14374
کانال رسمی هفته نامه تجارت فردا صاحب امتیاز: شرکت دنیای اقتصاد تابان مدیر مسئول: علیرضا بختیاری سردبیر: محمد طاهری سایت: Www.Tejaratefarda.com
📚الگوی حکمرانی مناطق آزاد ایران
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️پول نقد
کشورهایی که بیشترین استفاده از پول نقد را در سال ۲۰۲۵ داشتند
🔸فقر و محدودیتهای بانکی باعث وابستگی به پول نقد میشود. میانمار با 98درصد استفاده از پول نقد در صدر این رتبهبندی قرار دارد و پس از آن اتیوپی و گامبیا با 95درصد قرار دارند.
🔸ژاپن با ۶۰درصد استفاده از پول نقد برای یک کشور با فناوری پیشرفته، رقم قابل توجهی است، که بیشتر به دلیل استفاده در مناطق روستایی است.
🔸آلمان با ۵۱درصد استفاده از پول نقد، برای کشوری ثروتمند در اروپا یک استثنا به شمار میآید، اما این ممکن است بیشتر به دلیل دلایل مربوط به حریم خصوصی و بیاعتمادی به نهادهای بزرگ بانکی باشد.
🔸نروژ و کره جنوبی با تنها ۱۰درصد استفاده از پول نقد، کمترین میزان در میان این کشورها را دارند، در حالی که آمریکا با ۱۶درصد در رتبه بعدی قرار دارد.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
📝 بازارها چگونه قدرت و سیاست را در خاورمیانه شکل میدهند؟
▫️بازارهای بزرگ خاورمیانه بیش از آنکه مراکز اقتصادی باشند، صحنهای برای سیاست و قدرت بودهاند.
▫️از بازارهای پرهیاهوی حلب و تهران تا بازار تاریخی استانبول، شبکههای بازرگانان نه تنها اقتصاد، بلکه مسیر تحولات سیاسی را شکل دادهاند.
▫️آنها با حفظ استقلال اقتصادی، توانستهاند گاهی دولتها را مهار کنند، گاهی پشتوانه انقلابها باشند و گاهی نیز به متحدان رژیمها تبدیل شوند؛ تاریخی که نشان میدهد هر بازار، همزمان مرکز تجارت و موتور قدرت است.
📌 گزارش کامل در وبسایت اکوایران
📺 @ecoiran_webtv
⭕️تغییرات اقلیمی و اثر آن بر مشارکت اقتصادی زنان
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
چرا تورم همچنان همیشه و همهجا یک پدیده پولی است؟
✍️محمد طاهری/ سردبیر
پنجاه سال از زمانی که میلتون فریدمن موفق به دریافت جایزه نوبل اقتصاد شد میگذرد اما همچنان اقتصاد جهان با مسئلهای دستوپنجه نرم میکند که در کانون اندیشه او قرار داشت؛ تورم.
فریدمن در مشهورترین یافته علمی خود تأکید میکرد که «تورم همیشه و همهجا یک پدیده پولی است.»این دیدگاه که رابطهای مستقیم و بلندمدت میان رشد حجم پول و افزایش سطح عمومی قیمتها دارد، در همه این سالها مبنای سیاستگذاری پولی در بسیاری از کشورها بوده است.
او با مطالعات ارزشمند خود اتهام خلق تورم را از دوش آحاد جامعه و فعالان کسبوکار برداشت و بر شانههای سیاستگذار گذاشت. فریدمن معتقد بود تورم از دل بانک مرکزی و چاپخانه پول حکومتها بیرون میآید و تاکید کرد که افزایش قیمتها علت تورم نیست، بلکه نتیجه آن است.
با این حال، تحولات شتابان نیمقرن اخیر، از گسترش ابزارهای مالی پیچیده و استقلال بانکهای مرکزی، تا سیاستهای پولی نامتعارف، نرخهای بهره نزدیک به صفر و شوکهای عرضه جهانی، این پرسش را بهطور جدی مطرح کرده است که آیا ایده محوری فریدمن همچنان اعتبار خود را حفظ کرده است؟
تجربه سالهای اخیر، بهویژه جهش تورم پس از همهگیری کرونا در اقتصادهای پیشرفته، بار دیگر توجه اقتصاددانان را به نقش نقدینگی، ترازنامه بانکهای مرکزی و سیاستهای پولی انبساطی جلب کرده است. در عین حال، برخی تحلیلها تلاش میکنند تورم را بیش از آنکه پدیدهای پولی بدانند، نتیجه اختلالات زنجیره عرضه، شوکهای انرژی یا عوامل نهادی معرفی کنند. در چنین بستری، بازخوانی اندیشه فریدمن نه صرفاً بهعنوان یک بحث تاریخی، بلکه بهمثابه یک مسئله زنده سیاستگذاری اهمیت مییابد.
اخیرا مایکل دی. بوردو، از دانشگاه راتگرز به بهانه پنجاهمین سالگرد دریافت جایزه نوبل اقتصاد توسط میلتون فریدمن، مقالهای نوشته و سعی کرده میراث فکری او را ارزیابی کند. به عقیده او اگرچه ابزارها و زبان سیاست پولی در طول زمان تغییر کردهاند، اما بسیاری از اصولی که در الگوهای مدرن اقتصاد کلان و در رفتار بانکهای مرکزی مشاهده میکنیم، ریشهای عمیق در اندیشههای فریدمن دارند.
50 سال پس از نوبل میلتون فریدمن، آیا تورم همچنان «همیشه و همهجا یک پدیده پولی» است، یا تحولات اقتصاد جهانی این گزاره را به چالش کشیدهاند؟
پرونده ویژه شماره ۶۲۷ به این موضوع اختصاص یافته است.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
چاپ هشتم تورم و اخلاق روانه بازار شد
کتاب «تورم و اخلاق» اثری تأملبرانگیز از اندرو دیکسون وایت است که با نگاهی تاریخی، رابطه عمیق میان سیاستهای پولی و فروپاشی اخلاق اجتماعی را بررسی میکند.
نویسنده با تمرکز بر تجربه فرانسه پس از انقلاب ۱۷۸۹ نشان میدهد چگونه چاپ بیرویه پول بیپشتوانه، که در ابتدا راهحلی ساده برای مشکلات مالی دولت به نظر میرسید، بهتدریج به تورم شدید، بیثباتی اقتصادی و تضعیف اعتماد عمومی انجامید. اهمیت کتاب در این نکته است که تورم را صرفاً یک پدیده اقتصادی نمیداند، بلکه آن را عاملی میبیند که رفتارهای اجتماعی، ارزشهای اخلاقی و حتی قضاوتهای انسانی را دگرگون میکند. «تورم و اخلاق» با زبانی روشن و مستند، هشداری تاریخی به سیاستگذاران و جامعه میدهد که بیتوجهی به اصول اقتصادی میتواند پیامدهایی فراتر از اعداد و آمار داشته باشد و بنیانهای اخلاقی یک جامعه را نیز سست کند.
اگر تمایل دارید به کتابهای ما دسترسی پیدا کنید، راهنمای خرید از کتابفروشی دنیایاقتصاد را مطالعه کنید.
@eco_philo_book
⭕️داستان تکراری
چرا بحرانهای مالی به وقوع میپیوندند؟
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
📚برترین کتابهای اقتصادی 2026-2025
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️شوک کرونا
پیامدهای اقتصادی و اجتماعی کرونا در ایران
شش سال پس از آغاز کرونا، آثار اقتصادی، انسانی و اجتماعی آن در کشور هنوز محسوس است. فشار بر نظام سلامت، اختلال در بازار کار و کسبوکارها، تغییر سبک زندگی و آسیب به سلامت روان و آموزش، همگی نشاندهنده آثار گسترده و چندجانبه شوک کرونا بر ایران است.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️فرصت و حسرت
بررسی پیامدهای مهاجرت در گفتوگو با بهرام صلواتی
✍️فائزه مومنی / نویسنده نشریه
🔸مهاجرت جوانان ایرانی در سالهای اخیر، بیش از آنکه صرفاً یک انتخاب فردی باشد، بازتابی از فشارهای اقتصادی، اجتماعی و محدودیتهای ساختاری کشور است. بسیاری از جوانان تحصیلکرده با ایدهآلهای بزرگ و تمایل به کنشگری اجتماعی، تصمیم به ترک ایران میگیرند؛ تصمیمی که هم فرصتی برای رشد فردی و زندگی بهتر است و هم با حسرت و گسست عاطفی از وطن همراه میشود.
🔸تجربه مهاجران نشان میدهد حتی موفقترین افراد در کشورهای مقصد نیز با رنج غربت، محدودیتهای فرهنگی و نبود امکان مشارکت موثر در تغییر کشور خود روبهرو هستند. این حسرت در مواجهه با بحرانها و وقایع اجتماعی تشدید میشود چراکه کنشگری مجازی، جای تجربه واقعی در وطن را نمیگیرد. طبقه متوسط ایران بیشترین سهم را در موجهای مهاجرت دارد و خروج این گروه، علاوه بر از دست رفتن سرمایه انسانی، توان ملی برای اصلاح اجتماعی را کاهش میدهد.
🔸بنابراین مهاجرت ترکیبی از فرصت، ریسک، حسرت و پیامدهای اجتماعی عمیق است. در اینباره با بهرام صلواتی، رئیس سابق رصدخانه مهاجرت ایران، گفتوگو کردهایم. او بر این باور است که مهاجرت اگرچه در بسیاری موارد واکنشی عقلانی به بحرانهای موجود است، اما همواره با هزینهها، ریسکها و پیامدهای روانی و اجتماعی عمیقی همراه است که باید بهدقت سنجیده شود.
📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️تاوان انباشت
بررسی آثار همزمانی شوکهای اقتصادی ایران در گفتوگو با علی سرزعیم
✍️صبا نوبری / نویسنده نشریه
🔸اقتصاد ایران در مختصاتی ایستاده است که شاید در تاریخ معاصر بیمانند باشد. دیگر سخن از مشکلات نیست؛ بلکه با پدیدهای مواجهیم که میتوان آن را «همافزایی بحرانها» یا به تعبیر دقیق، «سرریز شدن ناترازیها» نامید. سیاستگذاران سالها با تکیه بر درآمدهای نفتی یا امید به آیندهای نامعلوم، تصمیمات سخت را به تعویق انداختند. اکنون، زمان خریدهشده به پایان رسیده است.
🔸علی سرزعیم، اقتصاددان بر این باور است که دیگر با اقتصاد متعارف که صرفاً با شوکهای ادواری دستوپنجه نرم میکند، روبهرو نیستیم. او در این گفتوگو تصویر واضحی از وضع موجود ارائه میدهد. وضعی که در آن ناترازیهای انرژی، بحران سرمایهگذاری و زوال سرمایه اجتماعی به هم گره خوردهاند.
🔸سرزعیم هشدار میدهد راه میانبری وجود ندارد و «جراحی» اجتنابناپذیر است، اما این جراحی در بدنی که هم از نظر اجتماعی (اعتماد عمومی) و هم از نظر بینالمللی (تحریمها) ضعیف شده، دردناکتر از هر زمان دیگری است. آنچه میخوانید، گفتوگوی «تجارت فردا» با او درباره واکاوی رسیدن به این نقطه و دشواریهای خروج از آن است.
📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️اعتیاد به شوک
شوکها با اقتصاد ایران چه میکنند؟
✍️صبا نوبری / نویسنده نشریه
🔸اقتصاد ایران طی دهههای گذشته در معرض شوکهای متعدد و متنوعی قرار داشته است و از میانه این شوکها ضربههای زیاد و اثرگذاری به خودش دیده که در روند بلندمدت متغیرهای اقتصاد ایران همانند رشد و تورم تاثیر جدی و ماندگار گذاشته است. از سوی دیگر، احتمالاً وضع کنونی اقتصاد ایران از منظر همزمانی شوکها و بحرانها، در هیچ زمان دیگری تجربه نشده است.
🔸در این زمینه دو برداشت وجود دارد؛ یکی، وضع خاصی است که بر اساس آن اقتصاد ایران بهصورت همزمان با شوکهای متعدد مواجه است که برای تشریح این وضع، از مفهوم بحران درهمتنیده و چندگانه (Polycrise) استفاده میکنند؛ وضعی که چند بحران اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و محیطی همزمان و در تعامل با هم تقویت میشوند.
🔸برداشت دوم، وضعی را شرح میدهد که بر اساس آن بحرانها و شوکها بهجای آنکه پدیدههایی گذرا باشند، به بخشی از ساختار اقتصادی بدل میشوند. این پدیده را میتوان با مطالعات اقتصاددانان درباره ماندگاری آثار (Hysteresis) توضیح داد.
🔸مفهوم ماندگاری آثار در ادبیات اقتصاد کلان، به شرایطی گفته میشود که در آن آثار شوک اقتصادی حتی پس از رفع عامل اصلی، همچنان باقی میماند و اقتصاد به وضع پیشین بازنمیگردد. این دقیقاً همان چیزی است که اقتصاد ایران را از اقتصادهای جهان متمایز میکند.
🔸در اقتصاد ایران شوکها بهصورت همزمان حمله میکنند و نهتنها موقتی نیستند، بلکه با گذر زمان ماندگار شده و به روندهای پایدار تبدیل میشوند.
ایران چگونه به بهشت شوکها تبدیل شد؟ چرا شوکها میآیند و نمیروند؟ کسبوکار و زندگی میان این همه شوک چه آثار بیننسلی دارد؟
📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
📹 تفاوت چپگرایی در ایران و اروپا چیست؟
▫️موسی غنینژاد، اقتصاددان، در گفتوگو با محمد طاهری، سردبیر هفتهنامه تجارت فردا:
▫️در کشورهای دیگر نیز روشنفکران چپ حضور دارند، اما نظام سیاسی بهگونهای طراحی شده که دروغپردازی و جوسازی نمیتواند بر سیاستگذار اثر بگذارد.
▫️برای مثال در فرانسه جریانهای چپ فعالاند، اما تفاوت روشنفکران ایرانی با همتایان فرانسویشان در این است که در ایران همان ایدههای چپگرایانه، البته در سطحی پایینتر، مطرح میشود اما تأثیر بسیار بیشتری بر سیاستگذار میگذارد.
▫️در حالی که در آن کشورها، سیاست اقتصادی ناچار است با علم اقتصاد سازگار باشد و توجیه علمی داشته باشد؛ در غیر این صورت، چنین ایدههایی اساساً امکان اجرا پیدا نمیکنند.
📺 @ecoiran_webtv
چرا هزینه تصمیمهای غلط سیاسی را مردم و سیاستگذار اقتصادی میپردازند؟
✍️محمد طاهری/ سردبیر
🔹جنگ که به پایان رسید، سیاستگذاری ارزی به بزرگترین مناقشه سیاستگذاری در اقتصاد ایران تبدیل شد. آن روزها تصمیمگیران اقتصادی، مدافع سازوکارهای بازار و پرهیز از مداخلات دستوری بودند و بر این باور تاکید میکردند که نرخ ارز باید بازتابدهنده واقعیتهای اقتصاد کلان، محدودیتها و انتظارات باشد. در مقابل، تصمیمگیران سیاسی همچنان با ذهنیت مقداری و آمرانه، نرخ ارز را متغیری میدانستند که میتوان با دستور و شوکهای قیمتی آن را به سطح مطلوب و دلخواه رساند.
🔹در مقطعی از اوایل دهه 1370، تصمیم به تعیین «ارز رقابتی» بدون اطلاع و مشارکت نهادهای اصلی سیاستگذاری اتخاذ شد، بهگونهای که حتی برخی مسئولان اقتصادی، از طریق رادیو از این تصمیم مطلع شدند. مخالفت اقتصاددانان از جمله مسعود نیلی با این رویکرد نهتنها شنیده نشد، بلکه به استعفای او از دولت انجامید. این اتفاق شاید نخستین چالش میان تصمیمگیران سیاسی و اقتصادی بر سر نرخ ارز بود اما نقطه اوج آن نبود.
یکی، دو سال بعد، تنشهای سیاستگذاری ارزی به سطحی بیسابقه رسید. اصغر فخریهکاشان، معاون ارزی بانک مرکزی، به شکلی عجیب، هدف انتقادهای تند و علنی سیداحمد خمینی قرار گرفت. در این انتقادها، معاون ارزی بانک مرکزی متهم شد که با تصمیمهای نابخردانه، خزانه ارزی کشور را به روی دلالان گشوده و ذخایر ارزی را بیمحابا هدر داده است. انتقادهای آقای خمینی به بازداشت آقای فخریهکاشان منجر شد.
🔹چند سال پس از بازداشت معاون ارزی، پای رئیسکل بانک مرکزی نیز به راهروهای دادگاه باز شد. اینبار محسن نوربخش با اتهام اخلال در نظم ارزی و جاسوسی، به قوه قضائیه فراخوانده شد. روبهروی محسن نوربخش، دو چهره اقتصادی بهعنوان بازجو حضور داشتند؛ اولی پرویز داودی که زمانی معاون نوربخش بود و دومی، ناصر شرافتجهرمی که همکار نوربخش در دانشگاه شهید بهشتی بود. پرونده آقای نوربخش پس از درگذشت ایشان در سال 1382 مختومه شد.
🔹چند سال بعد، الگوی فشار قضایی بر بانک مرکزی دچار تغییر شد. اگر پیشتر یا رئیسکل به دادگاه فراخوانده میشد یا معاون ارزی، اینبار هر دو همزمان در معرض تعقیب قضایی قرار گرفتند و برای هر دو پروندهای قطور تشکیل شد. ولیالله سیف که در دولت حسن روحانی سکان بانک مرکزی را در دست گرفته بود و احمد عراقچی، معاون ارزی بانک، در پی نوسانهای شدید بازار ارز تحت پیگرد قضایی قرار گرفتند. در مهر ۱۴۰۰ اعلام شد که سیف به ۱۰ سال و عراقچی به هشت سال حبس تعزیری محکوم شدهاند. پس از گذشت 7 سال، در نهایت ولیالله سیف و احمد عراقچی از کلیه اتهامات وارده تبرئه شدند.
🔹به نظر میرسد یک بار دیگر الگوی آشنای تشکیل پرونده برای تصمیمگیران پولی تکرار شده است. در همین زمینه روزنامه سازندگی از تشکیل پرونده قضایی برای برخی مقامات اقتصادی خبر داده است. تکرار این الگو نشان میدهد که در مواجهه با نوسانهای ارزی، همچنان سادهترین و در دسترسترین واکنش نظام حکمرانی، برخورد قضایی است. رویکردی که نهتنها مشکل ساختاری بیثباتی ارز را حل نمیکند، بلکه با تضعیف بیشازپیش نهاد بانک مرکزی، چرخه شوکهای ارزی و بیاعتمادی سیاستی را بازتولید میکند.
🔹به عقیده اقتصاددانان، منشأ اصلی بحرانهای امروز ایران نه در سطح تصمیمگیران اقتصادی، بلکه در سطح تصمیمگیران سیاسی و دیپلماسی قرار دارد. این سیاستمدار است که با تصمیمهای نادرست، محیط سیاسی داخلی و بینالمللی را برای فعالیت اقتصادی نامساعد میکند. بازارها را به آشوب میکشاند، جشنوارهای از ریسکهای سیاسی و اقتصادی به راه میاندازد و بذر بحرانهای پیاپی را در خاک اقتصاد ایران میکارد.
🔹بهطور مشخص آنچه در بازار ارز مشاهده میشود، بیش از آنکه محصول خطاهای فنی بانک مرکزی باشد، بازتاب مستقیم تصمیمهای غلط سیاسی و دیپلماسی تهاجمی است. تصمیمهایی که نااطمینانی را افزایش میدهند، انتظارات را تحریک میکنند و نرخ ارز را به زمینی برای نقشآفرینی تنشهای سیاسی و اقتصادی بدل میکنند.
تجربه سالهای گذشته بهروشنی نشان داده است که دهها تصمیم بزرگ و جسورانه سیاستگذار پولی، به اندازه یک تصمیم کوچک در سیاست خارجی نمیتواند بر مسیر اقتصاد کشور اثرگذار باشد.
تصمیمگیران اقتصادی همواره با تصمیمهای متنوع و پیچیدهای مواجه هستند و اتخاذ تصمیمهای دشوار و سرنوشتساز نیازمند مدیرانی ریسکپذیر و جسور است. برخوردهای سیاسی با مدیران، انگیزه افراد را برای پذیرش مسئولیتهای اجرایی کاهش میدهد و ترویج این ذهنیت که «باید به فکر سرنوشت حرفهای خود باشید»، باعث پرورش مدیرانی محافظهکار و ریسکگریز میشود که توان حل معضلات و بحرانهای بزرگ را ندارند.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
📹 جریان چپ و سیاهنمایی دوران طلایی اقتصاد ایران
▫️محمد طاهری، سردبیر هفتهنامه تجارت فردا:
▫️وضعیت اقتصادی ایران در دهه چهل خورشیدی در جهان مثالزدنی و کمنظیر بود.
▫️ دورهای که ابتدا با واردات فناوری خارجی آغاز شد و سپس به سمت تولید داخلی پیش رفت؛ دورهای که از آن بهعنوان «دوره طلایی اقتصاد ایران» یاد میشود.
▫️با وجود این دستاوردها، روشنفکران چپ آن دوران شروع به تمسخر نتایج اقتصادی کردند و آنها را «غربی» نامیدند.
▫️در دهه ۵۰ نیز، بر پایه همان تمدن صنعتی شکلگرفته در دهه ۴۰، سطح اقتصاد ایران با برخی کشورهای اروپایی برابری میکرد و حتی در مواردی از آنها پیشی گرفته بود.
▫️بااینحال، بسیاری از روشنفکران، شاعران، نویسندگان، فیلمسازان و هنرمندان آن دوره، بهجای بازتاب این واقعیتها، به سیاهنمایی وضعیت اقتصادی پرداختند.
📺 @ecoiran_webtv
⭕️جامعه معلق
ارزیابی تابآوری خانوادهها با بحرانهای درهمتنیده در گفتوگو با مریم زارعیان
✍️مینا علیزاده / نویسنده نشریه
🔸احساس دلزدگی و فرسودگی که این روزها در مکالمات و گفتوگوها شنیده میشود حاصل فشار اقتصادی یا بحران مقطعی نیست. آنچه زندگی خانوادگی را در سالهای گذشته شکل داده، همزمانی و انباشت شوکهایی است که مرز میان معیشت، آینده، روابط عاطفی و هویت اجتماعی را درهم ریخته است.
🔸تورم مزمن، بیثباتی شغلی، نااطمینانی نسبت به آینده، فرسایش شبکههای حمایتی و تغییر نقشهای درون خانواده مجموعهای از فشارها را با هم همسو ساخته که نه آغاز روشنی دارد و نه چشمانداز پایان. خانواده ایرانی درون وضعی زندگی میکند که بحران هر روز بازتولید میشود و به وضع عادی بدل شده است.
🔸در چنین شرایطی سازوکارهای بقا در کوتاهمدت امکان ادامه زندگی را فراهم کردهاند، اما بهای آن کاهش رفاه، فرسایش سرمایه انسانی و انجماد افق آینده بوده است. مصاحبه با مریم زارعیان، کارشناس اقتصاد رفتاری تلاشی است برای فهم منطق چندبحرانی و پیامدهای آن بر زندگی روزمره خانواده ایرانی.
📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️روسای متهم
مصائب سیاستگذاران ارزی در گفتوگو با ولیالله سیف
✍️رضا طهماسبی / دبیر تحریریه
🔸در دهههای اخیر که نوسانهای عمده ارزی یکی از مشکلات همیشگی اقتصاد کشور بوده است، سیاستگذاران ارزی هم از این ناحیه دچار ریسکهای جدی بودهاند؛ بهگونهای که اغلب روسای بانکهای مرکزی و گاهی معاونان ارزی آنها، علاوه بر اینکه هدف انتقادات شدید مردم، رسانهها، سیاستمداران و فعالان اقتصادی قرار گرفتهاند، مجبور به حضور در نهادهای نظارتی شده و تا مدتها بعد از پایان دوران خدمت باید در برابر سیاستهایی که اتخاذ کردهاند جواب پس بدهند.
🔸گاهی آنها را در برابر جهش نرخ ارز مقصر میدانند و زمانی برای نحوه تخصیص ارز. حتی مداخله آنها در بازار هم تیغ دولبهای است که آنها را یا در معرض بیتوجهی و عدم ایفای مسئولیت و تکالیف قرار میدهد یا متهم به از بین بردن منابع ارزی کشور میکند.
🔸ولیالله سیف، رئیسکل بانک مرکزی در سالهای 92 تا 97، با اشاره به ضرورت تطبیق مسئولیتها با اختیارات و همچنین رسیدگی تخصصی به مسائل فنی در مراجع قضایی، تاکید کرد که رویه کنونی به هراس مدیران از تصمیمگیری و بازگشت مدیران سالم از تصمیمهای درست منجر میشود؛ یا اینکه حداقل بوروکراسی انجام کارها را به دلیل افزایش درخواست مجوز از مدیران بالادستی بسیار کند، کمنتیجه و پرهزینه میکند.
📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
انگلیس چگونه چرخید؟
شاهین کارخانه در اقتصاد نیوز ، تجربه اصلاحات اقتصادی انگلیس را مرور میکند و توضیح میدهد که چگونه اصلاحات مارگارت تاچر، اقتصاد این کشور را به سمت رقابتپذیری و بازارمحوری سوق داد.
در همین زمینه کتاب «چرخش انگلیسی» نوشته پروفسور اسکات نیوتون، روایتی تحلیلی از تحولات سیاسی و اقتصادی بریتانیا در نیمقرن اخیر ارائه میدهد.
این اثر نشان میدهد چگونه بریتانیا از الگوی دولت رفاه پس از جنگ جهانی دوم و بحرانهای دهه ۱۹۷۰، به سمت اصلاحات ساختاری و لیبرالیسم اقتصادی در دوران مارگارت تاچر حرکت کرد و در ادامه، در دوره پس از جنگ سرد تا همهپرسی برگزیت در سال ۲۰۱۶، بار دیگر مسیر خود را بازتعریف کرد.
نویسنده با بررسی بحرانهای اقتصادی، اعتراضهای اجتماعی و تغییر نقش دولت و بازار، توضیح میدهد که چگونه «چرخش انگلیسی» به بازآرایی ساختار اقتصاد و سیاست این کشور انجامید و بریتانیا را از «مرد بیمار اروپا» به یکی از پیشگامان اصلاحات بازارمحور تبدیل کرد.
اگر تمایل دارید به کتابهای ما دسترسی پیدا کنید، راهنمای خرید از کتابفروشی دنیایاقتصاد را مطالعه کنید.
@eco_philo_book
تاریکخانه تورم
توصیف زیبای آقای بهمن فلاح از جلد این هفته تجارتفردا:
پشت هر پدیده پولی تاریکخانه ای از رانت و …است.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
آیا تورم همچنان همیشه و همهجا یک پدیده پولی است؟
میلتون فریدمن 63 سال پیش با تاکید بر اینکه «تورم همیشه و همهجا یک پدیده پولی است»، نقطهعطفی در علم اقتصاد ایجاد کرد.
او با این گزاره، اتهام خلق تورم را از دوش آحاد جامعه و فعالان کسبوکار برداشت و بر شانههای سیاستگذار گذاشت. فریدمن معتقد بود تورم از دل چاپخانه پول دولت و بانک مرکزی بیرون میآید و تاکید کرد که افزایش قیمتها علت تورم نیست، بلکه نتیجه آن است.
نیم قرن پس از اهدای جایزه نوبل به این یافتهها، آیا همچنان میتوان تورم را به سیاستهای پولی نسبت داد؟
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️سیاستگذاری زیر سلطه مالی
سلطه مالی چگونه تورم را افزایش میدهد؟
✍️حامد وحیدی / نویسنده نشریه
🔸در این مقاله توضیح داده شد که چرا دولت در اقتصاد ایران معمولاً با مشکل کسری بودجه و بیانضباطی مالی روبهرو است؟ و چه راههایی برای بهبود این وضع وجود دارد؟
واقعیت این است که ساختار اقتصاد ایران با بسیاری از کشورهای پیشرفته تفاوت دارد و همین تفاوتها باعث شده برخی ابزارهای رایج اقتصادی در ایران آنطور که باید، کار نکند. نتایج بررسیها نشان میدهد اوراق بدهی، دستکم در سالهای ۱۳۸۷ تا ۱۳۹۹، نقش مهمی در کنترل کسری بودجه و کاهش فشار دولت بر بانک مرکزی نداشته است.
🔸دلیل آن هم ساده است: حجم این اوراق در بودجه دولت کم بوده و نرخ سودشان بهصورت دستوری تعیین شده است. وقتی سود اوراق جذاب نباشد، مردم و سرمایهگذاران، تمایل زیادی به خرید آن ندارند. در نتیجه دولت نمیتواند از این مسیر کسری بودجه را تامین کند و ناچار میشود به بانکها مراجعه کند. این موضوع درنهایت به افزایش پول در اقتصاد و رشد تورم منجر میشود، امری که اثرش را همه مردم در زندگیشان احساس میکنند.
🔸یکی از نکات مهمی که مقاله بر آن تاکید دارد، شفافیت بدهیهای دولت است. هرجا دولت بدهیهایش را بهطور شفاف در بودجه ثبت کند و خودش را متعهد به پرداخت آنها بداند، وضع مالی بهتری داشته است. مشکل اینجاست که در حال حاضر بخش قابلتوجهی از بدهیهای دولت، بهویژه بدهی به بانکها، اصلاً در بودجه دیده نمیشود. وقتی بدهیها شفاف نباشند، دولت هم خودش را مجبور به بازپرداخت آنها نمیداند و این بدهیها بهتدریج به بانک مرکزی منتقل میشود. نتیجه این چرخه، رشد نقدینگی و تداوم تورم در اقتصاد است.
📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️اقتصاد ممنوع
بررسی قاچاق در سایه تحریم در گفتوگو با پدرام سلطانی
✍️مینا علیزاده / نویسنده نشریه
🔸قاچاق در اقتصاد ایران، تنها یک فعالیت غیرقانونی یا انحراف رفتاری نیست، بلکه بهتدریج به بخشی از سازوکار تامین کالا در کشور تبدیل شده است. در اقتصادی که با تحریمهای مزمن، محدودیتهای ارزی، مقررات پیچیده و بیثباتی سیاستی مواجه است، مسیر رسمی تجارت اغلب پرهزینهتر، زمانبرتر و پرریسکتر از مسیرهای غیررسمی است. همین عدمتعادل باعث میشود قاچاق نه بهعنوان یک انتخاب استثنایی، بلکه بهمثابه پاسخی «منطقی» به ناکارآمدی ساختارهای رسمی عمل کند.
🔸وقتی ثبت سفارش دشوار است، تخصیص ارز با عدم قطعیت همراه است و قوانین مدام تغییر میکنند، بازار راههای جایگزین خود را پیدا میکند؛ راههایی که اگرچه غیرقانونیاند، اما از منظر اقتصادی کاراتر به نظر میرسند. در چنین بستری، قاچاق بیش از آنکه محصول تمایل به قانونگریزی باشد، نتیجه سیاستگذاریهایی است که عرضه رسمی را محدود و تقاضا را سرکوبنشده رها کردهاند.
🔸پدرام سلطانی، فعال اقتصادی در این گفتوگو بر همین نکته دست میگذارد و تاکید میکند که ریشه قاچاق را باید در ساختار حکمرانی اقتصادی جستوجو کرد، نه صرفاً در رفتار قاچاقچیان. به باور او، حتی پس از حذف ارز ترجیحی و نزدیک شدن نرخ ارز تجاری به بازار آزاد، پیچیدگیهای اداری، قوانین ناکارآمد و فشار تحریمها همچنان تجارت قانونی را در تنگنا نگه داشتهاند.
🔸از نگاه سلطانی، تا زمانی که سیاستگذار بهجای تسهیل تجارت رسمی، بر کنترلهای سخت و جرمانگاری تکیه کند، قاچاق نهتنها از بین نخواهد رفت، بلکه بهعنوان یک سازوکار پایدار در اقتصاد ایران بازتولید خواهد شد.
📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️موعظه جامعه
بازتولید شکاف گفتار رسمی و واقعیت اجتماعی در گفتوگو با جعفر خیرخواهان
✍️هدا احمدی / نویسنده نشریه
🔸در جامعهای که هر روز از تریبونهای رسمی، کلاسهای درس، رسانهها و نهادهای فرهنگی، اخلاق، صداقت، عدالت و قانونمداری تبلیغ میشود، چرا رفتارهای غیراخلاقی در اقتصاد نهتنها کاهش نمییابد، بلکه بهتدریج به «قاعده بازی» و هنجار غالب تبدیل میشود؟ این پرسشی است که بسیاری از شهروندان در تجربه زیسته با آن مواجهاند. موعظه اخلاقی و کمرنگ شدن اخلاق عملی، پدیدهای است که دیگر نمیتوان آن را به ضعف فردی یا سقوط ارزشها فروکاست.
🔸جعفر خیرخواهان، اقتصاددان، نشان میدهد که اخلاق در اقتصاد نه محصول نصیحت و آموزش مستقیم، بلکه نتیجه طبیعی قواعد بازی است. او توضیح میدهد که چگونه نظامهای پاداش و تنبیه، نحوه توزیع فرصتها، ساختار قوانین، کیفیت نظارت و کارآمدی دستگاه قضایی، رفتارهای اقتصادی را شکل میدهند و تعیین میکنند که پایبندی به اخلاق مزیت باشد یا مانع.
🔸از نگاه او، زمانی که قانونگریزی، رانتجویی و فساد کمهزینه و پرسود میشود، افراد اخلاقمدار نیز برای بقا زیر فشار قرار میگیرند تا خودشان را با هنجارهای نانوشته سازگار کنند.
📌متن کامل را در سایت تجارت فردا مطالعه کنید.
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
📹 پایان رانت ارزی
▫️حذف ارز ترجیحی دوباره به یکی از داغترین بحثهای اقتصادی کشور تبدیل شده است. هفتهنامه تجارت فردا در گفتوگویی با دکتر علینقی مشایخی، ابعاد مختلف این سیاست را بررسی کرده است.
▫️به گفته مشایخی، ارز ترجیحی با ایجاد رانت، فساد، پیشاظهاری واردکنندگان و تضعیف تولید داخلی همراه بوده و حذف آن در صورت اجرای همزمان نظام کالابرگ، میتواند سیاستی درست باشد.
▫️با این حال، او تأکید میکند حذف ارز ترجیحی بدون حمایت مالی از تولیدکنندگان، بهویژه بنگاههای کوچک، میتواند چالشهای جدی ایجاد کند.
▫️به باور مشایخی، موفقیت این سیاست در گرو مدیریت دقیق، تأمین نقدینگی تولید و برنامهریزی برای توسعه بازارهاست.
📺 @ecoiran_webtv
⭕️آناتومی اقتصادِ شوکزیست
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️منتفعان وضع بد
روشنفکران چپگرا چگونه بازیچه گروههای ذینفع میشوند؟
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
⭕️قدرت پنهان
ویژگیهای رفتاری مدیران عامل چه اثری بر ریزش قیمت سهام دارد؟
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
📹 امضاهای طلایی؛ محصول طبیعی اقتصاد دستوری
▫️موسی غنینژاد، اقتصاددان، در گفتوگو با محمد طاهری، سردبیر هفتهنامه تجارت فردا:
▫️در اقتصاد دستوری، مشکل اصلی کمرنگ شدن نقش بازار است؛ قیمتها، مقررات و حتی تجارت بهصورت دستوری تعیین میشود و در چنین فضایی، پای ذینفعان بهمیان میآید.
▫️برای مثال، وقتی تجارت دولتی میشود، در حالی که خود دولت عملاً امکان تجارت ندارد، یا شرکتهای دولتی وارد این حوزه میشوند یا دولت مجوز تجارت را به برخی شرکتها میدهد.
▫️مجوز دادن به این معناست که دولت اجازه واردات را به عدهای خاص میسپارد؛ پدیدهای که به «امضاهای طلایی» معروف است.
▫️در این میان، ذینفعانی شکل میگیرند که خود را متخصص آن حوزه معرفی کرده و برای خود انحصار ایجاد میکنند؛ در حالی که اساساً نباید چنین انحصاری وجود داشته باشد.
▫️همه شرکتها باید امکان واردات داشته باشند، نه فقط گروهی محدود که بهواسطه رانت، انحصار واردات را در اختیار گرفتهاند.
📺 @ecoiran_webtv
چرا بیثباتی ارزی بیش از آنکه اقتصادی باشد، سیاسی است؟
سیاستمداران با تصمیمهای نادرست، جشنوارهای از ریسکهای سیاسی و اقتصادی به راه میاندازند و بذر بحرانهای پیاپی را در خاک اقتصاد میکارند، اما در نهایت عاملان اقتصادی را مقصر جلوه میدهند و مدیران را احضار و تنبیه میکنند.
تداوم این روند نشان میدهد نظام حکمرانی سیاسی که نقش اصلی را در تولید تنش بر عهده دارد، در شکلگیری شوکها و بحرانهای اقتصادی هیچ سهمی برای خود قائل نیست.
چرا باید هزینه تصمیمهای غلط را سیاستگذار پولی بپردازد؟
#تجارت_فردا
@tejaratefarda
📹 غنینژاد: اقتصاددانهای مدافع اقتصاد دستوری، ذینفع رانتاند
▫️موسی غنینژاد، اقتصاددان، در گفتوگو با محمد طاهری، سردبیر هفتهنامه تجارت فردا:
▫️برخی بهاصطلاح اقتصاددانها ادعای فهم اقتصاد دارند، اما در عین حال از اقتصاد دستوری دفاع میکنند.
▫️درباره چنین افرادی این ظن قوی وجود دارد که اگر واقعاً اقتصاد را مطالعه کرده باشند و همچنان برای تثبیت نرخ ارز و سایر قیمتها توجیه بیاورند، احتمالاً خودشان ذینفع رانت ناشی از نرخهای دستوری هستند.
▫️چراکه علم اقتصاد بهروشنی میگوید این سیاستها نادرستاند؛ پس این پرسش جدی مطرح میشود که چگونه میتوان با علم آشنا بود و در عین حال مدافع چنین سیاستهایی شد؟
▫️سازوکار ایجاد رانت نیز پیچیده نیست. هر زمان برای یک کالا دو نرخ وجود داشته باشد، کسی که به نرخ پایینتر دسترسی دارد برنده است.
▫️در چنین شرایطی، افراد بااستعداد جامعه بهجای حرکت به سمت نوآوری، فناوری و خلق ارزش، انرژی خود را صرف یافتن راههایی برای دسترسی به نرخ ارزانتر میکنند.
📺 @ecoiran_webtv