار گله‌ای یک پدیده در روان‌شناسی اجتماعی و اقتصاد رفتاری است که در آن، افراد تصمیم‌های خود را نه بر اساس تحلیل، بلکه با تقلید از کنش‌ها و انتخاب‌های گروه بزرگ‌تری از معامله‌گران اتخاذ می‌کنند.

🔸این رفتار که به آن ذهنیت گله‌ای نیز گفته می‌شود، اغلب با نادیده گرفتن یا زیر سوال نبردن منطق گروه همراه است، حتی اگر تصمیم‌های فردی با انتخاب‌های گروه در تضاد باشد. این پدیده در طیف وسیعی از حوزه‌های اقتصادی و اجتماعی، به‌ویژه بازارهای مالی قابل مشاهده است.

🔸رفتار گله‌ای یکی از دلایل اصلی شکل‌گیری حباب اقتصادی و سقوط‌های ناگهانی در بازارهای سهام است. در یک حباب، سرمایه‌گذاران با دیدن افزایش قیمت یک دارایی، بدون توجه به ارزش واقعی آن و صرفاً به دلیل ترس از جا ماندن، هجوم می‌آورند و قیمت را به صورت غیرمنطقی بالا می‌برند مانند حباب دات کام. برعکس، در زمان وحشت بازار، فروش گله‌ای می‌تواند به سقوط‌های شدید و غیرمنطقی منجر شود مانند سقوط بیت‌کوین.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️چرخه حامی‏ پروری

قدرت سیاسی، همیشه فقط از مسیر نهادها و قوانین رسمی بازتولید نمی‌شود. گاهی در پشت صحنه، شبکه‌هایی شکل می‌گیرند که بر پایه روابط شخصی و وفاداری عمل می‌کنند. افراد بانفوذ، منابع و فرصت‌ها را میان نزدیکان تقسیم می‌کنند و در ازای آن، حمایت و وفاداری دریافت می‌کنند. این بده‌بستان چرخه‌ای می‌سازد که به آن حامی‌پروری و نوچه‌پروری می‌گویند.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️هشدار برای زمین
بحران آب زیرزمینی ایران

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

«الگوی حکمرانی مناطق آزاد ایران» منتشر شد

🔹 کتاب «الگوی حکمرانی مناطق آزاد ایران» به قلم رضا مسرور، دبیر شورای عالی مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی کشور، منتشر شد.
مسرور که بیش از سه دهه تجربه مدیریتی و سیاست‌گذاری در حوزه مناطق آزاد دارد، در این اثر کوشیده است با نگاهی تحلیلی و مبتنی بر تجربه، به یکی از مناقشه‌برانگیزترین موضوعات اقتصاد ایران بپردازد.

🔹 مناطق آزاد تجاری ـ صنعتی در جغرافیای اقتصادی ایران، نقشی دوگانه ایفا کرده‌اند. این مناطق که زمانی قرار بود پنجره‌های اقتصاد ایران به سوی جهان باشند، امروز خود به یکی از پیچیده‌ترین مسائل نظام سیاست‌گذاری اقتصادی کشور تبدیل شده‌اند.

🔹این کتاب منبعی جامع برای سیاست‌گذاران، مدیران اجرایی، سرمایه‌گذاران و پژوهشگران حوزه توسعه و اقتصاد به شمار می‌رود و از تبیین فلسفه شکل‌گیری مناطق آزاد تا ارائه راهبردهای توسعه پایدار، نقشه راهی روشن برای آینده این مناطق ترسیم می‌کند.

اگر تمایل دارید به کتاب‌های ما دسترسی پیدا کنید، راهنمای خرید از کتابفروشی دنیای‌اقتصاد را مطالعه کنید.

@eco_philo_book

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

📹 همزیستی رانت و چپ‌گرایی در گفت‌وگو با موسی غنی‌نژاد

🎙نسخه صوتی

▫️اقدام ناگهانی دولت برای حذف ارز ترجیحی، اگرچه در جزئیات و شیوه اجرا میان اقتصاددانان اختلاف‌نظر ایجاد کرده، اما از نظر اصولی و بنیادین، مورد توافق اکثریت قرار دارد.

▫️بااین‌حال، این سیاست در سال‌های اخیر دو گروه مخالف داشته است؛ گروه‌های ذی‌نفع و روشنفکران و جامعه‌شناسان چپ‌گرا. گروه‌های ذی‌نفعی که از سیاست‌های رانتی و مداخله‌گرانه و چند نرخی بودن ارز سود می‌برند، طبیعی است در برابر چنین اصلاحاتی مقاومت کنند؛ اما پرسش این است که چرا بخشی از روشنفکران چپ در جبهه گروه‌های منتفع شونده از وضعیت بد اقتصاد قرار می‌گیرند؟

▫️دکتر موسی غنی‌نژاد در گفت‌وگو با محمد طاهری- سردبیر هفته‌نامه تجارت‌فردا توضیح می‌دهد که چه نسبتی میان گروه‌های ذی‌نفع و جریان چپ وجود دارد و این دو جریان چگونه به هم نزدیک شده‌اند.

📺 @ecoiran_webtv

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️متغیر چموش
چرا دولت‌ها نتوانستند نرخ ارز را به کنترل خود درآورند؟

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

اندیشه چپ چگونه به خدمت گروه‌های ذی‌نفع درآمد؟

✍️ محمد طاهری- سردبیر

🔹اگرچه حذف ناگهانی ارز ترجیحی از نظر نحوه و زمان اجرا محل اختلاف است، اما از نظر اصولی مورد توافق اکثر اقتصاددانان قرار دارد. با این حال، اقدام اخیر دولت که از روی اجبار هم بود، نه‌تنها با واکنش منفی گروه‌های ذی‌نفع مواجه شد، بلکه اعتراض بخشی از جریان‌های چپ و چپ اسلامی را نیز برانگیخت. چهره‌های شاخص این جریان‌ها در روزهای گذشته با اظهارنظرهای تند رسانه‌ای و برگزاری‌ نشست‌های مختلف، تصمیم غیرارادی و اجباری دولت را زیر سؤال بردند و این اقدام را محرک اصلی اعتراض‌های اجتماعی معرفی کردند. این همراهی و هم‌گرایی در نگاه نخست شاید طبیعی به نظر برسد، اما پرسشی جدی مطرح می‌کند؛ این‌که چرا گروه‌هایی که خود را مدافع عدالت اجتماعی و منافع اقشار کم‌درآمد می‌دانند، در کنار ذی‌نفعان سیاست‌های رانتی و مفسده‌ ‌آمیز قرار می‌گیرند؟

🔹در چارچوب اقتصادسیاسی، دفاع گروه‌های خلافکار و منتفع‌شده از نرخ پایین ارز، از سیاست ارز ترجیحی، امری طبیعی است. چون سود اصلی این سیاست نصیب آنها می‌شود. اما نکته عجیب این است که روشنفکرانی که خود نیز همانند عموم مردم از پیامدهای این سیاست‌ها متضرر می‌شوند، به دفاع از تداوم بدکار کردن اقتصاد برخاسته‌اند.

🔹به نظر می‌رسد در سال‌های گذشته، گروه‌های چپ‌گرا که خود را دیده‌بان عدالت اجتماعی می‌دانند، خواسته یا ناخواسته در معرض نفوذ و بهره‌برداری گروه‌های ذی‌نفع قرار گرفته‌اند. نفوذی که الزاماً از مسیر فساد مستقیم نمی‌گذرد، بلکه اغلب از راه بهره‌کشی از حساسیت‌های عدالت‌خواهانه و آرمان‌گرایانه صورت می‌گیرد. کانال‌های این سوءاستفاده کم‌وبیش شناخته‌شده‌اند. تحریک احساسات عدالت‌خواهانه، پناه گرفتن پشت شعار حمایت از تولید داخلی و ضدیت با کالاهای خارجی، ترویج بدبینی نسبت به علم اقتصاد، هیولاسازی از اقتصاددانان و معرفی آنها به‌عنوان مدافعان نابرابری، مخالفت با اصلاحات اقتصادی و دفاع ایدئولوژیک از خودکفایی، مسیرهایی هستند که گروه‌های ذی‌نفع از آنها به سود خود بهره‌بردای می‌کنند. این مسیرها در عمل به تثبیت وضع بد اقتصاد و تداوم رانت‌جویی توسط گروه‌های منتفع از این وضعیت منجر می‌شود.

🔹به عقیده اقتصاددانان، اندیشه‌های چپ، از حیث تاکید بر عدالت اجتماعی، برابری انسان‌ها و دفاع از کرامت فرودستان، قابل‌احترام‌اند. مسئله اما در راه‌حل‌هایی است که برای تحقق این آرمان‌ها پیشنهاد می‌شود. تجربه تاریخی نشان می‌دهد این راه‌حل‌ها، در بسیاری موارد، اقتصاد را ناکارآمد، غیرشفاف و مستعد فساد می‌کنند. در چنین فضایی، قاچاقچیان، پولشویان و گروه‌های مافیایی بیشترین نفع را می‌برند و مردم به بازندگان اصلی‌ این وضعیت تبدیل می‌شوند.

🔹اقتصاددانان واکنش منفی روشنفکران را ناشی از درک نادرست آنها از علم اقتصاد، تعصب ایدئولوژیک و احتمالاً منافع همراهی با گروه‌های ذی‌نفع ارزیابی می‌کنند. به عقیده آنها، وضعیت امروز اقتصاد ایران، بیش از آنکه حاصل بی‌توجهی به توصیه‌های علم اقتصاد باشد، نتیجه سال‌ها عمل به نسخه‌هایی است که روشنفکران و سیاست‌گذاران متاثر از اندیشه‌های چپ تجویز کرده‌اند. سیاست‌هایی که در عمل، نه به سود مردم، بلکه به نفع گروه‌های ذی‌نفع، رانت‌جویان و شبکه‌های زیرزمینی تمام شده است.

🔹مرور تاریخ معاصر ایران نیز این الگو را تایید می‌کند. از دهه ۱۳۳۰ به بعد، روشنفکرانی چون احمد فردید، جلال آل‌احمد و خلیل ملکی، و سپس روشنفکران مذهبی متاثر از اندیشه‌های افرادی چون لنین، والرشتاین و گوندر فرانک، ضدیت با غرب و اقتصاد جهانی را در فضای فکری ایران نهادینه کردند. میراثی که امروز در قالب انزوای بین‌المللی و تحریم‌ها خود را نشان می‌دهد. حتی در دوره‌هایی که اقتصاد ایران در مسیر رونق حرکت می‌کرد، بخش‌هایی از جریان روشنفکری با القای تصویر فقر فراگیر، روایت‌هایی ساختند که با واقعیت‌های اقتصادی همخوانی نداشت. اکنون نیز همان الگو تکرار می‌شود. روشنفکران چپ‌گرا، هم‌صدا با گروه‌های ذی‌نفع، در برابر اصلاحات اقتصادی می‌ایستند و اجازه نمی‌دهند اقتصادی که سال‌ها از سیاست‌های غلط آسیب دیده، به مسیر عقلانی و پایدار بازگردد. این همپوشانی، بیش از هر چیز، به سود منتفعان وضع بد تمام می‌شود. نه به سود مردمی که قرار بود موضوع اصلی دغدغه عدالت‌خواهانه باشند.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️چرخه معیوب فقر و تخریب محیط‌زیست (جهان)

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️نگاهی به زندگی سیاسی احمد قوام

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️کاغذ سفید
سیاست‌گذار در وضع کنونی با چه گزینه‌هایی مواجه است؟

✍️مریم رحیمی / نویسنده نشریه

🔸بی‌اعتمادی، نارضایتی و اعتراض، سه ضلع اصلی مثلت ایجاد وضع حساس کنونی را تشکیل می‌دهند. شرایطی که در آن، هر اقدام شتاب‌زده‌ای ممکن است تبدیل به فاجعه شود. بازی 90دقیقه‌ای فوتبال را در ذهن مجسم کنید؛ زمانی که تیم می‌خواهد برنده بازی شود، دست به هر اقدامی می‌زند، چرا که تیم نگران است درصورتی‌که در مسابقه برنده نشود، به لیگ دسته پایین‌تر سقوط کند یا اینکه از راهیابی به تورنمنت جهانی باز بماند.

🔸در چنین حالتی، بازی رویکرد متفاوتی به خودش می‌گیرد. ممکن است بازیکنان آن تیم، در استراتژی خشن، چند بازیکن طرف مقابل را مصدوم کنند یا اینکه حتی ممکن است بر اثر استیصال به‌وجود‌آمده خطاهای جبران‌ناپذیری در روند بازی رخ دهد. بازیکن مستاصل که بدون استراتژی پا به توپ شده، می‌تواند گل را به سمت دروازه خودی شوت کند. مفهوم گل به خودی، زاده چنین موقعیتی است. وقتی ساختار بازی تهی از نظم شده، هیچ‌یک از بازیکنان بر سر جایگاه خودشان باقی نمی‌مانند. موقعیت‌های احتمالی به ثمر رسیدن گل، به دلیل فقدان نظم میان بازیکنان از بین می‌رود و دفاع از دروازه‌های تیم، سبب به ثمر رسیدن اشتباهی گل به خودی می‌شود.

🔸ایران در چنین وضعی به سر می‌رود؛ هر اقدام نادرست، مساوی گل به‌خودی است. اقتصاددانان اعتراضات سه هفته گذشته را حاصل موقعیتی مشابه می‌دانند. اقدامی درست در حالت نادرست. حذف هوشمندانه توده بدخیم اقتصادی بدون درنظرگرفتن شرایط جامعه و فراهم‌آوری الزامات آن. تک‌تک اعضای جامعه، دچار سرخوردگی اقتصادی‌اند. انتظارات تورمی همچنان در شدیدترین حالت ممکن به سر می‌برد. دولت با دست‌های لرزان اقدام به حذف ارز ترجیحی می‌کند و گروه‌های ذی‌نفع که همواره از ارزپاشی ارزان‌قیمت دولتی منتفع شده‌اند، با تمام دستگاه پروپاگاندا، سعی دارند وضع قبلی را حفظ کنند.

🔸در این میان، اعتراض از کسبه بازاری آغاز می‌شود و به‌سرعت به دهک‌های کم‌درآمد و فرودست نیز سرایت می‌کند. درنهایت اعتراض مردم به اراده سیاست‌گذاران رو‌به خاموشی می‌رود، اما خوشه‌های خشم به قوت خودش باقی مانده است. حال دیگر دولت مانده و خسارت اعتراضاتی که به گفته شهردار تهران حدود 880 هزار میلیارد تومان برآورد شده است. برای اینکه بدانیم این رقم چه میزان بزرگ است، باید بدانیم که دولت پس از جنگ 12روزه، 330 هزار میلیارد تومان از تنخواه بانک مرکزی برای جبران خسارت‌های ناشی از جنگ استفاده کرد.

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️نسلی که دیده نشد
چه عواملی نسل جوان را به خیابان‌ها کشاند؟

✍️فائزه مومنی / نویسنده نشریه

🔸نسل جوان در هر جامعه‌ای، سرمایه امید و نیروی محرکه توسعه است. چشم‌انداز روشن و واقع‌بینانه برای آینده نیز، انگیزه و امید به تلاش و سرمایه‌گذاری در جامعه می‌آفریند. اما وقتی نظام حکمرانی برای بلندمدت، برنامه‌ریزی اقتصادی و چشم‌انداز ملی مشخصی نداشته باشد، جوانان امید به آینده را از دست می‌دهند و انگیزه‌شان برای سرمایه‌گذاری در زندگی و اقتصاد کاهش می‌یابد.

🔸تحقیقات نشان می‌دهد در چنین شرایطی جامعه در چرخه «زندگی در لحظه» گرفتار می‌شود؛ اولویت‌ها به نیازهای کوتاه‌مدت و بقا محدود می‌شود و اعتماد عمومی نیز کاهش می‌یابد. خروجی آنکه این نسل اگر مهاجرت نکند،‌ ناگزیر است صدای مطالبات خود را به گوش سیاست‌گذار برساند، پس تحقق اهداف خود را در کف خیابان‌ها می‌جوید.

🔸پژوهشگران می‌گویند وقتی جوانان امیدی به ثبات اقتصادی ندارند، اگر دست به اعتراض نزنند بخش مهمی از انرژی و سرمایه فکری خود را صرف تلاش‌های کوتاه‌مدت و درآمدزایی فوری می‌کنند (مثلاً کارهای پاره‌وقت یا رفتن به خارج) و کمتر دست به پروژه‌های بلندمدت می‌زنند.

🔸در این گزارش با مشاوره و راهنمایی آقایان احمدرضا فتوت،‌ پژوهشگر پسادکترای روانشناسی سیاسی، احمد بخارایی، جامعه‌شناس سیاسی و امیر دبیری‌مهر، جامعه‌شناس سیاسی و خانم مریم زارعیان، جامعه‌شناس، به این پرسش پاسخ می‌دهیم که چه عواملی سبب قطع رابطه نسل جوان با ساختار سیاسی و اجتماعی کشور شده و آنان را به معترضان و منتقدان امروز بدل کرده است؟

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

📹 آیا سیاست یکسان‌سازی ارز واقعاً اجرا شده است؟

▫️مسعود نیلی، اقتصاددان، در گفت‌وگو با محمد طاهری، سردبیر تجارت فردا:

▫️خروجی اجرای سیاست یکسان‌سازی نرخ ارز باید به شکل‌گیری یک نرخ تعادلی پایدار منجر شود؛ نرخی که لزوماً ثابت نیست و مادامی که تورم داخلی از تورم کشورهای طرف تجاری بیشتر باشد، تغییر می‌کند.

▫️نظام تک‌نرخی ارز، نظامی است که در آن نیازی به مداخله سیستماتیک بانک مرکزی وجود نداشته باشد؛ به این معنا که بانک مرکزی نباید با مداخله، قیمت ارز را تثبیت کند یا در دامنه مشخصی نگه دارد.

▫️به‌عبارت روشن‌تر، اگر در طول یک سال جمع مداخله بانک مرکزی در بازار ارز صفر باشد، یعنی مداخله سیستماتیک انجام نشده است؛ هرچند ممکن است در مقاطعی برای کاهش نوسانات، خرید یا فروش صورت گیرد.

▫️بنابراین، سیاستی را می‌توان یکسان‌سازی نرخ ارز نامید که هم به نرخ پایدار منجر شود و هم بدون مداخله مستمر دولت و بانک مرکزی شکل بگیرد

📺 @ecoiran_webtv

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️درد بی‌درمان
مردم ناراضی را چگونه باید راضی کرد؟

✍️هدا احمدی / نویسنده نشریه

🔸مردم به این دلیل که از شرایطشان راضی نیستند و چشم‌انداز درستی از سپهر سیاسی، اقتصادی و اجتماعی پیش رویشان نمی‌بینند، با پذیرفتن ریسک‌های نهفته در اعتراض‌های خیابانی دست به اعتراض می‌زنند. برخی کارشناسان ریشه اعتراض‌ها را تنها مسائل اقتصادی و معیشتی می‌دانند، اما برخی هم بر این باورند که معترضان از شرایط سیاسی و اجتماعی نیز در کشورمان همانند مسائل معیشتی، راضی نیستند. حل مسئله از نظر اقتصادی احتمالاً ساده است.

🔸در آغاز دهه ۱۳۹۰، بیش از نیمی از جمعیت ایران در محدوده طبقه متوسط زندگی می‌کردند. نیرویی که موتور رشد جامعه بود اما آمارها می‌گویند سهم این طبقه از حدود ۵۸ درصد در سال ۱۳۹۰ به زیر ۴۹ درصد در سال ۱۳۹۸ سقوط کرده و برآوردهای تازه نشان می‌دهد امروز به حدود ۳۰ درصد رسیده است. این اعداد، خلاصه حقیقت تلخی‌اند. حقیقت این است که ستون پایدار جامعه، آرام و بی‌صدا در حال فرسایش است.

🔸پرسش اساسی این است که برای راضی کردن مردم ناراضی چه باید کرد؟ برخی بر این باورند که برای راضی کردن مردم ناراضی، باید شرایط اقتصادی را بهتر کرد. برخی پیشنهاد می‌کنند که باید حق اعتراض را به رسمیت شناخت و برخی اولویت را به رفع محدودیت‌های سیاسی می‌دهند. دولت حتی همسو با برخی پیشنهادها برای راضی کردن مردم ناراضی، لایحه بودجه را پس گرفت که فکری برای افزایش حقوق و دستمزد کند. همچنین یارانه‌ها را افزایش داد و بر سقف معافیت‌های مالیاتی افزود، ولی عده‌ای بر این باورند که دادن امتیازهای اقتصادی نه‌تنها دردی از معترضان دوا نمی‌کند که آنها را بیشتر معترض می‌کند. به باور این افراد، راه درست این است که دولت همان کارهایی را در پیش گیرد که همه دولت‌ها در پیش گرفته‌اند. یعنی آزادی را به رسمیت بشناسد، مسیر تجارت آزاد را هموار کند، از تحمیل تورم به جامعه بپرهیزد و محیط سیاسی مناسب برای فعالیت آزادانه کسب‌وکارها فراهم کند.

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️دینامیسم اعتراض
اعتراض‌های اخیر در ایران، از چه الگویی تبعیت می‌کند؟

✍️صبا نوبری / نویسنده نشریه

🔸اعتراض‌های اخیر در ایران، بار دیگر این پرسش را مطرح کرده‌اند که الگوی شکل‌گیری و تداوم نارضایتی‌های اجتماعی در کشور چیست و چرا برخی اعتراض‌ها، برخلاف انتظار، گسترش نمی‌یابند. نمونه بارز آن، اعتراض‌هایی است که در تهران شکل گرفت.

🔸بررسی ترکیب اجتماعی معترضان نشان می‌دهد که بخش عمده افرادی که به خیابان آمده‌اند، مردان جوان بدون درآمد یا کم‌درآمد هستند؛ گروهی که فشار شدید معیشتی، بیکاری و فقدان چشم‌انداز اقتصادی، آنها را در وضعیت استیصال مالی قرار داده و مستعد بروز رفتارهای خشن یا وندالیستی کرده است.

🔸اگرچه بخش چشمگیری از جامعه با مطالبات اقتصادی و خشم این گروه همدلی دارد، اما هنوز حاضر نیست به‌طور فعال و خیابانی به آنها بپیوندد. دلیل این فاصله، بیش از آنکه اقتصادی باشد، فرهنگی و سیاسی است؛ بسیاری از شهروندان احساس نزدیکی و اعتماد کافی به این شکل از اعتراض ندارند و آن را نماینده خود نمی‌دانند.

🔸اعتراض‌های اخیر در ایران، از الگویی خاص در میان جنبش‌های اجتماعی پیروی می‌کند؛ الگویی که حاصل ترکیب فشارهای اقتصادی، محدودیت‌های سیاسی و انباشت نارضایتی اجتماعی است. برخلاف برداشت‌های ساده‌انگارانه‌ای که هر اعتراض را فوراً به مطالبه تغییر رژیم سیاسی تقلیل می‌دهند، این موج اعتراضی بیش از هر چیز، ریشه در بحران‌های اقتصادی مزمن دارد؛ یعنی بی‌ثباتی اقتصاد کلان، شوک‌های ارزی پی‌درپی، تورم بالا، کاهش قدرت خرید و گسترش بیکاری.

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

یکسان‌سازی نرخ ارز در تنگنای تحریم چه عواقبی دارد؟

تجربه موفق تک‌نرخی کردن ارز در اوایل دهه 1380 در شرایطی رخ داد که اقتصاد از منابع ارزی کافی و گشایش‌های کم‌سابقه در سیاست خارجی برخوردار بود.
کشور اکنون با کمبود شدید منابع ارزی و محدودیت‌های بی‌سابقه در روابط بین‌الملل مواجه است. در چنین تنگنایی آیا حذف ارز ترجیحی سیاست درستی است؟

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️سوپاپ اطمینان
بررسی کارکردها و الزامات برگزاری قانونی تجمعات در گفت‌وگو با محسن هاشمی

✍️فائزه مومنی / نویسنده نشریه

🔸درحالی‌که گردوغبار یکی از ملتهب‌ترین ماه‌های دهه‌های اخیر به‌تدریج در حال فرو نشستن است، جامعه ایران با پرسشی بنیادین روبه‌رو شده است؛ چرا در کشوری که قانون اساسی‌اش ۴۶ سال پیش حق تجمع را به رسمیت شناخته، هنوز برای برگزاری یک اعتراض مسالمت‌آمیز صنفی، باید بهای گزاف قطع اینترنت و تقابل‌های خیابانی را پرداخت؟

🔸قانون اساسی ایران، در اصل ۲۷، آزادی برگزاری تجمعات بدون حمل سلاح را تضمین کرده است، اما فقدان یک قانون اجرایی شفاف، همواره مانع از تحقق این حق، در عمل شده است. طرح جدید «نحوه برگزاری تجمعات و راهپیمایی‌ها»، که اخیراً در مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید، به‌دنبال ساماندهی اعتراضات است و تلاش دارد مسیر مشخصی برای برگزاری تجمعات قانونی ایجاد کند.

🔸بااین‌حال، محدودیت‌های تازه‌ای که در این طرح برای «مکان‌های حساس و امنیتی» در نظر گرفته شده و الزامات دریافت مجوز از دستگاه‌های امنیتی، نگرانی‌هایی را درباره نقض آزادی‌های مدنی به همراه داشته است. منتقدان بر این باورند که این محدودیت‌ها می‌تواند به بهانه‌ای برای ممنوعیت تجمعات در بسیاری از نقاط کلیدی شهرها تبدیل شود و اعتراضات را به مکان‌های بی‌اثر منتقل کند.

🔸درعین‌حال، تجربه‌های جهانی نشان می‌دهند که حق اعتراض باید به‌عنوان ابزاری برای انتقال صدای مردم به حاکمیت و جلوگیری از بروز خشونت‌های بیشتر، در چهارچوب‌های روشن و اجرایی تعریف شود.

🔸سوال اینجاست که آیا این طرح جدید می‌تواند به‌طور واقعی ارتباط بین دولت و مردم را تسهیل کند، یا همچنان در پیچ‌وخم محدودیت‌ها و نبود اراده اجرایی، به بن‌بست خواهد رسید؟ برای پاسخ به این پرسش با محسن هاشمی، عضو حزب کارگزاران سازندگی ایران گفت‌وگو کردیم.

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️از سرزمین شمالی
آیا ایران در مسیر کره شمالی شدن قرار دارد؟

✍️محمدحسین باقی / نویسنده نشریه

🔸وقتی نام کره شمالی -به‌عنوان یکی از آخرین بازمانده‌های کمونیسم که زیر شدیدترین تحریم‌های بین‌المللی قرار دارد- به میان می‌آید، احتمالاً کشوری «زیر پونز» به ذهنتان خطور می‌کند که هیچ ارتباطی با عالم‌وآدم ندارد و دغدغه‌اش فقط تسلیحات هسته‌ای است؛ کشوری که مردمانش زیر یکی از شدیدترین و پلیسی‌ترین نظام‌های کمونیستی زندگی می‌کنند.

🔸کره شمالی به لطف اتحاد با روسیه (اعزام بیش از ۱۰ هزار سرباز در خط مقدم جنگ علیه اوکراین)، رابطه دوستانه با چین و تضعیف تحریم‌های بین‌المللی، در سال ۲۰۲۵ موقعیتی بسیار بهتر از سال‌های قبل به‌دست آورد، به‌طوری‌که «خبرگزاری مرکزی کره»، سال ۲۰۲۵ را «سال تحول بزرگ برای ارتقای توسعه کلی سوسیالیسم به مرحله‌ای بالاتر» توصیف کرد.

🔸بی‌تردید این پرسش برای بسیاری مطرح است که این کشور فقیر، چگونه نان و رفاه را از شکم مردم خود زده و به سلاح هسته‌ای دست یافته است؟ اصلاً ارزش آن را دارد که رفاه و درآمد کشور را فدای بمب هسته‌ای کرد، چنان‌که پیونگ‌یانگ چنین کرد؟ کشوری که در خوردوخوراک مردم خود مانده و همه چیز با اذن دولت مرکزی تعیین می‌شود، چگونه هزینه‌های هنگفتی را صرف دستیابی به تسلیحات هسته‌ای کرده است؟ آیا تسلیحات هسته‌ای برایش امنیت و قدرت به ارمغان آورده است؟ آیا ایران شباهت یا تفاوتی با این کشور دارد؟

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️سراب تورم غیرپولی
واکاوی ریشه‌های پولی تورم در گفت‌وگو با تیمور رحمانی

✍️صبا نوبری / نویسنده نشریه

🔸بحث پیرامون ریشه‌های تورم در اقتصاد ایران، همواره میدانی برای منازعه میان دیدگاه‌های «ساختارگرا» و «پول‌گرا» بوده است. درحالی‌که ادبیات کلاسیک علم اقتصاد، تورم را پدیده‌ای ماهیتاً پولی می‌داند، در فضای عمومی و حتی برخی محافل کارشناسی، تلاش می‌شود ردپای متغیرهای برون‌زا نظیر بی‌ثباتی سیاسی، تنش‌های اجتماعی و تحریم‌ها به‌عنوان عوامل مستقل و محرک تورم برجسته شود.

🔸اما آیا متغیرهای سیاسی می‌توانند بدون واسطه و خارج از کانال‌های پولی و مالی، سطح عمومی قیمت‌ها را به‌صورت پایدار افزایش دهند؟
آیا آنچه تورم ساختاری یا فشار هزینه نامیده می‌شود، آدرسی اشتباه برای کم‌توجهی به بی‌انضباطی مالی نیست؟

🔸در گفت‌وگوی پیش‌رو با دکتر تیمور رحمانی، اقتصاددان و عضو هیات علمی دانشگاه تهران، تلاش کرده‌ایم تا سازوکار اثرگذاری متغیرهای محیطی بر تورم را واکاوی کنیم.

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️صد سال تنهایی

در جهانی که شتاب زندگی مدرن پیوندهای انسانی را سست کرده، تنهایی و انزوای اجتماعی به یکی از چالش‌های پنهان اما پرهزینه سلامت عمومی تبدیل شده‌اند. گزارش کمیسیون سازمان جهانی بهداشت نشان می‌دهد که ارتباط اجتماعی نه یک امر حاشیه‌ای، بلکه یکی از ارکان اساسی سلامت، رفاه و توسعه پایدار جوامع معاصر است و بی‌توجهی به آن، پیامدهای جدی انسانی و اقتصادی به همراه دارد.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️مهار اسب چموش
گفت‌وگو با مسعود نیلی درباره تجربه تاریخی سیاست‌گذاری ارزی

🔸مرور بیش از یک قرن تجربه سیاست‌گذاری ارزی نشان می‌دهد که نظام‌های سیاسی اغلب به نظام چندنرخی ارز گرایش بیشتری داشته‌اند تا نظام تک‌نرخی. به‌گونه‌ای که طی سال‌های متمادی، چندنرخی بودن بر سیاست ارزی کشور حاکم بوده است. ریشه این گرایش را می‌توان در ملاحظات و ترجیحات سیاسی دولت‌ها جست‌وجو کرد اما این رویکرد، در بسیاری موارد، در تعارض با توصیه‌های غالب در ادبیات اقتصاد قرار داشته و یکی از محورهای اختلاف میان سیاستمداران و اقتصاددانان را شکل داده است.

🔸اقتصاددانان به‌طور مستمر بر ضرورت استقرار نظام تک‌نرخی ارز، به‌منظور افزایش شفافیت، بهبود تخصیص منابع و کاهش رانت تاکید دارند. در مقابل، سیاستمداران بیشتر ترجیح داده‌اند سازوکاری را مبنای سیاست‌گذاری قرار دهند که امکان مداخله و کنترل مستقیم بیشتری برای دولت فراهم می‌کند.

🔸این ترجیح، از یک‌سو، به ملاحظات مربوط به حمایت از برخی شرکای اقتصادی و ذی‌نفعان خاص بازمی‌گردد و از سوی دیگر، با هدف حمایت از گروه‌های درآمدی پایین و کنترل آثار توزیعی نوسانات ارزی توجیه می‌شود. بااین‌حال، تجربه نشان می‌دهد که حذف ارز ترجیحی سیاستی نیست که بدون تمهیدات خاص بتوان آن را اجرایی کرد. لوازم زیادی می‌خواهد و تمهیداتی که پیش از اجرا باید به آن اندیشید.

🔸در این چهارچوب، پرسشی که از دکتر مسعود نیلی مطرح می‌کنیم این است که الزامات تغییر فاز از نظام چندنرخی به نظام تک‌نرخی چیست و اصولاً چرا نظام ارزی کشور، برخلاف روندهای غالب جهانی، همچنان از پدیده چندنرخی بودن رهایی نیافته است؟

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

📹 نقش واقعی بانک مرکزی در بازار پول چیست؟

▫️تیمور رحمانی، در گفت‌وگو با محمدحسین شاوردی، سردبیر اکوایران:

▫️نرخ سود بانکی باید اصلاح شود. این اصلاح از آن مسیر است که بانک مرکزی صرفاً نرخ بهره بین‌بانکی را تعیین و مدیریت کند و در سایر نرخ‌های بهره، مانند نرخ سود سپرده، مداخله‌ای نداشته باشد.

▫️به این معنا که اگر اعلام می‌شود نرخ بهره بین‌بانکی مثلاً ۲۴ درصد است، بانک مرکزی باید تمام تلاش خود را به‌کار بگیرد تا همین نرخ ۲۴ درصد حفظ شود و عملیات بازار باز نیز به‌درستی در کشور اجرا شود.

🔗 نسخه کامل در تلگرام

🌐 نسخه کامل در سایت

📺 @ecoiran_webtv

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

آیا اندیشه چپ به خدمت گروه‌های ذی‌نفع درآمده است؟

اگرچه حذف ناگهانی ارز ترجیحی از نظر نحوه و زمان اجرا محل اختلاف است، اما از نظر اصولی مورد توافق اکثر اقتصاددانان قرار دارد.
با این حال، این اقدام با مخالفت دو گروه مواجه شده است؛ ذی‌نفعان رانتی و روشنفکران چپ‌گرا.

در حالی که مقاومت گروه‌های ذی‌نفع طبیعی است، مخالفت روشنفکران چه دلیلی دارد؟


#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️علیه سفره مردم
تحریم‌ها چگونه مصرف مواد غذایی را کاهش می‌دهد

✍️آزاده خرمی‌مقدم / نویسنده نشریه

🔸این مطالعه تاثیر تحریم‌های اقتصادی را بر الگوهای مصرف غذا بررسی کرده و از یک پایگاه داده جامع از خانوارهای ایرانی با حدود یک میلیون مشاهده در سطح خانوار استفاده کرده است. یافته‌های این مقاله نشان می‌دهد که تحریم‌های اقتصادی مصرف بسیاری از اقلام غذایی مغذی را، به‌ویژه در میان گروه‌های کم‌درآمد کاهش می‌دهند. تحریم‌ها غالباً به‌عنوان ابزاری قدرتمند برای فشار بر رهبران اقتدارگرا از طریق هدف قرار دادن منابع درآمدی و محدود کردن دسترسی به منابع دیده می‌شود.

🔸در برخی موارد، تحریم‌ها ممکن است موجب ناآرامی‌های سیاسی شوند و در نهایت رژیم‌های استبدادی را تضعیف کنند. در واقع، سختی‌های اقتصادی و کاهش سطح زندگی می‌تواند نارضایتی عمومی را تشدید کرده و به اعتراضات و ناآرامی‌های اجتماعی منجر شود. بااین‌حال، همان‌طور که نتایج این مطالعه نشان می‌دهد، تحریم‌های اقتصادی شدید همچنین به‌ عنوان نوعی مجازات جمعی عمل می‌کنند که به آسیب‌رساندن به جمعیت غیرنظامی، به‌ویژه آسیب‌پذیرترین افراد اختصاص دارد. شواهد کمی وجود دارد که نشان می‌دهد نخبگان حاکم در ایران با کمبود دسترسی به خدمات بهداشتی و غذایی یا به‌طور کلی با سختی‌های اقتصادی مواجه شده‌اند.

🔸علاوه‌براین، نتایج نشان می‌دهد درحالی‌که تحریم‌های اقتصادی می‌تواند نارضایتی را در میان خانوارهای با درآمد بالا ایجاد کند، لزوماً مشکلات امنیت غذایی برای آنها ایجاد نمی‌کند. در مقابل، تحریم‌های اقتصادی می‌توانند رژیم‌های غذایی خانوارهای متوسط و کم‌درآمد را تغییر و امنیت غذایی آنها را تحت تاثیر قرار دهند. برای مثال، تحلیل تجربی این مطالعه نشان می‌دهد که خانوارهای گروه‌های درآمدی دوم و سوم، که شامل طبقه متوسط اقتصادی جامعه هستند، کاهش‌های قابل ‌توجهی را در مصرف پروتئین کل خود، به‌علاوه مصرف میوه و سبزیجات تجربه می‌کنند.

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️کالبدشکافی اعتراض
فقیر شدن جامعه چه اثری روی گسترش اعتراض دارد؟

✍️مینا علیزاده / نویسنده نشریه

🔸جهش قیمت ارز، بهانه آغاز اعتراضات دی‌ماه بود. اعتراضاتی که از کسبه شروع شد و اکنون تمام کشور را درگیر خود کرده است. فقری که ذره‌ذره از راه می‌رسد و به امید مردم رخنه می‌کند مهم نیست در کجا رخ دهد و چه محدوده جغرافیایی داشته باشد. این فقر یک نتیجه دارد؛ اعتراض. اقتصاد ایران هم از این قاعده مستثنی نیست و سال‌هاست اقتصاددانان درباره ابربحران‌های پیش‌رو و لزوم اصلاحات ساختاری هشدار داده بودند، بااین‌حال سیاست‌گذار عملاً به این هشدارها توجهی نشان نداده است.

🔸کارشناسان اقتصادی اکنون به‌وضوح سایه شرایط اقتصادی و رفاهی را علاوه بر مسائل سیاسی، بر بدنه اعتراضات می‌بینند. آنها می‌گویند درآمد ملی در سال‌های اخیر 35 درصد افت را تجربه کرده است؛ اتفاقی که در وهله نخست شاید روی طبقه و دهک‌های پایین جامعه تاثیرگذار بود، اما حالا عملاً طبقه متوسط را نیز درگیر خود کرده است. بر اساس آمارها، اکنون آب دارد طبقات میانی کشتی شکسته اقتصاد را هم در خود غرق می‌کند. در واقع ساکنان طبقه متوسط به خط فقر نزدیک شده‌اند و شواهد نیز حاکی از آن است که در 15 سال اخیر، طبقات متوسط آسیب جدی دیده‌اند.

🔸بر اساس آمارها پیش از این و در سال 1396 متوسط درآمد خانوارهایی که بالای خط فقر بودند حدود سه برابر خط فقر بود، اما اکنون حدوداً دو برابر خط فقر است که نشان می‌دهد نزدیک به 80 درصد به خط فقر نزدیک‌تر شده‌اند. 15 درصد از کسانی که فقیر نیستند، درآمدشان فقط 20 درصد بالاتر از خط فقر است و این رقم نشان می‌دهد اگر شوک منفی به اقتصاد وارد شود، این افراد نیز فقیر خواهند شد.

🔸از سوی دیگر وضع فقرا نیز بدتر شده است. در گذشته کسانی که فقیر بودند، متوسط درآمدشان 20 درصد پایین‌تر از خط فقر بوده که در حال حاضر این عدد به 25 درصد رسیده است. این یعنی شکافشان نسبت به خط فقر بیشتر شده است و برای خروج از فقر باید بیشتر تلاش کنند. تصویر پیش‌روی ما واضح است؛ هم طبقات فقیر و هم طبقات متوسط ضعیف‌تر شده‌اند.

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

📹 نظام ارز چندنرخی در دنیا پدیده‌ای منسوخ است

▫️مسعود نیلی، اقتصاددان، در گفت‌وگو با محمد طاهری، سردبیر تجارت فردا:

▫️نظام ارز چندنرخی در دنیا دیگر یک پدیده منسوخ به حساب می‌آید. تا جایی که در ذهن دارم تنها کشورهایی مانند سومالی، سودان، زیمبابوه، ونزوئلا و سوریه هستند که هنوز نظام ارز چندنرخی دارند.

▫️البته احتمالاً اسامی این کشورها حس خوبی را به خواننده منتقل نمی‌کند.

▫️حالا اگر بخواهیم کمی به گذشته برگردیم، در دهه 1980 میلادی تعداد بیشتری از کشورهای دنیا بودند که ارز چندنرخی داشتند و البته تا این اندازه هم از نظر اقتصادی کشورهای بدی نبودند.

🔗 نسخه کامل در تلگرام

🌐 نسخه کامل در سایت

📺 @ecoiran_webtv

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️زیان بی‌‏پایان
قطع اینترنت با اقتصاد چه می‏کند؟

🔸در ادبیات اقتصاد دیجیتال، قطعی/ اختلال اینترنت فقط یک رخداد فنی نیست؛ یک شوک به ستون فقرات تبادل اطلاعات، پرداخت، لجستیک و اعتماد است.

🔸به گزارش نت‏بلاکس، قطع سراسری اینترنت در اعتراضات اخیر ایران، روزانه 60 میلیون دلار خسارت به اقتصاد زده است.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

⭕️شراره در خرمن
دولت پزشکیان در اعتراض‌های اخیر چگونه عمل کرده است؟

✍️جواد حیدریان / دبیر تحریریه

🔸دولت چهاردهم شبیه دشتی است که اغلب مشکلات حل‌نشده پنج دهه گذشته در آن ته‌نشین شده است. یعنی هر سیاست اشتباهی که در دهه‌های گذشته در دولت‌های قبل صورت گرفته، در این دولت به بار نشسته است. از سیاست‌های غلط یارانه‌ای تا قیمت‌گذاری و از ماجراجویی در سیاست خارجی تا اشتباهات سیاست‌گذاری که در دهه‌های قبل نقشه‌اش کشیده شده، در این دولت به ابربحران تبدیل شده است.

🔸اگر فهرست بحران‌هایی را که دولت با آنها مواجه شده مرور کنیم، ریشه اغلب آنها به دولت‌های قبل برمی‌گردد، اما دولت چهاردهم ناگزیر از تصمیم‌گیری برای آنهاست. هرچند دولت چهاردهم، فاقد نقشه راه و برنامه مشخص است و نظریه روشنی هم ندارد، اما به نظر می‌رسد بدشانس‌ترین دولت پس از انقلاب هم به‌شمار می‌رود. این دولت پس از حادثه سقوط هلی‌کوپتر و شهادت ابراهیم رئیسی، روی کار آمد و بلافاصله بعد از مراسم تحلیف، با ترور اسماعیل هنیه آغاز به کار کرد و پس از آن، مشکلات بسیار زیادی را پشت سر گذاشت. از جنگ نظامی اسرائیل و آمریکا علیه ایران تا اعتراض‌های خیابانی در دی‌ماه 1404.

🔸به نظر می‌رسد، بخش اندکی از مشکلات فعلی ساخته و پرداخته خود دولت هستند و اغلب بحران‌ها، ریشه در گذشته دارند که این دولت نقشی در شکل‌گیری یا تعمیق آنها نداشته است. بااین‌حال، میان آنچه جامعه انتظار دارد و آنچه دولت چهاردهم اجرا کرده، فاصله بسیار زیادی دیده می‌شود و همین موضوع باعث شده است که نوک پیکان بخشی از اعتراضات به سوی دولت باشد. پرسش این است که تکلیف جامعه با دولت چهاردهم چیست و آیا رای‌دهندگان به آقای پزشکیان، همچنان پشت این دولت می‌ایستند؟

📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.

#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

📹مهار اسب چموش/ گفت‌وگو با مسعود نیلی درباره تجربه تاریخی سیاست‌گذاری ارزی

▫️مرور بیش از یک قرن تجربه سیاست‌گذاری ارزی نشان می‌دهد که نظام‌های سیاسی اغلب به نظام چندنرخی ارز گرایش بیشتری داشته‌اند تا نظام تک‌نرخی. به‌گونه‌ای که طی سال‌های متمادی، چندنرخی بودن بر سیاست ارزی کشور حاکم بوده است.

▫️ریشه این گرایش را می‌توان در ملاحظات و ترجیحات سیاسی دولت‌ها جست‌وجو کرد اما این رویکرد، در بسیاری موارد، در تعارض با توصیه‌های غالب در ادبیات اقتصاد قرار داشته و یکی از محورهای اختلاف میان سیاستمداران و اقتصاددانان را شکل داده است. اقتصاددانان به‌طور مستمر بر ضرورت استقرار نظام تک‌نرخی ارز، به‌منظور افزایش شفافیت، بهبود تخصیص منابع و کاهش رانت تاکید دارند.

▫️در مقابل، سیاستمداران بیشتر ترجیح داده‌اند سازوکاری را مبنای سیاست‌گذاری قرار دهند که امکان مداخله و کنترل مستقیم بیشتری برای دولت فراهم می‌کند. این ترجیح، از یک‌سو، به ملاحظات مربوط به حمایت از برخی شرکای اقتصادی و ذی‌نفعان خاص بازمی‌گردد و از سوی دیگر، با هدف حمایت از گروه‌های درآمدی پایین و کنترل آثار توزیعی نوسانات ارزی توجیه می‌شود.

▫️بااین‌حال، تجربه نشان می‌دهد که حذف ارز ترجیحی سیاستی نیست که بدون تمهیدات خاص بتوان آن را اجرایی کرد. لوازم زیادی می‌خواهد و تمهیداتی که پیش از اجرا باید به آن اندیشید. در این چهارچوب، پرسشی که محمد طاهری-سردبیر هفته‌نامه تجارت‌فردا از دکتر مسعود نیلی مطرح کرده، این است که الزامات تغییر فاز از نظام چندنرخی به نظام تک‌نرخی چیست و اصولاً چرا نظام ارزی کشور، برخلاف روندهای غالب جهانی، همچنان از پدیده چندنرخی بودن رهایی نیافته است؟

📺 @ecoiran_webtv

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

آیا حذف ارز ترجیحی سیاست درستی بوده است؟

✍️ محمد طاهری/ سردبیر

🔹مرور بیش از یک قرن تجربه سیاست‌گذاری ارزی نشان می‌دهد که نظام‌های سیاسی در کشور ما اغلب به نظام چندنرخی ارز گرایش داشته‌اند تا نظام تک‌نرخی، به‌گونه‌ای که طی سال‌های متمادی، چندنرخی بودن بر سیاست ارزی کشور حاکم بوده است.
وقتی روند سیاست‌گذاری ارزی را در صد سال گذشته مرور می‌کنیم متوجه می‌شویم که از ابتدای استفاده از ریال به عنوان پول رایج کشور در سال 1308 تا سال ۱۳۳۶، نرخ ارز عمدتاً دونرخی یا چندنرخی بوده است. از سال 1336 تا 1356 نظام ارزی به تک‌نرخی تغییر کرد. پس از سال ۱۳۵۷، در شرایطی که بسیاری از کشورها، نظام‌های شناور یا شناور مدیریت‌شده را پیاده کرده‌بودند، سیاست‌گذاران وقت، بر تثبیت نرخ ارز رسمی، اصرار می‌ورزیدند که به گسترش شکاف میان نرخ رسمی و غیررسمی انجامید و درنهایت، نظام چندنرخی را به‌عنوان یک واقعیت پایدار در اقتصاد کشور تثبیت کرد.
تلاش دولت سازندگی برای یکسان‌سازی نرخ ارز در سال ۱۳۷2 اگرچه گامی مهم در جهت اصلاح ساختار ارزی محسوب می‌شد، اما به‌دلیل محدودیت‌های ارزی، کسری‌ بودجه و نااطمینانی‌های اقتصاد کلان، با موفقیت همراه نشد.
در سال ۱۳۸۱ و به دنبال اجرای قانون برنامه سوم توسعه، نظام «تک‌نرخی شناور مدیریت‌شده» اجرایی شد و حدود 10 سال دوام آورد اما با وقوع شوک‌های ارزی سال 1391 از هم پاشید.
از میانه‌های سال 1392 تا 1396 که ثبات نسبی بر اقتصادکلان حاکم بود، نرخ بازار آزاد، مبنای مبادلات ارزی قرار گرفت و تنها بخشی از واردات، مشمول ارز ترجیحی می‌شد. تا اینکه در فروردین سال ۱۳۹۷ دلار ترجیحی با قیمت ۴۲۰۰ تومان وارد نظام اقتصادی کشور شد. پیامدهای این سیاست به صورت شکل‌گیری رانت و کاهش کارایی اقتصادی، شرایط بسیار دشواری برای اقتصاد ایران به وجود آورد.
در این مدت بارها صحبت از یکسان‌سازی نرخ ارز به میان آمد که درنهایت در ماه دی امسال دولت تصمیم گرفت با حذف ارز ترجیحی، سیاست جدیدی در پیش گیرد که تعابیر زیادی درباره آن وجود دارد اما چنان‌که رئیس‌جمهوری و مدیران اقتصادی دولت می‌گویند، چاره دیگری هم وجود نداشت، چون کفگیر دولت به تگ دیگ خورده بود و دیگر منبعی برای اعطای ارز ترجیحی وجود نداشت.

🔹اما سوال این است که چرا طی سال‌های متمادی، سیاست ارزی چندنرخی بر اقتصاد کشور حاکم بوده است؟
ریشه این گرایش را علاوه بر ملاحظات و ترجیحات سیاسی دولت‌ها، می‌توان در نادیده گرفتن اصول علم اقتصاد توسط سیاستمداران جست‌وجو کرد. اقتصاددانان به‌طور مستمر بر ضرورت استقرار نظام تک‌نرخی ارز، به‌منظور افزایش شفافیت، بهبود تخصیص منابع و کاهش رانت تاکید دارند. در مقابل، سیاستمداران بیشتر ترجیح داده‌اند سازوکاری را مبنای سیاست‌گذاری قرار دهند که امکان مداخله و کنترل مستقیم بیشتری برای دولت فراهم می‌کند. این ترجیح، از یک‌سو، به ملاحظات مربوط به حمایت از برخی شرکای اقتصادی و ذی‌نفعان خاص بازمی‌گردد و از سوی دیگر، با هدف حمایت از گروه‌های درآمدی پایین و کنترل آثار توزیعی نوسان‌های ارزی توجیه می‌شود.
با همه این‌ها دولت چهاردهم مسیری خلاف را پیموده و در اقدامی که به نظر می‌رسد بیشتر از روی اجبار بوده تا اصلاح اقتصادی، تصمیم به یکسان‌سازی نرخ ارز گرفته است.

🔹تصمیم سختی که به‌زعم سیاست‌گذاران، اگر گرفته نمی‌شد، ممکن بود جان بیمار گرفته شود. روایت رسمی این است که اقتصاد ایران در آستانه فروپاشی ارزی قرار داشت و اگر این جراحی انجام نمی‌شد، قیمت ارز می‌توانست همین روزها به سطوحی بالاتر از ۲۰۰ هزار تومان برسد.

بااین‌حال، منتقدان می‌گویند حذف ارز ترجیحی سیاستی نیست که بدون تمهیدات خاص بتوان آن را اجرایی کرد و برای این‌که دوباره به ارز چندنرخی بازنگردیم، لوازم زیادی نیاز است و تمهیداتی که باید به آن اندیشید. آیا دولت چهاردهم این لوازم را فراهم کرده است؟



#تجارت_فردا
@tejaratefarda

Читать полностью…

هفته‌نامه تجارت‌فردا

📹 آینده ایران | گفت‌وگو با دو اقتصاددان درباره اعتراضات

▫️التهاب اخیر در جامعه ایران که جرقه‌اش از اعتراض بازاری‌ها زده شد، اعتراضی بود همزمان به شرایط بد اقتصادی و نیز نارضایتی از نادیده گرفته شدن از سوی حکمرانی. این در حالی است که اقتصاددانان و خبرگان حوزه اندیشه و سیاست بارها هشدار داده بودند که سیاستگذاران باید در تصمیمات خود اولویت را بر مردم و قشر متوسط بگذارند.

▫️قشری که البته در سال‌های اخیر وضع معیشتشان بدتر شده و بخش بزرگی از آنها به زیر خط فقر سقوط کرده‌اند.

▫️در همین رابطه هفته نامه تجارت‌فردا در میزگردی با حضور دکتر محمدمهدی بهکیش و موسی غنی‌نژاد این موضوع را بررسی کرده که چرا اعتراضات مردمی به این مرحله رسید و آینده ایرانیان چه خواهد شد؟

▫️محمدمهدی بهکیش اقتصاددان در خصوص ناآرامی‌های اخیر می‌گوید: آنچه که می‌بینیم در جامعه حاصل 40 سال سیاست‌گذاری نادرست است.

▫️بهکیش معتقد است: فضای سیاسی و اقتصادی کشور بسته است که بر فضای اجتماعی نیز تأثیرگذار است.

▫️موسی غنی‌نژاد اقتصاددان نیز به این نکته اشاره می‌کند: در سال 90 تعداد افراد زیر خط فقر کمتر 20 درصد بودند و در حال حاضر بالای 40 درصد است. وضع معیشت مردم نیز نسبت به گذشته بدتر شده است.

📺 @ecoiran_webtv

Читать полностью…
Subscribe to a channel