1729
کانال پشتیبان گروه تخصصی «معرفة الرجال و الآثار» ارائه‌دهنده گلچینی از پژوهش‌های محققان گروه. ارتباط با مدیران: @amid3 @MohammadGhandehari سایت مجموعه: deraayaat.ir
نگاهی به چالش‌های متنی حدیث «معایش العباد»
✍ امیرحسن خوروش
حدیث «معایش العباد» در تحف العقول، از جمله احادیث طویلی است که در فقه مورد توجّه بوده و البته قرارگرفتن آن در صدر کتاب مکاسب شیخ انصاری بر شهرت و اهمیت آن افزوده است. این حدیث که در باب احادیث امام صادق (ع) در تحف العقول آمده، سندی ندارد و در کتب حدیثی پیش از تحف العقول و کتب حدیثی معاصر تحف و بعد از تحف به صورت کامل یافت نشد، با این حال مشابه برخی از بخش‌های آن بدون سند به نقل از امام صادق (ع) در دعائم الإسلام آمده و مشابه بخشی‌هایی از آن در فقه الرضا بدون انتساب به حدیث و با شروع با عبارت «اعلم یرحمك الله» و به صورت یک متن فقهی آمده است. در این میان، فارغ از بحث سندی و اعتبار منبع آن، بررسی متنی این حدیث نقش مهمی در اعتبارسنجی آن دارد. در این نوشته به ارزیابی متنی این حدیث -بر اساس نقل تحف العقول- توجه میشود و اشکالات آن مورد توجه قرار می‌گیرد:
متن نوشتار: https://deraayaat.ir/maaish_al-ibad
@Al_Rijal
📖 اسلایدهای ارائه «اصالت‌سنجی منابع طب روایی: در جست‌وجوی مؤلف طب الصادقین»
Читать полностью…
وَحَسبُكَ دَاءً أَن تَبِيتَ بِبِطنَةٍ
وَحَولَكَ أَكبَادٌ تَحِنّ إِلَي القِدِّ
«درد تو اين بس كه شب سير بخوابى و گرداگردت جگرهايى بُوَد در آرزوى پوست بزغاله» (نهج البلاغه، ترجمه شهیدی)
مسلمانان غزه چند ماه است که از جنگ، آوارگی و گرسنگی به سختی رنج می‌برند. در این شرایط، جمعی از فضلاء شیعه در ایران و کشورهای عربی به گردآوری کمک برای آنان اقدام کرده‌اند. ان شاء الله این کمک‌ها از طریق شیعیان غزه و لبنان به دست آوارگان خواهد رسید.
در شهر قم، دانشور فرهیخته شیخ علی یعقوب یوسف عهده‌دار این امر است. دغدغه‌مندان می‌توانند کمک‌های خود را به حساب ایشان واریز کنند:
شماره کارت:6037 - 6975 - 1606 - 8803
شبا:IR 19 0190 0000 0021 1879 8070 02
به نام علی یوسف _ بانک صادرات
این کارت بانکی مخصوص گردآوری کمک است و اعلام مبالغ واریزشده لازم نیست.
@Al_Rijal
در صورت کمبود شواهد صدور یا جعل حدیث، باید چه راهی در پیش گرفت؟
قبول صدور؟
حکم به جعلی بودن؟
و یا صرفا عدم قبول؟
/channel/HadithFehrestRejal/214
🔖 اعتبارسنجی «النساء نواقص العقول» در نهج‌البلاغه
-(آینه پژوهش، آذر و دی ۱۴۰۲)
🔴 خطبۀ ۸۰ نهج‌البلاغه از دیرباز محل بحث بود ولی در دوران معاصر که نهج‌البلاغه از منظر اجتماعی برای شیعیان محوریت یافت، بیش از پیش جدال‌انگیز شد. در برخی پژوهش‌ها تلاش شد تا منبع خطبه شناسایی و نقد گردد، اما از آنجا که این خطبه نیز مانند اکثر خطبه‌های نهج‌البلاغه بدون اسناد و منبع نقل شده، پژوهش‌ها به سرانجام نمی‌رسید. برخی محققان حدس زدند که سید رضی خطبۀ ۸۰ را از نامه‌ای منسوب به امام علی ع در کتاب المسترشد برگرفته است، ولی این حدس با چند اشکال مواجه است و نمی‌توانیم پژوهش پیرامون منبع خطبه را خاتمه‌یافته تلقی کنیم.
این نوشتار، گام به گام، با سیر تدوین نهج‌البلاغه همراه میشود و با روش «نقد منبع» نشان می‌دهد که چگونه این خطبه، حاصل ادغام دو سخن کوتاه‌تر است که اولی آنها، شامل عبارت «النساء نواقص العقول»، برگرفته از تحریری ساختگی از نامه‌ای منسوب به امام علی ع است.
در گام نخست خواهیم دید که سیدرضی این خطبه را از اثر پیشین خود، خصائص‌الائمه، برگرفته و در بخش خطبه‌های نهج‌البلاغه گنجانده است. نتیجۀ این کار، ادغام دو سخن مستقل پیاپی از خصائص‌الائمه و ارائة آنها در قالب خطبۀ ۸۰ است.
در گام بعدی، با کنار هم گذاشتن شواهد گوناگون خواهیم دید که سخن اول در کتاب خصائص‌الائمه، که بعدتر نیمه اول خطبه ۸۰ را شکل داده، از تحریر بلند نامه‌ای منسوب به امام علی ع در کتاب رسائل الائمۀ کلینی برگرفته شده است. پس برای اعتبارسنجی خطبۀ ۸۰ نیاز است که به سراغ منبع اصلی سیدرضی برویم. آن‌جاست که مقایسۀ تحریر منبع سیدرضی با دیگر تحریرهایی که از آن نامه در دست است، کمک می‌کند تا دربارۀ میزان اعتبار بخش اول خطبۀ ۸۰ به قضاوت نهایی دست یابیم.
حاصل این تحقیق نشان می‌دهد که نامه‌ای که منبع سیدرضی به آن رجوع کرده، متنی تحریف‌شده بوده و عبارت «النساء نواقص العقول» از جملۀ زیاداتی است که در طی زمان به متن اولیة آن راه یافته است.
در گام آخر، به جستجوی منبع عبارت مشهور این تحریر دربارۀ زنان می‌پردازیم و با این مطلب مواجه می‌شویم که این بخش -که در تحریرهای کهن نامه وجود ندارد- نقل به مضمون روایتی منسوب به صحابه است که در منابع اهل سنت رواج داشته و سیدرضی با تقطیع این بخش تحریف‌شده از نامه، آن را به طور مستقل آورده و عنوانی نادرست، بر آن نهاده است.
@Archive_fem
بازخوانی اتهام احمد بن محمد سیاری به غلو؛ با نگاه به میراث روایی او
🎙ارائه‌دهنده: امیرحسن خوروش
🎙ناقد: وحید عابد
🎙دبیر علمی: حسین مبرهنی
📝 اسلایدهای ارائه
@hadith_maaref
@Al_Meerath
یادداشت مرتبط نویسنده در درایات:
احمد بن محمد سیّاری و احمد بن سیّار مروزی
@Al_Rijal
فهرست کپی‌برداری و انتحالات گسترده محمد حسن وکیلی از وبلاگ آثار در کتاب تطهیر الشریعة:
alasar.blog.ir/1398/12/06/wakili4
@Al_Rijal
الاحتلال الصهيوني لا زال يرتكب المجازر والقتل الجماعي في شمال قطاع غزّة.. عشرات الشهداء في غارات همجيّة.
ستُسأل الأمّة عن هذه الدّماء..
ولا حول ولا قوّة إلا بالله العلي العظيم
📰اسلایدهای ارائه
📝 «اصالت سنجی منابع کهن امامی؛ اصالت کتاب الکافی»
🔴دهمین نشست علمی شناسه شیعه
👈دومین نشست از مرحله دوم جشنواره حدیث‌پژوهان جوان
✍ عمیدرضا اکبری
📆 13 دی ماه 1402
پژوهشکده معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام
#️⃣ #حدیث_پژوهی #شناسه_شیعه
🆔 @hadith_maaref
🆔 @maaref_org
@Al_Rijal
📝اصالت سنجی منابع کهن امامی؛ اصالت کتاب الکافی
🔴دهمین نشست علمی شناسه شیعه
👈دومین نشست از مرحله دوم جشنواره حدیث‌پژوهان جوان
💠به همت گروه حدیث‌پژوهی پژوهشکده معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام با همکاری کرسی‌های آزاد اندیشی حوزه و انجمن حدیث حوزه
🎙ارائه دهنده:
جناب آقای عمیدرضا اکبری
🎙ناقد:
دکتر محمدعلی موحدی
🎙دبیر علمی:
حجت الاسلام والمسلمین مصطفی محمدپور
⏰زمان:
چهارشنبه 13 دی ١۴٠٢، ساعت ١۵ الی ١٧
📍مکان:
قم، خیابان صفائیه، کوچه ٢١، کوچه ٣، پلاک ۵٠،پژوهشکده معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام
🟢لینک جلسه به صورت آنلاین:
🌐 www.maaref.org/neshast
🆔 @hadith_maaref
🆔 @maaref_org
📣از تمامی علاقه‌مندان و حدیث پژوهان دعوت میشود تا در این نشست شرکت نمایند.
✅حضور بانوان نیز بلامانع است
#حدیث #حدیث_پژوهی #نشست_علمی #شناسه_شیعه #شناسه‌شیعه #جشنواره_علمی #حدیث_پژوهان_جوان #الکافی
#مؤسسه_معارف_اهل‌بیت علیهم‌السلام
🔗 ایتا 👨💻 اینستاگرام 🔗 آپارات
صلی الله علیک یا سیدة نساء العالمین
مجموعه مطالب به مناسبت شهادت حضرت صدیقه طاهره سلام الله علیها:
t.me/Al_Rijal/308
📚 درآمدی بر منبع یابی تهذیب الأحکام
🎙استاد سید محمدجواد شبیری زنجانی
کتابخانه علامه مجلسی، ۱۶ آذر ۱۴۰۲
- 00:01 مقدمۀ آقای محمدرضا معینی
- 22:10 شروع سخنان دربارۀ منبع‌یابی تهذیب
- 32:10 دربارۀ اخذ به توسط (بدون ذکر منابع واسطه)
- 35:00 پرسش‌های پژوهش
- 37:11 اشاره به پژوهش‌های مرتبط در منبع‌یابی (غیبت نعمانی، کمال الدین، الکافی و تهذیب)
- 39:16 روش‌های کشف اخذ به توسط:
1- اشتباهات
40:05 نمونه غیرتهذیب: مستدرک الوسائل (اخذ به توسط از بحار و خلط شلمغانی با شیخ صدوق)
2- 46:02 ترتیب روایات (خاصه در نقل از کافی)
3- غرابت سند و تغییر الگوها و تعابیر اسناددهی (نمونۀ تهذیب: باب الزیادات من القضایا و... حدود 100 مورد برگرفته از فقیه)
4- تطبیق با گزینش و تعابیر منابع
1:02:03 نمونۀ دیگر: نقل تهذیب از کامل الزیارات با واسطۀ مزار مفید (به قرینۀ ترتیب و وجود اخبار و زیادات در مزار مفید، تعابیر یادکرد از ابن قولویه، و تصریح شیخ طوسی بر نام مفید در یک مورد)
1:13:40 انسجام پایین‌تر تهذیب و زمینۀ کشف آسان‌تر منابع
5- کامل شدن غیر عادی اسناد
1:18:18 نمونه: نقل تهذیب از رجال ابن عقده
فیلم نشست
@Al_Rijal
نسخه‌شناسی «کتاب الحجّ» معاویة بن عمار در پرتوی بخش‌هایی تازه‌یاب از آن
سیدمحمدصادق رضوی، علی اکبر دهقانی اشکذری
پژوهش‌های رجالی، ش5
معاویة بن عمار از روات معتمد امامیه است که در طریق روایات فراوانی قرار دارد. کتب متعددی به وی منسوب است؛ از جمله کتاب الحج او مورد توجه محدثان امامی است. به نظر می‌رسد بخش‌هایی از کتاب نوادر اشعری و نیز نسخۀ فقه رضوی موجود نزد علامه مجلسی، در اصل، خود کتاب معاویة بن عمار یا برگرفته از آن بوده است. نوشتار پیش رو، با مقایسه میان متن عبارات، با روایات مصادر شیعه از معاویة بن عمار، و دقت در دیگر قرائن، روشن می‌نماید که تمام آنچه در کتاب الحج آمده است عین روایت نیست؛ بلکه گاهی برداشت معاویة بن عمار از روایات است که در قالب فتاوای او نمود یافته است؛ همچنین بسیاری از روایات او که در ظاهر توهم نقل مباشری از امام دارد، برگرفته از روایات مشایخ اوست.
@Al_Rijal
◾️کاش خانه فاطمه را نمی‌گشودم...
حَدَّثَنَا يُونُسُ بْنُ عَبْدِ الأَعْلَى، قَالَ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ بُكَيْرٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا اللَّيْثُ بْنُ سَعْدٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا عُلْوَانُ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ عُمَرَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ أَبِيهِ، أَنَّهُ دَخَلَ عَلَى أَبِي بَكْرٍ الصِّدِّيقِ رَضِيَ اللَّهُ تَعَالَى عَنْهُ فِي مَرَضِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ....قال ابو بكر رضى الله عَنْهُ:... إِنِّي لا آسَى عَلَى شَيْءٍ مِنَ الدُّنْيَا إِلا عَلَى ثَلاثٍ فَعَلْتُهُنَّ وَدِدْتُ أَنِّي تَرَكْتُهُنَّ، وَثَلاثٌ تَرَكْتُهُنَّ وَدِدْتُ أَنِّي فَعَلْتُهُنَّ، وَثَلاثٌ وَدِدْتُ أَنِّي سَأَلْتُ عَنْهُنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَأَمَّا الثَّلاثُ اللاتِي وَدِدْتُ أَنِّي تَرَكْتُهُنَّ، فَوَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَكْشِفْ بَيْتَ فَاطِمَةَ عَنْ شَيْءٍ وَإِنْ كَانُوا قَدْ غَلَّقُوهُ عَلَى الْحَرْبِ، وَوَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَكُنْ حَرَقْتُ الْفُجَاءَةَ السُّلَمِيَّ، وَأَنِّي كُنْتُ قَتَلْتُهُ سَرِيحًا أَوْ خَلَّيْتُهُ نَجِيحًا وَوَدِدْتُ أَنِّي يَوْمَ سَقِيفَةَ بَنِي سَاعِدَةَ كُنْتُ قَذَفْتُ الأَمْرَ فِي عُنُقِ أَحَدِ الرَّجُلَيْنِ- يُرِيدُ عُمَرَ وَأَبَا عُبَيْدَةَ...
از عبدالرحمن بن عوف نقل كرده‌اند كه گويد:
به هنگام بيمارى ابوبكر كه به مرگش منجر گرديد به نزد او رفتم و سلام كردم. از او پرسيدم چگونه‌اى؟ برخاست و راست نشست. ـ تا آنجا كه مى‌گويد ـ ابوبكر گفت:
به راستى من بر هيچ چيز تاسف نمی‌خورم مگر بر سه كار كه انجام دادم كه كاش انجام نمى دادم و سه كار كه انجام ندادم و كاش انجام مى دادم و سه چيز را كه كاش از رسول خدا (صلى الله عليه وآله وسلم) مى‌پرسيدم.
اما آن سه كه بر انجام آن پشيمانم اينكه كاش درِ خانه فاطمه را نمى گشودم هر چند آنها به عزم جنگ آن را بسته بودند.
و كاش روز سقيفه بنى ساعده كار خلافت را به عهدۀ يكى از دو تن عمر يا ابو عبيده سپرده بودم تا يكى از آنها امير باشد و من وزير باشم. كاش وقتى فجائه را به نزدم آوردند دستور سوزاندن او را به آتش نمى دادم. او را با شمشمير مى كشتم يا رها مى كردم...
(تاريخ الطبري، ج3، ص429؛ الأموال ابن زنجويه، ج1، ص301؛ المعجم الكبير الطبراني، ج1، ص62؛ المستخرج من الأحاديث المختارة مما لم يخرجه البخاري ومسلم في صحيحيهما، المقدسي، ج1، ص89. نیز نک: منابع بیشتر)
با وجود گستردگی منابع روایتگر این خبر، در خور توجه است که ابوعبيد قاسم بن سلام در نقل این خبر گشودن خانه حضرت صدیقه طاهره را حذف کرده، و گفته که نمی‌خواهم آن را ذکر کنم. همچنین در این گزارش و برخی اسناد دیگر به جای ماجرای فجاءة به اهل رده اشاره دارد. ممکن است ناظر به جنایاتی همچون ماجرای مالک بن نویره نیز بوده است. سند ابن سلام چنین است:
قَالَ حَدَّثَنِي سَعِيدُ بْنُ عُفَيْرٍ، قَالَ: حَدَّثَنِي عُلْوَانُ بْنُ دَوَادَ، مَوْلَى أَبِي زُرْعَةَ بْنِ عَمْرِو بْنِ جَرِيرٍ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ صَالِحِ بْنِ كَيْسَانَ، عَنْ حُمَيْدِ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ بْنِ عَوْفٍ، عَنْ أَبِيهِ عَبْدِ الرَّحْمَنِ، قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَبِي بَكْرٍ أَعُودُهُ فِي مَرَضِهِ الَّذِي تُوُفِّيَ فِيهِ، فَسَلَّمْتُ عَلَيْهِ وَقُلْتُ: مَا أَرَى بِكَ بَأْسًا، وَالْحَمْدُ لِلَّهِ، وَلَا تَأْسَ عَلَى الدُّنْيَا، فَوَاللَّهِ إِنْ عَلِمْنَاكَ إِلَّا كُنْتَ صَالِحًا مُصْلِحًا، فَقَالَ: أَمَا إِنِّي لَا آسَى عَلَى شَيْءٍ إِلَّا عَلَى ثَلَاثٍ فَعَلْتُهُمْ، وَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَفْعَلْهُمْ، وَثَلَاثٍ لَمْ أَفْعَلْهُمْ وَوَدِدْتُ أَنِّي فَعَلْتُهُمْ، وَثَلَاثٌ وَدِدْتُ أَنِّي سَأَلْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنْهُمْ، فَأَمَّا الَّتِي فَعَلْتُهَا وَوَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَفْعَلْهَا: فَوَدِدْتُ أَنِّي لَمْ أَكُنْ فَعَلْتُ كَذَا وَكَذَا لِخَلَّةٍ ذَكَرَهَا قَالَ أَبُو عُبَيْدٍ: لَا أُرِيدُ ذِكْرَهَا وَوَدِدْتُ أَنِّي يَوْمَ سَقِيفَةِ بَنِي سَاعِدَةَ كُنْتُ قَذَفْتُ الْأَمْرَ فِي عُنُقِ أَحَدِ الرَّجُلَيْنِ: عُمَرَ، أَوْ أَبِي عُبَيْدَةَ، فَكَانَ أَمِيرًا وَكُنْتُ وَزِيرًا، وَوَدِدْتُ أَنِّي حَيْثُ كُنْتُ وَجَّهْتُ خَالِدًا إِلَى أَهْلِ الرِّدَّةِ أَقَمْتُ بِذِي الْقَصَّةِ، فَإِنْ ظَفَرَ الْمُسْلِمُونَ ظَفَرُوا وَإِلَّا كُنْتُ بِصَدَدِ لِقَاءٍ، أَوْ مَدَدٍ (الأموال، ابن سلام، ص174)
برای نمونه‌ای دیگر که سخن عمر را در حین هجوم به بیت حضرت زهرا س تحریف کرده‌اند، نک: فضائل الصحابة لأحمد بن حنبل، 1/ 364.
@Al_Rijal
سخنان دکتر مرتضی کریمی‌نیا در مراسم رونمایی از مصحف مشهد رضوی علی مشرِّفه السلام
همچنین نگر: کریمی‌نیا، مصحف المشهد الرضوي؛ أثر في تاریخ القرآن من القرن الأول الهجري
🎙صوت بیانات
#قرائات #مصاحف
@Al_Rijal
گزارش جلسه «اصالت‌سنجی منابع طب روایی: در جست‌وجوی مؤلف طب الصادقین»
اصلاح گزارش ایکنا
https://deraayaat.ir/Tibb-al_Assadiqin
🩺 مدرسه رمضانی شفاء
💊 گذری بر یافته‌های علمی در الهیات سلامت
🔸 جلسه پنجم
🔹 عنوان: اصالت‌سنجی منابع طب روایی: در جست‌وجوی مؤلف طب الصادقین
👤 باحضور: دکتر عمیدرضا اکبری
دانش‌آموخته سطح سه حوزه علمیه
دکتری علوم قرآن و حدیث از دانشگاه قم
🗓 تاریخ: شنبه ۱۱ فروردین ۱۴۰۳
⏰ ساعت: ۸ شب
🌐 پیوند ثبت‌نام در دوره:
https://digiform.ir/c6f1148b30
روي عن رسول الله (صلى الله عليه وآله): «مَنْ رَدَّ عَنْ قَوْمٍ مِنَ المُسْلِمِينَ عَادِيَةَ مَاءٍ أَوْ نَارٍ وَجَبَتْ لَهُ الجَنَّةُ».
منذ بداية الحرب، بادر بعض الإخوة بإرسال المساعدات للعائلات المهجرة على نطاق محدود، وبعد اشتداد الحصار على شمال غزة قام بعض الإخوة الثّقات بمبادرة كريمة لدعم أعمال الإغاثة وتوسعة نطاق الخدمات الإنسانية، وفتح باب المساهمة بشكل عام.
في بغداد، يقوم الأخ العزيز حسين رضا بمتابعة الأمور المالية في هذا المجال.
وفي قم المقدسة، يتم إيداع المبالغ المقدّمة في حساب سماحة الشيخ علي يعقوب.
رقم الكارت:
6037-6975-1606-8803
وفي لبنان، يمكن التواصل مع سماحة السيد علي هاشم
⚠️ ضرورت تحقیقات رجالی درباره معاصران
نمونه: عبد الحسین بندانی
چند ماهی است که برخی پژوهشگران در کانالی به معرفی و بررسی روایات غریب و نایاب عبدالحسین بندانی پرداخته‌اند، و با ارائه چند صد نمونه مجموعه الگو‌هایی را نمایانده‌اند که بنا بر آن، خود بندانی در تولید روایات جدید، انتساب آنها به امامان و تحریف برخی روایات منابع نقش بسیار پررنگی دارد، و با وجود پی‌گیری‌های بسیار هیچ پاسخی برای ادعاها و منش غیراخلاقی خود ارائه نداده است (نمونه).
بندانی تنها یک نمونه از کسانی است که دروغ‌پردازی ایشان ذهنیت برخی متدینان را از روایات اصیل دور می‌کند. با این همه از آنجا که برخی افراد کمتر با رویکردهای رجالی آشنایند، بر این گمان‌اند که حتی با پذیرش نقش بندانی، اتهام صریح کذب بر او روا نیست. بنابراین ذکر چند نکته ضروری می‌نماید:
۱. اهمیت تهذیب معارف در هر دوره
پر واضح است که چنانچه سیره و اخبار بسیار نشان می‌دهد، در هر دوره‌ای کسانی به آلودن منابع دینی به دروغ و مطالب سست پرداخته‌اند، (نک: رجال الکشی، ص۳۰۵/ ح۵۴۹، تحف العقول؛ جامعه مدرّسین، ص۳۰۹) و از آن سو عالمانی نیز به مقابله با این روند می‌پرداخته اند، (بصائر الدرجات، ج۱، ص:۱۰و ۱۱؛ رجال الکشی، ص۴ و:۱۳۷/ ح۲۲۰، قرب الإسناد، ص۷۷ / ح۲۵۰، کمال الدین، ج۱، ص۲۲۱-۲۲۸) و آثار مستندی در تقابل با این جریان‌ها نگاشته‌اند. با این وجود، تسامح نسبی در برخی دوره‌ها زمینه را برای رشد بیشتر اخبار باطل و یا مشکوک فراهم آورده و در عمل کار اصلاحگران دوران بعد را سنگین‌تر ساخته است.
۲- برخورد صریح عالمان متقدم با جریان‌های دروغ پرداز و یا حتی راویان متسامح
این مواجهه آثار و پیامدهای مثبت خود را حتی در ادوار پسین نیز کاملاً نشان داده است. حفظ قرائن و تألیف کتبی که به بررسی وثاقت و ضعف راویان و صاحبان آثار می‌پردازد، سرمایه گرانسنگ محققان دوران بعد در زمینه اعتبار سنجی بوده است. برخی مطالعات انتقادی و اجتهادی که امروز آسیب‌های اسنادی، متنی و محتوایی اخبار برخی راویان را نمایانده‌اند در نهایت به نتایجی نزدیک با آرای امثال نجاشی و ابن‌غضائری رسیده‌اند.
البته ضروری است محققان به مطالعه آرای رجالیان و رویکردهای تقلیدی متاخران اکتفا نکرده، و با روش‌های کهن و ابزارهای جدید، به مطالعه روایات راویان قدیم و متأخر بپردازند.
۳- خطرات رواج تساهل
از آن سو غفلت و تساهل در بررسی نقادانه آثار و ویژگی‌های مؤلفان و راویان در برخی ادوار موجب حجیم شدن مطالبی بوده که پیشتر در آثار معتبر یافت نمی‌شده است، اما در عین حال تراکم اخبار بی‌ریشه برخی را در وهم اعتبار آن انداخته است. که خود زمینه ساز دو آسیب بزرگ بوده است:
- اول، تحریف مناسک و عقاید دینی، همگام با فاصله گرفتن از سرچشمه اصیل معارف کتاب و سنت (نمونه) و شاید از خطرناک‌ترین آثار آن روند کرامت‌سازی‌ها و معصوم‌تراشی‌هایی است، که موجب تحزب و تفرقه‌انگیزی در میان شیعیان آل البیت ع میشود. (نمونه گستردگی روایات الوهیت و تناسخ در منابع غلو)
- دوم، بی‌اعتمادی برخی از متدینان به معارف روایی اصیل با مشاهده روند آشکار تغییرات و ازدیاد اخبار در منابع اخیر!
در این میان مخالفان فرامذهبی نیز که کاملاً به منابع ما دسترسی دارند، این تغییرات را دستمایه تضعیف عقاید عوام شیعه قرار می‌دهند.
بر این اساس جای هشدار جدی وجود دارد که برخی بزرگان امروز چندان از نگاه انتقادی رجالی و اعتبارسنجی فاصله‌گرفته‌اند که نه تنها برخوردی جدی در مقابله با تحریفات و اکاذیب ندارند، بلکه خود ناشر پرداخته‌های امثال ذبیح الله منصوری و عبدالحسین بندانی یا پیرو اشتباهات و مطالب ناروای ملای دربندی و محمدحسین طهرانی شده‌اند، و برخی دیگر پس از سال‌ها اثرپذیری از مجعولات این شخصیت‌ها تنها وقتی متوجه دروغ‌پردازی‌ها میشود که محققی ده‌ها یا صدها نمونه جعل را آشکارا برایشان توضیح دهد.
آدرس کانال نقد بندانی: /channel/Bandani1
@Al_Rijal
🔎مرور و نقد مقالۀ «شخصیت حدیثی رجالی سکونی در منابع فریقین با تأکید بر میراث حدیثی او»
(نوراهان، پژوهش‌های رجالی، ش۵، ۱۴۰۱ش)
✍️ عمیدرضا اکبری و محمد قندهاری
چکیده: اسماعیل بن ابی‌زیاد سَکونی (م حدود ۱۸۰ق) در برخی منابع متقدم امامیه، عامی دانسته شده است، ولی برخی متأخران او را امامی شمرده‌اند و دیگر بار مقالاتی دلایلی جدید بر گرایش عامی سکونی نشان داده‌اند و دلایل ارتباط ویژه سکونی با امام صادق (ع) را به تفصیل نقد کرده‌اند. با این حال، اخیراً یاسین نوراهان در مقاله‌ای، از تشیع و وثاقت سکونی دفاع کرده است که پاسخ‌ها و مستندات احتمالاً نو او نیازمند بررسی است. در این بررسی، با مرور نمونه پژوهش‌های انتقادی، نشان داده شده نوراهان چندان مستندات جدیدی ندارد و بعضاً ادعاهای بی‌دلیل و بدون شاهد مطرح کرده است. همچنین، او نمونه مستندات پاسخ داده‌شدۀ متأخران در دفاع از سکونی را تکرار کرده است؛ با وجود دسترسی به مقالات انتقادی، به غالب ادله منتقدان سکونی پاسخ نداده، و در مواردی بدون ارائه معیار روشن، تقیه را به عنوان تبیینی برای توجیه همه شواهد نقض در نظر گرفته است.
🔸مطالعه در سایت درایات
@Al_Rijal
از عجایب ترکیب اجازات
منبع:
/channel/Alasar_1/237
@Al_rijal
📚| الشيخ جميل البزوني يكشف من خلال التتبع والتدقيق الحقيقة التالية:
[ كتاب التوحيد للحيدري، بأكمله وأجمعه مأخوذ من تفسير الميزان للعلامة الطباطبائي..]
سیر تحوّل باورها درباره مکان‌های مقدس (مطالعه موردی مزار «بیت‌الاحزان» در قبرستان بقیع)
✍️ احمد خامه یار
چکیده: در نبود اسناد و آثار مکتوب درباره زمان و چگونگی پیدایش بسیاری از مکان‌های مقدس و زیارتگاه‌ها، باورهای مردم درباره آنها در دوره‌های مختلف دستخوش تغییر شده و گاه حتی به تغییر کاربری یا ماهیت آنها منجر شده است. نمونه‌ای از این دست زیارتگاه‌ها، مزار «بیت‌الاحزان» در قبرستان بقیع در مدینه منوّره است. در این نوشتار، به عنوان نمونه سیر تحوّل باورهای مردم درباره مزار بیت‌الاحزان ـ به روش توصیفی‌ـ تحلیلی و بر اساس منابع تاریخی و جغرافیایی بین سده‌های سوم تا ششم هجری ـ بررسی شده است.
نتایج این بررسی نشان می‌دهد که بیت‌الاحزان، در سده‌های اولیه اسلامی به نام «مسجد فاطمه» شهرت داشته و احتمالاً در اصل محل دفن حضرت فاطمه بنت اسد بوده است. اما در دوره‌های بعد با انتساب به حضرت فاطمه زهرا(س)، باورهای دیگری درباره آن شکل گرفته و نهایتاً در نیمه دوم سده ششم ـ که مدینه به شهری شیعه‌نشین تبدیل شده بود ـ نام و باور کنونی رایج درباره آن تثبیت شده است.
مقاله پژوهشی منتشر شده در: پژوهشنامه حج و زیارت، ش۱۶، خرداد ١٤٠١، ص۹۵-۱۱۴.
دریافت فایل مقاله
/channel/ganjineh_channel
🎙 «اصالت سنجی منابع کهن امامی؛ اصالت کتاب الکافی»
🔴دهمین نشست علمی شناسه شیعه
👈دومین نشست از مرحله دوم جشنواره حدیث‌پژوهان جوان
🎙ارائه دهنده:
جناب آقای عمیدرضا اکبری
🎙ناقد:
دکتر محمدعلی موحدی
🎙دبیر علمی:
حجت الاسلام والمسلمین مصطفی محمدپور
📆 چهارشنبه 13 دی ماه 1402
📍پژوهشکده معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام
📜 فایل مقالهٔ اصالت الکافی
#️⃣ #حدیث_پژوهی #نشست_علمی #شناسه_شیعه #نشست_دهم
🆔 @hadith_maaref
🆔 @Al_Rijal
مروری بر برخی مطالب کانال نقد بندانی
روایاتی که بندانی به محمد بن مسلم و فضه نسبت داده
/channel/Bandani1/184
روایاتی که بندانی به کتب مشهور نسبت داده
/channel/Bandani1/196
روایاتی که بندانی به نسخ خطی نسبت داده
/channel/Bandani1/197
الگوهای ثابت
/channel/Bandani1/198
روایات فاطمیه
/channel/Bandani1/200
بررسی پیشینیه کاربرد اصطلاح «معجزه» در روایات
بنا بر نظر جمعی از پژوهشگران، لفظ معجزه در نیمه دوم قرن سوم قمری پدید آمده و در پایان این قرن رواج یافته است. در این نوشتار شواهد موافق و مخالف این دیدگاه بررسی شده است. بنا بر این تاریخ‌گذاری، روایاتی که مشتمل بر لفظ معجزه / اعجاز هستند و به زمانی پیش از قرن سوم باز می‌گردد دچار اشکال هستند. در این نوشتار سعی شده بیشتر این روایات بررسی شوند. این احادیث یا با شواهد دیگر، جعلی بودن و اختلال آنها ثابت است، یا دست کم، ضعیفند و اعتبار آنها ثابت نیست و یا می‌توان نشان داد دچار نقل به معنا، تصحیف، اضافه توضیحی و آفاتی مانند آن شده‌اند.
متن نوشتار: https://deraayaat.ir/mojezeh/
@Al_Rijal
مصادر الشیخ الطوسی فی کتابه تهذیب الأحکام
✍ سید محمدجواد شبیری زنجانی
در این پژوهش با تحلیل کلمات شیخ طوسی در مشیخه تهذیب و نیز با مقایسه ترتیب و تعابیر اخبار با دیگر منابع مانند الکافی و الفقیه نشان داده شده که شیخ طوسی بسیاری از اسناد تهذیب را با نام صاحب منبع خود شروع نکرده است.
@Al_Rijal
📜 بازخوانی انتقادات متأخران بر ابن غضائری در جرح غالیان
✍️ عمیدرضا اکبری
پژوهش‌های رجالی، ش5
تا سدۀ یازدهم، استناد به تضعیفات رجالیان قدیم، میان عالمان امامی رایج بود. اما از زمان محمدتقی مجلسی، نگاهی منفی به تضعیفات و شخص ابن غضائری شکل گرفت. بیش از همه، نوۀ مجلسی، وحید بهبهانی تخطئۀ تضعیفات مرتبط با غلو را رواج داد. آنان بیشترِ تضعیفات، و حتی بسیاری از تضعیفات غیراختلافی متقدمان را نتیجۀ سستیِ باورهای خودِ تضعیف‌گران و کم‌تحملی‌شان نسبت به معارف امامان دانسته‌اند. پرسش مقاله این است که آیا منتقدان تضعیفات، شواهد مقبولی بر این نسبت عقیدتی به متقدمان و تأثیر آن در تضعیفات دارند؟ در این راستا دلایل منتقدان، و کلمات ابن غضائری تحلیل، و با اطلاعات منابع شیعه و غالیان، دربارۀ متهمانی که متقدمان درباره‌شان اختلاف نکرده‌اند، مقایسه شده است. بنا بر کلام رجالیان قدیم، تضعیفاتشان دلایل تاریخی، جریان‌شناسی و کلامی دیگری داشته است. متأخران از ادلۀ گستردۀ غلو پیشوایانِ غالی، مانند ابن مهران، اسحاق بصری و خصیبی آگاه نبوده، و بی‌توجه به منابع غلو و پیچیدگی‌های آن، بر ابن غضائری تاخته‌اند. همچنین، ابن غضائری با دسترسی به منابع سری خطابیه، به ناشناختگیِ برخی راویان مختص به منابع غالی اشاره کرده که کتب نویافتۀ نصیریه نیز غالیانه‌ترین مضامین را از الوهیت و بابیت تا تکفیر امامیان، از همین راویان نقل می‌کنند. اما در مکتب وحید بهبهانی، این ناشناختگان را با تکلف، بر راویان برخی اسانیدِ نادر در منابع امامی تطبیق داده‌اند. بر پایۀ این شواهد، قضاوت ابن غضائری واقع‌بینانه و حتی محتاطانه است.
@Al_Rijal
@gholow2
کنفرانس «تحلیل اسنادی-متنی (ICMA) به‌مثابۀ روشی در مطالعات حدیثی معاصر» (آنلاین - انگلیسی):
t.me/inekas/405
🔺روش «تحلیل اسنادی-متنی (ICMA: Isnād-cum-Matn Analysis)» که گونه‌ای از آن دیرزمانی در جامعه اسلامی جایگاه مهمی داشته، در غرب نیز به گذار از شکاکیت نسبت به حدیث منجر شده است. این روش، تفاوت متنی تحریرهای یک حدیث را ناظر به طرق انتقال هر تحریر تحلیل می‌کند و بدین شیوه، به دنبال ارائۀ تاریخی قابل اعتماد برای زمان رواج آن حدیث است.
🔸 یادداشت مرتبط: همبستگی متن و منبع مکتوب
@Al_Rijal
🎧 «قرائات اهل بیت علیهم السلام»
🎙دکتر محمدعلی موحدی
🎙دکتر حمیدرضا مستفید
🎙دبیر: دکتر ستوده نیا
🗓 مدرسه تابستانه حدیث «همبستگی قرآن و حدیث»؛ اصفهان، 25 مرداد 1402
گروه حدیث پژوهی پژوهشکده معارف اهل‌بیت علیهم‌السلام
#قرائات
@hadith_maaref
درباره قرائات نیز نک:
t.me/Al_Rijal/275?single
@Al_Rijal