2514
فرهنگستان زبان و ادب فارسی The Academy of Persian Language and Literature @theapll https://telegram.me/theapll www.apll.ir مدیر وبگاه/ کانال @The_apll روابط عمومی Public Relations @PR_APLL
بیستم شهریورماه، زادروز جلال خالقی مطلق (۱۳۱۶)
عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی
#شاهنامه
@theapll
شانزدهم شهریور، زادروز هوشنگ مرادی کرمانی (۱۳۲۳)
عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
چهاردهم شهریورماه، زادروز بدیعالزمان فروزانفر (۱۲۷۶-۱۳۴۹)
#مثنوی
@theapll
نهم شهریورماه، سالگرد درگذشت محمدعلی بهمنی (۱۳۲۱-۱۴۰۳)
دلخوشم با غزلی تازه، همینم کافیست
تو مرا باز رساندی به یقینم کافیست
قانعم، بیشتر از این چه بخواهم از تو
گاهگاهی که کنارت بنشینم کافیست
گلهای نیست، من و فاصلهها همزادیم
گاهی از دور تو را خوب ببینم کافیست
آسمانی!
تو در آن گستره خورشیدی کن
من همینقدر که گرم است زمینم کافیست
من همینقدر که با حالوهوایت گهگاه
برگی از باغچهٔ شعر بچینم کافیست
فکر کردن به تو یعنی غزلی شورانگیز
که همین شوق مرا
خوبترینم!
کافیست
@theapll
شکستهدلتر از آن ساغر بلورینم
که در میانهٔ خارا کُنی زِ دست رها...
آیین یادبود شادروان استاد موسی اسوار، در سومین روز درگذشت آن استاد، جمعه هفتم شهریورماه، از ساعت ۱۴:۳۰ تا ۱۶ در مسجد الرضا (ع) برگزار میشود.
نشانی: تهران، میدان نیلوفر، مسجد الرضا (ع)، تالار اجتماعات رضوان
@theapll
آیین وداع با پیکر استاد موسی اسوار
🔸چهارشنبه، پنجم شهریورماه، آیین وداع با پیکر استاد موسی اسوار، ادیب، مترجم و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ساعت ۹ صبح در ساختمان فرهنگستان برگزار خواهد شد.
🔸 پیکر استاد موسی اسوار ساعت ۱۱:۳۰ در قطعۀ نامآوران بهشت زهرای تهران به خاک سپرده میشود.
📌نشانی: تهران، بزرگراه شهید حقانی، بلوار دکتر حسن حبیبی، فرهنگستان زبان و ادب فارسی.
@theapll
با دریغ و اندوه درگذشت استاد موسی اسوار، ادیب، مترجم و عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، را به آگاهی میرساند.
استاد اسوار، زادهٔ سوم مرداد ۱۳۳۲ بود و در پی دورهای بیماری دیشب جان به جانآفرین سپرد. وی ۲۱ شهریور ۱۳۹۶ به عضویت پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و مدیریت گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان را برعهده داشت.
با تسلیت درگذشت این استاد فرهیخته، خبرهای مربوط به آیین تشییع و خاکسپاری ایشان در وبگاه و صفحههای رسمی فرهنگستان در فضای مجازی اطلاعرسانی خواهد شد.
روابطعمومی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
اول شهریورماه، سالگرد درگذشت پرویز ناتل خانلری (۱۲۹۲-۱۳۶۹)
#پرویز_ناتل_خانلری
#عقاب
@theapll
«رایانه» چگونه به جای «کامپیوتر» برگزیده شد
این روزها در شبکههای اجتماعی دربارۀ سرچشمۀ واژۀ «رایانه» بسیار سخن گفته شد و جدالهایی میان علاقهمندان درگرفت. برخی از این علاقهمندان در میانۀ این جدالها، هوش مصنوعی را نیز به کمک فراخواندند تا به آنها بگوید رایانه از چه زمانی در زبان فارسی رواج پیدا کرده است.
🔴 متن کامل یادداشت را در وبگاه فرهنگستان زبان و ادب فارسی بخوانیم:
🌐 https://apll.ir/?p=18739
@theapll
با تصحیح عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی:
دیوان بدرالدین جاجرمی منتشر شد
🔸دیوان بدرالدین جاجرمی به تصحیح عباس بگجانی، عضو هیئت علمی فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار منتشر شد.
🔸 آثار جاجرمی، شاعر سدۀ هفتم، که در این کتاب گرد آمده، هزار و پانصد و هفتاد و یک بیت شامل دیوان، اختلاجنامه، فالنامه و اختیارات قمر است. از این آثار دانسته میشود که او به پیشگویی و طالعبینی و نیز منظوم کردن متون منثور فارسی و عربی علاقهای ویژه داشته است.
🔸دیوان بدرالدین جاجرمی با تصحیح و تحقیق عباس بگجانی، تابستان ۱۴۰۴ در ۲۰۱ صفحه، با شمارگان ۲۲۰۰ نسخه و با قیمت ۶۵۰ هزار تومان در انتشارات بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار و با همکاری نشر سخن منتشر شده است.
🔴 متن کامل معرفی کتاب:
🌐 https://apll.ir/?p=18734
نوزدهم مرداد، سالگرد درگذشت هوشنگ ابتهاج (۱۳۰۶-۱۴۰۱)
@theapll
فارسی یا پارسی؟
برشی از گفتوگو با دکتر علیاشرف صادقی، عضو پیوسته و مدیر گروه فرهنگنویسی فرهنگستان زبان و ادب فارسی
@theapll
دهم مرداد، زادروز محمود دولتآبادی (سبزوار ۱۳۱۹)
@theapll
فارسی را پاس بداریم (۲۹)
گامیار یا واکر؟
بگوییم ✅ گامیار
نگوییم ❌ واکر
@theapll
ویراست دوم گنجینۀ گویشهای ایرانی (استان گیلان ۱) منتشر شد
🔸 کتاب گنجینۀ گویشهای ایرانی، (استان گیلان ۱)؛ هفت گویش از دامنۀ البرز، تألیف عفت امانی، پژوهشگر ارشد گروه زبانها و گویشهای ایرانی فرهنگستان است. چاپ نخست این اثر سال ۱۴۰۱ منتشر شد و پس از مدت کوتاهی نایاب شد و فرهنگستان تجدید چاپ کتاب را لازم دانست ولی مؤلّف بر آن شد که چاپ دوم را با ویراست جدیدی ارائه دهد. به گفتۀ مؤلف در ویراست جدید افزونبر بازنگری در بخش آواشناسی و صرف و نحو و انجامِ برخی ویرایشها، دو کار مهم دیگر نیز صورت گرفته است: نخست افزودن چند متن در قالب شعر و قصّه و خاطره و زبانزد و مَثل؛ دودیگر تغییراتی در شیوۀ واجنویسی که در مقدمۀ کتاب توضیح کاملی دربارۀ این روش و دلیل آن ارائه شده است.
🔸 ویراست دوم گنجینۀ گویشهای ایرانی، (استان گیلان ۱)؛ هفت گویش از دامنۀ البرز زمستان ۱۴۰۳ در ۵۶۸ صفحه و با قیمت ۳۲۰ هزار تومان منتشر شده است.
🔸علاقهمندان میتوانند برای خرید این کتاب با کتابفروشی فرهنگستان (شمارۀ ۸۸۶۴۲۴۹۷ / آقای عفیفی ۰۹۱۲۶۹۴۷۱۴۴) تماس بگیرند.
🔴 متن کامل معرفی کتاب:
🌐 https://apll.ir/?p=18716
پرنیان پارسی (۹)
اصل جُوانمردی سه چیزست: یکی آنکه هر چه گویی بکنی و دیگر آنکه خلافِ راستی نگویی، سوم آنکه شکیب را کار بندی؛ زیرا که هر صفتی که تعلق دارد به جُوانمردی به زیر آن سه چیزست.
قابوسنامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، ص ۲۴۶.
@theapll
به مناسبت پانزدهم شهریورماه، سالروز درگذشت ژیلبر لازار (۱۹۲۰-۲۰۱۸)
عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی
معرفی کتاب «شکلگیری زبان فارسی»
🔸 ژیلبر لازار (۱۹۲۰ – ۲۰۱۸م)، زبانشناس و فارسیدان برجستۀ فرانسوی، استاد فقید مؤسسات دانشگاهی فرانسه (مدرسۀ زبانهای شرقی پاریس، دانشگاه پاریس سه (سوربن جدید)، و…)، و نیز عضو افتخاری فرهنگستان زبان و ادب فارسی، بیش از هفتاد سال دربارۀ زبان و فرهنگ ایرانی مطالعه و تحقیق کرد. خود او سالها پیش گفته بود که «دهها سال است که مسائل مربوط به شکلگیری زبان فارسی ذهن مرا به خود مشغول کرده است». این مشغلۀ ذهنی و آن مطالعات و تحقیقات، به نگارش مقالهها و کتابهای متعددی دربارۀ زبان و ادب و فرهنگ ایرانزمین منجر شد.
🔸 یکی از آثار مهم لازار، که مجموعهای از مقالات پژوهشی اوست، کتابی است با عنوان شکلگیری زبان فارسی. متن اصلی این کتاب به زبان فرانسه در سال ۱۹۹۵ و ترجمۀ آن به فارسی حدوداً ده سال بعد از آن، در سال ۱۳۸۴، منتشر شد.
🔴 متن کامل معرفی کتاب:
🌐 https://apll.ir/?p=18767
نکتههایی از دستور خطّ فارسی
ترکیبهایی که با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند (۸)
ترکیبهایی که یک بخش آن نام خاص باشد با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشود:
ایرانشناسی، ایرانگردی، ایرانمداری، تبریزگردی حافظپژوهی، حافظشناسی، حافظنامه، سعدیصفت، سعدیوار، شاهنامهخوانی، شاهنامهسرایی عیسیدم، مولاناپژوهی
@theapll
فرهنگستان زبان و ادب فارسی امسال نودساله شد. این نهاد کهنسال درآغاز «فرهنگستان ایران» (فرهنگستان اول، ۱۳۱۴)، سپس «فرهنگستان زبان ایران» (فرهنگستان دوم، ۱۳۴۹) و سرانجام «فرهنگستان زبان و ادب فارسی» (فرهنگستان سوم، ۱۳۶۹) نامیده شده است. اندکی پساز آغاز برابرگزینی برای واژههای بیگانه در فرهنگستان ایران، برخی از سرآمدان ادبی و فرهنگی آن روزگار مانند صادق هدایت و عباس اقبال آشتیانی به مخالفت با مصوبات فرهنگستان برخاستند. گاهی نوواژههایی مانند «دانشگاه»، «دانشکده»، «دانشآموز»، «واژه»، «پزشک» و «پایاننامه» را به ریشخند گرفتند و بر این باور بودند که نمیشود، به جای «تحتالبحری»، گفت و نوشت «زیردریایی» چون در زبان فارسی جا نخواهد افتاد، و گاه این برابرگزیدهها را «مندرآری» و «جنایت ادبی» خواندند، اما این واژهها چنان در زبان فارسی جا افتاده و جزئی از سرمایۀ این زبان شدهاند که گویی سدهها در زبان فارسی روایی داشتهاند.
پیوند دریافت نسخهٔ متنی:
https://apll.ir/?p=18764
@theapll
استاد موسی اسوار، پاسخی به نیاز زمانه
🔴 گزارش خبری آیین وداع با پیکر موسی اسوار در:
https://apll.ir/?p=18819
🔴 گزارش تصویری:
🌐 https://apll.ir/?p=18782
پیام تسلیت فرهنگستان زبان و ادب فارسی به مناسبت درگذشت استاد موسی اسوار
بسمه تعالی
درگذشت استاد ارجمند آقای موسی اسوار، عضو پیوسته و مدیر گروه ادبیات تطبیقی فرهنگستان زبان و ادب فارسی موجب تأسف عمیق استادان و پژوهشگران و کارکنان فرهنگستان و دوستداران و ارادتمندان ایشان شد.
استاد اسوار در عرصۀ زبان و ادبیات عرب در جامعۀ علمی کشور ما چهرهای درخشان بود و با تلاش چنددهسالۀ خود آثار ارزشمندی به زبان فارسی در معرفی ادبیات قدیم و معاصر عربی به جامعۀ علمی و ادبی ایران پدید آورد. علاوهبر این، او از ویراستاران برجستۀ کشور بود و با سابقۀ طولانی خدمت در صداوسیما نفش ارزنده و مؤثری در پاسداری از زبان فارسی در رسانۀ ملی ایفا کرد.
فرهنگستان زبان و ادب فارسی فقدان این ادیب دانشمند را که برای همگان شخصیتی قابل احترام داشت، به بازماندگان و آشنایان و عموم اهل ادب تسلیت میگوید و برای آن شادروان از درگاه خداوند کریم آمرزش و آرامش مسئلت میکند.
غلامعلی حداد عادل
@theapll
سوم شهریورماه، زادروز محمدعلی اسلامی ندوشن (۱۳۰۳-۱۴۰۱)
#شاهنامه
@theapll
هویت خودتان را بهعنوان یک ایرانی نگه دارید
برشی از سخنان استاد فتحالله مجتبائی، عضو پیوستهٔ فرهنگستان زبان و ادب فارسی، در دیدار با دانشجویان دانشگاه تهران
فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۲۵ فروردین ۱۴۰۴
#ایران
@theapll
روشنا (۱۶)
دریغا که مردم در بند آن نیستند که چیزی بدانند؛
بلکه در بندِ آناند که خلق در ایشان اعتقاد کنند که عالِماند.
نامههای عینالقضات، به اهتمام علینقی منزوی و عفیف عسیران، کتابخانهٔ منوچهری، تهران، ۱۳۶۲، ج ۲، ص ۴۵۹.
@theapll
بیستم مرداد، زادروز عباس زریاب خویی (۱۲۹۸-۱۳۷۳)
@theapll
فرهنگستان زبان و ادب فارسی با گرامیداشت هفدهم مرداد، سالروز شهادت محمود صارمی، روز خبرنگار را به همهٔ خبرنگاران ارجمند کشور شادباش میگوید و از همراهی و همکاری خبرنگاران محترمی که برای بالندگی و پویایی زبان فارسی تلاش میکنند، سپاسگزاری میکند.
@theapll
پرنیان پارسی (۸)
به نامِ نیکو مردن به که بهننگ زندگانی کردن و زیستن.
قابوسنامه، عنصرالمعالی کیکاووس بن اسکندر، به اهتمام و تصحیح غلامحسین یوسفی، بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ۱۳۴۵، ص ۹۹.
@theapll
نکتههایی از دستور خطّ فارسی
ترکیبهایی که با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند (۷)
ترکیبهایی که یک جزء آنها وامواژهٔ فرنگی باشد با نیمفاصله/ بیفاصله نوشته میشوند:
پاگوندار، خوشپُز، شیکپوش
تبصره: چنانچه جزء پسین ترکیبهای ساختهشده با وامواژههای فرنگی پسوند باشد از قاعدۀ پسوندها پیروی میکند و بهصورت پیوسته نوشته میشود:
پروتگان، ژنگان، وبگاه، یونپار، یونگان
@theapll
دوم مردادماه، سالگرد درگذشت احمد شاملو (۱۳۰۴-۱۳۷۹)
@theapll
ایرانبوم (۱۳)
تابستان
🔸 زبانها و گویشهای ایرانی در پهنۀ گستردهای، از دامنههای کوههای قفقاز در شمال غربی فلات ایران تا بلوچستانِ پاکستان، در جنوب شرقی ایران؛ و از درههای رود زَرافشان در تاجیکستان، در شمال شرقی فلات ایران، تا کرانههای جنوبی تنگۀ هرمز و جنوب ایران، پراکندهاند. سخنگویانِ زبانها و گویشهای ایرانی نو در ایران، تاجیکستان، افغانستان، ازبکستان، شبهقارۀ هند، ترکمنستان، چین (در ایالت سینکیانگ)، قفقاز (گرجستان، ارمنستان، جمهوری آذربایجان و داغستان)، ترکیه، عراق، عمان و... زندگی میکنند. این سرزمینها در روزگاران گذشته بخشی از قلمرو سیاسی یا فرهنگی ایرانزمین بودهاند.
پیوند زبان فارسی و دیگر زبانها و گویشهای ایرانی، بسیار پررنگ و چشمگیر است. در «ایرانبوم» گوشههایی از این پیوندها را نشان میدهیم.
🔸 از «/» برای نشان دادن تلفظهای گوناگون و از «،» برای نشان دادن معنای یکسان واژهها بهره بردهایم.
#ايران_بوم
@theapll